Ở trẻ nhỏ tỉ lệ cơn thoáng thường thấp vì trẻ có thể không có khả năng diễn đạt bằng lời để mô tả các cảm giác báo trước một cơn động kinh.. Các loại cơn thoáng : * Cơn thoáng cảm giác
Trang 1TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
ĐỘNG KINH CỤC BỘ
(Kỳ 2)
Bs: Lê Xuân Trung Bệnh Viện Nhi Thanh Hóa
2 Chẩn đoán cơn động kinh cục bộ
Chẩn đoán động kinh cục bộ cũng như chẩn đoán bệnh động kinh bao gồm việc hỏi bệnh sử, khám bệnh kết hợp với các XN cận lâm sàng
2.1 Bệnh sử
Bệnh nhân có thể có các tiền triệu: tê bì đầu ngón tay, cơn giật tay, chân, ảo giác…
Triệu chứng và tính chất cơn giật cũng như tần số các cơn giật trong quá khứ
Các sang chấn sản khoa, chấn thương, bệnh thần kinh, bệnh nội khoa
Trang 22.2 Khám bệnh
Để chẩn đoán xác định chính xác nếu người thầy thuốc chững kiến được cơn giật Cơn giật động kinh cục bộ điển hình bao gồm các dạng sau:
A Cơn thoáng : (Auras)
Là một phần của cơn động kinh xảy ra trong vài giây đến vài phút ngay trước khi mất ý thức và vì thế vẫn còn nhớ sau đó Là cảm giác khởi đầu của cơn động kinh, không phải là dấu hiệu có thể quan sát thấy, vì thế chỉ bệnh nhân biết và nhớ lại Ở trẻ nhỏ tỉ lệ cơn thoáng thường thấp vì trẻ có thể không có khả năng diễn đạt bằng lời để mô tả các cảm giác báo trước một cơn động kinh
Cơn thoáng có thể biến mất khi bệnh tiến triển và khi động kinh nặng; gây mất ý thức trong cơn và lú lẫn sau cơn ngày càng trầm trọng
Trên các bệnh nhân động kinh cục bộ phức tạp tần suất cơn thoáng dao động 22,5% - 83% (Gibbs, Janati, Ajmone – Marsan) Cơn thoáng hiện diện trong 20% - 93% động kinh thùy thái dương, 50% - 67% động kinh thùy trán
Các loại cơn thoáng :
* Cơn thoáng cảm giác thân thể (Somatosensory auras) :
Cảm giác nhột nhạt khó chịu, rùng mình, tê cóng … do phóng điện ở vùng cảm giác thân thể nguyên phát của hồi hậu đỉnh đối bên
Trang 3Cảm giác lạnh / ấm lan tỏa có thể do phóng điện ở mọi bất kỳ vùng của não
Cảm giác đau : đau nhói, rát bỏng, điện giật hoặc như chuột rút thường do phóng điện hồi hậu đỉnh đối bên hoặc thùy đỉnh lân cận
* Cơn thoáng thị giác (Visual auras) :
Nhìn thấy những hình ảnh thô sơ: các vệt, tia hoặc điểm sáng, các hình ngôi sao, đơn / đa sắc, tối sầm, mù …
Do phóng điện ở vùng thị giác của thùy chẩm đối bên
Cơn thoáng thính giác (Auditory auras):
Nghe được những âm thanh đơn giản: tiếng chuông, tiếng nổ, tiếng kêu vo ve, kêu chim chíp hoặc tiếng máy chạy
Do phóng điện ở vùng vỏ não mới thùy thái dương trên và nắp thái dương
* Cơn thoáng chóng mặt (Vertiginous auras):
Cảm giác chuyển động bồng bềnh, xoay tròn
Có thể do phóng điện phần sau của vỏ não mới vùng thái dương trên
Trang 4* Cơn thoáng khứu giác (Olfactory auras) :
Ngửi được mùi khủng khiếp: mùi trứng thối, mùi cao su cháy, mùi lưu huỳnh …
Tần suất cơn thoáng khứu giác khoảng 1% do phóng điện ở thùy thái dương giữa, hành khứu hoặc có thể ở vùng trán – hốc mắt
* Cơn thoáng vị giác (Gustatory auras) :
Cảm nhận được các vị cay, đắng, chua, ngọt gắt
Do phóng điện ở rãnh Sylvius gần phía trên vỏ não thùy, hoặc ở thùy đỉnh hoặc ở nắp Rolando
* Cơn thoáng thượng vị (Epigastric auras) :
Cảm giác khó chịu từ bụng hoặc phần dưới của ngực di chuyển lên họng và đầu; thường có đặc điểm giống như cảm giác buồn nôn, nặng bụng, đầy hơi hoặc trống rỗng, đôi khi có thể là cảm giác đau
Do phóng điện ở vùng hạnh nhân, hải mã, vùng thái dương trước giữa, rãnh Sylvius, thùy đảo vùng vận động phụ, đồi thị Thường gặp trong động kinh thùy thái dương nhưng có thể gặp trong động kinh ở mọi thùy
* Cơn thoáng trong đầu (Cephalic auras) :
Trang 5Cảm giác khó chịu trong đầu như là choáng váng, bị xiết chặt, đặc nghẹt hoặc đè nén
Có thể gặp trong mọi cơn động kinh cục bộ bắt nguồn từ bất cứ vùng nào của não
* Cơn thoáng cảm xúc (Emotional auras) :
Cảm giác sợ sệt với cường độ thay đổi từ lo âu nhẹ đến hoảng loạn
dữ dội do phóng điện ở thùy thái dương, đặc biệt các cấu trúc giữa
Cảm xúc hưng phấn, vui sướng ít gặp
Cơn thoáng trầm cảm hiếm gặp
* Cơn thoáng tình dục (Sexual auras) :
Cảm giác cương cứng, phóng tinh
Do phóng điện vùng cảm giác cơ thể nguyên phát ở rãnh gian bán cầu và có thể ở quanh rãnh Sylvius
* Cơn thoáng tâm thần (Psychical auras) :
Rất đa dạng và phức tạp
Trang 6Do phóng điện ở vùng vỏ não mới thùy thái dương bên; cấu trúc viền thùy thái dương giữa trước
* Các cơn thoáng tâm thần
đã từng nghe, chưa từng nghe, xa lạ
Hồi ức trí nhớ các giấc mơ trong quá khứ
/ thu nhỏ), các vật gần hơn hoặc xa hơn, rõ hơn / mờ hơn
Các đồ vật, khuôn mặt, cảnh tượng
Am
thanh
Tiến gần / xa dần, lớn hơn hoặc nhỏ hơn, rõ hơn / yếu hơn
Tiếng nói, âm nhạc
Hình ảnh
chính bản thân
(self-image)
Song thị tâm thần (Mental dilopia), giải thể nhân cách, tri giác sai thực tại, mơ hồ
Thấy chính bản thân mình (autoscopy)
Trang 7Thời gian Dừng lại, hối hả hoặc chậm
lại
Nhận
thức
Tăng nhận thức, giảm nhận thức
