Mục tiêu bài học: Học xong bài này học sinh có đợc: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim.. - Hiểu đợc nghệ thuật quan sát và miêu tả
Trang 1Ngày soạn : 20/3/2010 Ngày dạy: 22/3/2010
Tuần 29
Tiết 113,114:
Chào mừng các thầy cô về dự tiết
học !
( Duy Khán )
A Mục tiêu bài học:
Học xong bài này học sinh có đợc:
- Cảm nhận đợc vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim Thấy đợc tâm hồn nhạy cảm, sự hiểu biết và lòng yêu thiên nhiên làng quê của tác giả
- Hiểu đợc nghệ thuật quan sát và miêu tả chính xác, sinh động và hấp dẫn về các loài chim ở làng quê trong bài văn
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án, Đọc kỹ những điều lu ý trong SGV.
- Học sinh: Soạn bài
C Cỏc bước lờn lớp:
1) Ổn định lớp:
Trang 22) Kiểm tra bài cũ:
? Ngọn nguồn của lịng yêu nước được Ê-ren-bua quan niệmnhư thế nào?
3) Bài mới:
Ca dao VN cã c©u “ Trªn rõng ba m¬i s¸u thø chim
Có chim là chim chèo bẻo có chim……
Thực tế ở các làng quê Việt Nam thì sao? Cũng là cả một thế giới các loài chim lao xao trong mỗi buổi sớm mùa hè qua hồi tưởng “ Tuổi thơ im lặng” của Duy Khán.
Là nhà văn trưởng thành trongkháng chiến chống Mĩ
I/ Tìm hiểu chung.
1 - Tác giả: Duy
(1934-1995) Quê ởQuế Võ-Bắc Ninh
nhiªn, lêi v¨n gÇn víi lêi
nãi thêng mang tÝnh khÈu
2 - Tác phẩm:
- Trích từ TP
“Tuổi thơ imlặng”
- Thể loại: Hồi ký
Trang 3+ TG loaứi chim.
? Đoạn 1 tỏc giả cho
biết cảnh gỡ?
? Caỷnh buổi sớm chớm
hố ụỷ laứng queõ ủửụùc taỷ qua
nhửừng chi tieỏt naứo?
? Trung tõm của cảnh
- Cõy, hoa, Ong bướm
- Lao xao của ong bướm,đất trời, thiờn nhiờn
II –Phaõn tớch :
1) Cảnh buổi
sớm chớm hố ở làng quờ
Haừy lieọt keõ nhửừng chi tieỏt,
hỡnh aỷnh tieõu bieồu khi
mieõu taỷ veà:
Caực loaứi hoa?
Caực loaứi vaọt?
Treỷ em?
- Caực loaứi hoa Hoa lan: traộng xoaự
Hoa deỷ: tửứng chuứm,
maỷnh deỷ
Hoa moựng roàng: buù bẫm, thụm
- Caực loaứi vaọt: Ong: ủaựnh loọn, huựt maọt
Bửụựm: hieàn laứnh, boỷ
choólao xao
- Treỷ em: raõm ran
? Kết cấu 3 cõu văn
đầu?
viết cõu ngắn ấy?
Nhaọn xeựt veà ngheọ thuaọt
mieõu taỷ vaọt cuỷa nhaứ vaờn?
Bửực tranh laứng queõ hieọn
leõn nhử theỏ naứo?
- Ngắn, đơn giản
=> Nghệ thuật dựngcảnh khỏi quỏt
=> Cảnh Chấm phá, đẹp, thơ
mộng Chi tiết chọn lọc, nghệthuật so sánh,
=>Bửực tranh khung cảnhlàng quờ khi chớm sang
hố với những màu sắc,hương thơm, cựng với vẻrộn rịp, xụn xao của loàivật
-> nhaõn hoaự, caõuvaờn ngaộn, hỡnh aỷnhchoùn loùc => Caỷnhủeùp, thanh bỡnh, thụmoọng vaứ ủaày sửựcsoỏng
Theỏ giụựi loaứi chim qua
ngoứi buựt cuỷa taực giaỷ chia
laứm maỏy nhoựm? Moói nhoựm
goàm coự nhửừng loaùi naứo?
- Saộp xeỏp phõn theo 2nhúm
2/ Thế giới loài chim:
Trang 4? Các lồi chim đó
? Câu đồng dao đưa
vào đây cĩ ý nghĩa gì?
gợi điều gì?
- Hiền và dữ
- Tiếng kêu, màu sắc
- Họ của chúng đều hiền, mangvui cho giời đất
- so sánh, nhân hĩa
=> phù hợp tâm lý trẻthơ; quan hệ họ hàng thânthiết của thế giới loài chim
* Nhĩm chim
hiền:
? Em hãy tìm những câu
đồng ca quen thuộc?
- Âm thanh, tiếng kêu,
hĩt của từng lồi chim
được tác giả tái hiện
bằng những loại từ gì?
- Láy tượng thanh
?Vì sao các lồi chim
đĩ gọi là chim hiền? àNT nhân hoá,so sánh,miêu tả sinh động: Mối
quan hệ họ hàng, làng mạc =>Mang niềmvui đến cho con người, thiên nhiên, đất trời.Gợi cuộc sống đầm ấm, yên vui
Nhóm chim dữ gồm có
những loại nào? Mỗi loại
được miêu tả như thế nào? - Bìm bịp: hoá thân của sư hổ
mang, chui rúc bụi rậm
* Nhĩm chimác:
- Diều hâu: mũi khoằm, đánhhơi tinh, bắt và ăn thịt gà con
- Quạ (đen, khoang):bắt gàcon, trộm trứng, dòm chuồnglợn
Trang 5quỷ đen, vụt đến, vụt biến…
Nhận xét về nghệ thuật
miêu tả các loài chim?
Qua việc miêu tả làm em
liên tưởng đến những kẻ
với các chim dữ được
miêu tả như thế nào?
?Nhận xét cảnh diễn
ra?
+ với diều hâu:lao vào đánh tớitấp túi bụi
+ với quạ : vây tứ phía, đánh
+ với cắt: xông lên, mổTác giả ca ngợi hành đợng dũngcảm của chèo bẻo
-Kết hợp tả, kểvới nhận xét,bình luận
=>Bức tranhthế giới lồichim sinh động,
nhiều màu sắcChất liệu văn hóa dân gian
được sử dụng trong văn
bản LAO XAO là:
A Sử dụng thành ngữ.
B Sử dụng đồng dao.
C Truyện cổ tích.
Cả A, B và C đều đúng
Truyện cổ tích: Sự tích chimbìm bịp, Sự tích chim chèo bẻo
3 Chất văn hoá dân gian:
-Thành ngữ-Đồng dao-Truyện cổ tích-> Thể hiện vốnhiểu biết phongphú, hồn nhiên,
chất phác
Nhận xét gì về tài năng
quan sát, nghệ thuật miêu
tả các loài chim của tác
giả Em học tập gì về nghệ
thuật miêu tả của ông ?
Tài quan sát tinh tế miêu tả sinh động các loài chimtrong môi trường hoạt động của chúng Miêu tả kếthợp biểu cảm, cảm xúc chân thành
Bài học :Cần quan sát đối tượng miêu tả một cáchtinh tường ,có vốn sống phong phú, hiểu biết tỉ mỉ về
Trang 6đối tượng Có cảm xúc chân thành Tả đối tượngqua hình dáng, hoạt động.Chọn đặc điểm tiêu biểucủa từng đối tượng để tả
NghƯ thuËt: Sù quan s¸t tØ mØ,tinh tưêng vµ phÐp so s¸nh, Èn
dơ khiÕn v¨n b¶n mang nhiỊu ýnghÜa
- Đọc ghi nhớ
III - Tổng kết:
* Ghi nhớ: SGK
4 C ủ ng c ố : GV khái quát nội dung bài học
?Nên hiểu từ LAO XAO trong nhan đề của văn bản như thế nào?
(Lao xao là từ gợi những âm thanh hoặc tiếng động nhỏ rộn lên xen lẫn vào nhau không đều Trong văn bản này, lao xao là âm thanh của ong, bướm, tiếng trẻ em nô đùa, tiếng chim hót,…Tất cả tạo nên một bức tranh quê sinh động, nhiều màu sắc )
Trò chơi ô chữ
Câu 1/Đây là ô chữ gồm 9 chữ cái thể hiện tài năng quan sát của tác giả Câu 2/ Đây là ô chữ gồm 8 chữ cái thể hiện vốn hiểu biết của nhà văn Câu 3/ Đây là ô chữ gồm 6 chữ cái thể hiện tình cảm của tác giả đối với quê hương
Câu / Đây là ô chữ gồm 8 chữ cái thể hiện bức tranh về thế giới loài chim mà tác giả miêu tả
- Hãy viết 1 đoạn văn tả về 1 loài chim mà em yêu thích
- Chuẩn bị “Ơn tập truyện, ký”
-Học thuộc ghi nhớ
-Sưu tầm một số câu thơ, ca dao, thành ngữ, tục
Trang 7ngữ núi về loài chim.
-Viết một đoạn văn ngắn miờu tả về một loài chim
quen thuộc ở quờ em
-ễn tập phần Tiếng Việt để chuẩn bị làm bài kiểm tra
*Giáo viên: Soạn đề, đáp án
*Học sinh: Chuẩn bị bài theo hớng dẫn ôn tập của giáo viên
Hãy khoanh tròn vào trước chữ cái có câu trả lời đúng:
Câu 1: Hình ảnh nào sau đây không phải là hình ảnh nhân hoá?
A Cây dừa sải tay bơi
B.Cỏ gà rung tai
C.Kiến hành quân đầy đờng
D.Bố em đi cày về
Câu 2: Câu thơ nào dới đây có sử dụng phép ẩn dụ ?
A.Ngời cha mái tóc bạc
C.Chỉ quá trình lao động nặng nhọc vất vả
D.Chỉ kết quả con ngời thu đợc trong lao động
Câu 4 Câu “Thuyền chúng tôi xuôi về Năm Căn” là :
A Câu trần thuật đơn C Câu hỏi
B Câu trần thuật đơn có từ “là” D Câu cảm
II/Tự luận: (8 đ)
Câu 1: (2 đ) Chỉ ra tác dụng của việc sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hoá trong
câu thơ sau : “ Ông trời
Trang 8Mặc áo giáp đen
I/Trắc nghiệm: Mỗi câu trả lời đúng 0,5 đ
Câu 1: D Câu 2: A Câu 3: C Câu 4: A
II/Tự luận: (8 đ)
Câu 1: (2 đ) -Tác giả sử dụng phép nhân hoá : các sự vật (ông trời,cây mía )convật(kiến) có đặc điểm,việc làm nh con ngời để miêu tả một cách sinh động cảnh vậtthiên nhiên trửớc cơn ma rào ở làng quê
Câu 2: -Viết đợc đoạn văn theo yêu cầu khoảng 7-10 dòng ,viết đúng chủ đề đãcho, sử dụng từ 2 biện pháp nghệ thuật tu từ trở lên (5 đ)
-Ôn lại toàn bộ nội dung phần tiếng Việt
-Soạn bài mới
************************************************************
Ngaứy soạn: Ngày dạy:
TIEÁT 116
TRAÛ BAỉI KIEÅM TRA VAấN, BAỉI TLV TAÛ NGệễỉI
A: Muùc ủớch yeõu caàu :
_ Hs tửù nhaọn ra ủửụùc nhửừng ửu ủieồm vaứ nhửụùc ủieồm trong baứi vieỏt cuỷa baỷn thaõnveà noọi dung vaứ hỡnh thửực dieón ủaùt
_ Tửứ ủoự , hs tỡm caựch tửù sửỷa chửừa caực loói cuỷa mỡnh
_ Cuỷng coỏ vaứ oõn taọp kieỏn thửực lớ thuyeỏt taỷ ngửụứi
_ Cuỷng coỏ kú naờng laứm baứi kieồm tra theo kieồu traộc nghieọm , caựch lửùa choùn caõu traỷlụứi ủuựng vaứ nhanh
B: Chuaồn bũ
Hoùc sinh : Saựch vụỷ , duùng cuù hoùc taọp , baỷng phuù , theo toồ , chuaồn bũ baứi
Giaựo vieõn : Saựch giaựo vieõn , hoùc sinh , baứi soaùn
Tử lieọu tham khaỷo , baỷng phuù , phieỏu hoùc taọp
C: Noọi dung leõn lụựp
1/ OÅn ủũnh lụựp
2/ Kieồm tra baứi cuừ
Trang 93/ Baứi mụựi :
Hẹ1
Gv mụứi hs ủoùc nhanh laùi caực caõu
hoỷi ụỷ phaàn traộc nghieọm !
GV nhaọn xeựt baứi laứm cuỷa hs
Gv traỷ baứi kieồm tra cho hs !
Gv traỷ baứi vieỏt taọp laứm vaờn !
?Neõu yeõu caàu cuù theồ cuỷa ủeà
Laọp daứn yự
A: Baứi kieồm tra v aờn
1, Đáp án và biểu điểm : Phần I: Trắc nghiệm : Trả lời đúng mỗi câu đợc 0,5
điểm 1- C ; 2- D ; 3- C; 4- A
Phần II Tự luận
Câu 1.Chép đầy đủ chính xác đoạn thơ.(1 điểm)
- Nêu cảm nhận.( 2 điểm) + Bác Hồ nh một ngời cha hiền từ ,chăm sóc đàn conmột cách ân cần chu đáo
+ Nêu những biểu hiện của tình yêu thơng,sự chămsóc…
Câu 2 (5 điểm)+ Yêu cầu
- Tả lại một trong những cảnh đẹp ở quê hơng em Chẳng hạn :Con đờng làng, con đê làng, ao làng, đình,chùa làng, đầm sen đầu làng….hoặc đờng, ngõ phố,chợ gần nhà, hàng cây bàng, sấu…
-Thể hiện lòng yêu mến, tự hào về cảnh đẹp của quêhơng
- Có sử dụng các phép so sánh , nhân hoá, ẩn dụ…./
-Moọt soỏ baứi vieỏt dieón ủaùt coứn vuùng veà,caõu cuự chửachớnh xaực,chửừ xaỏu,sai chớnh taỷ
B: Baứi taọp laứm vaờn taỷ ngửụứi
ẹeà baứi :Haừy taỷ veà ngửụứi meù cuỷa em
1 Yêu cầu cụ thể :
- Thể loại : Tả ngời
- Đối tợng : Ngời mẹ kính yêu
- Nội dung cần đạt 1.Mở bài :
+ Giới thiệu mẹ của mình 2.Thân bài : + Miêu tả ngoại hình : Dáng vóc , khuônmặt , đầu tóc , nớc da , trang phục …
+ Miêu tả tính cách : cử chỉ , lời nói , suy nghĩ ,việc làm , sở thích
3.Kết bài : + Nêu cảm nghĩ của bản thân về mẹ
Trang 10Gv nhaọn xeựt chung veà ửu ủieồm ,
khuyeỏt ủieồm cuỷa hs qua baứi laứm
cuỷa hs !
_ Sai loói chớnh taỷ
_ Caựch dieón ủaùt , duứng tửứ , caõu
Hs tửù sửỷa loói , chia vụỷ laứm hai
Hình thức : - Viết đúng thể lọai
- Vận dụng các kỹ năng quan sát tởng tợng so sánh ,nhận xét , chọn lọc những chi tiết tiêu biểu
_ Neõu caỷm nghú cuỷa mỡnh veà ngửụứi taỷ
2: Khuyeỏt ủieồm
* Hỡnh thửực _ Coự moọt soỏ hs trỡnh baứy caồu thaỷ , vieỏt chửừ xaỏu , sainhaàm loói chớnh taỷ , coứn vieỏt taột , vieỏt soỏ khi laứm baứi
* Noọi dung _ Moọt soỏ hs chửa xaực ủũnh ủuựng theồ loaùi vaứ troùngtaõm khi taỷ
_ Khi taỷ chửa theo moọt trỡnh tửù thớch hụùp Hỡnh daựng à haứnh ủoọng ; cửỷ chổ à lụứi noựi _ Khi taỷ coứn lan man , dieón ủaùt luỷng cuỷng , tửứ ngửừduứng chửa chớnh xaực laứm dieón ủaùt cuỷa baứi vaờn coứnnhieàu haùn cheỏ
_ OÂng em laứ con sú caựch maùng ủaừ veà hửu
1 ủuựng (vieỏt 5 laàn) , 1 sai (vieỏt 1 laàn)
Trang 11coọt
4/ Cuỷng coỏ
_ Phửụng phaựp laứm baứi traộc nghieọm
_ Phửụng phaựp laứm baứi vaờn taỷ ngửụứi
GV goùi ủieồm vaứo soồ
5/ Daởn doứ
_ Xem laùi phửụng phaựp laứm baứi cuỷa mỡnh à Sửỷa loói
_ Soaùn “OÂn taọp truyeọn vaứ kớ”
Ngày soạn : Ngày dạy:
A Mục đớch yờu cầu: Học xong bài này,hs có đợc:
1 Kiến thức :Nhận ra được và hỡnh thành được những hiểu biết sơ bộ vềcỏc thể loại truyện và ký trong loại hỡnh tự sự
Giỏo viờn lập bảng thống kờ học
sinh cựng Giỏo viờn xõy dựng nội
Trang 12Dế Mèn có vẻ đẹp cường trángnhưng tính tình xốc nổi, kiêu căng.Trò đùa ngỗ nghịch của Dế Mèn đãgây ra cái chết thảm thương cho DếChoắt dế Mèn rút ra bài học đườngđời đầu tiên cho mình
Truyệnngắn(trích)
Cảnh quang độc đáo của vùng CàMau với sông ngòi, kênh rạch bủagiăng chi chít, rừng đước trùng điệp
2 bên bờ và cảnh chợ Năm Căn tấpnập, trù phú họp ngay trên mặtsông
Truyệnngắn
Tài năng hội họa, tâm hồn trongsáng và lòng nhân hậu ở cô em gái
đã giúp cho người anh vượt lênđược lòng tự ái và tự ti của mình
g
Truyện(Đoạntrích)
Hành trình vượt sông Thu Bồn, vượtthác của con thuyền do DượngHương Thư chỉ huy Cảnh sông nước
và 2 bên bờ; sức mạnh , vẻ đẹp củacon người trong cuộc vượt thác
5 Buổi học cuối
cùng
phông-xơ-đô-đê
An-Truyệnngắn
Buổi học tiếng Pháp cuối cùng củalớp học trường làng vùng an-dát bịPhổ chiếm đóng và hình ảnh thầygiáo Hame qua cái nhìn và tâmtrạng của be Ph.Răng
Vẻ đẹp tươi sáng trong trẻo, phongphú của cảnh sắc thiên nhiên vùngđảo Cô Tô và 1 nét sinh động tấpnập, khẩn trương, nhộn nhịp củangười dân trên đảo
7 Cây Tre Việt
đã trở thành biểu tượng của đấtnước, dân tộc Việt nam
8 Lòng yêu nước I-li-a-
ê-ren-bua
Tùybút –chínhluận
Lòng yêu nước khởi nguồn từ lòngyêu những vật tầm thường, gần gũi,tình yêu gia đình, quê hương Lòngyêu nước được thử thách và bộc lộ
Trang 13mạnh mẽ trong đấu tranh bảo vệ tổquốc
Hồi kýtự
truyện(Trớch)
miờu tả cỏc loài chim ở miền quờ,qua đú bộc lộ vẻ đẹp, sự phong phỳcủa thiờn nhiờn làng quờ và bản sắcvăn húa dõn gian
Giỏo viờn cho học sinh lập bảng
thống kờ theo mẫu sau, đỏnh vào vị
trớ tương ứng ở cỏc cột tiếp theo
nếu thấy cú yếu tố đú
II/Đặc điểm của thể loại truyện kí
Dế mèn,dếchoắt,chị cốc Dế mèn(ngôithứ nhất)
Là đoạn văn tả
cảnh ko có cốttruyện
thằng An,thằng cò
Thằng An(ngôi thứ nhất)
Bức tranh của
em gỏi tụi Truyệnngắn
Có cốt truyện,trình tự kểtheo (t)
Ngời anh trai
Là đoạn văn tả
cảnh ko có cốttruyện
Thầy Hamen,Phrăng, cụHôde
Chú bé Phrăng(ngôi thứ nhất)
Cụ Tụ Ký- tuỳ bút
ko có cốttruyện Anh ChâuHoà Mãn và
vợ con,ngờidân, tác giả
Tác giả (ngôithứ nhất)
Cõy Tre Việt
phim
ko có cốttruyện
Cây tre, nôngdân, nhândân bộ độiVN
( Kể theo ngôithứ ba )
Lũng yờu nước
Tựy bỳt –chớnh luận
ko có cốttruyện Nhân dân,dân tộc cộng
hoà nớc LiênXô cũ
( Kể theo ngôithứ ba )
(Trớch: tuổi
thơ im lặng)
Hồi ký tựtruyện(Trớch)
ko có cốttruyện Các loài hoaong, bớm,
chim
Tác giả (ngôithứ nhất) xngtôi, chúng tôi
Đánh dấu bằng cách khoanh tròn vào
những nhận định nào em cho là đúng A Truyện thuộc loại hình tự sự.B Truyện đều viết bằng văn xuôi
Trang 14trong các câu dới đây:
Những yếu tố nào thờng có chung ở cả
xó hội, thể hiện cỏi nhỡn và thỏi độcủa người kể
Truyện phần lớn được dựa vào sựtưởng tượng, sỏng tạo của tỏc giả
- Trong truyện thờng có cốt truyện, nhânvật Trong kí thờng không có cốt truyện, cókhi không có cả nhân vật
Trong truyện và kí nhất thiết phải có nhânvật là ngời kể chuyện, miêu tả, tờng thuật
Hoỷi: Nhửừng taực phaồm truyeọn , kớ ủaừ hoùc
ủeồ laùi cho em nhửừng caỷm nhaọn gỡ veà ủaỏt
nửụực , veà cuoọc soỏng vaứ con ngửụứi?
Hoỷi : Nhaõn vaọt naứo em yeõu thớch nhaỏt
vaứ nhụự nhaỏt trong caõu truyeọn ủaừ hoùc ?
Caõu hoỷi thaỷo luaọn: Em haừy phaựt bieồu
cuỷa em veà nhaõn vaọt aỏy?
Tuứy yự thớch cuỷa hs
Gọi 1,2 hs đọc ghi nhớ
III: Neõu nhửừng caỷm nhaọn saõu saộc vaứ hieồu bieỏt cuỷa mỡnh veà ủaỏt nửụực , con ngửụứi qua truyeọn , kớ
Giuựp chuựng ta hỡnh dung vaứ caỷm nhaọnủửụùc nhieàu caỷnh saộc thieõn nhieõn , ủaỏtnửụực vaứ cuoọc soỏng con ngửụứi ụỷ nhieàuvuứng , nieàm toồ quoỏc raỏt phong phuự , ủadaùng vaứ daàu ủeùp