Trớc tình hình đó, trong hội nghị tổng kết hoạt động ngân hàng năm 2009 triển khai năm 2010 ngày 23/12/2009 Thống đốc NHNN tiếp thu ý kiến chỉ đạo của thủ tớng chính phủ và xác định: tro
Trang 1Bài NGHIÊn CứU KHOa họC
Đề tài: Thông t 13/2010/TT-NHNN - chặng đờng gian nan trên thị trờng tài chính
Việt Nam
Sinh viên: Nguyễn Thị Sinh
Lê Thị Hồng Phơng
Lớp: K45/15.04 Trong những năm gần đây sự biến động của nền kinh tế thế giới nói chung và những bất ổn trên thị trờng tài chính nói riêng đã làm chính phủ các nớc lo ngại Xu hớng nâng cao khả năng bảo đảm an toàn, giảm thiểu rủi ro trên thị trờng tài chính
đặc biệt trong lĩnh vực tín dụng đợc chú trọng hơn bao giờ hết Trớc tình hình đó, trong hội nghị tổng kết hoạt động ngân hàng năm 2009 triển khai năm 2010 (ngày 23/12/2009) Thống đốc NHNN tiếp thu ý kiến chỉ đạo của thủ tớng chính phủ và xác định: trong năm 2010 NHNN với các công cụ của mình sẽ luôn song hành với các tổ chức tín dụng, quyết tâm giữ vững hoạt động ổn định, quản lí nợ xấu, tăng c-ờng kiểm tra, giám sát kiểm soát đợc hoạt động của toàn hệ thống…
Sau một quá trình soạn thảo khá dài, ngày 20/05/2010 NHNN đã chính thức ban hành Thông t 13/2010/TT-NHNN qui định về các tỉ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt
động của tổ chức tín dụng Thông t có hiệu lực từ 01/10/2010 và thay thế các quyết
định qui định về các tỉ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng mà NHNN đã ban hành trớc đây nh: QĐ 457/2005, QĐ 03/2007,QĐ 34/2008…
Thông t 13 bao gồm rất nhiều nội dung chủ yếu liên quan tới qui định về các tỉ
lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng Trong đó tập trung ở ba
điểm mấu chốt:
1 Tăng hệ số an toàn vốn CAR từ 8% lên 9%
Tỉ lệ an toàn vốn = Vốn tự có / Tổng tài sản “Có” rủi ro
2 Thay đổi hệ số rủi ro đối với tài sản “Có”
Có hai thay đổi cơ bản: (1) Các khoản vay đối với công ty con, công ty liên doanh, công ty liên kết với tổ chức tín dụng sẽ có hệ số rủi ro điều chỉnh tăng từ 100% lên 150%; (2) Các khoản vay kinh doanh bất động sản và các khoản vay đối với công ty chứng khoán có hệ số rủi ro nâng từ 100% lên 250% Hệ số rủi ro của khoản cho vay đầu t chứng khoán vẫn giữ nguyên ở mức 250% nh Quyết định số 03/2008/QĐ-NHNN
3 Tăng cờng qui định về đảm bảo khả năng thanh khoản
Tỉ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động giới hạn ở mức 80% đối với ngân hàng và 85% với các tổ chức phi tín dụng Điểm đáng lu ý là các khoản huy động đợc tính lại không bao gồm tiền gửi không kì hạn của các tổ chức kinh tế, tiền của kho bạc nhà nớc và tiền vay của các tổ chức tín dụng trong nớc
Trang 2Thông t 13 ra đời với nhiều u điểm nổi bật:
Thứ nhất: Nâng cao tỉ lệ an toàn cho hoạt động tín dụng Việc tăng hệ số CAR
từ 8% lên 9% đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải tăng tử số (vốn tự có) hoặc giảm mẫu số (giảm tài sản “Có” rủi ro) hoặc cả hai Điều này sẽ giúp nâng cao tiềm lực tài chính, đảm bảo an toàn trong thanh toán, giảm thiểu rủi ro cho tổ chức tín dụng Ngoài ra còn góp phần tăng tiềm lực tài chính cho toàn bộ hệ thống ngân hàng
Thứ hai: Hạn chế ngân hàng thơng mại tham gia vào các hoạt động kinh doanh
nhiều rủi ro Hệ số rủi ro điều chỉnh tăng từ 100% lên 150% với các khoản đầu t vào công ty con, công ty liên doanh, công ty liên kết với tổ chức tín dụng; từ 100% lên 250% với các khoản vay kinh doanh bất động sản và khoản vay của các công ty chứng khoán đã khiến ngân hàng cẩn trọng với các danh mục đầu t mạo hiểm trên
Từ đó các ngân hàng tăng cờng khả năng và quản lí thanh khoản, chủ động với những khoản nợ, khoản đầu t có rủi ro cao, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh trong việc thu hồi nợ
Thứ ba: Dần dần hoàn thiện các tỉ lệ an toàn của ngân hàng thơng mại theo
thông lệ quốc tế, nâng cao vai trò quản lí của Nhà nớc
Thông t 13 là một chủ trơng đúng đắn trong việc bảo đảm an toàn trong hoạt
động của hệ thống NHTM nói riêng và hệ thống tài chính tiền tệ nói chung theo tiêu chuẩn quốc tế Tuy nhiên trong ngắn hạn, việc thực hiện Thông t 13 sẽ gây nên những tác động theo hớng không thuận lợi Vì lẽ đó mà sau khi ban hành, Thông t
13 đã vấp phải rất nhiều phản ứng từ các chủ thể trên thị trờng tài chính, đặc biệt từ
ba lĩnh vực chịu tác động mạnh mẽ nhất là ngân hàng, chứng khoán và bất động sản
Ngày 30/07/2010 Hiệp hội ngân hàng Việt Nam lập công văn gửi thống đốc NHNN ghi nhận sự phản hồi về những bất cập về các tỉ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng Trớc hết văn bản này nhận định” Nhìn chung các qui định đề cập trong Thông t 13 hớng tới các chuẩn mực quốc tế trong hoạt động ngân hàng, bảo đảm an toàn cao cho hoạt động kinh doanh và an toàn hệ thống ngân hàng Là điều kiện cần để hệ thống ngân hàng Việt Nam nhanh chóng hội nhập với bên ngoài” Tuy nhiên, xuất phát từ mặt bằng của các NHTM, công ty tài chính không đồng đều…nên việc thực hiện các qui định này sẽ gây không ít khó khăn cho các NHTM Điều đó thể hiện ở các mặt sau:
Một là, Tỷ lệ cấp tín dụng so với vốn huy động cha thỏa đáng
Tỷ lệ sử dụng vốn đợc tính theo công thức:
Cấp tín dụng/ Nguồn vốn huy động = 80%/85%
Qui định này sẽ tác động đến thị trờng tài chính ở các điểm:
Là một trong những nguyên nhân chính cản đà giảm lãi suất
Trang 3Do nguồn vốn cung ứng tín dụng không bao gồm tiền gửi không kì hạn của tổ chức, vốn tự có của NHTM nên làm giảm khả năng mở rộng tín dụng Việc các khoản bị loại trừ khỏi nguồn vốn cung ứng tín dụng chiếm đến 15% vốn huy động, khiến cho trên thực tế tỉ lệ cho vay so với vốn huy động tổng thể chỉ còn khoảng 60-65%, điều này gây trở lực cho các NHTM trong nỗ lực tăng trởng tín dụng Do
đó làm giảm đà tăng của tín dụng và lãi suất sẽ khó giảm trong ngắn hạn Bên cạnh
đó nguồn cung vốn tín dụng từ NHTM đang bị hạn chế càng làm cơn sốt lãi suất cha thể hạ nhiệt
Gây khó khăn cho việc tăng khả năng tạo tiền
Qui định tỉ lệ cho vay không vợt quá 80% vốn huy động tạo ra một số tiền lớn huy động đợc không dành để cho vay mà “ngủ yên” tại các NHTM dẫn đến số nhân tiền tệ của hệ thống ngân hàng giảm kéo theo giảm khả năng tạo tiền của hệ thống
Hai là, Qui định về các tài sản có hệ số rủi ro là 250% một cách chung chung,
cha thích hợp Các ngân hàng đề nghị xem xét lại hệ số rủi ro đối với từng tr ờng hợp cho vay cụ thể vì mỗi khoản cho vay để đầu t chứng khoán hay kinh doanh bất
động sản nào cũng có mức độ rủi ro cao thấp khác nhau NHNN nên căn cứ mức độ rủi ro của các khoản cho vay để qui định hệ số rủi ro cho phù hợp
Ba là, Thời gian lộ trình Thông t 13 từ khi ban hành đến khi có hiệu lực là quá
ngắn
Nghị định 141 ngày 22/11/2006 của Chính phủ ban hành về danh mục vốn pháp
định của các ngân hàng phải đạt 3000 tỷ đồng đối với các NHTM có hiệu lực từ
đầu năm 2010 đã làm các NHTM phải vất vả “xoay”vốn Giờ đây thông t 13 qui
định hệ số CAR tăng từ 8% lên 9% trong thời gian 130 ngày khiến nhiều NHTM không thực hiện đợc, đặc biệt là các NHTM có qui mô nhỏ và các NHTM phụ thuộc vào vốn ngân sách Nhà nớc cấp
Thị trờng chứng khoán và thị trờng bất động sản – hai kênh đầu t có liên quan mật thiết với các tổ chức tín dụng cũng “ đứng ngồi không yên “ khi Thông t 13
đ-ợc ban hành Có nhiều ý kiến cho rằng Thông t 13 có khả năng gây những tác động không tích cực đến khả năng hồi phục của hai thị trờng – vốn đang ảm đạm này
do :
Các ngân hàng sẽ tăng cờng dịch chuyển dòng vốn từ khu vực phi sản xuất sang khu vực sản xuất để giảm thiểu rủi ro Điều này đồng nghĩa với việc dòng vốn cung ứng từ các tổ chức tín dụng vào kinh doanh chứng khoán và bất động sản giảm xuống đáng kể
Lãi suất vẫn duy trì ở mức cao có tác động tiêu cực tới tâm lí nhà đầu t
Nguồn cung tín dụng cho hai thị trờng chứng khoán và bất động sản bị thu hẹp do ngân hàng bị hạn chế tỉ lệ cho vay
Trang 4 Thời điểm thực hiện thông t 13 khá nhạy cảm, ngày 1/10/2010 là bắt đầu quí cuối cùng của năm- thời điểm các tổ chức kinh doanh có xu hớng giảm tài sản có rủi ro bằng cách bán chứng khoán, tăng lợng tiền mặt dự trữ để xây dựng bảng cân đối kế toán “ đẹp-chuẩn”
Trớc những ý kiến bàn về nội dung thông t 13 thổng đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu nhiều lần lên tiếng trên các phơng tiện truyền thông “ NHNN ban hành chính sách tiền tệ với mục tiêu: ổn định giá trị tiền đồng, đảm bảo an toàn hệ thống thanh khoản từ đó đảm bảo an toàn cho cả hệ thống ngân hàng, góp phần ổn định và phát triển kinh tế Thông t 13 ra đời nhằm đáp ứng quá trình hội nhập đi từ thấp đến cao
và ngời có lợi trực tiếp là các tổ chức tín dụng Việc ban hành Thông t 13 là từng
b-ớc xây dựng hệ thống ngân hàng tiệm cận với chuẩn mực quốc tế” Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Hơng, tổng biên tập tạp chí ngân hàng cũng đã lên tiếng khẳng định” những qui định của Thông t 13 là cần thiết”
Tóm lại thông t 13 mang nhiều nội dung tích cực, dần hoàn thiện các tỉ lệ an toàn của NHTM theo thông lệ quốc tế, nâng cao vai trò quản lí của Nhà nớc Xét về dài hạn thông t 13 là chủ trơng hoàn toàn đúng đắn, thể hiện đợc tầm nhìn sâu rộng của NHNN trớc những rủi ro tồn tại trên thị trờng tài chính, song trong ngắn hạn sẽ gây ra khó khăn, tiêu cực cho hoạt động của NHTM, TTCK và TTBĐS Trớc thực trạng đó vào ngày 27/ 09/2010 NHNN Việt Nam chính thức ban hành Thông t 19/2010/TT-NHNN ngày 27/ 09/2010 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông t 13/2010/TT-NHNN ngày 20/05/2010 của Thống đốc NHNN quy định về
tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng Về cơ bản, việc sửa đổi
và bổ sung chỉ tập trung ở những vùng nội dung sau:
- Sửa đổi qui định điểm đ, khoản 2 điều 1 điều chỉnh từ” tỉ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động” thay cho” tỉ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động” Điều 18 mục 5 “ tỉ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động” đợc thay bằng”tỉ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động” Sự điều chỉnh này giúp các ngân hàng có điều kiện thuận lợi hơn khi đợc sử dụng cả nguồn vốn tự có và nguồn vốn này không bị ràng buộc bởi tỉ lệ cấp tín dụng theo các tỉ lệ bảo đảm an toàn trong Thông t 13
- Sửa đổi khoản 3 điều 18 về tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động Theo đó các tổ chức tín dụng có thể sử dụng thêm nguồn vốn từ tiền gửi của Kho bạc nhà
n-ớc, từ tiền vay của các tổ chức tín dụng khác có kì hạn từ 3 tháng trở lên, 25% tiền gửi không kì hạn của các tổ chức kinh tế Điều này đã phần nào đáp ứng nguyện vọng nh trong kiến nghị của hiệp hội ngân hàng Việt Nam
Việc ban hành nhanh chóng, kịp thời Thông t 19 điều chỉnh một số nội dung của Thông t 13 cho thấy quyết tâm của NHNN trong việc dần dần hoàn thiện hệ thống luật ngân hàng nói riêng và hệ thống luật Việt Nam nói chung cho phù hợp với tình hình thực tiễn và thông lệ quốc tế Việc làm này nhận đợc sự ủng hộ nhiệt tình và củng cố niềm tin, vai trò của NHNN trên thị trờng tài chính- tiện tệ, góp phần xây
Trang 5dùng nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ngµy cµng ph¸t triÓn, nhanh chãng héi nhËp víi c¸c níc khu vùc vµ thÕ giíi