Giáo trình phương pháp giáo dục hành động trong cấp nước và vệ sinh hộ gia đình pdf

Giáo dục hành động GDHĐ là một phương pháp IEC chủ yếu sử dụng hành động thực tế là chính để khuyến khích các hộ gia đình tự thực hiện cải thiện điều kiện trang thiết bị tại hộmình và sa

GIÁO TRÌNH

PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HÀNH ĐỘNG

TRONG CẤP NƯỚC VÀ VỆ SINH HỘ

GIA ĐÌNH

Tháng 9 năm 2010

MỤC LỤC

I VÌ SAO CHỌN PP GDHĐ? 4

1 PP GDHĐ là gì? 4

2 Vì sao chọn GDHĐ ? 4

3 Những nguyên tắc của pp GDHĐ 5

II TIẾN TRÌNH ÁP DỤNG PP GDHĐ 5

1 Bước 1: Xác định ai sẽ đơn vị đầu mối 5

2 Bước 2: xác định địa bàn thực hiện và nhân rộng 6

3 Bước 3: Thảo luận với chính quyền địa phương 6

4 Bước 4: Chuẩn bị kế hoạch và chi phí chi tiết 6

5 Bước 5: Thuê chuyên gia tập huấn 7

6 Bước 6: Thiết kế bảng kiểm định hộ gia đình 7

7 Bước 7: Lựa chọn và tập huấn cho tuyên truyền viên (TTV) địa phương 8

8 Bước 8: TTV tổ chức các cuộc họp hộ gia đình 8

9 Bước 9: Giám sát hỗ trợ tiến trình ở cộng đồng 9

10 Bước 10: hội thảo đánh giá và rút kinh nhiệm cải thiện 9

III CÁC THÔNG TIN KHÁC Error: Reference source not found

1 Câu hỏi và trả lời ở chương trình WIND ở Tiền Giang Error: Reference source not found

2 Thực hiện ở Tiền Giang Error: Reference source not found

3 Nguồn lực khác

IV PHỤ LỤC

Phụ lục 1: Thông tin liên hệ

Phụ lục 2: Hướng dẫn khoá tập huấn cho TTV

Phụ lục 3: Mẫu bảng kiểm định hộ gia đình

Phụ lục 4: Bài học kinh nghiệm từ Ninh Thuận và Đaklak

Phụ lục 5: Một số hình ảnh

Phụ lục 6: Mẫu khảo sát, mẫu báo cáo TTV, tổng hợp xã

TỪ VIẾT TẮT

IEC Thông tin – Giáo dục - Truyền thông

ILO Tổ chức lao động quốc tế

NTPII Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn II (về cấp nước và vệ sinh)PAOT Phương pháp Giáo dục hành động (GDHĐ)

WIND Cải thiện môi trường lao động và phát triển tình làng nghĩa xómPCerwass Trung tâm nước và vệ sinh nông thôn tỉnh

CPM Trung tâm y tế dịư phòng

I VÌ SAO LỰA CHỌN PP GDHĐ?

1 GDHĐ là gì?

Giáo dục hành động (GDHĐ) là một phương pháp IEC chủ yếu sử dụng hành động thực tế

là chính để khuyến khích các hộ gia đình tự thực hiện cải thiện điều kiện trang thiết bị tại hộmình và sau đó chia sẻ thành quả với các gia đình chung quanh để khuyến khích các hộkhác cùng làm theo

Ban đầu bằng những phát hiện những mô hình tốt ngay tại địa phương, phù hợp với điềukiện của điều kiện của đại đa số gia đình, phương pháp GDHĐ sẽ giúp các hộ gia đình cóđiều kiện đến tham quan hoặc thông qua hình ảnh để hiểu và về thực hiện tại gia đình mìnhbằng những vật liệu hiện có và năng lực của chính họ (tuy nhiên họ có thể cải tiến tốt hơn)Việc cải thiện này là một quá trình diễn ra không ngừng ngay tại hộ gia đình cũng như trongcộng đồng

Ý tưởng chính của pp GDHĐ là những mô hình tốt tại ngay địa phương như không đắt tiền,

tự làm được bằng những vật liệu hiện có và dễ áp dụng cho mọi gia đình sẽ được nhân rộngtrong các hộ gia đình thông qua các cuộc họp nhóm các hộ gia đình

2 Vì sao lựa chọn pp GDHĐ?

GDHĐ mang lại sự thay đổi hành vi nhìn thấy được Sức khoẻ của con người chỉ thay đổi

khi có sự thay đổi về hành vi

GDHĐ là phương pháp đơn giản và thực tế Đơn gian để địa phương nào cũng có thể áp

dụng được; thực tế thực hành chứ không lý thuyết suông vì người dân nông thôn họ dễ làmtheo những gì họ thấy hơn là những gì họ chỉ có nghe Nếu việc tập huấn cho TTV tốt và cáccuộc họp nhóm hộ gia đình thực hiện tốt thì GDHĐ sẽ mang lại kết quả tốt ngay từ bản thanTTV đến cho sự chuyển đổi hành vi của cộng đồng, đôi khi sự thay đổi này xảy ra rất lànhanh chóng

GDHĐ còn giúp xây dựng mối quan hệ tình làng nghĩa xóm giữa các hộ trong cộng đồng và

tăng cường tính tự tin của mọi người để giải quyết những vần đề khó khăn của riêng họ.Các hoạt động của GDHĐ chủ yếu là các hoạt động ở cộng đồng của các tổ chức quần

chúng như: hội phụ nữ, hội nông dân, họp thôn, bản nên có tính bền vững Chỉ cần cung

cấp tài liệu, kỹ năng, phương pháp thực hiện là các TTV ở cộng đồng (hội phụ nữ, hội nôngdân, trưởng thôn) có thể thực hiện được Do đó hoạt động của phương pháp GDHĐ là bềnvững

Phương pháp này đã được thực hiện tốt, được chứng minh ở Việt Nam – đây không phải làcách tiếp cận mới hoàn toàn nhưng bởi nó đơn giản và không cần nhiều chi phí Nguyên gốccủa pp này được phát triển trong lĩnh vực an toàn nghề nghiêp cho nông dân, thợ mỏ, côngnhân công nghiệp do tổ chức Lao động quốc tế tài trợ ở một số tỉnh Phương pháp GDHĐcũng đã đượ áp dụng ở các nước khác vùng đông nam á để cải thiện điều kiện làm việc hiệuquả và an toàn ở những nơi làm việc như các hầm mỏ

Trong chương trình mục tiêu quốc gia về CN&VSNT giai đoạn II (NTPII), phương phápGDHĐ đã được áp dụng thí điểm ở 2 xã của tỉnh Ninh Thuận đó là xã Hoà Sơn, Lương Sơn;Tỉnh Đăklăk ở 2 xã: YangReh và Ea Drong ở Ninh Thuận thì do TT Y tế dự phòng kết hợpvới hội liên hiệp phụ nữ các cấp thực hiện ở Đắc lăk thì do Trung tâm nước và vệ sinh NTthực hiện Tuy nhiên ở cấp xã, thôn thì hội phụ nữ và hội nông dân là đơn vị chính thực hiện

3 Các nguyên tắc chính của pp GDHĐ

Các nguyên tắc chính của pp GDHĐ là:

 Dựa vào thực tế địa phương – Lựa chọn các giải pháp cải thiện sãn có ở chính địa

phương (hoặc giống địa phương đó)

 Tập trung vào khía cạnh tích cực của sự cải thiện và nêu bật điểm mạnh trong mỗi

hộ gia đình để thường xuyên cải thiện trang bị trong gia đình (không có điểm xấu, chỉ

có điểm cần cải thiện)

 Liên kết việc cải thiện cấp nước, vệ sinh với cải thiện sức khoẻ và điều kiện sống củatoàn bộ gia đình

 Học tập thông qua việc làm – Tập trung vào thực hành hơn là tập huấn lý thuyết tại

lớp và tìm kiếm các giải pháp thông minh

 Khuyến khích mọi người và cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm của họ - Đây có thể là

nhưng phát hiện mang tính cá nhân và khuyến khích lòng nhiệt tình của mọi ngườiđến và chia sẻ ý kiến và các giải pháp khác nhau

 Khuyến khích mọi người tham gia – Chính mọi người ở địa phương mới hiểu rõ

điều kiện và khó khăn của họ tốt nhất từ đó chính họ có những giải pháp phù hợpnhất cho gia đình họ

Tài liệu này sẽ chỉ cho bạn các bước để theo đó mà hực hiện pp GDHĐ cùng với sự hỗ trợcủa các giảng viên / người điều hành có kinh nghiệm

II TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN PP GDHĐ

Việc thực hiện pp GDH Đ cần theo trình tự các bước sau:

1 Bước 1: Xác định đơn vị đầu mối:

Việc xác định ai là đơn vị đầu mối là rất quan trọng vì họ có trách nhiệm triển khai từ ý tưởngcủa pp GDHĐ đến thực tế Điều này không chỉ là vấn đề kinh phí mà việc giành thời gian vàkhả năng triển khai tập huấn, hướng dẫn TTV, giám sát thực hiện ở cộng đồng Tuy nhiênbất cứ đơn vị nào cũng phải có vai trò đầu mối xem xét cẩn thận giáo trình GDH Đ trước,chuẩn bị để đầu tư thời gian, kinh phí và những cố gắng trong quá trình thực hiện mô hìnhnày đi đến những thành công Đơn vị đầu mối có thể là TT Y tế dự phòng hoặc Hội phụ nữhoặc TT nước sach & VSMTNT

- Ở Tiền giang, sở công nghệ môi trường, chi cục thuỷ lợi, trung tâm nước sinh hoạt

và vệ sinh nông thôn là đơn vị cấp kinh phí còn Hội lien hiệp phụ nữ tỉnh là đơn vịđầu mối và cũng là đơn vị thực hiện

- Ở Ninh Thuận và Đắc Lắc, kinh phí là của chương trình mục tiêu quốc gia vềCN&VSMT NT, đơn vị thực hiện ở Đắc lắc là TTN&VSMT nông thôn, ở Ninh Thuận

là TT Y tế dự phòng phối hợp với HLHPN thực hiện

Có một điều không kém phần quan trọng là tìm các đơn vị hỗ trợ thực hiện pp GDHĐ Thí dụnhư hội phụ nữ, thông qua các hoạt động, chương trình riêng của hội sẽ đóng vai trò quantrọng cho các vấn đề sử dụng nguồn nước an toàn, vệ sinh hộ gia đình, xem những côngviệc này có nằm trong một phàn nhiệm vụ của họ không? Ý kiến rất hay đó là thảo luận vớiHôi phụ nữ cấp tỉnh để họ có thể có sự hỗ trợ làm sao triển khai pp này

UBND xã cũng đóng vai trò quan trọng, họ cần phải hoàn toàn tham gia vào hoạt động ngay

từ đầu và theo dõi tiến trình thực hiện tai xã họ

2 Bước 2: Xác định địa bàn và nhân rông mô hình GDHĐ

Sẽ áp dụng mô hình GDH Đ ở đâu và vì sao? Có khởi đầu thực hiện ở 2 xã và lập kế hoạchnhân rộng sang các xã trong huyện và các huyện khác trong tương lai không? Làm sao xácđịnh những ưu tiên nơi thực hiện trước? mô hình này có được áp dụng ở những xã nghèo,

xa trung tâm không hay chỉ những xã dễ dàng cho đơn vị thực hiện đến thăm? Một quyếtđịnh cần thiết nữa là vấn đề nhân rông mô hình và nơi nào sẽ thực hiện trước để điều nàytác động đến số lượng ngân sách, nguồn nhân lực là rất cần thiết

Về nguyên tắc chung thì tốt nhất nên áp dụng nhỏ và rút kinh nghiệm trong quá tròng triểnkhai hơn là áp dụng quá nhiều nơi cùng một lúc do sự khó khăn để hỗ trợ và khuyến khíchquá nhiều xã trong cùng thời gian

3 Bước 3: Thảo luận với chính quyền địa phương

Điều quan trọng là thảo luận về kế hoạch với chính quyền cấp huyện, xã để họ hiểu mụcđích của mô hình GDHĐ và làm sao họ có thể hỗ trợ bạn trong quá trình thực hiện Nhữngcuộc thảo luận này cần được tiến hành rất sớm trong giai đoạn lập kế hoạch Những hiểubiết về địa phương sẽ giúp bạn lập kế hoạch và hiểu sâu về các vấn đề địa phương, nhữngkhó khăn và nhu cầu của địa phương cũng như sự khác nhau giữa các xã Chính quyền địaphương cần góp ý để thống nhất kế hoạch thực hiện, lựa chọn cán bộ cấp xã và tuyêntruyền viên

UBND xã là cơ quan quan trọng cho hoạt động mô hinh GDHĐ tại địa phương Do đó cán bộcấp xã cần giành thời gian, trách nhiệm đi tham quan, theo dõi địa bàn và giải thích độngviên, ghi chép làm sao cho mô hình GDHĐ hoạt động tốt

4 Bước 4: Chuẩn bị kế hoạch và ngân sách chi tiết

Bây giờ là thời gian để bạn lập kế hoạch trên giấy tờ và dự trù kinh phí cho hoạt động Kếhoạch bao gồm cả kế hoạch theo thời gian, các hoạt động cũng như những hạng mục cầnthiết để đưa vào bảng kinh phí phòng khi phát sinh Kinh phí thực hiện mô hình này phảiđược xem như kinh phí hoạt động của đơn vị đầu mối và cũng phải tuân thủ các nguyên tắcthủ tục tài chính chung

Bảng dự trù kinh phí sẽ bao gồm:

1 Kinh phí cho chuẩn bị:

 Kinh phí đi lại cho nhân viên (đơn vị đầu mối) đi tham quan địa bàn, họp với chínhquyền địa phương bàn kế hoạch và chọn cán bộ cấp xã và TTV….chuẩn kếhoạch…, mua máy ảnh kỷ thuật số

 Thuê chuyên gia: đi làm tài liệu (bảng kiểm định), và tập huấn cho TTV Chi phínày thường bao gồm: thời gian, đi lại, khách sạn cho chuyên gia và tính bằnghợp đồng tư vấn (Kinh phí này thường từ phần kinh phi hỗ trợ kỹ thuật thực hiệnchương trình)

 In ấn bảng kiểm định hộ gia đình (mỗi hộ gia đình 1 bảng kiểm định), in sổ tayTTV (mỗi TTV một cuốn)

2 Tập huấn cho TTV: Tập huấn 3 ngày cho TTV (trong đó có ½ ngày cho TTV thực

hiện cuộc họp nhóm các hộ gia đình)

3 Hỗ trợ cho TTV tổ chức các cuộc họp nhóm hộ gia đình; mỗi TTV sẽ phụ trách

khoảng 50 hộ gia đình và tổ chức khoảng 10 cuộc họp Kinh phí này là kinh phí nướcuống cho cuộc họp tại các hộ gia đình (thời gian cho cuộc họp khoảng 1-1,5 giờ)

(Để bảo đảm các cuộc họp vẫn được triển khai sau khi không có sự hỗ trợ của chương trình thì nên lồng ghép vào các cuộc họp thường xuyên của tổ chức hội hay cộng đồng như họp nhóm hội nông dân, phụ nữ, họp thôn …).

4 Kinh phí hỗ trợ TTV hàng tháng: để tổ chức cuộc họp, thăm hộ gia đình, ghi chép báo cáo… (Nên gắn nhiệm vụ này là một trong những nhiệm vụ của TTV thì khi chương trình kết thúc thì hoạt động vẫn được thực hiện thường xuyên)

5 Kinh phí giám sát đánh giá: đi lại cho cán bộ cấp tỉnh, huyện, xã đi giám sát hỗ trợ

TTV thực hiện và ghi nhận hình ảnh để tổ chức cuộc hội thảo chia sẻ kinh nghiệm

(Nên đưa các danh muạc này vào bảng nhiệm vụ của cán bộ khi đi giám sát các hoạt động thường xuyên của tổ chức thì hoạt động này sẽ bền vững hơn)

6 Hội thảo đánh giá chia sẻ kinh nghiệm và lập kế hoạch tiếp theo (sẽ thực hiện trong 1

ngày tại xã, thường thực hiện sau 6 tháng hoặc 1 năm, nên có kinh phí quà tặngnhững hộ gia đình điển hình, làm tốt nhiều cải thiện)

7 Tham quan học hỏi kinh nghiệm: với những xã mới có thể tổ chức cho TTV đi tham

quan những xã đã thực hiện tốt để về triển khai tại xã mình

5 Bước 5: Thuê chuyên gia tập huấn về pp GDHĐ

Không phải ai cũng có thể trở thành giảng viên GDHĐ được Giảng viên/ chuyên gia này cầnphải có những kỹ năng giảng dạy, kỹ năng phát triển khuyến khích người dân địa phương,phải có kinh nghiệm về phát triển cộng đòng và nhất là phương pháp GDHĐ để hướng dẫnbạn cả các quá trình thực hiện Thực tế đây không phải là cách dạy bình thường mà cần ápdụng triệt để phương pháp có sự tham gia, tôn trọng những ý kiến của người dân ở trongcộng đồng

Bạn có thể xem phần phụ lục để biết về các chuyên gia/ giảng viên có kinh nghiệm

6 Bước 6: Phát triển bảng kiểm định hộ gia đình- in ấn tài liệu

Thiết kế và sản xuất cho GDHĐ là bước quan trọng đầu tiên

Bạn cần chuyên gia hỗ trợ bạn để tìm và chụp các hình ảnh (bao gồm hình ảnh hiện trạng

và các hình ảnh cải thiện phù hợp tại địa phương để làm tài liệu và so sánh tiến trình thayđổi trong quá trình thực hiện mô hình GDHĐ tại địa phương) Chuyên gia sẽ đi cùng bạn vàcùng với các cán bộ địa phương như Y tế xã, hội phụ nữ, hội nông dân, chính quyền địaphương và hướng dẫn bạn làm bảng kiểm định, thống nhất với nhóm về các vấn đề ưu tiêncần cải thiện đối với từng địa phương để đưa vào bảng kiểm định hộ gia đình Thí dụ nơichưa có cấp nước đường ống thì các giải pháp làm giếng đào, bể chứa nước mưa, bể lọcnước, hố xí, thùng đựng rác, hố xử lý rác hữu cơ…

Điều quan trọng là lựa chọn các giải pháp cải thiện giá rẻ để làm mẫu Khi mọi người đếntham quan xem, dễ thấy, dễ làm thì họ có thể về thực hiện được tại gia đình họ Những giảipháp đơn giản sẽ khuyến khích mọi người cải thiện ngay, còn các giải pháp lớn như xâydựng nhà tiêu thì cần có thời gian và nguồn kinh phí khác thì các hộ mới có thể thực hiệnđược

Các hình ảnh mẫu cải thiện sẽ đóng vai trò quan trọng trong pp GDHĐ Toàn bộ khoá tậphuấn phụ thuộc rất lớn vào các hình ảnh mẫu một cách rõ ràng, vì vậy tốt nhất là giảng viênnên là người chụp các hình ảnh đó để hiểu hết giá trị của sự cải thiện nằm trong các hìnhảnh đó

Sử dụng máy chụp ảnh kỷ thuật số chụp các hình ảnh để làm hình ảnh mẫu Trước khi chụpcần phải hiểu chính xác “thông điệp” Hình ảnh của pp GDHĐ cung cấp cho mọi người hìnhảnh thực tế, tập trung vào điểm chính để giúp mọi người dễ nhận ra điểm tích cực từ đó đưa

ra giải pháp thực hiện Không nên đưa hình ảnh phức tạp có nhiều chi tiết làm cho mọingười hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau Cũng cần xin phép người dân và giải thích cho

họ về mục đích chụp ảnh để họ đồng ý và hợp tác tốt Người dân vùng nông thôn thường rấtthích được chụp ảnh và sẵn sàng hợp tác với bạn

Lựa chọn những bức ảnh phù hợp nhất để đưa vào hình ảnh mẫu trong bảng kiểm định hộgia đình, các hình ảnh khác vẫn có thể sử dụng cho các giải pháp khác nhau trong quá trìnhtập huấn

Tất cả tài liệu như: bảng kiểm định hộ gia đình, sổ tay TTV cần phải in đầy đủ cho cuộc tậphuấn TTV

Các hình ảnh cũng như các số liệu hiện có của thôn, xã về các công trình nước và vệ sinhcũng là những dữ liệu quan trọng ban đầu cho bạn trong hội thảo hay làm báo cáo tiến trìnhthực hiện mô hình GDHĐ tại mỗi địa phương

7 Bước 7: Lựa chọn và tập huấn cho TTV

Cần tổ chức một cuộc họp để thảo luận kỹ với chính quyền xã, các đại diện của hội phụ nữ,hội nông dân, y tế … về mục tiêu của chương trình, các hoạt động, theo dõi hỗ trợ để tất cảmọi người nắm được, tham gia đóng góp ý kiến và lựa chọn các Tuyên Truyền Viên (TTV)thực hiện Cần quán triệt cho mọi người hiểu về tính bền vững của các hoạt động sau khikhông có sự hỗ trợ của chương trình

Các TTV nên chọn là những người năng động, muốn cải thiện điều kiện nước và vệ sinh tạigia đình mình và hỗ trợ các hộ chung quanh cùng thực hiện Sau khi được tập huấn nhữngTTV này phải là những người gương mẫu thực hiện trước và sẽ tổ chức các cuộc họp vớicác hộ chung quanh ngay tại nhà mình hoặc chọn một gia đình thực hiện tốt để họp Việcchọn họp tại gia đình là có mục đích tiện lợi cho các thành viên các họ khác quan sát và chia

sẻ kinh nghiệm

Các TTV cần hiểu rõ nhiệm vụ của mình trước khi tập huấn Khi họ hiểu vai trò nhiệm vụ của

họ thì họ mới tập trung vào các nội dung của cuộc tập huấn và chú ý đế những việc họ sẽphải làm sau khi tập huấn

Khoá tập huấn cho TTV sẽ được chuyên gia có kinh nghiệm tiến hành tại xã với ít nhất 3ngày, trong đó TTV vừa được tập huấn kiến thức, kỹ năng, đóng vai ở lớp, thăm hộ gia đình

để điền vào bảng kiểm định vừa được thực hiện tổ chức điều hành cuộc họp mẫu với các hộgia đình Các cán bộ cấp tỉnh, huyện, xã sẽ cũng được tập huấn, theo sát và tham gia cácphần của nội dung tập huấn (dưới sự hỗ trợ của chuyên gia/ giảng viên) để có thể hiểu cácbước, các hoạt động để quản lý hỗ trợ sau này và cũng có thể tự thực hiện ở các xã khác

8 Bước 8: Tổ chức các cuộc họp và thăm hộ gia đình

Sau khi được tập huấn, các TTV sẽ chủ động tổ chức các cuộc họp với các hộ gia đình màmình phụ trách Mỗi cuộc họp nên mời 5 hộ (nên mời cả chồng và vợ cùng tham gia thì sẽtốt hơn) và cuộc đầu tiên sẽ làm ở nhà TTV, những cuộc sau thì tổ chức ở hộ gia đình nào

mà có nhiều cải thiện nhất Vì mục đích là vừa tiện lợi cho sự đi lại của các hộ gia đình vàvừa tiện cho việc quan sát các mô hình đã cải thiện để chia sẻ kinh nghiệm tại chỗ

Cách tiến hành một cuộc họp, TTV đã được tập huấn ở lớp, nó bao gồm các bước sau:

- Chào hỏi, giới thiệu mục đích cuộc họp

- Giới thiệu các nội dung trong bảng kiểm định hộ gia đình

- Tham quan các mô hình trong hộ gia đình và so sánh với bảng kiểm định

- Thảo luận chia sẻ kinh nghiệm quá trình cải thiện

- Hướng dẫn các hộ điền thực thế các công trình của gia đình mình vào bảng kiểmđịnh và đăng ký cải thiện TTV ghi chép vào sổ tay theo dõi

- Kế hoạch thăm hộ gia đình khuyến khích các hộ chia sẻ kinh nghiệm với các hộchung quanh

Thăm hộ gia đình:

Dựa vào sự đăng ký cải thiện của các hộ mà TTV ghi chép trong cuốn sổ tay ở cuộc họp,TTV sẽ sắp xếp thời gian đi thăm các hộ gia đình để động viên, nhắc nhở thực hiện Thôngqua thăm hộ, TTV cũng có thể giới thiệu, chia sẻ các mô hình cải thiện giữa các hộ để các

hộ có thể tự đi tham quan học tập cách làm Khi đi thăm hộ TTV nhớ ghi nhận sự cải thiệnvào sổ theo dõi để báo cáo lên cán bộ phụ trách chương trình cấp xã

9 Bước 9: Giám sát tiến trình thực hiện

Hai vấn đề quan trọng là giám sát cả tiến trình thực hiện mô hình GDHĐ và ghi nhận sự

cải thiện của người dân Hoạt động giám sát ở đây bao gồm hỗ trợ kinh phí cũng như hỗ

trợ thực hiện cho cán bộ cấp xã, thôn nhằm bảo đảm các dữ liệu được thu thập một cáchthường xuyên trong quá trình thực hiện Những dữ liệu cần thu thập như số hộ đăng ký cảithiện, số công trình trong các gia đình đã được cải thiện và kế hoạch thời gian cho các cảithiện đó Một bảng khảo sát cần được tiến hành ít nhất 2 lần nhằm để đánh giá hiệu quả củahoạt động chương trình vừa có tác dụng chuẩn bị cho hội thảo đánh giá (xem bước 10).Bảng khảo sát này bao gồm cả những dữ liệu định lượng như số lượng công trình được cảithiện và cả những dữ liệu định tính (như phỏng vấn các hộ gia đình) nhằm để tìm ra các yếu

tố tích cực và chưa tích cực của chương trình GDHĐ

10 Bước 10: Giám sát /Đánh giá hoạt động/ hệ thống báo cáo

Hoạt động giám sát với mục đích tìm ra các vấn đề nào hoạt động tốt, hoạt động nào hoạt

động chưa tốt và vì sao sẽ giúp cho việc điều chỉnh nội dung cho phù hợp và hiệu quả hơn

Từ đó đưa ra kế hoạch cụ thể (thí dụ tập huấn bổ sung cho TTV… )

Đánh giá: Cần phải có báo cáo đánh giá toàn bộ hoạt động chương trình GDHĐ và những

kết quả đó sẽ được trình bày ở hội thảo đánh giá (có thể kết hợp tập huấn bổ sung với hộithảo vào một ngày để giảm chi phí và thời gian) Hội thảo này cũng là thời gian quan trọngcho các đơn vị đang thực hiện lập kế hoạch hoạt động thếp theo và cũng cho đơn vị đầu mốilập kế hoạch nhân rộng mô hình GDHĐ này ra các địa bàn khác

Vì pp GDHĐ là phương pháp tập trung vào thực hành nên khi cán bộ đi thực địa cần có máyảnh kỹ thuật số chụp nghi lại những cải thiện để so sánh sự cải thiện của người dân theothời gian

Lưu ý: Báo cáo trình bày tại hội thảo bao gồm cả số lượng cải thiện và các hình ảnh minhhoạ, không cần nhiều lời mà cần nhiều hình ảnh

Hệ thống báo cáo: Với mô hình GDHĐ chúng tôi đã thiết kế một mẫu báo cáo thống nhất,

đơn gian dễ thực hiện Mẫu báo cáo này tuỳ thuộc vào các vấn đề trong bảng kiểm định hộgia đình và được TTV ghi chép trong quá trình thực hiện Lịch báo cáo tuỳ thuộc vào cơquan đầu mối quyết định và nên lồng ghép vào hệ thông báo cáo của đơn vị thực hiện để cótính bền vững Có thể sau 3, 6, 9, 12 tháng thì TTV mới báo cáo lên cán bộ cấp xã một lần.Cán bộ cấp xã sẽ tổng hợp các số liệu của TTV và báo lên các cấp trên

III THÔNG TIN BỔ SUNG

1 Câu hỏi và trả lời khi tham quan chương trình cải thiện điều kiện

lao động ở Tiền Giang (WIND)

Trước khi triển khai áp dụng thí điểm ở Ninh Thuận và Đắc lắc, các đại diện của các đơn vịthực hiện chương trình của các tỉnh đã đến tham quan Tiền Giang nơi mà mô hình GDHĐ vềcải thiện điều kiện làm việc, thiết bị cấp nước và vệ sinh hộ gia đình đã và đang thực (gọi làchương trình WIND (Work Improvement in Neighbourhoods) Những câu hỏi và trả lời sauđây sẽ giúp ích cho bạn khi giới thiệu mô hình GDHĐ, tuy nhiên các mục tiêu này có thểkhác nhau

Tỉnh Tiền giang lấy Tp Mỹ Tho là nơi triển khai mô hình điểm Khi triển khai mô hình xuống

cơ sở, Hội PN, ND đã làm việc với UBND, báo cáo với cấp ủy địa phương để nếu có khókhăn gì trong thực hiện Chương trình thì sẽ được hỗ trợ

Câu hỏi:

2 Làm sao để thực hiện chương trình WIND nếu chỉ có vợ hoặc chồng đồng ý thực hiện?Làm sao để có những giải pháp truyền thông tốt nhất đối với những đối tượng khác nhau?Nếu gặp sự chống đối thì phải làm thế nào? Cách truyền thông đối với đối tượng mù chữ?Tiêu chí để chọn đối tượng tham gia chương trình?

Trả lời:

Trong quá trình thực hiện, các cán bộ cũng gặp trường hợp hộ gia đình không hợp tác vì khi

đi xem xét hộ gia đình, đoàn cán bộ phải đi xem kỹ từ trong nhà, ngoài vườn để nắm tìnhhình thực tế và nhiều người dân thì chưa được hiểu rõ về Chương trình

Như vậy, đối với các trường hợp chống đối hoặc chỉ có vợ hoặc chồng đồng ý tham gia thì

sẽ chọn hộ gia đình khác vì trong Chương trình này chú trọng đến vấn đề tự nguyện và bìnhđẳng nam nữ

Đối với các đối tượng mù chữ: riêng đối tượng này thì Tp Mỹ Tho không có nên cũng chưa

có kinh nghiệm để chia sẻ Tuy nhiên, có thể sẽ có phương pháp hướng dẫn riêng cho đốitượng này Đặc biệt, Chương trình này cũng không nhiều lý thuyết mà chủ yếu là các hìnhảnh trực quan nên dễ tiếp cận với mọi đối tượng

Câu hỏi:

3 Phương pháp tiếp cận của chương trình WIND? Quy trình thực hiện?

Mỗi xã có bao nhiêu tình nguyện viên? Mỗi tình nguyện viên quản lý bao nhiêu hộ gia đình?

Trả lời:

Các đơn vị được chỉ đạo theo ngành dọc và có báo cáo với cấp ủy để được hỗ trợ.

Mỗi đơn vị thôn/buôn/ấp chọn ra một số tình nguyện viên để đào tạo Thông thường, mỗithôn/ấp có 3 tình nguyện viên

Sau khi tình nguyện viên được đào tạo sẽ mở lớp WIND Mini tại thôn/buôn/ấp Đối tượngtham dự của lớp WIND Mini này là các hộ gia đình (phải đủ cả vợ và chồng tham gia) Tùyđiều kiện địa phương mà một lớp WIND Mini do tình nguyện viên phụ trách có thể từ 5 – 10

hộ gia đình

Tại lớp WIND Mini, sau khi các hộ gia đình đã đi và trực tiếp đánh giá từng hộ sẽ thảo luận

và chọn ra những vấn đề cần cải tiến của gia đình mình (nên đưa ra 5 hoặc 6 vấn đề, khôngnên đưa ra nhiều vì trong một lúc rất khó thực hiện), lựa chọn vấn đề ưu tiên, cái nào thựchiện trước, cái nào thực hiện sau (trong thời gian 1 tháng, 3 tháng )

Khi các hộ gia đình đã đăng ký cải thiện, các tình nguyện viên sắp xếp thời gian để đi thămngẫu nhiên hộ gia đình và đánh giá thực hiện

Câu hỏi:

4 Việc mắc màn cho heo, bò có bền vững không? Nếu số lượng heo/bò quá nhiều?

Cách thực hiện của chương trình đối với vấn đề xử lý rác thải nông thôn?

Trả lời:

Phương pháp Giáo dục hành động là một phương pháp thúc đẩy cộng đồng thông qua lựa

chọn ưu tiên, sử dụng những vật dụng và kỹ năng sẵn có để thực hiện các giải pháp hay,

ít tốn kém

Và nguyên tắc để thực hiện phương pháp này là:

- Đặt trọng tâm vào những giải pháp thiết thực

- Liên tục hành động từng bước để hoàn thiện dần

- Đa dạng hóa các biện pháp tháo gỡ

Vì vậy, chúng ta chỉ hướng dẫn mô hình chứ không đưa ra giải pháp cho người dân.Các hộ gia đình sẽ tùy vào điều kiện gia đình, tập quán địa phương mà đưa ra các giải pháp

Như vậy, chương trình này có sự lan tỏa Và sự lan tỏa này là trực quan chứ không phải lýthuyết suông nên sự lan tỏa này sẽ bền vững

Câu hỏi:

6 Có thể đưa chương trình WIND này làm một trong các tiêu chí của Gia đình văn hóa?