Nhắm tới chuyển gene đa tính trạng tt Các phương pháp mới Một số phương pháp mới khác giúp biểu hiện nhiều gen từ 1 promoter đã và đang được phát triển nhằm đảm bảo sự biểu hiện đồng
Trang 1Nhắm tới chuyển gene
đa tính trạng (tt)
Các phương pháp mới
Một số phương pháp mới khác giúp biểu hiện nhiều gen từ 1
promoter đã và đang được phát
triển nhằm đảm bảo sự biểu hiện
đồng thời các gen được chuyển
trong cây
Chuyển Plastid hứa hẹn rất lớn như một cách dễ dàng biểu hiện các cấu trúc polycistronic (thay vì toàn
Trang 2bộ operon vi khuẩn) trong cây Số lượng lớn protein có thể được tạo
ra Tuy nhiên, tương đối ít các cây
có thể được chuyển gen theo cách này, và hệ thống sẽ không thích
hợp cho các protein đòi hỏi sự điều hòa sau dịch mã hay target vào các
vị trí dưới tế bào (sub-cellular
locations)
Các vị trí tiếp nhận ribosome
bên trong (IRESs) là các phân đoạn của virus có thể gắn kết trực tiếp
các ribosome và đưa vào các vị trí bên trong trong mRNA và bắt đầu
sự dịch mã theo cách không phụ
thuộc cap IRESs được sử dụng
trong các nghiên cứu liệu pháp gen trong động vật và có một số bài báo
Trang 3mô tả ứng dụng của nó trong cấu
trúc polycistronic trong cây Giới hạn của phương pháp là mặc dù các cistron biểu hiện trong cách này
được điều hòa phối hợp, nhưng
chúng biểu hiện ở các mức độ khác nhau do sự khởi đầu không hiệu
quả và sự biểu hiện nhờ IRES có
thể thấp hơn sự biểu hiện phụ thuộc
vị trí cap
Sự biểu hiện nhiều protein có
thể được điều hòa bởi sự biểu hiện ban đầu chúng trong 1 khung đọc
mở đơn nhất như một polyprotein
mà sau đó tham gia vào các
polypeptide Một số nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm đặc tính của các chuỗi protein kết nối thông qua các
Trang 4chuỗi linker ngắn có vai trò làm
nền cho các proteinase của cây
Tuy nhiên, phương pháp này phụ thuộc vào sự trùng hợp ngẫu nhiên bên trong và bên ngoài giữa sự biểu hiện của polyprotein và proteinase nội sinh thực vật xử lý nó, và điều này làm giới hạn những ứng dụng
mà phương pháp này sử dụng Một
số nhóm nghiên cứu đã xây dựng các polyprotein khảm có protease (potyvirus NIa protease) được mã hóa với polyoprotein của chính nó Bằng cách phân tách các sequence
mã hóa bởi sequence phân tách
heptapeptide của protease, các sản phẩm polypeptide riêng rẽ có thể
được xử lý sau phiên mã Sự phân
Trang 5tách polyprotein thì hiệu quả nhưng các mức độ biểu hiện có thể thấp,
và sự gắn kết các protein thành
phần vào các đoạn khác nhau dưới
tế bào thì phức tạp nếu sự thay đổi
vị trí polyprotein diễn ra nhanh hơn
sự phân tách polyprotein Phương pháp polyprotein khác tách các
polypeptide thành phần bởi peptide 2A gồm 20 amino acid của một số picornaviruse Peptide mới này
điều hòa một “skip” ribosome bên trong trong suốt quá trình dịch mã
để 1 nối peptide không hình thành tại điểm cuối sequence 2A, tuy sự dịch mã vẫn tiếp tục Do đó các
peptide 2A có thể ảnh hưởng đến
sự phân tách polyprotein đồng dịch
Trang 6mã cho phép sự gắn kết tiếp theo của các polypeptide riêng biệt đến các đoạn khác nhau dưới tế bào
không bị cản trở Các polyprotein khảm có mang 2A được thử
nghiệm rộng rãi trong eukaryote bao gồm động vật hữu nhũ, người, côn trùng, nấm men, nấm mốc và một số công bố gần đây cho thấy
nó thành công trên thực vật
Triển vọng
Các kỹ thuật cũ và mới ngày
càng được sử dụng nhiều trong
chuyển nhiều gen hay nhiều tính trạng trong cây và một số đã được dùng trong sản xuất thương mại Tẩt cả các phương pháp có những
ưu cũng như khuyết điểm và vẫn
Trang 7cần bổ sung, phát triển thêm
‘toolkit’ này để mang lại nhiều
công nghệ chuyển gen mạnh và bền hơn trong tương lai Các công nghệ mới để chuyển nhiều gen vào cây là một thách thức lớn cho công nghệ sinh học thực vật ở thế kỉ 21 Đáp ứng nhu cầu này là cần thiết nếu có đầy đủ cơ hội để nhận ra cây trồng chuyển gen có những ảnh hưởng
mang tính cách mạng trong Nông nghiệp, Công nghiệp, Dinh dưỡng
và thậm chỉ cả Y học