Hoàn thiện nội dung, phương pháp lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của kiểm toán Nhà nước

Hoàn thiện nội dung, phương pháp lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của kiểm toán Nhà nước

KIEM TOAN NHA NƯỚC

pf TAI KHOA HOC CAP CO SG

HOAN THIEN NOI DUNG, PHUONG PHAP LAP VA

CONG BO BAO CAO TONG HOP KET QUA KIEM

TOAN HANG NAM CUA KIEM TOAN NHA NUGC

Số đăng ký: 2000 - 32 - 104

Mã số đề tài: 50211 Chủ nhiệm đẻ tài: Th sỹ Trịnh Văn Cảnh

Thành viên: CN Lê Đình Thăng

CN Vũ thị Tiến

Hà Nội, năm 2000

a

MUC LUC

ChuongI CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC LẬP VÀ CÔNG BỐ BÁO CÁO TỔNG HỢP KẾT 4

QUÁ KIẾM TOÁN HÀNG NĂM

1.7 Các điều kiện để lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm 15

Chuong II | THUC TRANG VIEC LAP VA CONG BO BAO CAO TONG HOP KET QUA KIEM

2.1 Thuc trang công tác lập báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện trương trình

2.1.4 Công bố và lưu trữ báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán 20

Quá trình soạn thảo

Những ý nghĩa rút ra từ kinh nghiệm lập báo cáo kiểm toán của KTNN

Những vấn để rút ra qua thực trạng lập và công bố báo cáo tổng hợp kết

quả thực hiện trương trình kiểm toán

NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VE NOI DUNG, PHUONG PHAP LAP VA

CONG BAO CAO TONG HOP KET QUA KIEM TOAN HANG NAM CUA KTNN

Sự cần thiết của việc hoàn thiện hoàn thiện

Kiểm tra, soát xét chất lượng của báo cáo kiểm toán chuyên ngành

Kết cấu nội dung của báo cáo

LỜI NÓI ĐẦU

1 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI:

Luật Ngân sách Nhà nước năm 1996 quy định Kiểm toán Nhà nước có trách nhiệm báo cáo kết quả kiểm toán hàng năm với Chính phủ, báo cáo với Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khi có yêu cầu Các thông tin trong báo cáo tổng hợp là căn cứ đáng tin cậy cho Quốc hội về kết quả thu chỉ ngân sách nhà nước hàng năm Qua đó Quốc hội xem xét, phê chuẩn quyết toán ngân sách cũng như việc phân bổ ngân sách Nhà nước hàng năm

Báo cáo tổng hợp kết quả cung cấp tình hình sử dụng và quản lý công quỹ -_ của các đơn vị sử dụng Ngân sách Nhà nước trên từng lĩnh vực, qua đó tư vấn cho

các cơ quan Đảng, Nhà nước, về công tác quản lý, điểu hành Ngân sách Nhà

Trong năm năm hoạt động, Kiểm toán Nhà nước Việt nam đã thực hiện chế độ báo cáo theo quy định của Nhà nước, phục vụ có hiệu quả công tác quản

lý và vận hành nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, để

nâng cao chất lượng báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước Việt Nam, cần phải hoàn thiện cả về nội dung, phương pháp lập

và công bố kết quả kiểm toán

2 MUC TIEU CUA DE TAL:

Hệ thỗng hoá và phân tích những vấn để lý luận và thực tiễn về nội dung, phương pháp lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của

Kiểm toán Nhà nước

Đưa ra những căn cứ, nội dung, phương pháp lập và công bố tổng hợp kết quả

kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước, tạo điều kiện cho công tác lập báo cáo tổng hợp được thuận lợi dễ dàng mà vẫn đạt được những yêu cầu về nội dung

và hình thức, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời cho các bên cần sử

3 ĐỐI TƯƠNG VÀ PHAM VINGHIÊN CỨU:

Đối tượng: Để giải quyết nội dung của đề tài chúng tôi nghiên cứu những vấn

dé sau day:

- Chức năng, nhiệm vụ của Kiểm toán Nhà nước Việt Nam, các Kiểm toán

Nhà nước chuyên ngành

- Yêu cầu của báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán

- 4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để tài sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phân tích, thống kê, hệ

thống hoá để để ra nội dung, phương pháp lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước

5 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI :

Trên cơ sở nghiên cứu và hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn,

đề tài có những đóng góp sau:

lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà

nước

- Đưa ra những ý kiến dé xuất và điều kiện để Kiểm toán Nhà nước Việt Nam làm tốt việc lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm

6 NOI DUNG CUA ĐỀ TÀI:

Ngoai phần mở đầu và kết luận, đề tài được trình bày theo 3 chương:

Chương I: Cơ sở lý luận về việc lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước

Chương II: Thực trạng việc lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước trong những năm qua

Chương III: Những giải pháp hoàn thiện nội dung, phương pháp lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP VA CONG BO BAO CAO TONG HOP

KET QUA KIỂM TOÁN HÀNG NĂM CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

1.1 Sự cần thiết

Kiểm toán Nhà nước Việt Nam được thành lập theo Nghị định số 70-CP ngày 11-7-1994 của Chính phủ, là cơ quan thực hiện việc kiểm tra, xác định tính trung thực, hợp lý số liệu kế toán trong báo cáo quyết toán tài chính hàng nam của các đơn vị có liên quan đến nhiệm vụ thu - chỉ NSNN, dưa ra ý kiến về tình

- hình chấp hành chính sách, chế độ của Nhà nước ở từng lĩnh vực và chịu trách

- nhiệm về những kết luận của mình

Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm tra báo cáo quyết toán ngân sách của các

tỉnh, thành phố trực thuộc TW trước khi trình ra Hội đồng nhân dân và tổng

quyết toán NSNN trước khi trình ra Quốc hội, KTNN cũng thực hiện kiểm tra báo cáo quyết toán của các Bộ, cơ quan trực thuộc Quốc Hội,Toà án nhân dân,

-Viện kiểm sát nhân dân, các đơn vị sự nghiệp, các đoàn thể quần chúng, các tổ

chức xã hội có sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước, kiểm tra báo cáo quyết toán các chương trình dự án, các công trình đầu tư của Nhà nước và các DNNN

Những đơn vị có liên quan đến quần lý nguồn thu và sử dụng kinh phí Nhà

nước đều thuộc phạm vi kiểm tra của KTNN Như vậy, tính chất và phạm vi hoạt

động của KTNN rất rộng lớn trong việc kiểm tra tài chính công của Nhà nước

Kết quả kiểm toán được thể hiện bằng báo cáo kiểm toán, đây là một loại

báo cáo chuyên ngành và phải tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực nghề nghiệp,

vì thế phải được lập một cách công phu, thận trọng và hoàn toàn vô tư khách quan theo một trình tự nhất định

Báo cáo kiểm toán do Kiểm toán Nhà nước thực hiện, ngoài việc đưa ra ý kiến đánh giá tính trung thực, hợp lý số liệu thông tin trong báo cáo tài chính còn nêu những mặt tích cực của đơn vị trong việc quản lý, sử dụng có hiệu quả vốn,

tài sản của Nhà nước, nhằm biểu dương, khích lệ đơn vị tiếp tục giữ vững và

ngày càng hoàn thiện, báo cáo kiểm toán phải thận trọng khi đưa các ton tai cua

đơn vị đồng thời phải phân tích các nguyên nhân khách quan (bất cập trong chính sách, chế độ, quản lý chồng chéo, do thiên tai hoả hoạn )

Các nguyên nhân chủ quan (cố tình vi phạm, lẻ lối làm việc, trình độ yếu kém ) Các yếu kém phải được trình bày cụ thể cùng các bằng chứng xác thực (bỏ qua hoặc làm giảm nguồn thu của Ngân sách Nhà nước, chỉ tiêu lãng phí không đúng quy định, các khoản chỉ không hiệu quả, không tương xứng với chi

` phí bổ ra, các hình thức vi phạm chính sách, chế độ ) Các thiếu sót, sai phạm

phát hiện được cần trình bày theo cách khuyến khích sữa chữa và nên thảo luận

- với đơn vị, cần thiết có thể đưa ra ý kiến của đơn vị vào báo cáo kiểm toán Tiếp

đó báo cáo kiểm toán cũng đưa ra phần kiến nghị, những kiến nghị này nên gợi ý

sự cần thiết phải có những cải tiến khắc phục tổn tại phù hợp với thực tế của đơn

vị và làm thế nào để triển khai thực hiện những cải tiến đó theo từng phạm vị, chỉ

ra lợi ích do việc cải tiến đó mang lại Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước báo

cáo kiểm toán, cần chỉ ra các bất cập trong việc ban hành, triển khai các chính

sách, chế độ, chỉ ra các sơ hở, lỏng lẻo của cơ chế quản lý ở từng cấp, gợi ý các giải pháp khắc phục phù hợp nhằm cải tiến, hoàn thiện, cần bỏ đi các thủ tục phiển hà không cần thiết mà vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ, dé dàng cho công tác kiểm tra, giám sát nắm bắt tinh hinh,-tao thuan lợi trong việc triển khai thực hiện cho các đơn vị Báo cáo kiểm toán của KTNN còn đưa ra những bất cập trong chính sách, chế độ, được phát hiện qua kiểm toán nghị hướng bổ sung hoàn thiện kịp thời phù hợp với thực tế

Đối với Quốc Hội: Căn cứ vào kết quả kiểm toán hàng năm , KTNN tư vấn cho Quốc hội trong việc phê chuẩn quyết toán NSNN cũng như việc xem xét

toán để gửi Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan theo quy định Đây vừa là trách nhiệm vừa là nghĩa vụ của cơ quan KTNN Kết qua kiểm toán hàng năm của KTNN được xem là một căn Cứ quan trọng để

quyết định các chính sách, chế độ, điều hành nên kinh tế đất nước Đồng thời,

kết quả kiểm toán cũng cần phải được công khai cho dân biết, nhằm tăng cường chức năng giám sát, kiểm tra đối với việc quản lý nguồn thu và hiệu quả sử dụng nguồn lực Quốc gia

1.2 Khái niệm báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm

Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của cơ quan KTNN là một văn bản rất quan trọng thu hút sự chú ý của nhiều đối tượng, tầng lớp trong xa hội Nước ta hiện nay đối tượng được sử dụng loại báo cáo này chỉ bó hẹp Ở phạm vị: Cơ quan Chính phủ, Quốc Hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội và các cơ

- quan quản lý chức năng của Nhà nước Báo cáo tổng hợp là một trong những căn

cứ đáng tin cậy để các cơ quan này: nắm bắt thực trạng về quản lý kinh tế tài

_chính, về sử dụng ngân quỹ quốc gia trong nền kinh tế nhằm hoàn thiện và dé ra các chính sách quản lý để ngày càng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn ngân quỹ quốc gia Đặc biệt BCTH của cơ quan KTNN còn xác định tính trung thực, hợp lý các khoản thu, các khoản chỉ Ngân sách Nhà nước ( các khoản thu từ

thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản

đóng góp của các tổ chức và cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác theo qui định của pháp luật, các khoản vay của Nhà nước để bù đắp bội chỉ ) BCTH cũng chỉ ra các khoản thu này có đảm bảo tận thu và tuân thco các

nguyên tắc, qui định không?

Về các khoản chỉ Nhà nước, chi phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, chỉ trả nợ của nhà nước, chỉ viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật có đúng chế độ, chính sách và phù hợp với mục đích và lợi ích kinh tế - xã hội không

Hàng năm KTNN báo cáo kết quả một năm hoạt động của toàn ngành cho Quốc hội, Chính phủ, Uỷ ban thường vụ Quốc hội và các cơ quan quản lý chức năng của.nhà nước Báo cáo tổng hợp kiểm toán hàng năm là kết quả tổng hợp - các cuộc kiểm toán trong năm của KTNN thực hiện theo kế hoạch kiểm toán

được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm đánh giá một cách khách quan, trung thực việc thực hiện những mục tiêu của năm kiểm toán, cung cấp những thông tin chọn lọc phục vụ cho sự điều hành và lãnh đậo của Chính phủ, Quốc hội

1.3 Mục đích báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm của KTNN : Phản ánh toàn điện thực trạng công tác quản lý tài chính công, phản ánh

tính kinh tế, tiết kiệm và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực công, là nguồn thông tin quan trong cho các cơ quan của Nhà nước trong hoàn thiện cơ chế, chính sách

quản lý kinh tế tài chính

Cung cấp thông tin cho Quốc hội, Chính phủ nhằm đưa ra những quyết định

đúng đắn trong việc quản lý và điều hành nền kinh tế, trong quản lý và sử dụng

Ngân sách Nhà nước, quản lý tài chính doanh nghiệp Góp phần nâng cao hiệu

quả nên kinh tế, làm lành mạnh nền tài chính quốc gia

Báo cáo tổng hợp cung cấp tình hình sử dụng và quản lý giám sát, chi tiêu công quĩ của các đơn vị sử dụng ngân sách trên từng lĩnh vực từ đó tư vấn cho

Chính phủ về công tác điều hành quản lý ngân sách và những biện pháp cải tiến cần thiết Báo cáo tổng hợp của Kiểm toán Nhà nước đưa ra ý kiến chung về thực trạng quản lý và sử dụng NSNN ở tầm vĩ mô trên cơ sở đánh giá ở từng lĩnh vực

cụ thể bằng các số liệu thực tế, có ý nghĩa trong việc tăng cường công tác quản

lý, sử dụng tiết kiệm chỉ cho NSNN báo cáo tổng hợp đưa ra ý kiến về thực trạng chấp hành Luật NSNN và các chính sách, chế độ của Nhà nước có liên quan ở

từng lĩnh vực, cũng như chế độ kinh tế - tài chính giúp Chính phủ, Quốc hội có

thông tin khách quan, trung thực về công tác quản lý kinh tế, tài chính, chỉ ra nguyên nhân, hậu quả của những thiếu sót Từ đó tư vấn cho Chính phủ, Quốc hội kịp thời tạo hành lang pháp lý phù hợp đảm bảo thúc đẩy nên kinh tế tài

3

oe se +

chính quốc gia lành mạnh, ổn định và phát triển, tăng cường quản lý và điều

Những nhận xét, đánh giá của cơ quan Kiểm toán Nhà nước thể hiện ở báo cáo tổng hợp là một trong những cơ sở quan trọng trong việc giải toả trách nhiệm

cho Chính phủ, trong việc thực hiện các nhiệm vụ NSNN do Quốc hội giao vì

báo cáo tổng hợp xác nhận tính đúng đắn, hợp pháp của các số liệu báo cáo quyết toán NSNN về qui trình lập, chấp hành dự toán NSNN được Quốc hội thông qua, về quản lý chỉ thuộc kinh phí dự phòng, về việc quản lý, điều hành

- của Chính phủ

Báo cáo tổng hợp cung cấp thông tin về quản lý, sử dụng công quĩ để công

khai trước công luận theo chế độ công khai tài chính của Nhà nước Đây là vấn

để được công luận quan tâm vì những thông tin công khai tài chính tạo điều kiện

cho việc kiểm tra, giám sát của các cơ quan, đoàn thể, các tổ chức xã hội và nhân

dân trong việc quản lý và sử dụng công qui quốc gia, thực hiện công bằng xã hội, chống lãng phí, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vị phạm chế độ quản

lý tài chính, tạo điều kiện để đánh giá đúng kết quả sử dụng và quản lý công qui Quốc gia Tất nhiên việc công khai phải tuân thủ theo qui định của pháp luật

1.4 Yêu câu đối với báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán của KTNN :

Báo cáo tổng hợp muốn thoả mãn được các mục đích đã đặt ra thì văn bản này phải đạt được các yêu cầu sau đây :

1.4.1 Nội dung của báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm phải

đầy đủ, kịp thời, độc lập, trung thực kết quả kiểm toán trong năm Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm thường được kết cấu gôm các phần sau :

* Phần giới thiệu ( Mở đầu ): Khái quát chung trong năm về hoạt động kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước về tình hình kinh tế - xã hội

* Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch kiểm toán năm: về số cuộc kiểm

toán so với KH, chất lượng chung của các cuộc kiểm toán trong năm, kết quả

kiểm toán về tổng số tiền tăng thu, giảm chỉ trên các lĩnh vực một số vụ việc điển hình cụ thể nhằm làm nổi bật các vấn để làm được trong năm, cuốn hút người

đọc BCTH, về thời gian tiến hành các:cuộc kiểm toán trong năm so với KH

* Đánh giá kết quả hoạt động kiểm toán trong năm: Đây là nội dung chính

của báo cáo tổng hợp, phải đưa đây đủ kết quả kiểm toán của tất cả các cuộc kiểm toán mà cơ quan Kiểm toán Nhà nước đã thực hiện trong năm, xong không trình bày liệt kê mà phải trình bày theo từng lĩnh vực như ĐTXD, NSNN,

`DNNN v.v Nội dung đánh giá bảo đảm:

- Độc lập kết quả

- Kịp thời

Nội dung báo cáo tổng hợp phải đầy đủ bao quát, cung cấp cho người sử

dụng bức tranh toàn cảnh về thu chỉ NS trong năm Báo cáo còn được trình bày nổi bật trọng tâm, trọng điểm, tổng hợp được kết quả hoạt động kiểm toán trong

nam theo chức năng nhiệm vụ được giao đưa ra được những điển hình tốt trong việc quản lý sử dụng có hiệu quả tiết kiệm công quĩ tài chính Quốc gia, đồng

thời vạch ra được những vụ việc vi phạm tiêu cực có tính phổ biến, điển hình, phân tích những nguyên nhân khách quan, chủ quan của những vụ việc vi phạm,

đặc biệt những bất cập yếu kém trong việc XD cơ chế chính sách trong chỉ đạo điểu hành, trong ý thức, trách nhiệm thực hiện, trong thực thi trên cơ sở đó đề

xuất những giải pháp hữu hiệu, khả thi cho việc khắc phục, kết quả kiểm toán

không nên hiểu ở số lượng tién tăng thu, giảm chi cho NSNN ma thể hiện trong các báo cáo kiểm toán mà tất cả những kết quả không tính ra tiền được, ví như việc ngăn chặn không đồng ý triển khai một phương án mà Kiểm toán Nhà nước

- cho rằng không hiệu quả, gợi ý đưa ra một cách phải tiến hành khác hiệu quả hơn, làm tiết kiệm một lượng chỉ phí và thời gian được rút ngắn nhưng vẫn đạt

được mục tiêu đã định, hoặc cũng có thể gợi ý một qui trình đơn giản hơn .vv

Các kiến nghị của kiểm toán Nhà nước phải chỉ các ra nguyên nhân chủ quan, khách quan ở từng công việc, từng cấp riêng biệt Gợi ý việc đưa ra các giải pháp cụ thể ở từng lĩnh vực, giải pháp phải mang tính khả thi phù hợp với thực tế nhằm khắc phục các tồn tại được phát hiện qua kiểm toán

1.4.2 Trình bày báo cáo tổng hợp :

Báo cáo tổng hợp không nhất thiết phải viết dài mà điều quan trọng là phải

ˆ đủ ý tức là trình bày đẩy đủ kết quả kiểm toán đã thể hiện ở các báo cáo kiểm

toán trong năm Tránh trình bày trùng lắp, tạo cảm giác nhàm chán cho người

“đọc, lời văn phải trong sáng, dễ hiểu, rõ ràng, các nội dung nên trình bày cô

đọng súc tích, ngắn gọn, hợp lý Phương pháp trình bày nên kết hợp giữa các

bảng, biểu sơ đồ để minh hoạ làm cho báo cáo dé hiểu và đầy đủ

Vẻ các tiêu dé trong báo cáo tổng hợp cũng cần phải được chuẩn hoá thống

nhất ( tránh mỗi năm đưa ra một trật tự khác nhau làm cho thông tin của cơ quan

kiểm toán dễ bị xáo trộn, khó theo dõi, )

1.5 Nguyên tắc cần quán triệt khi lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm

Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của cơ quan Kiểm toán Nhà nước là báo cáo của Tổng Kiểm toán Nhà nước với Chính phủ, Quốc hội về tình hình thực hiện kế hoạch kiểm toán năm, trên cơ sở kết quả các cuộc kiểm toán

đã thực hiện trong năm Báo cáo thể hiện tổng quát kết quả công tác kiểm toán tiến hành trong năm, để đảm bảo được những yêu cầu của báo cáo tổng hợp thì

báo cáo tổng hợp phải được quán triệt đây đủ các nguyên tắc sau đây :

Chỉ tổng hợp những kết quả đã được phản ánh trong các báo cáo kiểm toán

của các cuộc kiểm toán đã thực hiện trong năm

Các vấn đề trình bày trong báo cáo không phải là những suy đoán, nhận định chủ quan hoặc những dự đoán dựa trên cơ sở cảm tính của người viết mà

phải được tổng hợp những kết quả kiểm toán nêu trong BCKT đã được cấp có thẩm quyền của KTNN kiểm tra phê duyệt

10

Báo cáo kiểm toán riêng lẻ là cơ sở duy nhất để lập BCTH hàng năm của KTNN, vấn đề là phải tổng hợp các kết quả riêng lẻ theo từng tiêu thức nhất định

để thấy được mặt mạnh, mặt yếu cụ thể để giúp Chính phủ, Quốc hội và các cơ

quan quản lý Nhà nước đưa ra những giải pháp, những cải tiến trong quản lý, điều hành ở từng lĩnh vực cho phù hợp Các ngôn từ trong BCTH sao cho không

làm thay đổi nội dung đã ghi trong báo cáo kiểm toán

Báo cáo tổng hợp phải phản ánh đây đủ các thông tin đã ghi trong các báo cáo kiểm toán riêng lể trong năm :

Kết quả kiểm toán hàng năm của cơ quan kiểm toán Nhà nước có rất nhiều

tác dụng đối với Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan quản lý chức năng cuả của

Nhà nước

Đối với Quốc hội : báo cáo tổng hợp cung cấp những thông tin đầy đủ, kịp thời và có căn cứ tin cậy làm cơ sở cho những nhận xét, đánh giá của Quốc hội

về tổng chỉ NSNN hàng năm, quyết định chính sách tài chính tiên tệ quốc gia

Quyết định dự toán NSNN và phân bổ NSNN, phê chuẩn quyết toán NSNN,

ˆ quyết định sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế

_Báo cáo tổng hợp cung cấp tình hình sử dụng và quản lý NS, chi tiêu công quï của các đơn vị sử dụng ngân sách và tư vấn cho Chính phủ và các cơ quan lý Nhà nước vẻ công tác điều hành, quản lý ngân sách và đưa ra các giải pháp cải

tiến cần thiết

Từ những tác dụng quan trong đó, BCTH phải phản ánh đẩy đủ kết quả

kiểm toán đã ghi trong các BCKT riêng lẻ có như thế mới đáp ứng yêu cầu của người sử dụng

1.6 Trình tự lập và thông qua báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của cơ quan Kiểm toán Nhà nước

Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của cơ quan KTNN được lập qua 5 bước:

- Chuan bi

11

- Du thao

- Xét duyét

- Lựu trữ

* Chuẩn bị lập báo cáo

Kết cấu BCTHKQKT hàng năm đã được cơ quan Kiểm toán xây dựng và mang tính xác định, nhưng từng năm Tổng Kiểm toán Nhà nước phải căn cứ

vào yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ và kết quả kiểm toán trong năm chỉ đạo

ˆ các bộ phận, tổng hợp nội dung để đưa vào báo cáo tổng hợp theo trình tự:

- Tổng Kiểm toán Nhà nước thông báo những vấn để dự định sẽ trình bày trong từng phần của baó cáo Những dự định này được thông báo những ý chính đại cương mang tính hướng dẫn Một để cương sơ bộ sẽ dược lập sau cuộc thảo luận giữa lãnh đạo KTNN với kiểm toán trưởng kiểm toán chuyên ngành và kiểm toán kiểm toán các khu vực Trong cuộc thảo luận này lãnh dạo

KTNN sẽ quán triệt các vấn đề về:

+ Chất lượng của thông tin của các đơn vị cung cấp: Cần phải kiểm tra, rà

soát lại việc đánh giá chất lượng các báo cáo kiểm toán tiến hành trong năm

+ Tiến độ: BCTHKQKT hàng năm của cơ quan KTNN được hoàn thành phục vụ kịp thời cho quy trình đánh giá của Quốc hội về tình hình chấp hành

NS và báo cáo tổng quyết toán NSNN Tiến độ lập báo cáo tổng hợp có những mốc thời gian chủ yếu sau:

* Thời gian đánh giá chất lượng báo cáo kiểm toán, tổng hợp kết quả kiểm

toán của các kiểm toán chuyên nghành, khu vực

*Thời hạn lập đề cương, viết báo cáo sơ bộ

* Thời gian hội nghị thông qua

*Thời gian hoàn thành báo cáo

Các kiểm toán chuyên ngành và khu vực có trách nhiệm tổng hợp số liệu theo để cương về kết quả kiểm toán do đơn vị thực hiện trong năm và kiểm

- toán trưởng có trách nhiệm ký vào báo cáo để gửi cho tổ tổng hợp viết báo cáo

đúng thời gian quy định

Tổ tổng hợp viết báo cáo bao gồm các chuyên gia dầu ngành thuộc các kiểm toán chuyên ngành do kiểm toán trưởng chỉ định và được Tổng Kiểm

toán-Nhà nước đồng ý, tập hợp thành tổ chuyên trách đặt dưới sự điều hành

của chánh văn phòng Tổ chịu trách nhiệm-trước-Tổng Kiểm toán: Nhà nước từ

khâu chuẩn bị, dự thảo và viết báo cáo, hội nghị thông qua, chỉnh lý hoàn

thiện báo cáo Các bước công việc mà tổ sẽ tiến hành làm gồm:

+ Thu nhận và kiểm tra thông tin:

Trên cơ sở các báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán trong năm của các

KTNN chuyên ngành và khu vực gửi về, căn cứ vào các yêu cầu và đề cương

để kiểm tra và đánh giá số liệu,

+ Xử lý thông tin: Căn cứ vào thông tin đã được thu thập và kiểm tra tổ

tiến hành phân loại và tống hợp theo chuyên ngành, chuyên dé Qua tổng hợp, phân loại rút ra các nhận xét, kết luận cơ bản Chọn lọc các kiến nghị từ các báo cáo kiểm toán và báo cáo tổng hợp của các đơn vị gửi về kết hợp với kết quả phân tích số liệu để hình thành phác thảo các kiến nghị của KTNN

* Dự tháo báo cáo

Tổ tổng hợp căn cứ vào kết quả về số liệu, các ý kiến nhận xét, kết luận ở bước 1 để đưa vào các mục theo để cương và cơ cấu của báo cáo tổng hợp đã

được Tổng KTNN xét duyệt Tổ sẽ tiến hành phân công các thành viên trong,

tổ trực tiếp viết các phần của báo cáo Sau đó gửi bản thảo xin ý kiến đóng góp của các kiểm toán trưởng chuyên ngành và khu vực, xin ý kiến của Tổng

KTNN về nội dung, kết cấu của bản dự thảo Sau khi nhận được các ý kiến

đóng góp, tổ tổng hợp sẽ tiến hành thảo luận và chỉnh lý, hoàn thiện ban du thảo lần 2

* Xét duyệt

Trinh Tổng KTNN bản dự thảo da chinh ly Téng KTNN sé tién hanh xét duyệt theo trình tự sau:

a, Lập hội đồng xét duyệt báo cáo

Hàng nãm KTNN thực hiện hàng trăm cuộc kiểm toán nên công tác tổng

hợp, đánh giá kết quả rất phức tạp Do tầm quan trọng đặc biệt của báo cáo tông hợp kết quả kiểm, toán hàng năm đối với KTNN cũng như Chính phủ, Quốc hội, nên quá trình lập và xét duyệt phải tuân thủ quy trình như một công

trình nghiên cứu khoa học thực sự Để tiến hành xét duyệt Tổng KTNN thành _- lập hội đồng gồm:

~ Lãnh đạo KTNN

- Kiểm toán trưởng kiểm toán chuyên ngành và khu vực

- Thủ trưởng các vụ và phòng chức năng

- Tổ soạn thảo báo cáo

Hội đồng làm việc theo nguyên tắc thảo luận tập thể và biểu quyết theo đa

số, theo trình tự sau đây :

~ Báo cáo do tổ trưởng tổ tổng hợp trình bày trước hội đồng

- Thảo luận và chỉnh lý tổng quát về báo cáo: Các thành viên cho ý kiến về các nội dung chính của báo cáo

- Biểu quyết thông qua từng phần của báo cáo Trong trường hợp có nhiều

ý kiến trái ngược ngang nhau về cùng một vấn để thì Tổng Kiểm toán Nhà

nước có ý kiến quyết định

ˆ - Tổ tổng hợp chỉnh lý theo ý kiến kết luận của Hội đồng và trình Tổng Kiểm toán Nhà nước lần cuối để ký duyệt

* Gửi và công bố báo cáo:

a) Gửi báo cáo:

- Báo cáo Tổng hợp kết qủa kiểm toán năm của Kiểm toán Nhà nước sau

khi được Tổng Kiểm toán Nhà nước ký, đóng dấu sẽ được gửi đến các nơi theo trách nhiệm báo cáo của Cơ quan kiểm toán Nhà nước

- Gửi đến những nơi mà Tổng Kiểm toán Nhà nước xét thấy cần thiết b) Công bố công khai báo cáo:

- Báo cáo Tổng hợp kết qủa kiểm toán năm của Kiểm toán Nhà nước sau khi gửi cho Chính phủ, Quốc hội sẽ được Tổng Kiểm toán Nhà nước công bố

công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định của pháp luật

- Có thể công bố toàn bộ hoặc chỉ công bố một phần của báo cáo nếu

~ò*_ Tổng Kiểm toán- Nhà nước xét thấy cần thiết và phải được Thủ.tướng Chính

* Lưu trữ báo cáo:

Báo cáo được đưa vào lưu trữ theo chế độ lưu trữ tài liệu Nhà nước Nếu báo cáo có những tài liệu, số liệu thuộc bí mật quốc gia thì phải được lưu trữ theo chế

độ báo mật

Toàn bộ hồ sơ tài liệu và báo cáo phục vụ cho quá trình lập báo cáo tổng

hợp năm, phải được tập hợp và phân loại, hệ thống và đánh số thứ tự thành một

‘tap hồ sơ kèm theo chỉ dẫn cần thiết, đưa vào lưu trữ cùng với báo cáo

1.7 Các điều kiện để lập báo cáo Tổng hợp kết qủa kiến toán năm của

Kiểm toán Nhà nước

Báo cáo Tổng hợp kết qủa kiểm toán hàng năm được lập tin cơ sở các

báo cáo kiểm toán riêng lẻ đo Kiểm toán Nhà nước tiến hành trong năm Vì thế chất lượng của các báo cáo riêng lẻ là điều kiện tiên quyết ảnh hưởng và chỉ phối tới chất lượng báo cáo Tổng hợp kết qủa kiểm toán năm Tuy nhiên, do hàng năm Kiểm toán Nhà nước tiến hành nhiều cuộc kiểm toán trên cả nước, vì thế nếu để công tác đánh giá chất lượng các báo cáo kiểm toán riêng lẻ dồn vào cuối năm thì sẽ không đảm bảo chất lượng và kịp thơi của thông tin Vì vậy, Kiểm toán Nhà nước tiến hành kiểm tra chất lượng báo cáo kiểm toán ngay khi cuộc kiểm toán kết thúc theo một quy trình nhất định, quy trình này do Kiểm toán

Nhà nước ban hành và được áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống Kiểm toán

15

Nhà nước Trong quá trình kiểm tra nếu thấy báo cáo kiểm toán chưa đạt yêu cầu thì phải viết lại, kết qủa cuộc kiểm toán phải được tổng hợp đúng mẫu biểu quy định Có như thế các thông tin để làm cơ sở cho báo cáo kết qưả kiểm toán hàng

năm mới đảm bảo chất lượng và kịp thời

Nếu các báo cáo riêng lẻ đã đảm bao chất lượng và được cung cấp kịp thời

cho bộ phận chuẩn bị tổng hợp thì chất lượng của báo cáo tổng hợp chỉ còn phụ

thuộc vào trình độ phân tích, tổng hợp của bộ phận này, vì thế tổ chuyên trách

* này trước hết phải là những kiểm toán viên có kinh nghiệm, giỏi về nghiệp vụ chuyên môn, khả năng tổng hợp, phân tích và lòng nhiệt tình say mê trong công

_ việc để làm sao báo cáo tổng hợp kết quả hàng năm của Kiểm toán Nhà nước

được lập kịp thời phục vụ theo yêu cầu của Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan liên quan và báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm với chất lượng cao nhất, tức là trình bày đầy đủ kết quả kiểm toán trong năm với lời văn sáng sủa, cách

1.8 Kiểm tra soát xét chất lượng báo cáo tổng hợp

Do báo cáo Tổng hợp kết qủa kiểm toán năm của Kiểm toán Nhà nước

phan ánh toàn bộ kết quả một năm hoạt động của cơ quan, Báo cáo này gửi cho Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan quản lý của Nhà nước theo quy định của pháp luật, nó có vai trò thông báo về thực trạng việc quản lý thu chỉ ngân sách Nhà nước trong nên kinh tế quốc dân , tình hình thực hiện cơ chế quản lý , chế

độ chính sách pháp luật của Nhà nước Ngoài ra, báo cáo tổng hợp có một chức năng quan trọng là tư vấn cho các cơ quan liên quan trong việc điều hành, quan

lý, sử dụng ngân quỹ quốc gia ngày một hiệu qủa hơn, vì thế việc kiểm tra soát xét chất lượng của báo cáo tổng hợp trước khi gửi và công bố là rất cần thiết và

không thể bỏ qua

Yêu cầu: Việc kiểm tra soát xét chất lượng báo cáo tổng hợp phải được thực hiện

nghiêm chỉnh theo đồng như quy trình mà cơ quan Kiểm toán Nhà nước đã ban hành

CHUONG I

THUC TRANG CONG TAC LAP VA CONG BO BAO CAO TONG HOP

KET QUA THUC HIEN CHUGNG TRINH KIEM TOÁN

2.1 Thực trạng công tác lập và công bố báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện

chương trình kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước

Kể từ khi đi vào hoạt động đến nay, hàng năm Kiểm toán Nhà nước phải lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán trình Chính phủ và các cơ quan chức

"năng của Nhà nước theo quy định Việc lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán

- hàng năm cần phải được xây dựng thành quy trình thống nhất, đảm bảo phan ánh _tổng hợp tình hình và kết quả kiểm toán trong năm Cung cấp thông tin kịp thời cho Chính phủ và các cơ quan chức năng trong công tác quản lý tài chính ngân sách, cho công tác chỉ đạo kiểm toán đồng thời rút ra những bài học qua thực tế

hoạt động kiểm toán đối với từng lĩnh vực cụ thể Trong phạm vỉ nghiên cứu của

dé tài, chúng tôi đi sâu nghiên cứu thực trạng của công tác lập báo cáo kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước từ đó rút ra những mặt được và những mặt còn tồn tại làm cơ sở cho những đề xuất, kiến nghị quy trình lập và

công bố kết quả thực hiện chương trình kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà nước

Trong những năm qua, tuy chưa xây dựng được quy trình lập và công bố kết quả kiểm toán nhưng các năm đều tiến hành theo trình tự các bước như sau:

2.1.1 Lập đề cương báo cáo kiểm toán

Vào tháng 10 hàng năm, trên cơ SỞ y kién chi dao của Lãnh đạo Kiểm

ok

toán Nhà nước, Văn phòng Kiểm toán Nhà nước lập dự thảo đề cương báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán; để cương báo cáo kiểm toán gồm các nội dung:

* Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội:

Đánh giá khái quát tình hình kinh tế xã hội; những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến tình hình kinh tế - xã hội, tình hình thực biện Ngân sách Nhà nước trong năm từ đó đánh giá sự ảnh hưởngtới hoạt động của Kiểm toán Nhà nước

17

* Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch kiểm toán năm

Phản ánh khái quát tình hình thực hiện kế hoạch kiểm toán năm đã được Chính phủ phê duyệt; những nguyên nhân khách quan, chủ quan ảnh hưởng đến tình hình thực hiện kế hoạch:

- Những ưu điểm và tồn tại trong lập kế hoạch kiểm toán

- Kết quả thực hiện kế hoạch về số lượng đơn vị được kiểm toán

- Tiến độ thực hiện và chấp hành quy chế kiểm toán của Đoàn kiểm toán

và kiểm toán viên

Phần ánh tổng hợp kết quả kiểm toán trong năm của các Kiểm toán Nhà

nước chuyên ngành và khu vực với các nội dung:

- Tăng thu, tiết kiệm chỉ cho Ngân sách Nhà nước, công quỹ quốc gia,

phân tích nguyên nhân tăng thu, tiết kiệm chỉ

- Tình hình quản lý tài chính, công tác kế toán và quyết toán tại các đơn vị

duoc kiểm toán

- Những bất cập trong cơ chế chính sách thuộc các lĩnh vực quản lý và điều

hành Ngân sách Nhà nước ở các cấp quản lý; hoạt động sản xuất kinh doanh của

các doanh nghiệp nhà nước, đầu tư xây dựng cơ bản, chương trình dự án quốc gia, an ninh, quốc phòng và các lĩnh vực đặc biệt khác

*' Nhận xét và kiến nghị:

- Đưa ra các ý kiến nhận xét đánh giá tổng quát về thực trạng tình hình chấp hành dự toán Ngân sách Nhà nước, quản lý và điều hành Ngân sách Nhà nước của các cấp ngân sách

- Công tác quản lý tài chính, kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh

- Tình hình quản lý kinh phí và sử dụng Ngân sách Nhà nước của các đơn

vị thụ hưởng ngân sách

- Đưa ra các ý kiến nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính ngân sách

- Kiến nghị với cơ quan chức năng của Nhà nước xử lý những vi phạm đối

với tập thể, cá nhân trong việc tuân thủ pháp luật kinh tế và các chế độ quản lý tài chính, Pháp lệnh Kế toán - Thống kê

* Các phụ lục, mẫu biểu kèm theo:

Là toàn bộ mẫu biểu số liệu kết quả kiểm toán kèm theo báo cáo, là cơ sở

_ để chứng minh cho nhận xét, đánh giá của báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán

2.1.2 Dự thảo báo cáo:

¬ * Soạn thảo báo cáo:

Công việc tổng hợp và soạn thảo báo cáo do Văn phòng Kiểm toán Nhà nước (phòng Tổng hợp - Pháp chế) thực hiện

- Căn cứ vào ý kiến chỉ đạo của Tổng Kiểm toán Nhà nước, báo cáo tổng

hợp kết quả kiểm toán năm của các Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành và khu

ˆ VỰC

- Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện ngân sách cũng

như những chính sách chế độ của Nhà nước để soạn thảo để cương báo cáo theo

nội dung, mục tiêu đã đề ra

* Tham khảo lấy ý kiến và hoàn chỉnh báo cáo

Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán sau khi được soạn thảo, Văn phòng

Kiểm toán Nhà nước gửi dự thảo báo cáo đến các Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành và khu vực để tham khảo ý kiến

Sau khi các đơn vị tham gia ý kiến cho dự thảo báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán, Văn phòng Kiểm toán Nhà nước nghiên cứu phân tích, tiếp thu ý kiến

của các đơn vị, chỉnh lý dự thảo báo cáo để làm cơ sở trình Hội đồng xét duyệt

báo cáo

* Trình Hội đồng xét duyệt báo cáo

Dự thảo báo cáo sau khi chỉnh lý; bản tổng hợp ý kiến tham gia của các đơn vị; bản thuyết trình của tổ soạn thảo phải gửi đến các thành viên của Hội đồng trước 5 ngày trước ngày Hội đồng xét duyệt báo cáo

19

2.3.1 Xét duyét bao cao

*- Hội đồng xét duyệt báo cáo

Để xem xét dự thảo và đưa ra bản báo cáo chính thức, Kiểm toán Nhà nước thành lập Hội đồng xét duyệt báo cáo gồm:

- Chủ tịch hội đồng: Tổng Kiểm toán Nhà nước

- Các thành viên:

Các Phó tổng Kiểm toán Nhà nước

Chánh Văn phòng Kiểm toán Nhà nước

Các Kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà nước khu vực

Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc

Các thành viên soạn thảo báo cáo

* Tổ chức xét duyệt báo cáo:

Chủ tịch hội đồng xét duyệt báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán tổ chức Hội nghị xét duyệt báo cáo kết quả kiểm toán Tổ soạn thảo báo cáo chịu trách

nhiệm trình bày dự thảo báo cáo trước Hội đồng

Các thành viên Hội đồng thảo luận về kết cấu và nội dung của báo cáo, những vấn để đã nêu được, những vấn để đã kiểm toán chưa được đề cập Những

nội dung cần phải sửa đổi chỉnh lý

Sau khi nghe ý kiến của các uỷ viên Hội đồng, các ý kiến phản biện, Chủ tịch hội đồng cho ý kiến kết luận

„+ 3, Chỉnh lý hoàn chỉnh báo cáo " 4

Trên cơ sở ý kiến của các uỷ viên Hội đồng, ý kiến kết luận của Chủ tịch

Hội đồng xét duyệt báo cáo kết quả kiểm toán, tổ soạn thảo chỉnh lý, hoàn chỉnh toàn bộ báo cáo để công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán

2.1.4 Công bố và lưu trữ báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán

Sau khi báo cáo được hoàn chỉnh, Văn phòng Kiểm toán Nhà nước chịu trách nhiệm công bố báo cáo kiểm toán

- Thời gian hoàn thành báo cáo: báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng ` ' năm phải hoàn thành trước ngày 31/3 năm sau

- Gửi báo cáo kết quả kiểm toán: Báo cáo được gửi theo quy định của Pháp

luật hiện hành: báo cáo Thủ tướng Chính phủ; báo cáo uỷ ban thường vụ Quốc hội và Quốc hội khi có yêu cầu

- Lưu trữ báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán: báo cáo tổng hợp kết quả

kiểm toán hàng năm được lưu trữ theo chế độ lưu trữ hiện hành của Nhà nước và

: * Quy trình lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm đã phản ánh được việc lập báo cáo tổng hợp nội dung của từng công việc và đã phản ánh được

một cách khái quát kết quả kiểm toán trong năm; thể hiện ưu điểm qua các bước sau:

- Lập để cương báo cáo: là khâu quan trọng nhất, quyết định chất lượng của báo cáo, đề cương báo cáo hàng năm đã khái quát được tình hình kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện dự toán thu, chỉ Ngân sách Nhà nước và các điều kiện

khác ảnh hưởng đến kế hoạch kiểm toán, nêu được tổng hợp kết quả kiểm toán

như tăng thu, tiết kiệm chí cho Ngân sách Nhà nước; nguyên nhân dẫn đến tăng thu, tiết kiệm chỉ; thực trạng của công tác quản lý tài chính, kế toán và những bất

cập trong cơ chế chính sách cần được sửa đổi, bổ sung báo cáo tổng hợp thể hiện

nội dung theo từng lĩnh vực: NSNN, DNNN, Đầu tư XDCB, an ninh - quốc phòng

- Dự thảo báo cáo: căn cứ vào để cương và ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo

Kiểm toán Nhà nước; tổ soạn thảo báo cáo tiến hành soạn thảo Sau khi dự thảo xong, thảo luận và tham khảo ý kiến của các Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành

và khu vực, từ đó ý kiến nhận xét, đánh giá trong báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán được sát thực; khách quan

21

vị k

- Trình Hội đồng xét duyệt báo cáo:.báo cáo dự thảo được gửi đến các thành viên Hội đồng và Hội đồng thảo luận xét duyệt trên cơ sở dan chủ, công

- Phát hành và lưu trữ báo cáo: Báo cáo hoàn thành trước ngày 31/3 năm

sau gửi cho các cơ quan nhà nước theo quy định và được lưu trữ theo chế độ lưu

trữ hiện hành, và cung cấp thông tin cho các cơ quan theo quy dịnh của Nhà

nước

Tuy nhiện, quy trình lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán còn một số

“*a tại cần khắc phục để hoàn thiện công tác lập và công bố báo cáo kiểm toán

- Nội dung báo cáo: thực chất mới chỉ là liệt kê kết quả kiểm toán của các

Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành và khu vực; chưa được phân tích tổng quát

hoá và mô hình hoá kết quả kiểm toán để từ đó rút ra được những vấn đề có tính phổ biến mà công tác kiểm toán đã phát hiện nhằm cung cấp thông tin cho các cơ quan chức năng trong việc hoạch định chính sách và chiến lược phát triển kinh tế

- Xã hội

Nội dung báo cáo chưa nêu được thực trạng công tác quản lý tài chính ngân sách, tài chính doanh nghiệp và các lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, chương trình dự án mà mới chỉ nêu được những sai sót riêng lẻ của từng cuộc

kiểm toán

Những kiến nghị trong báo cáo kiểm toán chưa nêu một cách tổng quát

những yếu kém trong quản lý; trong xây dựng và hoạch định chính sách để từ đó

có được kiến nghị cụ thể, xác thực với Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan chức năng của Nhà nước trong việc hoạch định và thực thi các chính sách

ˆ_ Báo cáo kiểm toán chưa nêu lên được ihững yếu kém rong đông tác quản

lý ngân sách, những bất cập của chính sách chế độ và Luật Ngân sách Nhà nước, chưa nêu được những nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn đến những yếu kém; do đó chưa đưa ra được những kiến nghị phù hợp để giúp các cơ quan nâng cao chất lượng quản lý tài chính công, thực thi luật pháp; giúp Chính phủ và

Quốc hội cũng như các cơ quan quản lý trong hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách chế độ quản lý tài chính

Đối với quản lý tài chính doanh nghiệp; báo cáo mới chỉ nêu lên được sai phạm trong quan lý đoanh thu, chỉ phí, tài sản chưa nêu được những nguyên nhân khách quan dẫn đến những sai phạm; những yếu kém trong quản lý tại các

_ đoanh nghiệp, các cơ quan quản lý, chưa nêu lên được những tồn tại của hệ thống

- văn bản pháp luật và quản lý tài chính doanh nghiệp và những kiến nghị sửa đổi

để nhằm mục đích lành mạnh hóa công tác quản lý tài chính doanh nghiệp và

ˆ gần phần vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp

Thông tin của báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán chưa kịp thời để giúp Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan chức năng trong quản lý, kịp thời chấn chỉnh những sai phạm, những yếu kém cần khắc phục và những văn bản chưa phù hợp

cần được sửa đổi kịp thời

Tóm lại, báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán hàng năm của Kiểm toán Nhà

nue mới nêu được những số liệu tăng thu tiết kiệm chỉ cho Ngân sách Nhà nước

mà chưa nêu được những kết quả về tình hình thông qua những số liệu đó; chưa

: phục vụ đắc lực kịp thời; chưa là cổng cụ quan trọng, thông tin tin cậy để giúp Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan chức năng trong công tác quản lý và hoạch định chính sách

Một số những sự vụ mang tính điển hình mà Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện chưa được nêu trong báo cáo tổng hợp để Chính phủ, Quốc hội và các cơ

quan chức năng của Nhà nước có biện pháp chấn chỉnh kịp thời Trong những

trường hợp nhất định có thể gửi đến các cơ quan tư pháp để có biện pháp xử lý

theo quy định của pháp luật

- Công tác xét duyệt báo cáo: trong những năm qua công tác này chưa được chú trọng, đặc biệt là các Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành và khu vực; thường cho đây là nhiệm vụ của Văn phòng, của Lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước

23

Khi dự thảo báo cáo này cũng chưa tham khảo ý kiến của các chuyên gia

đầu ngành để có được sức mạnh trí tuệ tổng hợp thể hiện qua báo cáo tổng hợp

Tổ chức xét duyệt báo cáo chưa chỉ tiết, không xem xét từng lĩnh vực, khía cạnh

và những' kiến nghị mà mới chỉ đi vào soát xét câu chữ, văn phạm trong khi dó nhiều nội dung chưa được nổi bật, chưa cụ thể còn phân tích chung chung

- Thời gian lập và hoàn thành báo cáo quá chậm ảnh hưởng đến tính kịp

thời của thông tin, thông thường khoảng tháng 4 hoặc tháng 5 năm sau mới hoàn hành báo cáo tổng hợp của năm trước, cá biệt có khi tới tháng 6 năm sau

2.2 Kinh nghiệm lập và công bố kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước Cộng hoà Liên bang Đức

Kiểm toán Nhà nước Cộng hoà Liên bang Đức là thành viên trong cộng đồng Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) Với gần 300 năm hoạt động, hoạt động của Kiểm toán Nhà nước Liên bang Đức được quy định trong Hiến pháp, Luật Kiểm toán Nhà nước Liên bang và Quy chế ngân

sách Liên bang Kết quả kiểm toán hàng năm được báo cáo cho Quốc hội Liên

bang, gửi cho Chính phủ liên bang, các cơ quan công quyền theo quy định của pháp luật

Trong phạm vi cia dé tài, chúng tội đi sâu nghiên cứu kinh nghiệm lập và

công bố báo cáo kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước Cộng hoà Liên bang

Đức, một nước có kinh nghiệm kiểm toán lâu đời, đang tác động ảnh hưởng tích cực đối với Kiểm toán Nhà nước Việt Nam trong việc nâng cao năng lực và địa vị pháp lý cho hoạt động Kiểm toán Nhà nước Cộng hoà Liên bang Đức là nước có kinh nghiệm trong quản lý tài chính công Công tác kiểm tra tài chính công được thực hiện bởi cơ quan Kiểm toán Nhà nước Liên bang, là cơ quan kiểm toán tối cao của Đức, có nhiều kinh nghiệm trong kiểm tra tài chính công

Công tác lập báo cáo kiểm toán hàng năm được thực hiện theo trình tự sau:

2.2.1 Các báo cáo chính thức của cơ quan kiểm toán

Oe

Quy chế ngân sách liên bang quy định các công cụ báo cáo để cung cấp thông tin với bên ngoài Đây là các quy định về các loại báo cáo của cơ qưan Kiểm toán Nhà nước, loại báo cáo nào được gửi di dâu, do bộ phận nào lập, báo cáo nào là nghĩa vụ, báo cáo nào là các bản ghi nhớ, báo cáo nào là phát biểu quan điểm của cơ quan Kiểm toán Nhà nước Theo Quy chế ngân sách Liên bang, cơ quan Kiểm toán Nhà nước có các loại báo cáo sau:

1 Báo cáo tường trình được gửi cho các cơ quan chức năng kèm theo phần _ trả lời đối với báo cáo ghi nhớ của cơ quan Kiểm toán Nhà nước tối cao liên quan _ đến các khoản thu, chỉ có ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách chung của Nhà -_ nước trong năm ngân sách trước Báo cáo được công bố trên công báo và được

các cơ quan có thẩm quyền quyết định giải toả trách nhiệm kiểm tra trên phương

điện thực thí kế hoạch ngân sách chung

Đây là báo cáo quan trọng nhất của cơ quan Kiểm toán Nhà nước tối cao,

là cơ sở để Quốc hội giải toả trách nhiệm cho Chính phủ trong các công việc liên quan đến thu, chỉ thi ngân sách năm trước và các công việc ảnh hưởng đến kế

- hoạch ngân sách chung của Nhà nước Báo cáo này được công bố công khai trên

công báo và các thông cáo báo chí tại phiên họp thảo luận và giải toả trách nhiệm

về thực thi kế hoạch ngân sách của Chính phủ

2 Các báo cáo tường trình khác về các thanh quyết toán của các Bộ và của tất cả các đơn vị Nhà nước và các lĩnh vực nhiệm vụ khác nằm dưới sự kiểm toán của cơ quan Kiểm toán Nhà nước tối cao Loại báo cáo này chỉ gửi cho các đơn

vị được kiểm toán

3 Các báo cáo ghi nhớ về những vấn đề đặc biệt, các báo cáo này có thể

được gửi bất kỳ lúc nào theo sáng kiến của cơ quan Kiểm toán Nhà nước tối cao

Trên thực tế, các báo cáo này chỉ nêu những vấn đẻ khác những vấn đê đã

nêu trong các báo trước và được gửi đi bất cứ thời gian nào khi cơ quan Kiểm toán Nhà nước có nhu cầu báo cáo Các báo cáo ghi nhớ thưởng được công bố

25