Bài giảng sáng chế - Giáo sư Nguyễn Viết Trung
Trang 1Bµi gi¶ng :
C¸c nguyªn t½c cña qu¸ tr×nh s¸ng
t¹o kü thuËt
Lêi nãi ®Çu:
§©y lµ phÇn II trong Bµi gi¶ng m«n "ThiÕt kÕ tèi u" dµnh cho Líp Cao Häc X©y dùng c«ng tr×nh.
==0==
S¸ng t¹o lµ g×
Bài 1:
Là dám nghĩ khác và dám làm khác Vậy thôi!
1 Ðùa với não bạn một chút!
Bạn hãy trả lời trước khi nhìn giải đáp: "Jack được trả 5 đôla cho một lần cưa khúc gỗ ra làm đôi Vậy Jack được trả bao nhiêu tiền để cưa khúc gỗ ra làm bốn?"
"Có 2 người ngồi trước cửa siêu thị và chơi cờ tướng Họ chơi 5 ván Mỗi người đều thắng 3 ván Sao lại thế?"
Ðây là giải đáp:
Câu 1: 15 đôla, vì để cưa khúc gỗ ra làm đôi thì chỉ cần một lần cưa, nhưng để cưa một khúc gỗ ra làm 4 thì cần 3 lần
Câu 2: Bởi vì 2 người này chơi với 2 người khác nhau
Ðây là 2 trong số nhiều câu "đố mẹo" đơn giản nhất Chúng đánh lừa não bạn vì não bạn có xu hướng suy nghĩ theo kiểu "mặc định": 2 người chơi cờ thì "mặc định" là họ chơi với nhau, cưa khúc gỗ làm đôi được 5 đôla thì cưa làm 4 (2x2) thì "mặc định" là được trả 5x2=10 đôla Trong khi đề bài không hề có những dữ kiện như vậy Tại sao bạn lại "mặc định" như thế? Ðó chính là sức ỳ tâm lý làm cho não bạn
bị mắc lừa ở những câu đố đòi hỏi nghĩ sáng tạo
Nghĩ sáng tạo là nhìn một vấn đề, một câu hỏi theo những cách khác với thông thường Tức là nhìn mọi thứ từ các góc độ, tầm nhìn khác nhau, "nhìn" theo những cách không bị hạn chế bởi thói quen, bởi phong tục, bởi tiêu chuẩn
2 Nghĩ sáng tạo xa hơn
Những câu chuyện về nghĩ sáng tạo không phải chờ đến thời kỹ thuật hiện đại Từ những năm 1400, Nữ hoàng Isabella của Tây Ban Nha có lần yêu cầu mọi người tìm cách để quả trứng đứng thẳng trên một đầu của nó, mà không được dùng cái đế gì kê ở dưới
Trang 2Tất cả các vị quan trong triều đình đều vò đầu bứt tóc chịu thua Nhưng rồi một thuỷ thủ trẻ bước đến, đập vỡ một đầu của quả trứng
và dựng nó lên bằng đầu đó Tất nhiên, ruột trứng chảy hết ra và các quan thì vô cùng tức giận Nhưng Nữ hoàng thì không Nữ hoàng chưa bao giờ nói rằng không được đập vỡ trứng, còn các quan đã nghĩ
"mặc định" là như thế
Và Christopher Columbus - một thuỷ thủ - bằng cách nghĩ ra bên ngoài chiếc hộp (lần này có lẽ là bên ngoài cái vỏ trứng!), đã giải quyết được vấn đề Ông được Nữ hoàng cung cấp tàu và tiền để bắt đầu chuyến phiêu lưu của mình
Thực ra, đây là một ví dụ rõ ràng về một con người không chấp nhận
bị giới hạn bởi những suy nghĩ thông thường Columbus lên tàu đi vòng quanh thế giới, trong khi tất cả mọi người lúc đó còn khẳng định
là thế nào rồi ông cũng đi đến "rìa" thế giới và rơi tõm ra ngoài
3 Ứng dụng của nghĩ sáng tạo
Nếu sức ỳ tâm lý của bạn vẫn còn lớn, e rằng đến bây giờ bạn lại
"mặc định" rằng vậy ra "nghĩ sáng tạo", nói vòng vo mãi, cuối cùng cũng chỉ để giải các câu đố!!!
Bạn hãy nghe câu chuyện này Có 2 người làm bánh quế, với chất lượng và giá cả như nhau Khi mọi người chán ăn bánh quế và không mua nữa, một người bán chẳng biết làm sao và bỏ nghề Trong khi
đó, người còn lại đã "thiết kế" bánh quế kiểu mới bằng cách cuộn tròn
nó lại theo hình nón và tạo ra một sản phẩm mới hoàn toàn: ốc quế cho kem
Như vậy, người bán hàng thứ nhất đã không thể đi tiếp được, còn người thứ hai đã chuyển dịch ra ngoài giới hạn và những mặc định thông thường
Nếu không có sự "nghĩ sáng tạo" của người thứ hai, hẳn bây giờ
chúng ta vẫn chỉ biết ăn kem que hoặc dùng thìa múc từ cốc (hoặc nếu không có ai nghĩ sáng tạo từ ban đầu thì có thể chúng ta thậm chí còn chẳng có kem mà ăn!)
Khả năng nghĩ sáng tạo càng trở nên cực kỳ quan trọng trong thế giới kinh doanh thay đổi nhanh chóng như hiện nay
4 Những phẩm chất của một người nghĩ sáng tạo
- Ðộc lập
- Tự tin
- Chấp nhận rủi ro
- Nhiều năng lượng
- Nồng nhiệt
Trang 3- Không gò bó.
- Thích phiêu lưu
- Tò mò, hiếu kỳ
- Nhiều sở thích
- Hài hước
- Trẻ con, hiếu động
- Biết nghi ngờ
Thực tế cuộc sống không phải là một cái hộp, nên bạn đừng tự tạo ra rồi chui vào đó!
5 Bạn có thể học để nghĩ sáng tạo
Ai trong chúng ta cũng có sự sáng tạo, và tin tốt là nếu bạn thấy mình "chưa" (chứ không phải là "không") sáng tạo, bạn có thể học Công việc càng khó thì não bạn hoạt động càng tích cực Theo nghiên cứu thì đến thiên tài cũng mới sử dụng có 15% hiệu suất não của mình! Cho nên, học nghĩ sáng tạo để não bạn đi xa hơn là hoàn toàn
có thể Thậm chí, có rất nhiều gợi ý cho cách học nghĩ sáng tạo
a Phương pháp SAEDI - "SAEDI"
không phải là từ gì quái dị, nó là từ "IDEAS" viết lộn ngược Ðôi khi, nghĩ sáng tạo chỉ cần bạn nhìn mọi thứ theo chiều khác đi
S = State of mind (cách suy nghĩ): Tự nói rằng "Tôi chẳng sáng tạo
chút nào" hoặc "Tôi chẳng bao giờ có ý tưởng gì hay ho đâu" sẽ huỷ hoại sức sáng tạo của bạn Nghĩ sáng tạo đòi hỏi nghĩ tích cực
A = Atmosphere (không khí) Có những người thích ở nơi đông người
mới nghĩ ra nhiều thứ Có những người lại phải ngồi một mình yên tĩnh mới sáng suốt được Bạn hãy tạo cho căn phòng mình có không khí tuỳ theo sở thích Nếu bạn có nhiều ý tưởng khi đang đi, hãy chăm đi dạo ở công viên, bờ hồ Trang trí phòng bạn bằng những bức ảnh, ánh sáng mà bạn thích
E = Effective thinking (Nghĩ hiệu quả) Nghĩ hiệu quả tức là hướng
suy nghĩ của bạn đến những mục đích cụ thể Không có mục đích thì bạn sẽ làm rối hết mọi việc lên
D = Determination (Quyết tâm) Sự sáng tạo đòi hỏi có luyện tập
Bạn nên tạo thói quen tưởng tượng Những ý tưởng ban đầu của bạn
có vẻ hết sức buồn cười và không ai chấp nhận, nhưng đừng bỏ cuộc
I = Ink (viết) Khi bạn nhìn vào những thứ bạn viết ra, bạn sẽ có
nhiều ý tưởng hơn là chỉ nghĩ đến nó
b TILS:
T = Think it: Suy nghĩ
Trang 4I = Ink it: Viết ra.
L = Link it: Nối, liên tưởng
S = Sync it: Ðồng nhất
6 Luyện tập
Có những bài tập suy nghĩ sáng tạo mà bạn có thể thử:
- Nếu bạn cần giao tiếp nhưng bạn không thể sử dụng từ ngữ, dù viết hay nói, thì bạn làm cách nào? Một người đã đưa ra những ý sau: ngôn ngữ cử chỉ, dùng trống, dùng đồ vật, dùng đèn nhấp nháy, vẽ
- Bạn hãy đặt ra những câu hỏi cho những đồ vật thường ngày, ví dụ:
"nếu thang máy không chỉ đi lên và xuống mà còn từ đầu này sang đầu kia thì sẽ thế nào?", "nếu mỗi cơ quan yêu cầu mỗi ngày mỗi người phải cười ít nhất 30 phút thì sao?"
- Vấn đề của một công ty bán khoai tây chiên: khoai tây chiên thường rất dễ vỡ vụn khi đóng gói, vận chuyển , vậy làm thế nào? Bạn có thể bắt đầu bằng việc nghĩ ra cách đóng gói và vận chuyển mà không làm khoai tây bị vỡ Sau đó, suy luận: về bản chất thì cái gì giống miếng khoai tây chiên, chúng có dễ vỡ không?
- Một cuốn sổ tay thì bạn có thể sáng tạo theo cách nào? "Sức ỳ tâm lý" rất dễ làm cho đa số mọi người nghĩ rằng "sổ tay thì còn gì để sáng tạo nữa!" Nó rõ ràng đến phát bực mình! Nhưng vẫn có những
ý tưởng của những người không chịu thua: Sổ tay đổi màu; Sổ biết đọc những thứ mình viết lên; Sổ sửa lỗi chính tả; Sổ hình tròn; Sổ có thể dán giấy lên mà không cần hồ dán; Sổ có thể dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh
7 Kết
Có một người cha giàu có với 3 người con trai Ông muốn trao lại tài sản cho người con thông minh nhất Thế là ông nghĩ ra một cách: đưa cho mỗi người một khoản tiền nhỏ và bảo những người con hãy mua thứ gì có thể làm đầy được nhà kho, càng đầy càng tốt
Ba người con cầm tiền và đi tìm thứ vừa rẻ vừa dễ làm đầy nhà kho Người con cả nhìn thấy một cái cây rất to trên đường, và nghĩ rằng cành và lá cây rất cồng kềnh, sẽ tỏa ra được mọi ngóc ngách của phòng Thế là anh ta mua hết cành cây và thuê người đem về nhà
Người con thứ hai thì mừng húm khi nhìn thấy đống cỏ khô Cỏ vừa
rẻ vừa nhẹ, lại nhỏ, dễ dàng làm đầy nhà kho Thế là anh ta mua hết
cỏ và thuê người đem về nhà
Người con út nghĩ đi nghĩ lại về cách làm đầy nhà kho sao cho vừa hiệu quả, vừa không tốn kém Cuối cùng, anh ta chỉ mua một ngọn
Trang 5nến Khi thắp ngọn nến lên, cả nhà kho đầy tràn ánh sáng Người cha rất hài lòng và để lại tài sản cho người con út
Hàm ý của câu chuyện này là gì? Ðể thắp sáng được ngọn nến sáng tạo bên trong mỗi người, trước hết, đầu óc chúng ta phải đầy đã
Bài 2:
Theo Bộ Lao động Mỹ, người lao động ở thế kỷ 21 cần có 13 kỹ năng, mà theo họ, kỹ năng tư duy sáng tạo là quan trọng nhất Vậy sáng tạo và tư duy sáng tạo đang được hiểu như thế nào?
Sự chiến thắng của "kỹ năng số 1"
Có một chuyện vui thế này: Trong một chuyến đi dự hội nghị tin học,
3 kỹ sư của hãng Apple và 3 kỹ sư của hãng Microsoft gặp nhau tại
ga tàu Các kỹ sư của Microsoft rất ngạc nhiên khi các kỹ sư của Apple chỉ mua 1 vé duy nhất, làm sao họ có thể qua mắt được đội kiểm soát vé gắt gao của tàu?
Khi người soát vé bước vào toa tàu, ba kỹ sư của Apple đồng loạt đứng lên đi vào toalet Hành động của họ không thoát khỏi 3 cặp mắt
tò mò của các kỹ sư Microsoft Sau khi kiểm tra xong trong toa, người soát vé tiến về phía toalét và gõ cửa: "Cho kiểm tra vé!" Một giọng nói ở trong vọng ra: "Thưa đây!" Và một chiếc vé được luồn qua khe cửa Người soát vé kiểm tra xong và bỏ đi Các kỹ sư Microsoft ồ lên ngạc nhiên trước "công nghệ" của Apple
Và khi hội nghị kết thúc, 6 kỹ sư lại gặp nhau ở nhà ga Như lần
trước, các kỹ sư Apple chỉ mua 1 vé, trong khi các kỹ sư Microsoft lại chẳng mua vé nào Đến lượt các kỹ sư Apple ngạc nhiên không hiểu làm sao ba người kia có thể thoát được Tương tự, 3 kỹ sư Apple lại chui vào toalét đóng cửa lại Ngay lập tức, 1 trong 3 kỹ sư Microsoft bước theo và giả giọng người soát vé, rút luôn chiếc vé vừa thò qua khe cửa và cả 3 bọn họ chui tọt vào toalét bên cạnh Thật tuyệt vời vì trong bất kỳ hoàn cảnh nào, người thành công luôn là người biết tiếp thu những ý tưởng của người khác và áp dụng một cách thật sáng tạo Thực chất thì sáng tạo là quá trình hoạt động của con người tạo
ra những giá trị vật chất, tinh thần mới về chất Nói cho dễ hiểu thì sáng tạo là hoạt động của con người tạo ra sản phẩm và sản phẩm này phải đáp ứng được hai yêu cầu sau:
- Có tính mới (mới về chất)
- Có giá trị so với sản phẩm cũ (có lợi hơn, tiến bộ hơn)
Vì sáng tạo có thể là sản phẩm vật chất (như bóng đèn điện, bóng bán dẫn, tivi ) hay sản phẩm tinh thần (như tác phẩm hội họa, văn học ) nên có thể nói sáng tạo có mặt trong mọi họat động của con người Trước hết, chúng ta hãy gạt bỏ tư tưởng cho rằng sáng tạo chỉ
có trong khoa học, kỹ thuật hay nghệ thuật Người ta vẫn nghĩ sáng tạo phải thể hiện trong việc phát minh ra điện, ra vaccine phòng bệnh, hoặc viết một cuốn tiểu thuyết Tất nhiên, những việc kể trên
Trang 6đúng là sáng tạo, mỗi bước tiến để chinh phục vũ trụ của loài người đều là kết quả của sự sáng tạo Nhưng sáng tạo không chỉ tồn tại trong một số nghề nhất định hay trong bộ óc của những người thông minh tuyệt đỉnh
Vậy thì sáng tạo là gì?
Một bạn sinh viên học giỏi, mà nghèo đã đặt quyết tâm đi du học và thành công vì tìm được nguồn học bổng phù hợp Bạn đó đã sáng tạo trong phương pháp học
Một SV biết sắp xếp thời gian để có thể vừa học tốt ở trường lại vẫn
có thời gian đi làm để có tiền ăn học và còn giúp đỡ thêm cho gia đình Bạn đó đã rất sáng tạo
Một nhân viên phải làm công việc tiếp thị sản phẩm trên đường phố Anh ta đã có gắng tránh sự nhàm chán bằng cách mỗi ngày thay đổi một lộ trình, sau 1 tuần mới đi lặp lại Anh ta đã biết sáng tạo trong công việc
Sáng tạo đơn giản chỉ là tìm ra một cách mới để làm việc hoặc làm cho công việc đó trôi chảy hơn, làm nên thành công Trong câu
chuyện vui về 6 chàng kỹ sư trên, chúng ta đều nhận ra rằng các kỹ
sư Apple đã có một giải pháp sáng tạo để trốn vé tàu, trong khi các
kỹ sư Microsoft lại có môt giải pháp sáng tạo nữ trên nền giải pháp cũ của Apple Sáng tạo vì thế cứ nối sáng tạo như một cuộc đua tiếp sức
để đời sống loài người ngày một văn minh, tiện lợi hơn Khi đã hiểu sáng tạo là gì và sáng tạo có tầm quan trọng như thế nào thì rõ rằng,
tư duy sáng tạo luôn là phẩm chất số 1 của người lao động trong bất
cứ xã hội nào
13 kỹ năng cần có của người lao động trong thế kỷ 21 (theo Ủy ban Đào tạo và phát triển Mỹ)
1 Tư duy sáng tạo
2 Đặt mục tiêu, tạo động cơ
3 Quan hệ (giao tiếp, ứng xử)
4 Lãnh đạo
5 Học hỏi
6 Lắng nghe
7 Thương lượng
8 Thuyết trình và diễn giải ý tưởng
9 Đảm bảo tính hiệu quả
10 Phát triển cá nhân trong công việc
11 Giải quyết nhanh vấn đề, tìm giải pháp
12 Lòng tự tôn về bản thân
13 Làm việc theo nhóm
Trang 72 các bớc giải quyết một vấn đề sáng tạo kỹ thuật
Nói chung các giải pháp sáng tạo kỹ thuật có thể liên quan đến;
- hoặc là giải pháp kỹ thuật
- hoặc là sản phẩm kỹ thuật
- hoặc là dịch vụ kỹ thuật
-1/- Bớc 1: Xác định rõ ràng mục tiêu cần phải đạt
- phát biểu bằng lời văn
- viết đợc biểu diễn toán học của mục tiêu (công thức, phơng trình)
- khách hàng tiềm năng sẽ sử dụng kết quả là ai: công chúng, ngời tiêu dùng,cơ quan chính phủ, các công ty sản xuất, ngành giáo dục,v.v
2/- Bớc 2: Xác định rõ ràng các điều kiện hạn chế ban đầu
- về các thông tin ban đầu: số lơng, nội dung ,loại thông tin,
- về nguồn cung cấp thông tin ban đầu và suốt trong quá trình giải bài toán (thông tin có sẵn hay phải tìm kiếm thêm, miễn phí hay phải mua, mức độ bảo mật,mối liên quan đến luật pháp thu thập thông tin,khả năng tận dụng Internet, nguồn trong nớc,địa phơng hay ở nơi khác,nớc ngoài
- về thời gian cho phép để giải bài toán
- về các phơng tiện sẵn có : máy tính, máy của Phòng thí nghiệm, vật t thí nghiệm,máy phục vụ thí nghiệm ngoài hiện trờng
- về nhân lực: số ngời, khả năng chuyên môn, thời gian có thể huy
động
- về ngân sách: tổng số ,khả năng cấp đúng thời hạn
- các điều kiện khác về môi trờng, xã hội, thể chế
3/- Bớc 3: Tìm hiểu tối đa về các giải pháp đ có tr ã ớc
- mô tả tổng quát về các giải pháp đẫ có trớc
- nêu rõ đợc u điểm và nhợc điểm của các giải pháp đã có sẵn.
- tìm hiểu lịch sử phát triển của các giải pháp đã có trớc
- sơ bộ hình dung về những đặc điểm cần phải có của giải pháp mới Bổ sung và cụ thể hoá thêm về mục tiêu ban đầu đã nêu ở Bớc 1.
4/- Bớc 4: Xác lập các hớng cải tiến có thể dễ thấy nhất
- những gợi ý cải tiến sau đây là áp dụng cho các chi tiết, các bộ phận hay toàn thể đối tợng kỹ thuật đang đợc xem xét.
- cải tíến về vật liệu: số lơng, chủng loại, sự kết hợp các vật liệu khác nhau cho các bộ phận khác nhau hoặc cho những thời điểm khác nhau,
- cải tíến về công nghệ chế tạo.
- cải tíến về công nghệ lắp dựng.
- cải tíến về công nghệ bảo quản, về hình dáng,trang trí mầu sắc của bao bì, nhãn hiệu hàng hoá
- cải tíến về công nghệ bảo trì, duy tu công trình
Trang 8- cải tíến về thao tác sử dụng theo hơng tăng mức độ tiện nghi, an toàn, dễ dàng sử dụng, dễ học cách sử dụng
- cải tíến về các ảnh hởng đến môi trờng, sức khoẻ cộng đồng
- cải tíến về tăng tuổi thọ, tăng độ tin cậy, độ bền
- cải tíến về năng suất
- cải tíến về năng lực của đối tợng kỹ thuật
3 Một số nguyên lý về phát triển các hệ thống kỹ thuật
4 Một số thuật toán sáng chế kỹ thuật
Rất nhiều người trong chỳng ta cho rằng sỏng tạo mang tớnh bẩm sinh, trời phỳ Nhưng đối với những người theo thuyết sỏng tạo
(TRIZ) thỡ cỏi điều mà tưởng chừng rất thần bớ và cú vẻ phụ thuộc vào năng khiếu rất nhiều như vậy cũng cú thể HỌC HỎI được và học hỏi một cỏch rất cú qui tắc
Theo TRIZ của Genrich S Altshuller cú 5 mức sỏng tạo:
1 Vấn đề được giả quyết bằng cỏc phương phỏp trong chuyờn ngành Khụng cần sỏng tạo Khoảng 32% giải phỏp thuộc loại này
2 Cải tiến chỳt ớt hệ thống đó cú bằng cỏch phương phỏp đó biết trong ngành cụng nghiệp và thường cú một vài thỏa hiệp Khoảng 45% giải phỏp thuộc loại này
3 Cải tiến cơ bản hệ thống đó cú bằng phương phỏp đó biết ngoài ngành cụng nghiệp Khoảng 18% giải phỏp thuộc loại này
4 Một thế hệ mới sử dụng một nguyờn lớ mới để thực hiện những chức năng cơ bản của hệ Giải phỏp tỡm thấy mang tớnh khoa học nhiều hơn cụng nghệ Khoảng 4% giải phỏp thuộc loại này
5 Một phỏt hiện khoa học hiếm hoi hay một phỏt minh tiờn phong về một hệ hoàn toàn mới Khoảng 1% giải phỏp thuộc loại này
Mức Độ sỏng
tạo % giải phỏp Nguồn kiến thức Số giải phỏp được nghiờn cứu
1 Giải phỏp đó
2 Cải tiến chỳt ớt 45 Kiến thức cụng ti 102
3 Cải tiến nhiều 18 Kiến thức trong
ngành cụng nghiệp 103
4 Khỏi niệm mới 4 Kiến thức ngoài
ngành cụng nghiệp 105
Trang 9loài người
40 nguyên tắc sáng tạo
1 Phân chia
a Chia vật thể thành những phần độc lập
b Tạo một vật thể lắp ghép
c Tăng mức độ phân chia của vật thể
VD : đồ gỗ lắp ghép, mô đun máy tính, thước gấp
2 Trích đoạn
a Trích (bỏ hoặc tách) phần hoặc tính chất « nhiễu loạn » ra khỏi vật thể hoặc,
b Trích phần hoặc tính chất cần thiết
VD : Để đuổi chim khỏi các sân bay, sử dụng băng ghi âm tiếng các con chim đang sợ hãi (âm thanh được tách ra khỏi các con chim)
3 Đặc tính định xứ
a Chuyển cấu trúc (của vật thể hoặc môi trường/tác động bên ngoài)
từ đồng nhất sang không đồng nhất
b Những bộ phận khác nhau thực hiện những chức năng khác nhau
c Đặt mỗi bộ phận của vật thể dưới các điều kiện hoạt động tối ưu
VD : - Để tránh bụi từ các mỏ than một cái màn mau bằng nước có dạng hình nón được dùng cho các bộ phận của máy khoan và máy ủi Màn càng mau thì càng tránh bụi tốt nhưng lại làm cản trở việc quan sát Giải pháp là dùng một lớp màn thưa xung quanh nón màn mau
- Bút chì và tẩy trên cùng một cái bút
4 Bất đối xứng
a Thay một hình đối xứng thành một hình không đối xứng
b Nếu vật thể đã bất đối xứng rồi thì tăng độ bất đối xứng
VD : - làm một mặt của lốp xe khỏe hơn mặt kia để chịu được tác động của lề đường
- khi tháo cát ướt bằng một cái phễu đối xứng, cát tạo ra một cái vòm
ở lỗ, gây ra dòng chảy bất thường Một cái phễu bất đối xứng sẽ loại trừ hiệu ứng tạo vòm này
5 Kết hợp
a Kết hợp về không gian những vật thể đồng nhất hoặc những vật thể dành cho những thao tác kề nhau
b Kết hợp về thời gian những thao tác đồng nhất hoặc kề nhau
VD : yếu tố hoạt động của một máy xúc quay có những cái vòi hơi đặc biệt để làm tan và làm mềm đất đông cứng
6 Tổng hợp
Vật thể hoạt động đa chức năng loại bỏ một số vật thể khác
VD : - ghế sofa có chức năng của một cái giường
- ghế của xe tải nhỏ có thể điều chỉnh thành chỗ ngồi, chỗ ngủ hoặc
để hàng hóa
Trang 107 Xếp lồng
a Để một vật thể trong lòng một vật thể khác, vật thể khác này lại
để trong lòng một vật thể thứ ba
b Chuyển một vật thể thông qua một khoảng trống của một vật thể khác
VD : - ăng ten có thể thu ngắn lại được
- ghế có thể chất chồng lên nhau để cất đi
- Bút chì với những mẩu chì dự trữ để bên trong
8 Đối trọng
a Bù trừ trọng lượng của vật thể bằng cách nối với một vật thể khác
mà có một lực đẩy
b Bù trừ trọng lượng của vật thể bằng tương tác với môi trường cung cấp khí hoặc thủy động lực
VD : - thiết bị nâng thân tàu
- cánh sau của xe ô tô đua có thể tăng áp suất từ ô tô lên mặt đất
9 Phản hoạt động trước tiên
a Thực hiện phản hoạt động trước tiên
b Nếu vật thể chịu áp lực thì cung cấp cung cấp một phản áp lực trước đó
VD : - gia cố cột hoặc nền móng
- gia cố trục tạo thành từ vài ống trước tiên được vặn theo một số góc đặc biệt
10 Hoạt động trước tiên
a Trước tiên thực hiện tất cả hoặc một phần hoạt động
b Sắp xếp các vật thể sao cho chúng có thể đi vào hoạt động trong một khoảng thời gian hợp lí và từ một vị trí thích hợp
VD : - lưỡi dao tiện ích tạo với đường rãnh cho phép phần cùn của lưỡi dao có thể được bẻ đi, để lại phần sắc
- Xi măng cao su hình chai rất khó có thể xếp chặt và đồng nhất Thay vào đó nó được đổ thành hình băng
11 Đề phòng
Bù trừ cho tính không tin cậy của vật thể bằng biện pháp trả đũa trước tiên
VD : hàng hóa được bố trí để ngăn cản việc ăn cắp đồ
12 Đẳng thế
Thay đổi điều kiện làm việc sao cho không phải nâng lên hoặc hạ xuống
VD : dầu động cơ ô tô được công nhân thay trong các hố gầm để tránh sử dụng những dụng cụ nâng bốc đắt tiền
13 Đảo ngược
a Thay cho một hành động điều khiển bởi các chi tiết kĩ thuật của bài toán, áp dụng một hành động ngược lại
b Làm cho phần chuyển động của vật thể hoặt môi trường bên ngoài của vật thể trở nên bất động và những phần bất động trở thành