Chương 8: Tác dụng địa chất của hồ và đầm lầy doc

Hồ do dung nham núi lửa phun ra chặn lấp thung lũng sông... Trong các đầm lầy, ngoài than bùn còn có trầm tích sắt nâu limonit và siderit thành khối xốp hoặc thành

Trang 1

TÁC DỤNG ĐỊA CHẤT CỦA HỒ & ĐẦM LẦY CHƯƠNG 8

Trang 2

 Hồ là những bồn kín chứa nước, không thông trực tiếp ra biển, tổng diện tích các hồ khoảng 1,8% bề mặt Trái Đất, bằng 6,1% diện tích miền đất liền

 Quy mô của các hồ rất khác nhau:

- Hồ nhỏ chỉ có diện tích vài hecta hoặc mấy chục

hecta nh hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây.

- Hồ có diện tích hàng vạn km2: hồ Caspi (lbiển nội lục nằm ở ranh giới giữa các nước Nga, Azerbaiìan, Armenie, Ran, Turmenistan và Kazakhstan) có diện tích tới 430.000 km2 = 1,3 lần diện tích đất liền của Việt Nam

- Độ sâu của hồ cũng rất khác nhau, hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây chỉ sâu vài mét, trong khi đó hồ Baikal ở

Viễn Đông nước Nga sâu đến 1740m, hồ Tanganica

I Hồ và đặc điểm của hồ

Trang 3

Nguồn gốc hồ:

là hồ được thành tạo do vỏ Trái Đất bị sụt xuống theo các đứt gãy như hồ Baikal (Viễn Đông

Ngan hồ Sevan (Armenia), hồ Geneve (Thuỵ

Sĩ), hồ Tanganica (Đông Phi)

Hồ núi lửa có thể nằm ở miệng núi lửa cổ hoặc miệng các ống nổ như một số hồ ở Kamshatca, ở đảo Kuril, ở Băng đảo, Overgne (Pháp), hồ

Tơnưng ở Plâycu

Hồ do dung nham núi lửa phun ra chặn lấp

thung lũng sông

Trang 4

Ngoại sinh:

- Hồ do băng hà được thành tạo do tác dụng bào mòn và tích tụ của băng hà

- Hồ do gió là hồ được thành tạo ở những vùng khô hạn, gió thổi mạnh khoét mòn mạt đất thành một

vùng trũng rồi thành hồ như ở Mông Cổ và miền Bắc Trung Quốc

- Hồ nguồn gốc sông được thành tạo ở những vùng trung lưu và hạ lưu của sông, nhiều khúc uốn bị tách khỏi dòng sông trở thành những hồ móng ngựa

- Hồ nguồn gốc karst

- Hồ duyên hải hình thành do vật liệu trầm tích bồi lấp ngăn cách chúng với biển

- Hồ nhân tạo như hồ Hòa Bình, hồ Trị An v.v

Trang 5

Nước hồ

 Do nước mưa, nước từ các con sông suối chảy vào và cũng có khi do nước biển tách ra như hồ Caspi

 Theo chế độ thủy văn (nguồn cung cấp nước và thoát nước) có thể phân ra hai loại hồ:

- Hồ không dòng chảy (hồ nước tù) là loại hồ có nước do sông suối hoặc do mưa cung cấp,

không có dòng chảy ra mà sự mất nước chỉ do bốc hơi ví dụ như hồ Caspi, hồ Aral

- Hồ có dòng chảy là hồ có dòng sông suối để

nước thoát ra ngoài như biển Hồ hoặc hồ Ba

Bể, hồ Baikal

Trang 6

Nước hồ: chứa HNO3-, CO3++, SO4 , Cl-, Ca+ + Mg++, Na++, K+ còn có hợp chất của nitơ,

phosphor và một số ít sắt là những thành phần

do hoạt động của sinh vật tạo nên Trong nước hồ còn có các loại khí hoà tan như O2, N2, CO2

 Theo độ mặn:

- Hồ vùng đài nguyên thường chứa các ion Si và HCO3,

- Hồ miền rừng ôn đới chứa các ion HCO3, hồ

miền rừng ôn đới chứa các ion HCO3 và Ca,

- Hồ miền thảo nguyên chứa SO4, Na, đôi khi

HCO3,

- Hồ miền sa mạc và bán sa mạc chứa các ion Cl và Na

Trang 7

Chủ yếu là tác dụng phá bờ và tác dụng trầm tích

 Gió tạo cho hồ có sóng vỗ bờ, cũng có tác dụng mài mòn bờ và nhiều khi tác dụng này rất đáng kể

Trầm tích của hồ gồm nhiều loại khác nhau tuỳ theo khí hậu, đặc điểm địa hình cấu trúc địa chất và kích thước của hồ

 Trầm tích hồ cũng gồm 3 nhóm là trầm tích lục

nguyên, trầm tích hóa học và trầm tích hữu cơ

-Trầm tích vụn bở rời được gàn kết lại cũng tạo

thành các loại đá cuội kết dăm kết, cát kết, sét kết v.v

- Trong một số hồ có rất nhiều sinh vật sống có vỏ bằng chất vôi, khi chết các vỏ này tạo thành các

trầm tích vôi

Hoạt động địa chất của hồ

Trang 8

Các hồ nhỏ thường chứa trầm tích hữu cơ, chủ yếu dưới dạng bùn thối (sapropel) do sinh vật

đơn bào sống trôi nổi tạo nên Lúc còn ướt bùn thối là một khối dạng keo màu lục xám, phớt

nâu, lúc khô thành khối dẻo sau cứng lại

 Các hồ ở vùng thảo nguyên thường chứa nhiều

bùn thối Bùn thối cổ đã trải qua quá trình biến đổi phức tạp rồi tạo nên một loại than gọi là than bùn thối (sapropelit)

Trang 9

 Hồ ở miền khí hậu ẩm ướt có hàm lượng

hydroxyt sắt và mangan cao, nhiều nơi quặng

sắt đọng lại ở các đới gần bờ tới độ sâu từ 3-5m đôi khi đến 10m, quặng sắt này do nước ngầm có chứa sắt mang tới hồ Các hợp chất sắt tạo thành hình hạt đậu với những lớp đồng tâm (vi khuẩn đóng một vai trò quan trọng)

 Hồ của các miền khí hậu khô nóng thường chứa nhiều muối do nước hòa tan rửa lũa chúng từ

các đá đưa tới; tùy theo từng loại muối, các hồ có thể được phân thành hồ carbonat, hồ sulfat, hồ chlorur

Trang 10

II Đầm lầy và sự hình thành than bùn

 Đầm lầy là những khu vực của mặt Trái Đất có gương nước ngầm ở sát mặt đất, lúc nào cũng ẩm ướt, nhiều cây cối mọc (vùng hồ nông biến thành hoặc là những miền đất liền bị ngập nước thường xuyên)

 Gần bờ thường có nhiều cây lau sậy, cói, lác,

sâu hơn có các loại cây mọc ngầm dưới nước

 Sau khi chết xác cây cối này rơi xuống đáy và

do thiếu oxy chỉ bị phá hủy một phần, các cây

khác lại mọc chồng lên trên, trong số đó có rất nhiều rêu mọc lan rộng, bám cả vào gốc cây

lớn Quá trình cứ tiếp diễn, lặp đi lặp lại, về sau xác thực vật này trải qua quá trình biến đổi phức

Trang 11

 Quá trình thành tạo đầm lầy bắt đầu trên bề mặt lục địa trên các loại địa hình khác nhau ở bất cứ nơi nào có điều kiện thổ nhưỡng thừa ẩm ướt

do mực nước ngầm dâng cao hoặc do nước

trên mặt không có lối thoát đọng lại

 Đầm lầy cũng có thể được thành tạo trên mặt bãi bồi của sông ở chỗ tiếp xúc với thềm vì ở đó thường có nhiều nước ngầm rỉ ra

 Đầm lầy là một bộ phận không thể tách rời các châu tam giác

Trang 12

Trong các đầm lầy, ngoài than bùn còn có trầm tích sắt nâu (limonit) và siderit thành khối xốp hoặc

thành kết hạch, phosphorit sắt, viivianit

 Trên thế giới, diện tích đầm lầy tới 175 triệu ha, trữ lượng than bùn rất lớn

 Than bùn được dùng làm nguyên liệu phân bón

hoặc làm nguyên liệu hóa học.

 Ở Việt Nam có nhiều mỏ than bùn như các mỏ than bùn ở đầm lầy ven biển cổ Phú Cường, Tân Hòa, Bình Sơn, U Minh

 Than bùn lòng sông cổ như mỏ Láng Le, mỏ Tân Lập, mỏ Đông Bình v.v

 Các mỏ than đầm lầy mới, ven biển như mỏ Cần

Giờ, mỏ Ba Hòn v.v

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	62 KB