bài 29 cách mạng Hà Lan và Cách mạng tư sản Anh

Kiến thức Về kiến thức: - Trình bày được đặc điểm kinh tế Nê – đéc – lan trước cách mạng - Lập niên biểu về diễn biến phong trào cách mạng tư sản Hà Lan - Đánh giá được ý nghĩa của cách

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Nhàn

Tên trường thực tập: Trường THPT Nguyễn Trãi-Ba Đình

PHẦN BA LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI

Chương I CÁC CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN (Từ giữa thế kỉ Û XVI đến cuối thế kỉ XVIII)

Bài 29 CÁCH MẠNG HÀ LAN VÀ CÁCH MẠNG TƯ SẢN ANH

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học, HS cĩ thể:

1 Kiến thức

Về kiến thức:

- Trình bày được đặc điểm kinh tế Nê – đéc – lan trước cách mạng

- Lập niên biểu về diễn biến phong trào cách mạng tư sản Hà Lan

- Đánh giá được ý nghĩa của cách mạng Hà Lan

- Giải thích được nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân sâu xa dẫn đến cách mạng tư sản Anh

- Trình bày được diễn biến và kết quả của cách mạng tư sản Anh

- Giải thích được khái niệm “cách mạng tư sản”

1. Về kỹ năng

- Rèn luyện HS khả năng phân tích, nhận xét, đánh giá các nhân vật và sự kiện lịch sử

2 Tư tưởng, tình cảm, thái độ

- Cách mạng tư sản trong buổi đầu thời cận đại thể hiện mặt tích cực ở việc loại bỏ chế độ phong kiến ở một số quốc gia châu âu, song chỉ là sự thay đổi hình thức bóc lột này bằng hình thức bóc lột khác mà thôi Một chế độ bóc lột mới, tinh vi và tàn bạo đang hình thành.

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Bản đồ: Bản đồ cách mạng Hà Lan, cách mạng tư sản Anh

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Giới thiệu bài mới

GV khái quát: Giai đoạn hậu kỳ trung đại (thế kỷ XV – XVII), chế độ phong kiến khủng hoảng, suy vong Giai cấp tư sản tuy mới ra đời nhưng đã nhanh chóng khẳng định thế lực kinh tế ngày càng lớn mạnh của mình Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống chế độ phong kiến thể hiện trước hết trên lĩnh vực tôn giáo, văn hoá, nghệ thuật… là bước dọn đường cho những cuộc cách mạng tư sản không thể tránh khỏi ở tây Âu Nhưng vì sao, những cuộc cách mạng tư sản sớm nổ ra ở “vùng đất thấp” và xứ sở “sương mù” Ý nghĩa của những sự kiện đó đối với tiến trình của Lịch sử nhân loại ra sao? Chúng ta sẽ nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề này trong bài học hôm nay

2 Tổ chức dạy học bài mới

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững Hoạt động 1:

- GV : giới thiệu trên bản đồ vị trí

của Hà Lan trước Cách mạng (Gồm

lãnh thổ các nước Hà Lan, Bỉ,

Luyxămbua và một số vùng Đông

Bắc Pháp) và giải thích vì sao vùng

đất này có tên gọi là “Nêđéclan”

(Vùng đất thấp)

- GV: Dựa vào đâu để nói rằng,

đầu thế kỷ XVI Nêđéclan là một

trong những vùng kinh tế TBCN phát

1.cách mạng Hà Lan.

a.Tình hình Hà Lan trước cách mạng -Kinh tế: Cĩ nền kinh tế TBCN phát triển

sớm ở Châu Âu:

+ Thủ cơng nghiệp: ngành dệt len dạ, dệt vải bơng…

+ Ngoại thương: buơn bán với Anh, các nước

triển nhất Châu Âu? HS có thể tìm

thấy câu trả lời qua kiến thức trong

SGK

- GV dẫn dắt: Sự phát triển kinh

tế TBCN có ảnh hưởng thế nào đến

tình hình xã hội Nêđéclan? Sau khi

trình bày tình hình kinh tế, xã hội

của Nêđéclan dưới thời cai trị của

chính quyền phong kiến Tây Ban

Nha,

- GV hướng dẫn HS nhận thức:

+ Vì sao tư tưởng cải cách tôn

giáo của Canvanh nhanh chóng được

nơi này chấp nhận

+ Tư tưởng cải cách đó là sự dọn

đường cho một cuộc cách mạng

vùng Baltic…

+Hình thành các trung tâm thương mại nổi tiếng: Amsterdam, Utrecht, Antwerpen…

+ Nơng nghiệp: kinh doanh theo lối TBCN -Xã hội:

+ Hình thành tầng lớp quý tộc mới (quý tộc tư sản hĩa)

+ Giai cấp tư sản dân tộc ra đời.

-Chính trị:Sự thống trị của PK thực dân Tây Ban Nha:

+Bĩc lột thuế khĩa nặng nề +Đàn áp khốc liệt các loại Tân giáo.

nhân dân Netherlands mất tự do về chính trị,

bị đàn áp về tơn giáo, bị phá họai về kinh tế.

Nhân dân Nê-dec-lan>< thực dân Tây Ban Nha rất gay gắt (mâu thuẫn dân tộc)

QHSX TBCN >< chế độ Phong kiến(quyết định tính chất của cách mạng)(mâu thuẫn giai cấp)

Tân giáo >< Cựu giáo

b Nhiệm vụ cách mạng:

- Nhiệm vụ dân tộc: lật đổ ách thống trị của thực dân TBN, giành độc lập dân tộc

- Nhiệm vụ giai cấp: xĩa bỏ vai trị của giai cấp địa chủ, thiết lập chính quyền của tầng lớp Quý tộc mới và giai cấp tư sản.

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

Hoạt động 2:

- HS đọc SGK tóm tắt những

thành quả chủ yếu của quá trình đấu

tranh kéo dài suốt 4 thập kỹ cuối thế

kỷ XVI như:

+ Giải phóng các tỉnh miền Bắc

+ Phân hoá lực lượng kẻ thù

+ Hội nghị các tỉnh miền Bắc (U

– trếch) với nhiều quyết sách quan

trọng

+ Chính quyền phong kiến Tây

ban Nha sụp đổ

+ Nước cộng hoà tư sản (Hà Lan)

ra đời …

- GV gợi ý để HS nhận thức:

Cách mạng tư sản chỉ thay thế hình

thức bóc lột này bằng hình thức bóc

lột khác, giai cấp bóc lột này bằng

giai cấp bóc lột khác

c.Diễn biến

d Kết quả, tính chất, ý nghĩa:

- Kết quả: + Đánh đuổi được thực dân TBN, giành

độc lập dân tộc ở miền Bắc

+ Thiết lập được chính quyền của tầng lớp quý tộc

Giai đoạn

Giai đoạn 1

11/8/1566 Nhân dân miền Bắc nổi

dây 8/1567 TBN đàn áp nhưng thất bại 4/1572 Miền bắc được giải phĩng;

quý tộc mới nắm quyền lãnh đạo cách mạng 1/1579 Thiết lập “ Đồng minh

Utrecht”

7/1581 Phi líp II bị phế truất,nước

cộng hịa Liên tỉnh miền Bắc ra đời

Giai đoạn 2

1609 Hiệp định đình chiến giữa

TBN và Hà Lan được

kí kết

1648 Hà Lan được độc lập

mới và giai cấp tư sản.

- Hạn chế:

+ chưa giải phĩng được trọn vẹn đất nước + Quan hệ sản xuất phong kiến còn duy trì ở một số nơi

+ Nhân dân không được hưởng các quyền lợi về kinh tế, chính trị

- Tính chất: là một cuộc CMTS khơng triệt để

- Hình thức: CTGPDT.

- Ý nghĩa:

+ Lật đổ chế độ PK, mở đường cho CNTB phát triển

+ Mở ra thời đại mới – thời đại của CMTS và sự suy vong của chế độ PK

Hoạt động 3:

- Sự phát triển của nền kinh tế

Anh được thể hiện như thế nào? GV

hướng dẫn HS dựa vào SGK để

nhận thức nội dung cơ bản theo logic

sau:

- Sự phát triển của công trường

thủ công dần lấn át phường hội Sản

phẩm tăng nhanh về số lượng và

chất lượng kích thích hoạt động

ngoại thương phát triển nhất là

ngành len dạ, buôn bán nô lệ da

đen

- Sự phát triển ngành len dạ kéo

theo sự phát triển của nghề nuôi

cừu Do vậy một bộ phận quý tộc

Anh chuyển sang kinh doanh hàng

hoá theo hướng TBCN, trở thành

quý tộc mới

2.Cách mạng tư sản Anh.

a.Tình hình nước Anh trước cách mạng -Kinh tế:

+Cơng nghiệp: len dạ + Ngoại thương: buơn bán len dạ, nơ lệ da đen.

+Nơng nghiệp:Kinh tế TBCN xâm nhập vào NN: chăn nuơi cừu.

thế kỉ XVII Anh cĩ nền kinh tế phát triển nhất châu Âu.

-Xã hội:Tư sản, quý tộc mới ra đời.

-Chính trị:Quân chủ chuyên chế: cản trở kinh doanh làm giàu của của tư sản+ quý tộc mới.

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

GV miêu tả cảnh “Rào đất cướp

ruộng” (Hình ảnh “Cừu ăn thịt

người” của nhà văn Tomat Morơ),

sau đó hướng dẫn HS lý giải vì sao

tư sản, quý tộc mới ở Anh giàu lên

nhanh chóng như vậy

- Sự bảo thủ, lạc hậu và phản

động của chế độ phong kiến Anh

thể hiện như thế nào? Sau khi HS

dựa vào SGK trả lời câu hỏi trên,

GV tiếp tục dẫn dắt HS giải quyết

vấn đề: Mâu thuẫn trong lòng xã hội

Anh biểu hiện như thế nào? Hướng

giải quyết mâu thuẫn đó?

GV hướng dẫn HS theo dõi những

diễn biến chính của cách mạng (có

thể lập bảng niên biểu sự kiện theo

dữ liệu sau)

+ 1642 – 1648: Nội chiến (vua –

Quốc hội)

+ 1649: Xử tử vua, thành lập

nước cộng hoà

+ 1653: Lập nền độc tài

+ 1688: Quốc hội chính biến, xác

lập chế độ quân chủ lập hiến

Dựa vào niên biểu, hướng dẫn

HS nắm được hướng phát triển của

cách mạng Anh qua các mốc chính,

sau đó lý giải vấn đề:

+ Vì sao cách mạng Anh có sự

thoả hiệp giữa Quốc hội với lực

lượng phong kiến cũ?

+ Vì sao nói cách mạng Anh là

cuộc cách mạng bảo thủ?

Điểm quan trọng mà GV cần

khắc hoạ để HS nhận thức sâu sắc

về thái độ hai mặt của giai cấp tư

sản Anh Khi chưa đủ mạnh, vì lợi

Quý tộc mới và tư sản(Quốc Hội) >< quý tộc

cũ, giáo hội( Charles I).

 Thanh giáo >< Anh giáo.

b nhiệm vụ cách mạng:

Nhiệm vụ giai cấp: lật đổ chế độ PK, thiết lập chính quyền của quý tộc mới và tư sản.

c.Diễn biến.

-Nguyên nhân trực tiếp: 4/1640 Sac-lơ I triệu tập quốc hội để tăng thuế.

Giai đoạn 1 -22/08/1642 vua tuyên chiến với quốc hội -1642-1648: nội chiến giữa nhà vua với quốc hội được nhân dân ủng hộ.

-30/01/1649: xử tử Sac-lơ I, nền cộng hịa được thiết lập, cách mạng đạt tới đỉnh cao Giai đoạn 2:

-1653:nền độc tài quân sự được thiết lập do Crơm-oen đứng đầu với tước Bảo hộ cơng -12/1688:Chính biến Vin-hem Ơ-ran-giơ lên làm vua, nền quân chủ lập hiến được thiết lập.

ích của giai cấp mình, chúng không

chỉ lừa phỉnh quần chúng đứng lên

tranh đấu chống chế độ phong kiến,

mà còn lôi kéo cả một bộ phận quý

tộc mới (từng là kẻ thù của mình

trước đó) tạo nên một liên minh

chính trị mới Khi cách mạng thành

công, giai cấp tư sản phản bội lại

quần chúng cách mạng, đồng thời

củng cố liên minh quý tộc – tư sản

bằng việc thiết lập một thể chế

chính trị Quân chủ lập hiến Nhà

vua “trị vì” mà không “cai triï” vì

không có thực quyền Quyền lực

chính trị tập trung trong tay Quốc

Hội lập hiến của giai cấp tư sản Dù

còn có những hạn chế nhất định

song sách mạng tư sản Anh vẫn có ý

nghĩa trọng đại đối với Lịch sử thế

giới

c Kết quả, tính chất, ý nghĩa:

- Kết quả: + lật đổ chế độ PK, đưa quý tộc và

tư sản lên nắm chính quyền.

+ thiết lập nền quân chủ lập hiến: duy trì quyền

lợi của 1 bộ phận quý tộc cũ.

- Tính chất: Là 1 cuộc CMTS khơng triệt để

- Hình thức: một cuộc nội chiến mang màu sắc

tơn giáo.

- Ý nghĩa:

+Lật đổ chế độ PK, mở đường cho CNTB phát triển.

+ Mở ra thời kỳ quá độ từ PK sang TBCN.

4 Sơ kết bài học

- GV hướng dẫn HS nhận thức vấn đề chủ yếu sau:

- Vì sau cuộc cách mạng tư sản Hà Lan nổ ra dưới hình thức một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc?

- Cả hai cuộc cách mạng nói trên có gì giống nhau?

- Tổng kết nội dung trên , GV củng cố để HS hiểu rõ khái niệm cách mạng tư sản (cả nội hàm và ngoại diên của khái niệm) Do những đặc điểm,

điều kiện hoàn cảnh Lịch sử, cách mạng tư sản ở 2 nước Hà Lan và Anh nổ ra dưới những hình thức khác nhau, giải quyết những nhiệm vụ cụ thể khác nhau, nhưng đều hướng vào mục tiêu chung là lật đổ chế độ phong kiến (bất kỳ ở ngoài đô hộ hay đang tồn tại, thống trị trong nước), để mở đường cho chủ nghĩa

tư bản phát triển Đây là những sự kiện mở đầu cho một thời kỳ đấu tranh quyết liệt để giải quyết vấn đề “ai thắng ai” giữa chủ nghĩa tư bản đang lên với chế độ phong kiến đã già nua, suy tàn, song chưa dễ từ bỏ võ đài chính trị

PHỤ LỤC 1

Hoàn thành bảng niên biểu tổng kết diễn biến cách mạng Hà Lan.

Tháng 8/1566

Tháng 4/1572

Tháng 1/1579

Tháng 7/1581

Năm 1609

1648

PHỤ LỤC 2:

1658

4/ 1640

1653 1649

1688

8/1642 –

1648

4/ 1640 : Sac – lơ 1 triệu tập quốc hội 8/1642: Sac – lơ 1 tuyên chiến với Quốc hội

1642 – 1648 : cuộc nội chiến diễn ra 1649: Sac – lơ 1 bị xử tử Cách mạng đạt đến đỉnh cao Nền cộng hòa thành lập

1653: thiết lập chế độ độc tài quân sự

1658 : Crômoen qua đời 1688: Thiết lập nền quân chủ lập hiến