MỤC TIÊU Học sinh - Nêu được đặc điểm chung của bề mặt hô hấp của động vật.. -Phân tích được hiệu quả của sự trao đổi khí ở động vật.. Học sinh giải thích được : -Tăng độ hoà tán của ch
Trang 1Bài 17 : CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP CỦA ĐỘNG VẬT
I MỤC TIÊU
Học sinh
- Nêu được đặc điểm chung của bề mặt hô hấp của động vật
- Liệt kê được các hình thức hô hấp của động vật ở cạn và ở nước -Phân tích được hiệu quả của sự trao đổi khí ở động vật
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Tranh phóng to hình 17.1 đến 17.5 sách giáo khoa
- Máy chiếu qua đầu nếu dùng bản trong
- Phiếu học tập : Đặc điểm chung của các kiểu hô hấp
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
- Vì sao trong dạ cỏ của động vật nhai lại có nhiều vi sinh vật sống cộng sinh ?
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
Trang 2I KHÁI NIỆM HÔ HẤP ĐỘNG VẬT
* Hoạt động 1
Học sinh tham gia thảo luận các câu hỏi
sau :
-Hô hấp là gì ? Liệt kê các hình thức hô
hấp của động vật ở nước và ở cạn ?
Sau khi học sinh trả lời, giáo viên giới
thiệu nội dung của bài học
- Hô hấp là :
- Ở nước : mang
Ở cạn : Phổi, da, ống khí
* Hoạt động 2
Giáo viên : Cho học sinh đọc mục II
? bề mặt trao đổi khí có tầm quan trọng
II.BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ
như thế nào ?
? đặc điểm và nguyên tắc trao đổi khí qua
bề mặt hô hấp ?
Học sinh : Sau khi thảo luận
-Phải nêu được 5 đặc điểm của bề mặt
+ Bề mặt trao đổi khí quyết định hiệu quả trao đổi khí
trao đổi khí
? những đặc điểm trên của bề mặt trao
+Đặc điểm bề mặt :
đổi khi có tác dụng gì ? - Diện tích bề mặt lớn
Trang 3Học sinh giải thích được :
-Tăng độ hoà tán của chất khí
-Tăng diện tích tiếp xúc giữa máu với
không khí …
- Mỏng và luôn ẩm ướt
- Có rất nhiều mao mạch
- Có sắc tố hô hấp
- Có sự lưu thông khí +Nguyễn tắc trao đổi khí : Khuyếch tán
* Hoạt động 3
Giáo viên : Cho học sinh đọc từ mục II
đến mục V và quan sát từ hình 17.1 đến
hình 17.5
III.CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
? hãy điền các thông tin thích hợp vào
phiếu học tập số 1
Đặc điểm chung của các kiểu hô hấp
Kiểu hô
hấp
Đặc điểm Đại diện
Hô hấp qua
bề mặt cơ
thể
Hô hấp
bằng mang
1 Hô hấp qua bề mặt cơ thể
-Trao đổi khí qua da có đủ 5 đặc điểm của bề mặt hô hấp
-Đại diên : Giun đất
Trang 4Hô hấp
bằng hệ
ống khí
Hô hấp
bằng phổi
2 Hô hấp bằng hệ thống ống khí
Sau đó, giáo viên cho 1 học sinh trình
bày, các học sinh khác nghe và bổ sung
? vì sao da của giun đảm nhiệm được
chức năng hô hấp ?
Học sinh : Nêu được vì da của giun có
đầy đủ 5 đặc điểm của bề mặt hô hấp
? vì sao hệ thống ống khí trao đổi khí đạt
hiệu quả cao ?
Học sinh : Giải thích hệ thống ống khí
phân bổ đến tận tế bào
Các ống khí phân bố đến tận tế bào
3.Hô hấp bằng mang
-Cấu tạo của mang
+Gồm nhiều tia mang
+Có nhiều mạng lưới mao mạch phân
bố dày đặc +Phối hợp nhịp nhàng giữa miệng và xương nắp mang để tạo dòng nước lưu thông
Trang 5? vì sao sự trao đổi khí ở cá xương lại
đạt hiệu quả cao ?
Học sinh : Giải thích được
Ngoài 5 đặc điểm của bề mặt trao đổi khí
ở cá còn có 2 đặc điểm :
Mang và nắp mang hoạt động nhịp nhàng
tạo điều kiện cho dòng nước lưu thông
Cách sắp xếp của mao mạch tạo điều kiện
cho dòng nước và máu vận chuyển ngược
chiều, tăng hiệu quả trao đổi khí
? tại sao mang cá thích hợp trao đổi khí ở
nước nhưng không thích hợp trao đổi ở
cạn ?
-Đại diện : cá …
Học sinh : vì mang chỉ trao đổi khí hoà
tan trong nước và được lưu chuyển qua
mang
? vì sao phổi của thú trao đổi khí đạt hiệu
quả cao, đặc biệt là ở chim ?
Học sinh : Giải thích được cấu tạo của
phổi đặc biệt là phổi người có nhiều túi
4.Hô hấp bằng phổi -Phổi gồm nhiều túi phổi nên bề mặt trao đổi khí rất lớn
-ở chim nhờ có hệ thống túi khí ở phía sau phổi, nên cả hút vào và thở
ra đều có không khí giàu ôxy để trao đổi
Trang 6phổi nên có diện tích bề mặt tiếp xúc rất
lớn
Riêng ở chim nhờ có hệ thống túi khí ở
phía sau phổi, nên cả hít vào và thở ra
đều có không khí giàu ôxy để trao đổi
IV CỦNG CỐ
- Phân biệt hô hấp ngoài với hô hấp trong ?
- Hô hấp ngo ài : Trao đổi chất khí giữa cơ thể với môi trường
- Hô hấp trong : Trao đổi chất khí giữa tế bào với môi trường trong cơ thể và hô hấp tế bào
- Sự vận chuyển chất khí trong cơ thể như thế nào ?
-Hô hấp ở động vật đã tiến hoá theo chiều hướng nào ?
(Từ đơn giản đến phức tạp và ngày càng chuyển hoá)
*Loài động vật nào sau đây có cơ quan trao đổi khí hiệu quả nhất
? câu trả lời đúng là :
A chim b Bó sát C Lưỡng cư D
Giun đất
V HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Trang 7- Chuẩn bị câu hỏi sách giáo khoa trang 73
- Đọc trước bài : Hệ tuần hoàn ở động vật
Phần bổ sung kiến thức :
Em hãy cho biết vì sao một số loài cá như : cá trê, lươn, trạch có thể sống rất lâu ở trên cạn khi có đủ ẩm