Sinh học 10 nâng cao - Tiết 8 (bài 9): PRÔTÊIN pptx

-Hình về sự hình thành liên kết peptit -Phiếu học tập Phiếu học tập số 1: CÁC BẬC CẤU TRÚC CỦA PRÔTÊIN Bậc 1 Bậc 2 Bậc 3 Bậc 4 Phiếu học tập số 2: CHỨC NĂNG CỦA PRÔTÊIN 2/ Học sinh -

Tiết 8 (bài 9): PRÔTÊIN

I/ MỤC TIÊU

1/ Kiến thức

a/ Cơ bản

Học xong bài này, học sinh phải:

-Viết được công thức tổng quát của axit amin

-Phân biệt được cấu trúc bậc 1, 2, 3, 4 của các phân tử prôtêin

-Giải thích được tính đa dạng và đặc thù của prôtêin

-Kể được các chức năng sinh học của prôtêin

b/ Trọng tâm

-Công thức cấu tạo chung của axit amin

-Cấu trúc bậc 1 của prôtêin, giải thích được tính đa dạng và đặc thù của prôtêin

2/ Thái độ

Học xong bài này học sinh có thể lý giải được sự cần thiết phải ăn nhiều loại thức ăn khác nhau từ đó hình thành nên thói quen tốt trong ăn uống

II/ CHUẨN BỊ

1/ Giáo viên

-Tranh hình sách giáo khoa

-Hình về một số công thức axit amin

-Hình về sự hình thành liên kết peptit

-Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1:

CÁC BẬC CẤU TRÚC CỦA PRÔTÊIN

Bậc 1

Bậc 2

Bậc 3

Bậc 4

Phiếu học tập số 2:

CHỨC NĂNG CỦA PRÔTÊIN

2/ Học sinh

-Cấu trúc của axit amin, các bậc cấu trúc của protêin

III/ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1/ Kiểm tra

-Trình bày cấu tạo và chức năng của các loại cacbohydrat -Trình bày cấu tạo, chức năng của lipit

2/ Bài học

Giáo viên có thể vào bài bằng cách đặt câu hỏi:

-Tại sao thịt bò, lợn, gà lại khác nhau?

-Tại sao chúng ta phải ăn nhiều loại thức ăn khác nhau?

Từ câu trả lời của học sinh, giáo viên dẫn vào bài mới

Ngay từ thế kỷ XIX người ta đã cho rằng: “sống là phương thức tồn tại của prôtêin” Vậy prôtêin có đặc điểm và chức năng gì mà được xem là cơ

sở vật chất chủ yếu của sự sống?

Hoạt động 1: CẤU TRÚC PRÔTÊIN Mục tiêu: - Học sinh nắm được cấu trúc của 1 axit amin, cấu trúc 4 bậc của

protein cũng như tính đa dạng và đặc thù của protein

Giáo viên cho học sinh quan sát

tranh về một số loại axit amin và hỏi:

-Các axit amin giống và khác

nhau ở những điểm nào?

Học sinh quan sát hình vẽ và trả

lời câu hỏi

I/ Cấu trúc của prôtêin 1/ Đơn phân của prôtêin: axit amin

Yêu cầu học sinh quan sát hình

9.1 và kết hợp với những hình trên

trả lời những câu hỏi sau:

-Axit amin gồm những thành

phần nào?

-Các axit amin khác nhau chủ yếu

ở thành phần nào?

Học sinh quan sát, trao đổi và trả

lời:

Axit amin gồm:

-Nguyên tử C trung tâm liên kết

với 1 nguyên tử H

Các nhóm chức: NH2 (amin),

-COOH (cacbôxyl)

-Gốc -R

GV: Trong tự nhiên có hơn 20

loại axit amin khác nhau, chúng khác

nhau ở cấu trúc (mạch thẳng, mạch

nhánh hay có vòng thơm), các nhóm

chức (NH2, COOH, OH, ….), có

Axit amin gồm:

-Nguyên tử C trung tâm liên kết với 1 nguyên tử H

-Các nhóm chức: -NH 2 (amin), -COOH (cacbôxyl)

chứa S hay không

-GV: Tại sao chúng ta cần ăn

nhiều loại thức ăn khác nhau?

Học sinh nghiên cứu SGK trang

33 phần ví dụ để trả lời:

-Trong bất kỳ loại thức ăn nào

cũng không thể có đủ các loại axit

amin

-Ăn nhiều loại thức ăn khác nhau

để bổ sung đủ axit amin giúp cơ thể

tổng hợp prôtêin

-Giáo viên nói về axit amin thiết

yếu và axit amin không thiết yếu

Giáo viên yêu cầu học sinh quan

sát tranh về sự hình thành liên kết

peptit và hình 9.2 SGK và hoàn

thành phiếu học tập số 1 trong thời

gian 5 phút

Học sinh quan sát tranh và nghiên

-Gốc -R

2/ Các bậc cấu trúc của prôtêin

cứu SGK để hoàn thành phiếu học

tập, đại diện nhóm trình bày, các

nhóm khác nhận xét bổ sung

Giáo viên nhận xét, bổ sung hoàn

thiện kiến thức

GV hỏi:

-Căn cứ vào đâu ta có thể phân

biệt được các bậc cấu trúc của

prôtêin?

-Trong các bậc cấu trúc của

prôtêin thì bậc nào quan trọng hơn?

Vì sao?

Học sinh thảo luận và trả lời

-Phân biệt được các bậc cấu trúc

là do các loại liên kết có trong thành

phần cấu trúc của phân tử prôtêin

-Bậc 1 là quan trọng nhất, vì bậc 1

là bậc cơ bản, thể hiện trình tự axit

amin

Giáo viên bổ sung:

(Đáp án phiếu học tập)

*Lưu ý: Các yếu tố môi trường

như nhiệt độ cao, pH không phù hợp, hóa chất sẽ phá hủy cấu trúc không gian 3 chiều của phân tử prôtêin làm chúng mất chức năng (biến tính)

-Trình tự sắp xếp axit amin quy định hình dạng lập thể của phân tử protêin và đặc tính của nó

-Cấu hình này quan trọng trong các enzim vì nó quyết định xem enzim có phù hợp với cơ chất hay không và enzim có hoạt động được không

-GV: Môi trường thay đổi ảnh hưởng như thế nào đến prôtêin? Học sinh nghiên cứu SGK trang

34 để trả lời: Các yếu tố môi trường như nhiệt độ cao, pH không phù hợp, hóa chất sẽ phá hủy cấu trúc không gian 3 chiều của phân tử prôtêin làm chúng mất chức năng (biến tính)

GV cho ví dụ về biến tính prôtêin: uốn tóc, duỗi tóc, …

-Tại sao một số vi sinh vật sống ở suối nước nóng có nhiệt độ khoảng

1000C mà protêin của chúng không

bị biến tính

Đáp án phiếu học tập:

Bậc 1

-Các axit amin nối với nhau bằng liên kết peptit (cấu trúc bậc 1 của prôtêin là trình tự sắp xếp của các axit amin trong chuỗi polypeptit)

-Ví dụ: prôtêin enzim

Bậc 2

-Là cấu hình của mạch polipeptit trong không gian, được giữ vững nhờ các liên kết hydrô giữa các axit amin gần nhau Có dạng xoắn  hay gấp nếp 

-Ví dụ: prôtêin tơ tầm

Bậc 3

-Là hình dạng của phân tử prôtêin trong không gian 3 chiều, tạo khối hình cầu Cấu trúc này phụ thuộc tính chất của các nhóm (-R) trong mạch polipeptit

-Ví dụ: protêin hoocmon insulin

Bậc 4

-Gồm 2 hay nhiều chuỗi polipeptit khác nhau phối hợp với nhau tạo phức hợp protêin lớn hơn

-Ví dụ: Hêmoglobin

Hoạt động 2: CHỨC NĂNG CỦA PRÔTÊIN Mục tiêu: Học sinh nêu được chức năng của các loại protein và cho ví dụ

minh họa

Giáo viên yêu cầu học sinh

nghiên cứu sách giáo khoa để hoàn

thành phiếu học tập số 2 trong vòng

7 phút

Học sinh nghiên cứu SGK, thảo

luận nhóm hoàn thành phiếu học tập

số 2, đại diện nhóm trình bày, các

nhóm khác nhận xét, bổ sung

Giáo viên nhận xét, bổ sung, hoàn

thiện kiến thức

Giáo viên liên hệ thực tế:

-Tại sao chúng ta không nên ăn

chỉ một loại thịt bò, lợn hay cá mà

phải ăn phối hợp nhiều loại thức ăn?

-Trong gia đình em thực hiện chế

độ ăn uống như thế nào cho hợp lý

II/ Chức năng của protêin

(Đáp án phiếu học tập)

Đáp án phiếu học tập số 2:

Prôtêin cấu trúc

-Cấu trúc nên nhân, mọi bào quan, hệ thống màng sinh học có tính chọn lọc cao

-Kêratin: Cấu tạo nên lông, tóc, móng

-Sợi Côlagen: cấu tạo nên mô liên kết, tơ nhện

Prôtêin enzim

-Xúc tác các phản ứng sinh học

-Lipaza thủy phân lipit, amilaza thủy phân tinh bột chín

Prôtêin

hoocmon

-Điều hòa quá trình trao đổi chất trong tế bào và cơ thể

-Insulin điều hòa lượng glucôzơ trong máu

Prôtêin dự trữ -Dự trữ axit amin

-Albumin, protêin sữa, prôtêin dự trữ trong hạt cây

Prôtêin vận

chuyển

-Vận chuyển các chất trong

cơ thể

-Hêmôglobin vận chuyển oxy và CO2 -Các chất mang vận chuyển các chất qua màng

Prôtêin thụ thể

-Giúp tế bào nhận biết tín hiệu hóa học

-Các prôtêin thụ thể trên màng sinh chất

Prôtêin vận

động

-Co cơ, vận chuyển

-Actin và miozin trong

cơ, các prôtêin cấu tạo nên đuôi tinh trùng

Prôtêin bảo vệ -Chống bệnh tật

-Các kháng thể, các inteferon chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn

và virut

3/ Củng cố

-Kết luận sách giáo khoa

-Bài tập 2, 3 sách giáo khoa

-Bài tập 1

+ Axit amin là phân tử hữu cơ gồm 1 nhóm amin liên kết hóa trị với

cacboxyl (-COOH), sử dụng làm đơn phân tạo các prôtêin

+ Pôlipeptit: Gồm chuỗi các axit amin đồng nhất hoặc không đồng nhất

nối thành chuỗi bằng các liên kết peptit, có khối lượng phân tử thấp hơn prôtêin thu được bằng tổng hợp hay thủy phân nmột phần prôtêin

+ Prôtêin: là một đại phân tử sinh học được cấu trúc từ 1 hay nhiều chuỗi

polipeptit

4/ Dặn dò

-Học bài, làm bài tập sách giáo khoa

-Chuẩn bị bài mới: mô tả cấu trúc và chức năng của ADN

5/ Nhận xét – đánh giá tiết học

6/ Rút kinh nghiệm sau giờ dạy