Chương 6: BƠM CÓ LƯU LƯỢNG RIÊNG KHÔNG DƯƠNG BƠM LY TÂM Một cơ cấu có lưu lượng riêng không dương điển hình là bơm ly tâm trong đó lưu lượng cung cấp từ bơm sẽ giảm khi áp suất cản của
Trang 1Chương 6:
BƠM CÓ LƯU LƯỢNG RIÊNG KHÔNG
DƯƠNG (BƠM LY TÂM)
Một cơ cấu có lưu lượng riêng không dương điển hình là bơm
ly tâm trong đó lưu lượng cung cấp từ bơm sẽ giảm khi áp suất cản của hệ thống tăng Nếu cửa thoát của bơm ly tâm hoàn toàn
bị chặn thì bơm sẽ ngừng hoạt động, và lưu lượng cung cấp là zero Bơm ly tâm được minh hoạ ở hình 4.1 với các đặc tính của hệ thống Bánh công tác quay và làm cho lưu chất bị hút vào cổng vào của bơm và sau đó lưu chất được đưa ra cổng thoát bởi tác động của lực ly tâm
Bơm có lưu lượng riêng không dương được ứng dụng giới hạn trong việc cung cấp thêm (trợ giúp) cho các hệ thống bơm lưu lượng riêng dương chính, cho các hệ thống chuyển dịch lưu chất, cho các hệ thống làm nguội và điều hoà
Trang 2Hình 4.1 Bơm ly tâm: sơ đồ hoạt động và đường đặc tính lưu
lượng/áp suất
4.2 BƠM CÓ LƯU LƯỢNG RIÊNG DƯƠNG (BƠM THỂ TÍCH)
Bơm lưu lượng riêng dương được trình bày ở hình 4.2
Xem khoảng dịch chuyển của bơm là L và vận tốc của bơm là
L
d
4
2
Cổng
Thoát
Quạt Hút
Cổng vào
thông"mắt"
Lưu Lượng
Áp Suất Tối Đa
Trang 3Đường kính d
Đường Hút
Đường Thoát
n p (vòng/phút)
Hình 4.2 Bơm có lưu lượng riêng dương
đó:
vòng quay trong một phút
=Dp np
Lưu lượng thật của bơm luôn nhỏ hơn lưu lượng lý thuyết do sự rò rỉ và thất thoát ở bên trong hệ thống:
Lưu lượng thật của bơm/Lưu lượng lý thuyết = hiệu suất thể tích
=pv
khi đó:
p p
p v
n D
Q p
Hiệu suất thể tích của bơm sẽ giảm khi áp suất toàn phần qua bơm tăng và tốc độ tăng
Trang 4Trong tất cả các đại lượng vật lý, nhiệt độ là một trong số những đại lượng được quan tâm nhiều nhất Đó là vì nhiệt độ có vai trò quyết định trong nhiều tính chất của vật chất Một trong những đặc điểm tác động của nhiệt độ là làm thay đổi một cách liên tục các đại lượng chịu sự ảnh hưởng của nó, thí dụ như áp suất và thể tích của một chất khí, sự thay đổi pha hay điểm Curi của các vật liệu từ tính Bởi vậy, trong nghiên cứu khoa học, trong công nghiệp và trong đời sống hàng ngày việc đo nhiệt độ là rất cần thiết
Tuy nhiên, để đo được trị số chính xác của một nhiệt độ là vấn đề không đơn giản Vì phần lớn các đại lượng vật lý đều có thể xác định một cách định lượng nhờ so sánh chúng với một đại lượng cùng bản chất được coi là đại lượng so sánh Những đại lượng như vậy gọi là đại lượng mở rộng vì chúng có thể xác định được bằng bội số hoặc ước số của đại lượng chuẩn (đại lượng so sánh) Ngược lại, nhiệt độ là đại lượng gia tăng: việc nhân hoặc chia nhiệt độ không có một ý nghĩa vật lý rõ ràng Bởi vậy, việc nghiên cứu cơ sở vật lý để thiết lập thang đo nhiệt độ là điều cần làm trước khi có thể nói đến việc đo nhiệt độ
Có nhiều cách đo nhiệt độ, trong đó có thể liệt kê các phương pháp chính sau đây:
- Phương pháp quang: dựa trên sự phân bố phổ bức xạ nhiệt
do dao động nhiệt (hiệu ứng Doppler)
- Phương pháp cơ: dựa trên sự giãn nở của vật rắn của chất lỏng hoặc khí (với áp suất không đổi), hoặc dựa trên tốc độ âm thanh
Trang 5- Phương pháp điện: dựa trên sự phụ thuộc của điện trở vào nhiệt độ, hiệu ứng Secbeck, hoặc dựa trên sự thay đổi tần số dao động của thạch anh