Giao án kì II vật lí cơ bản lớp 11

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D.. Hoạt động 2 15 phút : Giải các bài tập tự luận.Hoạt động của giáo viên Hoạt động củ

Trang 1

Ngaứy daùy 24/8 taùi lụựp B8,B10,B11 Ngaứy daùy 25/8 taùi lụựp B7,,B9 .

PHAÀN I ẹIEÄN HOẽC ẹIEÄN Tệỉ HOẽC Chửụng I ẹIEÄN TÍCH ẹIEÄN TRệễỉNG

Tieỏt 1 ẹIEÄN TÍCH ẹềNH LUAÄT CU-LOÂNG

1 MUẽC TIEÂU

a Kieỏn thửực

- Trỡnh baứy ủửụùc khaựi nieọm ủieọn tớch ủieồm, ủaởc ủieồm tửụng taực giửừa caực ủieọn tớch, noọi dung ủũnh luaọt Cu-loõng,

yự nghúa cuỷa haống soỏ ủieọn moõi

- Laỏy ủửụùc vớ duù veà tửụng taực giửừa caực vaọt ủửụùc coi laứ chaỏt ủieồm

- Bieỏt veà caỏu taùo vaứ hoaùt ủoọng cuỷa caõn xoaộn

b Kú naờng

- Xaực ủũnh phửụng chieàu cuỷa lửùc Cu-loõng tửụng taực giửừa caực ủieọn tớch giửừa caực ủieọn tớch ủieồm

- Giaỷi baứi toaựn ửựng tửụng taực túnh ủieọn

- Laứm vaọt nhieóm ủieọn do coù xaựt

C.thaựi ủoọ: Hoùc sinh tớch cửùc trong hoùc taọp ,và lòng say mê hoc hỏi, hứng thú với môn học.

2 CHUAÅN Bề

a Giaựo vieõn

- Xem SGK Vaọt lyự 7 vaứ 9 ủeồ bieỏt HS ủaừ hoùc gỡ ụỷ THCS

- Chuaồn bũ caõu hoỷi hoaởc phieỏu caõu hoỷi

b Hoùc sinh: OÂn taọp kieỏn thửực ủaừ hoùc veà ủieọn tớch ụỷ THCS.

3 TIEÁN TRèNH DAẽY – HOẽC

a Kiểm tra bài cũ: Không

b Bài mới:

Hoaùt ủoọng 1 (5 phuựt) : Giụựi thieọu chửụng trỡnh, saựch giaựo khoa, saựch baứi taọp, saựch tham khaỷo.

Hoaùt ủoọng 2 (20 phuựt) : Tỡm hieồu sửù nhieóm ủieọn cuỷa caực vaọt, ủieọn tớch, ủieọn tớch ủieồm, tửụng taực giửừa caực ủieọn

tớch

Hoaùt ủoọng cuỷa giaựo vieõn Hoaùt ủoọng cuỷa hoùc sinh Noọi dung cụ baỷn

Cho hoùc sinh laứm thớ nghieọm veà

hieọn tửụùng nhieóm ủieõn do coù xaựt

Giụựi thieọu caực caựch laứm vaọt

nhieóm ủieọn

Giụựi thieọu caựch kieồm tra vaọt

nhieóm ủieọn

Giụựi thieọu ủieọn tớch

Cho hoùc sinh tỡm vớ duù

Giụựi thieọu ủieọn tớch ủieồm

Cho hoùc sinh tỡm vớ duù veà ủieọn

Laứm thớ nghieọm theo sửù hửụựngdaón cuỷa thaày coõ

Ghi nhaọn caực caựch laứm vaọt nhieómủieọn

Neõu caựch keồm tra xem vaọt coự bũnhieóm ủieọn hay khoõng

Liên hệ với địa phơng

Tỡm vớ duù veà ủieọn tớch Tỡm vớ duù veà ủieọn tớch ủieồm

I Sửù nhieóm ủieọn cuỷa caực vaọt ẹieọn tớch Tửụng taực ủieọn

1 Sửù nhieóm ủieọn cuỷa caực vaọt

Moọt vaọt coự theồ bũ nhieóm ủieọn do : coùxaựt leõn vaọt khaực, tieỏp xuực vụựi moọt vaọtnhieóm ủieọn khaực, ủửa laùi gaàn moọt vaọtnhieóm ủieọn khaực

Coự theồ dửùa vaứo hieọn tửụùng huựt caực vaọtnheù ủeồ kieồm tra xem vaọt coự bũ nhieómủieọn hay khoõng

* Tích hợp :

- Sơn tĩnh điện : Công nghệ phun sơnchất lợng cao va tránh ô nhiễm môi trờng

- Công nghệ lọc khí thải,bụi nhờ tĩnh

điện

2 ẹieọn tớch ẹieọn tớch ủieồm

Vaọt bũ nhieóm ủieọn coứn goùi laứ vaọt mangủieọn, vaọt tớch ủieọn hay laứ moọt ủieọn tớch ẹieọn tớch ủieồm laứ moọt vaọt tớch ủieọn coự

Trang 2

tích điểm.

Giới thiệu sự tương tác điện

Cho học sinh thực hiện C1

Ghi nhận sự tương tác điện

Thực hiện C1

kích thước rất nhỏ so với khoảng cáchtới điểm mà ta xét

3 Tương tác điện

Các điện tích cùng dấu thì đẩy nhau Các điện tích khác dấu thì hút nhau

Hoạt động 3 (15 phút) : Nghiên cứu định luật Coulomb và hằng số điện môi.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản

Giới thiệu về Coulomb và thí

nghiệm của ông để thiết lập định

luật

Giới thiệu biểu thức định luật và

các đại lượng trong đó

Giới thiệu đơn vị điện tích

Giới thiệu khái niệm điện môi

Cho học sinh tìm ví dụ

Cho học sinh nêu biểu thức tính

lực tương tác giữa hai điện tích

điểm đặt trong chân không

Ghi nhận định luật

Ghi nhận biểu thức định luật vànắm vững các đại lương trong đó

Ghi nhận đơn vị điện tích

Thực hiện C2

Ghi nhận khái niệm

Tìm ví dụ

Nêu biểu thức tính lực tương tácgiữa hai điện tích điểm đặt trongchân không

F = k| 122|

r

q q

; k = 9.109 Nm2/C2 Đơn vị điện tích là culông (C)

2 Lực tương tác giữa các điện tích điểm đặt trong điện môi đồng tính Hằng số điện môi

+ Điện môi là môi trường cách điện.+ Khi đặt các điện tích trong một điệnmôi đồng tính thì lực tương tác giữachúng sẽ yếu đi ε lần so với khi đặt nótrong chân không ε gọi là hằng số điệnmôi của môi trường (ε≥ 1)

+ Lực tương tác giữa các điện tích điểmđặt trong điện môi : F = k| 1 22|

r

q q

ε .+ Hằng số điện môi đặc cho tính chấtcách điện của chất cách điện

c.Củng co:á(4 phĩt).

Cho học sinh đọc mục Em có biết ?

Cho học sinh thực hiện các câu hỏi 1, 2, 3, 4 trang 9,

10

Đọc mục Sơn tĩnh điện

Thực hiện các câu hỏi trong sgk

d.DỈn dß : á(1phĩt).

Yêu cầu học sinh về nhà giả các bài tập 5, 6, 7, 8 sgk và 1.7, 1.9, 1.10 sách bài tập

Trang 3

Ngày dạy 25/8 tại lớp B10.

Ngày dạy 26/8 tại lớp B7,B8 Ngày dạy 27/8 tại lớp B9, B11.

Tiết 2 THUYẾT ELECTRON ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức

- Trình bày được nội dung thuyết êlectron, nội dung định luật bảo toàn điện tích

- Lấy được ví dụ về các cách nhiễm điện

- Biết cách làm nhiễm điện các vật

b Kĩ năng

- Vận dụng thuyết êlectron giải thích được các hiện tượng nhiễm điện

- Giải bài toán ứng tương tác tĩnh điện

c Thái độ: Học sinh nghiêm túc trong học tập

2 CHUẨN BỊ

a Giáo viên

- Xem SGK Vật lý 7 để biết HS đã học gì ở THCS

- Chuẩn bị phiếu câu hỏi

b Học sinh

Ôn tập kiến thức đãc học về điện tích ở THCS

3 TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

a Kiểm tra bài cũ : (5 phút) : Phát biểu, biết biểu thức của định luật Cu-lông.

b Bµi míi:

Hoạt động 1 (20 phút) : Tìm hiểu thuết electron.

Yêu cầu học sinh nêu cấu tạo của

nguyên tử

Nhận xét thực hiện của học sinh

Giới thiệu điện tích, khối lượng

của electron, prôtôn và nơtron

Yêu cầu học sinh cho biết tại sao

bình thường thì nguyên tử trung hoà

về điện

Nếu cấu tạo nguyên tử

Ghi nhận điện tích, khối lượngcủa electron, prôtôn và nơtron

Giải thích sự trung hoà về điệncủa nguyên tử

I Thuyết electron

1 Cấu tạo nguyên tử về phương diện điện Điện tích nguyên tố

a) Cấu tạo nguyên tử

Gồm: hạt nhân mang điện tích dươngnằm ở trung tâm và các electron mangđiện tích âm chuyển động xung quanh Hạt nhân cấu tạo bởi hai loại hạt lànơtron không mang điện và prôtônmang điện dương

Electron có điện tích là -1,6.10-19C vàkhối lượng là 9,1.10-31kg Prôtôn cóđiện tích là +1,6.10-19C và khối lượnglà 1,67.10-27kg Khối lượng của nơtronxấp xĩ bằng khối lượng của prôtôn Số prôtôn trong hạt nhân bằng sốelectron quay quanh hạt nhân nênbình thường thì nguyên tử trung hoàvề điện

b) Điện tích nguyên tố

Điện tích của electron và điện tích

Trang 4

Giới thiệu điện tích nguyên tố.

Giới thiệu thuyết electron

Yêu cầu học sinh thực hiện C1

Yêu cầu học sinh cho biết khi nào

thì nguyên tử không còn trung hoà

về điện

Yêu cầu học sinh so sánh khối

lượng của electron với khối lượng

của prôtôn

Yêu cầu học sinh cho biết khi nào

thì vật nhiễm điện dương, khi nào

thì vật nhiễm điện âm

Ghi nhận điện tích nguyên tố

Ghi nhận thuyết electron

2 Thuyết electron

+ Bình thường tổng đại số tất cả cácđiện tích trong nguyên tử bằng không,nguyên tử trung hoà về điện

Nếu nguyên tử bị mất đi một sốelectron thì tổng đại số các điện tíchtrong nguyên tử là một số dương, nó làmột ion dương Ngược lại nếu nguyêntử nhận thêm một số electron thì nó làion âm

+ Khối lượng electron rất nhỏ nênchúng có độ linh động rất cao Do đóelectron dễ dàng bứt khỏi nguyên tử,

di chuyển trong vật hay di chuyển từvật này sang vật khác làm cho các vật

bị nhiễm điện

Vật nhiễm điện dương là vật thiếuelectron; vật nhiễm điện âm là vậtthừa electron

Hoạt động2 (10 phút) : Vận dụng thuyết electron.

Giới thiệu vật dẫn điện, vật cách

điện

Yêu cầu học sinh thực hiện C2,

C3

Yêu cầu học sinh cho biết tại sao

sự phân biệt vật dẫn điện và vật

cách điện chỉ là tương đối

Yêu cầu học sinh giải thích sự

nhiễm điện do tiếp xúc

Giới tthiệu sự nhiễm điện do

hưởng ứng (vẽ hình 2.3)

Yêu cầu học sinh giải thích sự

nhiễm điện do hưởng ứng

Ghi nhận các khái niệm vật dẫnđiện, vật cách điện

II Vận dụng

1 Vật dẫn điện và vật cách điện

Vật dẫn điện là vật có chứa cácđiện tích tự do

Vật cách điện là vật không chứacác electron tự do

Sự phân biệt vật dẫn điện và vậtcách điện chỉ là tương đối

2 Sự nhiễm điện do tiếp xúc

Nếu cho một vật tiếp xúc với mộtvật nhiễm điện thì nó sẽ nhiễm điệncùng dấu với vật đó

3 Sự nhiễm diện do hưởng ứng

Đưa một quả cầu A nhiễm điệndương lại gần đầu M của một thanhkim loại MN trung hoà về điện thìđầu M nhiễm điện âm còn đầu Nnhiễm điện dương

Hoạt động 3 (5 phút) : Nghiên cứu định luật bảo toàn điện tích.

Giới thiệu định luật

Cho học sinh tìm ví dụ

Tìm ví dụ minh hoạ

III Định luật bảo toàn điện tích

Trong một hệ vật cô lập về điện,tổng đại số các điện tích là khôngđổi

Trang 5

c.Củng cố: (4phút).

Cho học sinh tóm tắt những kiết thức đã học trong bài Tóm tắt lại những kiến thức đã học trong bài

d.DỈn dß á(1phĩt).Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập 5, 6 sgk và 2.1, 2.2, 2.5, 2.6 sách bài tập.

Trang 6

Ngày dạy 1/9 tại lớp B7

Ngày dạy tại lớp Ngày dạy tại lớp

Tiết 3 BÀI TẬP

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức :

- Lực tương tác giữa các điện tích điểm

- Thuyết electron Định luật bảo toàn điện tích

b Kỹ năng :

- Giải được các bài toán liên quan đến lực tương tác giữa các điện tích điểm

- Giải thích đước các hiện tượng liên quan đến thuyết electron và định luật bảo toàn điện tích

c Thái độ: Học sinh nghiêm túc trong học tập

2 CHUẨN BỊ

a.Giáo viên

- Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập

- Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

b.Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô

a KiĨm tra bµi cị: 1 (10 phút) :

- Các cách làm cho vật nhiễm điện

- Hai loại điện tích và sự tương tác giữa chúng

- Đặc điểm lực tương tác giữa các điện tích điểm,

- Lực tương tác giữa nhiều điện tích điểm lên một điện tích điểm

- Thuyết electron

- Định luật bảo toàn điện tích

b.Bµi míi:

Hoạt động 1 (15 phút) : Giải các câu hỏi trắc nghiệm.

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn C

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn A

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn B

Giải thích lựa chọn

Câu 5 trang 10 : DCâu 6 trang 10 : CCâu 5 trang 14 : DCâu 6 trang 14 : ACâu 1.1 : BCâu 1.2 : DCâu 1.3 : DCâu 2.1 : DCâu 2.5 : DCâu 2.6 : A

Trang 7

Hoạt động 2 (15 phút) : Giải các bài tập tự luận.

Yêu cầu học sinh viết biểu

thức định luật Cu-lông

Yêu cầu học sinh suy ra để

tính |q|

Yêu cầu học sinh cho biết

điện tích của mỗi quả cầu

Vẽ hình

Viết biểu théc định luật

Suy ra và thay số để tính |q|

Giải thích tại sao quả cầu cóđiện tích đó

Xác định các lực tác dụng lênmỗi quả cầu

Nêu điều kiện cân bằng

) 10 (

1 10

kq P

c Cđng cè: (4 phút):Ph¬ng ph¸p gi¶i bµi tËp

d DỈn dß : (1phút) Lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i,vµ c¸c bµi tËp trong s¸ch bµi tËp

Trang 8

Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy 8/9 taùi lụựp B7, B9

Tieỏt 4: ẹIEÄN TRệễỉNG VAỉ CệễỉNG ẹOÄ ẹIEÄN TRệễỉNG ẹệễỉNG SệÙC ẹIEÄN

1 MUẽC TIEÂU

- Trỡnh baứy ủửụùc khaựi nieọm ủieọn trửụứng

- Phaựt bieồu ủửụùc ủũnh nghúa cuỷa cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng vaứ neõu ủửụùc ủaởc ủieồm cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng

- Bieỏt caựch toồng hụùp caực vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng thaứnh phaàn taùi moói ủieồm

b Kú naờng

- Xaực ủũnh phửụng chieàu cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng taùi moói ủieồm do ủieọn tớch ủieồm gaõy ra

- Vaọn duùng quy taộc hỡnh bỡnh haứnh xaực ủũnh hửụựng cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng toồng hụùp

- Giaỷi caực baứi taọp veà ủieọn trửụứng túnh

c Thaựi ủoọ: Hoùc sinh nghieõm tuực trong hoùc taọp

2 CHUAÅN Bề

- Chuaồn bũ hỡnh veừ 3.6 ủeỏn 3.9 trang 19 SGK

- Thửụực keỷ, phaỏn maứu

- Chuaồn bũ phieỏu caõu hoỷi

b Hoùc sinh

- Chuaồn bũ Baứi trửụực ụỷ nhaứ

a.Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt) Neõu vaứ giaỷi thớch hieọn tửụùng nhieóm ủieọn do tieỏp xuực, do hửụỷng ửựng.

b.Bài mới:

Hoaùt ủoọng 1 (10 phuựt) : Tỡm hieồu khaựi nieọm ủieọn trửụứng.

Giụựi thieọu sửù taực duùng lửùc giửừa

caực vaọt thoõng qua moõi trửụứng

Giụựi thieọu khaựi nieọm ủieọn

trửụứng

Tỡm theõm vớ duù veà moõi trửụứngtruyeàn tửụng taực giửừa hai vaọt

Ghi nhaọn khaựi nieọm

Học sinh liên hệ với thực tế

I ẹieọn trửụứng

1 Moõi trửụứng truyeàn tửụng taực ủieọn

Moõi trửụứng tuyeàn tửụng taực giửừa caựcủieọn tớch goùi laứ ủieọn trửụứng

2 ẹieọn trửụứng

ẹieọn trửụứng laứ moọt daùng vaọt chaỏt baoquanh caực ủieọn tớch vaứ gaộn lieàn vụựi ủieọntớch ẹieọn trửụứng taực duùng lửùc ủieọn leõnủieọn tớch khaực ủaởt trong noự

* Tích hợp :

-Điện trờng gần mặt đất : Con ngời (cũng

nh sinh vật )luôn sống trong một khônggian có điện trờng (và từ trờng , trọng tr-ờng )và chịu ảnh hởng của nó

Trang 9

Hoạt động 3 (25 phút) : Tìm hiểu cường độ điện trường.

Giới thiệu khái niệm điện

trường

Nêu định nghĩa và biểu thức

định nghĩa cường độ điện trường

Yêu cầu học sinh nêu đơn vị

cường độ điện trường theo định

nghĩa

Giới thiệu đơn vị V/m

Giới thiệu véc tơ cường độ điện

trường

Vẽ hình biểu diễn véc tơ cường

độ điện trường gây bởi một điện

tích điểm

Vẽ hình 3.4

Nêu nguyên lí chồng chất

Ghi nhận định nghĩa, biểu thức

Nêu đơn vị cường độ điệntrường theo định nghĩa

Ghi nhận đơn vị tthường dùng

Ghi nhận khái niệm.;

Vẽ hình

Dựa vào hình vẽ nêu các yếutố xác định véc tơ cường độ điệntrường gây bởi một điện tíchđiểm

Thực hiện C1

Vẽ hình

Ghi nhận nguyên lí

II Cường dộ điện trường

1 Khái niệm cường dộ điện trường

Cường độ điện trường tại một điểm làđại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu củađiện trường tại điểm đó

2 Định nghĩa

Cường độ điện trường tại một điểm làđại lượng đặc trưng cho tác dụng lực củađiện trường tại điểm đó Nó được xác địnhbằng thương số của độ lớn lực điện F tácdụng lên điện tích thử q (dương) đặt tạiđiểm đó và độ lớn của q

E =

q F

Đơn vị cường độ điện trường là N/C hoặcngười ta thường dùng là V/m

3 Véc tơ cường độ điện trường

q

F E

- Điểm đặt tại điểm ta xét

- Phương trùng với đường thẳng nối điệntích điểm với điểm ta xét

- Chiều hướng ra xa điện tích nếu là điệntích dương, hướng về phía điện tích nếu làđiện tích âm

Trang 10

Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy ………… taùi lụựp .

Tieỏt 5: ẹIEÄN TRệễỉNG VAỉ CệễỉNG ẹOÄ ẹIEÄN TRệễỉNG ẹệễỉNG SệÙC ẹIEÄN (tiết 2)

1 MUẽC TIEÂU

- Nêu đợc khái niệm đờng sức điện và cácc đặc điểm của đờng sức điện

- Hiểu thế nào là điện trờng đều

b Kú naờng

- Biết cách vẽ đờng sức của điện trờng của điện tích

- Vaọn duùng quy taộc hỡnh bỡnh haứnh xaực ủũnh hửụựng cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng toồng hụùp

- Giaỷi caực baứi taọp veà ủieọn trửụứng túnh

c Thaựi ủoọ: Hoùc sinh nghieõm tuực trong hoùc taọp

2 CHUAÅN Bề

- Chuaồn bũ hỡnh veừ 3.9 trang 19 SGK

b Hoùc sinh

- Chuaồn bũ Baứi trửụực ụỷ nhaứ

a.Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)

- Nêu định nghĩa điện trờng và cờng độ điện trờng

- Biểu diễn véc tơ cờng độ điện trờng tại điểm M trong điên trờng của một điện tích điểm gây ra

b.Bài mới:

Hoaùt ủoọng 1 (35 phuựt) : Tỡm hieồu ủửụứng sửực ủieọn.

Giụựi thieọu hỡnh aỷnh caực ủửụứng

sửực ủieọn

Giụựi thieọu ủửụứng sửực ủieọn

trửụứng

Veừ hỡnh daùng ủửụứng sửực cuỷa

moọt soỏ ủieọn trửụứng

Quan saựt hỡnh 3.5 Ghi nhaọnhỡnh aỷnh caực ủửụứng sửực ủieọn

Veừ caực hỡnh 3.6 ủeỏn 3.8

III ẹửụứng sửực ủieọn

1 Hỡnh aỷnh caực ủửụứng sửực ủieọn

Caực haùt nhoỷ caựch ủieọn ủaởt trong ủieọntrửụứng seừ bũ nhieóm ủieọn vaứ naốm doùc theonhửừng ủửụứng maứ tieỏp tuyeỏn taùi moói ủieồmtruứng vụựi phửụng cuỷa veực tụ cửụứng ủoọủieọn trửụứng taùi ủieồm ủoự

Trang 11

Giới thiệu các hình 3.6 đến 3.9.

Nêu và giải thích các đặc điểm

của đường sức của điện trường

tĩnh

Giới thiệu điện trường đều

Vẽ hình 3.10

Xem các hình vẽ để nhận xét

Ghi nhận đặc điểm đường sứccủa điện trường tĩnh

Xem các hình vẽ sgk

4 Các đặc điểm của đường sức điện

+ Qua mỗi điểm trong điện trường có mộtđường sức điện và chỉ một mà thôi

+ Đường sức điện là những đường cóhướng Hướng của đường sức điện tại mộtđiểm là hướng của véc tơ cường độ điệntrường tại điểm đó

+ Đường sức điện của điện trường tĩnh lànhững đường không khép kín

+ Qui ước vẽ số đường sức đi qua mộtdiện tích nhất định đặt vuông góc với vớiđường sức điện tại điểm mà ta xét tỉ lệ vớicường độ điện trường tại điểm đó

4 Điện trường đều

Điện trường đều là điện trường mà véc

tơ cường độ điện trường tại mọi điểm đềucó cùng phương chiều và độ lớn

Đường sức điện trường đều là nhữngđường thẳng song song cách đều

c Củng co :á(4 phĩt )

Cho học sinh đọc phần Em có biết ?

Yêu cầu học sinh tóm tắt những kiến thức cơ bản đã

học trong bài

Đọc phần Em có biết ? Tóm tắt kiến thức

d DỈn dß:( 1 phĩt ) Giê sau lµ tiÕt bµi tËp.

Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập 9, 10, 11, 12, 13 sgk 3.1, 2.2, 3.3, 3.4, 3.6, 3.7, 3.10 sách bài tập

Trang 12

Ngày dạy tại lớp

Ngày dạy tại lớp

Tiết 6 : BÀI TẬP

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức :

- Véc tơ cường độ điện trường gây bở một điện tích điểm và nhiều điện tích điểm

- Các tính chất của đường sức điện

b Kỹ năng :

- Xác định được cường độ điện trường gây bởi các diện tích điểm

- Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến điện trường, đường sức điện trường

c.thái độ: học sinh nghiêm túc trong học tập

2 CHUẨN BỊ

a.Giáo viên

b.Học sinh

Hoạt động 1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải.

Câu 9 trang 20 : BCâu 10 trang 21: DCâu 3.1 : D

Câu 3.2 : DCâu 3.3 : DCâu 3.4 : CCâu 3.6 : D

Hướng dẫn học sinh các bước giải

Vẽ hình

Hướng dẫn học sinh tìm vị trí của C

Yêu cầu học sinh tìm biểu thức để

=>E→1 = - →E2 Hai véc tơ này phải cùng phương, tứclà điểm C phải nằm trên đường thẳng

AB Hai véc tơ này phải ngược chiều,tức là C phải nằm ngoài đoạn AB Haivéc tơ này phải có môđun bằng nhau,tức là điểm C phải gần A hơn B vì |q1| <

q

+ ε

Trang 13

Yêu cầu học sinh suy ra và thay số

Hướng dẫn học sinh lập luận để tính

độ lớn của E→

Suy ra và thay số để tính AC

Tìm các điểm khác có cườngđộ điện trường bằng 0

Gọi tên các véc tơ cường độđiện trường thành phần

Tính độ lớn các véc tơ cườngđộ điện trường thành phần

Xác định véc tơ cường độđiện trường tổng hợp tại C

Tính độ lớn của →E

AC AB

=> AC = 64,6cm

Ngoài ra còn phải kể tất cả các điểmnằm rất xa q1 và q2 Tại điểm C và cácđiểm này thì cường độ điện trườngbằng không, tức là không có điệntrường

Bài 13 trang 21

Gọi Gọi →E1 và E→2là cường độ điệntrường do q1 và q2 gây ra tại C

Ta có : E1 = k 1 2

E2 = k 1 2

Cường độ điện trường tổng hợp tại C

→

E = →E1 + →E2

E→ có phương chiều như hình vẽ

Vì tam giác ABC là tam giác vuôngnên hai véc tơ →E1 và →E2 vuông gócvới nhau nên độ lớn của E→ là:

Trang 14

Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy taùi lụựp Tieỏt 7 COÂNG CUÛA LệẽC ẹIEÄN

1 MUẽC TIEÂU

- Neõu ủửụùc ủaởc ủieồm cuỷa lửùc taực duùng leõn ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng ủeàu

- Laọp ủửụùc bieồu thửực tớnh coõng cuỷa lửùc ủieọn trong ủieọn trửụứng ủeàu

- Phaựt bieồu ủửụùc ủaởc ủieồm cuỷa coõng dũch chuyeồn ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng baỏt kỡ

- Trỡnh baứy ủửụùc khaựi nieọm, bieồu thửực, ủaởc ủieồm cuỷa theỏ naờng cuỷa ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng, quan heọ giửừa coõngcuỷa lửùc ủieọn trửụứng vaứ ủoọ giaỷm theỏ naờng cuỷa ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng

b Kú naờng

- Giaỷi baứi toaựn tớnh coõng cuỷa lửùc ủieọn trửụứng vaứ theỏ naờng ủieọn trửụứng

c Thái độ: Học sinh nghiem túc trong học tập.

2 CHUAÅN Bề

a Giaựo vieõn: Veừ treõn giaỏy khoồ lụựn hỡnh 4.2 sgk vaứ hỡnh aỷnh hoó trụù trửụứng hụùp di chuyeồn ủieọn tớch theo moọt ủửụứng

cong tửứ M ủeỏn N

b Hoùc sinh: OÂn laùi caựch tớnh coõng cuỷa troùng lửùc vaứ ủaởc ủieồm coõng troùng lửùc.

a: Kieồm tra baứi cuừ : Neõu ủũnh nghúa vaứ caực tớnh chaỏt cuỷa ủửụứng sửực cuỷa ủieọn trửụứng túnh.

b:bài mới

(20 phuựt) : Tỡm hieồu coõng cuỷa lửùc ủieọn.

Veừ hỡnh 4.1 leõn baỷng

Veừ hỡnh 4.2 leõn baỷng

Cho hoùc sinh nhaọn xeựt

ẹửa ra keỏt luaọn

Giụựi thieọu ủaởc ủieồm coõng cuỷa

lửùc dieọn khi ủieọn tớch di chuyeồn

trong ủieọn trửụứng baỏt kỡ

Yeõu caàu hoùc sinh thửùc hieọn C1

Veừ hỡnh 4.1

Xaực ủũnh lửùc ủieọn trửụứng taựcduùng leõn ủieọn tớch q > 0 ủaởt trongủieọn trửụứng ủeàu coự cửụứng ủoọ ủieọntrửụứng →E

Veừ hỡnh 4.2

Tớnh coõng khi ủieọn tớch q dichuyeồn theo ủửụứng thaỳng tửứ Mủeỏn N

Tớnh coõng khi ủieọn tớch dichuyeồn theo ủửụứng gaỏp khuựcMPN

Nhaọn xeựt

Ghi nhaọn ủaởc ủieồm coõng

Ghi nhaọn ủaởc ủieồm coõng cuỷa lửùcủieọn khi ủieọn tớch di chuyeồn trongủieọn trửụứng baỏt kỡ

Thửùc hieọn C1

Thửùc hieọn C2

I Coõng cuỷa lửùc ủieọn

1 ẹaởc ủieồm cuỷa lửùc ủieọn taực duùng leõn moọt ủieọn tớch ủaởt trong ủieọn trửụứng ủeàu

→

F = qE→ Lửùc →F laứ lửùc khoõng ủoồi

2 Coõng cuỷa lửùc ủieọn trong ủieọn trửụứng ủeàu

AMN = qEd Vụựi d laứ hỡnh chieỏu ủửụứng ủi treõn moọtủửụứng sửực ủieọn

Coõng cuỷa lửùc ủieọn trửụứng trong sửù dichuyeồn cuỷa ủieọn tớch trong ủieọn trửụứngủeàu tửứ M ủeỏn N laứ AMN = qEd, khoõng phuùthuoọc vaứo hỡnh daùng cuỷa ủửụứng ủi maứ chổphuù thuoọc vaứo vũ trớ cuỷa ủieồm ủaàu M vaứủieồm cuoỏi N cuỷa ủửụứng ủi

3 Coõng cuỷa lửùc ủieọn trong sửù di chuyeồn cuỷa ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng baỏt kỡ

Coõng cuỷa lửùc ủieọn trong sửù di chuyeồncuỷa ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng baỏt kỡkhoõng phuù thuoọc vaứo hỡnh daùng ủửụứng ủimaứ chổ phuù thuoọc vaứo vũ trớ ủieồm ủaàu vaứủieồm cuoỏi cuỷa ủửụứng ủi

Lửùc túnh ủieọn laứ lửùc theỏ, trửụứng túnhủieọn laứ trửụứng theỏ

(15 phuựt) : Tỡm hieồu theỏ naờng cuỷa moọt ủieọn tớch trong ủieọn trửụứng.

Trang 15

Yêu cầu học sinh nhắc lại khái

niệm thế năng trọng trường

Giới thiệu thế năng của điện

tích đặt trong điện trường

Giới thiệu thế năng của điện tích

đặt trong điện trường và sự phụ

thuộc của thế năng này vào điện

tích

Cho điện tích q di chuyển trong

điện trường từ điểm M đến N rồi

ra ∞ Yêu cầu học sinh tính công

Cho học sinh rút ra kết luận

Nhắc lại khái niệm thế năngtrọng trường

Ghi nhận mối kiên hệ giữa thếnăng và công của lực điện

Tính công khi điện tích q dichuyển từ M đến N rồi ra ∞ Rút ra kết luận

2 Sự phụ thuộc của thế năng W M vào điện tích q

Thế năng của một điện tích điểm q đặttại điểm M trong điện trường :

WM = AM∞ = qVM Thế năng này tỉ lệ thuận với q

3 Công của lực điện và độ giảm thế năng của điện tích trong điện trường

AMN = WM - WN Khi một điện tích q di chuyển từ điểm

M đến điểm N trong một điện trường thìcông mà lực điện trường tác dụng lênđiện tích đó sinh ra sẽ bằng độ giảm thếnăng của điện tích q trong điện trường

c (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

Cho học sinh tóm tắt những kiến thức cơ bản đã học

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 4, 5, 6, 7

trang 25 sgk và 4.7, 4.9 sbt

Tóm tắt những kiến thức cơ bản

Ghi các bài tập về nhà

Trang 16

Ngaứy daùy taùi lụựp Ngaứy daùy taùi lụựp

Ngaứy daùy taùi lụựp

Tieỏt 8 ẹIEÄN THEÁ HIEÄU ẹIEÄN THEÁ

1 MUẽC TIEÂU

- Trỡnh baứy ủửụùc yự nghúa, ủũnh nghúa, ủụn vũ, ủaởc ủieồm cuỷa ủieọn theỏ vaứ hieọu ủieọn theỏ

- Neõu ủửụùc moỏi lieõn heọ giửừa hieọu ủieọn theỏ vaứ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng

- Bieỏt ủửụùc caỏu taùo cuỷa túnh ủieọn keỏ

b Kú naờng

- Giaỷi baứi toaựn tớnh ủieọn theỏ vaứ hieọu ủieọn theỏ

- So saựnh ủửụùc caực vũ trớ coự ủieọn theỏ cao vaứ ủieọn theỏ thaỏp trong ủieọn trửụứng

c Thái độ: Học sinh nghiêm túc trong học tập

2 CHUAÅN Bề

- ẹoùc SGK vaọt lyự 7 ủeồ bieỏt HS ủaừ coự kieỏn thửực gỡ veà hieọu ủieọn theỏ

b Hoùc sinh

ẹoùc laùi SGK vaọt lyự 7 vaứ vaọt lyự 9 veà hieọu ủieọn theỏ

a.(5 phuựt) : Kieồm tra baứi cuừ : Neõu ủaởc ủieồm coõng cuỷa lửùc ủieọn trửụứng khi ủieọn tớch di chuyeồn.

b.:Bài mới

(15 phuựt) : Tỡm hieồu khaựi nieọm ủieọn theỏ.

Yeõu caàu hoùc sinh nhaộc laùi coõng

thửực tớnh theỏ naờng cuỷa ủieọn tớch q

taùi ủieồm M trong ủieọn trửụứng

ẹửa ra khaựi nieọm

Neõu ủũnh nghúa ủieọn theỏ

Neõu ủụn vũ ủieọn theỏ

Yeõu caàu hoùc sinh neõu ủaởc ủieồm

cuỷa ủieọn theỏ

Neõu coõng thửực

Ghi nhaọn ủụn vũ

Neõu ủaởc ủieồm cuỷa ủieọn theỏ

Thửùc hieọn C1

I ẹieọn theỏ

1 Khaựi nieọm ủieọn theỏ

ẹieọn theỏ taùi moọt ủieồm trong ủieọn trửụứngủaởc trửng cho ủieọn trửụứng veà phửụngdieọn taùo ra theỏ naờng cuỷa ủieọn tớch

2 ẹũnh nghúa

ẹieọn theỏ taùi moọt ủieồm M trong ủieọntrửụứng laứ ủaùi lửụùng ủaởc trửng cho ủieọntrửụứng veà phửụng dieọn taùo ra theỏ naờngkhi ủaởt taùi ủoự moọt ủieọn tớch q Noự ủửụùcxaực ủũnh baống thửụng soỏ cuỷa coõng cuỷalửùc ủieọn taực duùng leõn ủieọn tớch q khi q dichuyeồn tửứ M ra xa voõ cửùc vaứ ủoọ lụựn cuỷaq

VM =

q

AM∞

ẹụn vũ ủieọn theỏ laứ voõn (V)

3 ẹaởc ủieồm cuỷa ủieọn theỏ

ẹieọn theỏ laứ ủaùi lửụùng ủaùi soỏ Thửụứngchoùn ủieọn theỏ cuỷa ủaỏt hoaởc moọt ủieồm ụỷvoõ cửùc laứm moỏc (baống 0)

(20 phuựt) : Tỡm hieồu khaựi nieọm hieọu ủieọn theỏ.

Trang 17

Nêu định nghĩa hiệu điện thế

Yêu cầu học sinh nêu đơn vị

hiệu điện thế

Giới thiệu tĩnh điện kế

Hướng dẫn học sinh xây dựng

mối liên hệ giữa E và U

Nêu đơn vị hiệu điện thế

Quan sát, mô tả tĩnh điện kế

Xây dựng mối liên hệ giữa hiệuđiện thế và cường độ điện trường

II Hiệu điện thế

1 Định nghĩa

Hiệu điện thế giữa hai điểm M, N trongđiện trường là đại lượng đặc trưng chokhả năng sinh công của điện trườngtrong sự di chuyển của một điện tích từ

M đến Nù Nó được xác định bằng thươngsố giữa công của lực điện tác dụng lênđiện tích q trong sự di chuyển của q từ Mđến N và độ lớn của q

UMN = VM – VN =

q

AMN

2 Đo hiệu điện thế

Đo hiệu điện thế tĩnh điện bằng tĩnhđiện kế

3 Hệ thức liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điện trường

E =

d U

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 5, 6, 7, 8, 9

Trang 18

Tieỏt 9 TUẽ ẹIEÄN

1 MUẽC TIEÂU

- Trỡnh baứy ủửụùc caỏu taùo cuỷa tuù ủieọn, caựch tớch ủieọn cho tuù

- Neõu roừ yự nghúa, bieồu thửực, ủụn vũ cuỷa ủieọn dung

- Vieỏt ủửụùc bieồu thửực tớnh naờng lửụùng ủieọn trửụứng cuỷa tuù ủieọn vaứ giaỷi thớch ủửụùc yự nghúa caực ủaùi lửụùng trong bieồuthửực

b Kú naờng

- Nhaọn ra moọt soỏ loaùi tuù ủieọn trong thửùc teỏ

- Giaỷi baứi taọp tuù ủieọn

c.Thái độ : Học sinh nghiêm túc trong học tập

2 CHUAÅN Bề

- Moọt soỏ loaùi tuù ủieọn thửùc teỏ, ủaởc bieọt laứ tuù xoay trong maựy thu thanh

- Duùng cuù: Thửụực keỷ, phaỏn maứu

b Hoùc sinh:

- Chuaồn bũ Baứi mụựi

- Sửu taàm caực linh kieọn ủieọn tửỷ

a (5 phuựt) : Kieồm tra baứi cuừ : Neõu ủũnh nghúa hieọu ủieọn theỏ vaứ moỏi lieõn heọ giửừa hieọu ủieọn theỏ vụựi cửụứng ủoọ ủieọn

trửụứng

b Bài mới:

(15 phuựt) : Tỡm hieồu tuù ủieọn.

Giụựi thieọu maùch coự chửựa tuù ủieọn

tửứ ủoự giụựi thieọu tuù ủieọn

Giụựi thieọu tuù ủieọn phaỹng

Giụựi thieọu kớ hieọu tuù ủieọn treõn

caực maùch ủieọn

Yeõu caàu hoùc sinh neõu caựch tớch

ủieọn cho tuù ủieọn

Quan saựt, moõ taỷ tuù ủieọn phaỹng

Ghi nhaọn kớ hieọu

Neõu caựch tớch ủieọn cho tuù ủieọn

Thửùc hieọn C2

I Tuù ủieọn

1 Tuù ủieọn laứ gỡ ?

Tuù ủieọn laứ moọt heọ hai vaọt daón ủaởt gaànnhau vaứ ngaờn caựch nhau baống moọt lụựpcaựch ủieọn Moói vaọt daón ủoự goùi laứ moọtbaỷn cuỷa tuù ủieọn

Tuù ủieọn duứng ủeồ chửựa ủieọn tớch

Tuù ủieọn phaỹng goàm hai baỷn kim loaùiphaỹng ủaởt song song vụựi nhau vaứ ngaờncaựch nhau baống moọt lụựp ủieọn moõi

Kớ hieọu tuù ủieọn

2 Caựch tớch ủieọn cho tuù ủieọn

Noỏi hai baỷn cuỷa tuù ủieọn vụựi hai cửùc cuỷanguoàn ủieọn

ẹoọ lụựn ủieọn tớch treõn moói baỷn cuỷa tuùủieọn khi ủaừ tớch ủieọn goùi laứ ủieọn tớch cuỷatuù ủieọn

(20 phuựt) : Tỡm hieồu ủieọn dung cuỷa tuù ủieọn, caực loaùi tuù vaứ naờng lửụùng ủieọn trửụứng trong tuù ủieọn.

Trang 19

Giới thiệu điện dung của tụ

điện

Giới thiệu đơn vị điện dung và

các ước của nó

Giới thiệu công thức tính điện

dung của tụ điện phẵng

Giới thiệu các loại tụ

Giới thiệu hiệu điện thế giới

hạn của tụ điện

Giới thiệu tụ xoay

Giới thiệu năng lượng điện

trường của tụ điện đã tích điện

Ghi nhận đơn vị điện dung vàcác ước của nó

Ghi nhận công thức tính Nắmvững các đại lượng trong đó

Quan sát, mô tả

Hiểu được các số liệu ghi trênvỏ của tụ điện

Quan sát, mô tả

Nắm vững công thức tính nănglượng điện trường của tụ điện đãđược tích diện

II Điện dung của tụ điện

C =

U Q

Đơn vị điện dung là fara (F)

Điện dung của tụ điện phẵng :

2 Các loại tụ điện

Thường lấy tên của lớp điện môi để đặttên cho tụ điện: tụ không khí, tụ giấy, tụ

mi ca, tụ sứ, tụ gốm, … Trên vỏ tụ thường ghi cặp số liệu làđiện dung và hiệu điện thế giới hạn củatụ điện

Người ta còn chế tạo tụ điện có điệndung thay đổi được gọi là tụ xoay

3 Năng lượng của điện trường trong tụ điện

Năng lượng điện trường của tụ điện đãđược tích điện

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 5, 6, 7, 8

trang 33 sgk và 6.7, 6.8, 6.9 sbt

Trang 20

Tieỏt 10 BAỉI TAÄP

1 MUẽC TIEÂU

a Kieỏn thửực :

- Coõng cuỷa lửùc ủieọn

- ẹieọn theỏ, hieọu ủieọn theỏ, lieõn heọ giửừa hieọu ủieọn theỏ vaứ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng

- Tuù ủieọn, ủieọn dung cuỷa tuù ủieọn, naờng lửụùng cuỷa tuù ủieọn ủaừ ủửụùc tớch ủieọn

b Kyừ naờng :

- Giaỷi ủửụùc caực baứi toaựn tớnh coõng cuỷa lửùc ủieọn

- Giaỷi ủửụùc caực baứi toaựn tớnh hieọu ủieọn theỏ, lieõn heọ giửừa E, U vaứ A

- Giaỷi ủửụùc caực baứi toaựn veà moỏi lieõn heọ giửừa Q, C, U vaứ W

c Thái độ: Học sinh nghiêm túc trong học tập.

2 CHUAÅN Bề

a.Giaựo vieõn

- Xem, giaỷi caực baứi taọp sgk vaứ saựch baứi taọp

- Chuaồn bũ theõm noọt soỏ caõu hoỷi traộc nghieọm vaứ baứi taọp khaực

b.Hoùc sinh

- Giaỷi caực caõu hoỷi traộc nghieọm vaứ baứi taọp thaày coõ ủaừ ra veà nhaứ

- Chuaồn bũ saỹn caực vaỏn ủeà maứ mỡnh coứn vửụựng maộc caàn phaỷi hoỷi thaày coõ

a (10 phuựt) : Kieồm tra baứi cuừ vaứ toựm taột nhửừng kieỏn thửực lieõn quan ủeỏn caực baứi taọp caàn giaỷi

+ ẹaởc ủieồm cuỷa coõng cuỷa lửùc ủieọn

+ Bieồu thửực tớnh coõng cuỷa lửùc ủieọn

+ Khaựi nieọm ủieọn theỏ, hieọu ủieọn theỏ, lieõn heọ giửừa U vaứ E

+ Caực coõng thửực cuỷa tuù ủieọn

b Bài mới:

(15 phuựt) : Giaỷi caực caõu hoỷi traộc nghieọm.

Yeõu caàu hs giaỷi thớch taùi sao choùn D

Yeõu caàu hs giaỷi thớch taùi sao choùn C

Giaỷi thớch lửùa choùn

Caõu 4 trang 25 : DCaõu 5 trang 25 : DCaõu 5 trang 29 : CCaõu 6 trang 29 : CCaõu 7 trang 29 : CCaõu 5 trang 33 : DCaõu 6 trang 33 : CCaõu 4.6 : DCaõu 5.2 : CCaõu 5.3 : DCaõu 6.3 : D

(20 phuựt) : Giaỷi caực baứi taọp tửù luaọn.

Yeõu caàu hoùc sinh vieỏt bieồu

thửực ủũnh lớ ủoọng naờng

Hửụựng daón ủeồ hoùc sinh tớnh

Vieỏt bieồu thửực ủũnh lớ ủoọng naờng

Laọp luaọn, thay soỏ ủeồ tớnh Eủ2

Baứi 7 trang 25

Theo ủũnh lớ veà ủoọng naờng ta coự :

Eủ2 – Eủ1 = A Maứ v1 = 0 => Eủ1 = 0 vaứ A = qEd

Trang 21

động năng của electron khi nó

đến đập vào bản dương

Hướng dẫn để học sinh tính

công của lực điện khi electron

chuyển động từ M đến N

Yêu cầu học sinh tính điện

tích của tụ điện

tích tối đa của tụ điện

tích của tụ điện

Lập luận để xem như hiệu

điện thế không đổi

Yêu cầu học sinh tính công

Yêu cầu học sinh tính hiệu

điện thế U’

Tính công của lực điện

Viết công thức, thay số và tínhtoán

Tính công của lực điện khi đó

Bài trang

Công của lực điện khi electron chuyểnđộng từ M đến N :

A = q.UMN = -1,6.10-19.50 = - 8 10-18(J)

Trang 22

Tiết 11 KIỂM TRA 1 TIẾT

I MỤC TIÊU: Kiểm tra kết quả giảng dạy và học tập phần tĩnh điện để đánh giá kết quả và bổ sung kịp thời

những thiếu sót, yếu điểm

II ĐỀ RA:

PHẦN TRẮC NGHIỆM ĐỀ1

Câu 01 Hai diện tích điểm đặt trong khơng khí, cách nhau 4cm thì tác dụng lên nhau một lực F Nếu đưa chúng ra

cách nhau 16cm thì lực tác dụng giữa chúng:

Câu 02 Câu phát biểu nào sau đây chưa đúng?

A Các đường sức của điện trường không cắt nhau.

B Đường sức của điện trường tĩnh không khép kín.

C Đường sức của điện trường là những đường thẳng.

D Qua mỗi điểm trong điện trường chỉ vẽ được một đường sức

Câu 03 Đặt một điện tích q < 0 vào trong điện trường cĩ véc tơ cường độ điện trường E→ Hướng của lực điện trường

tác dụng lên điện tích:

Câu 04 Người ta ghép các tụ điện song song với nhau để:

A giảm điện dung của bộ tụ so với điện dung của từng tụ.

B tăng hiệu diện thế giới hạn của bộ tụ so với từng tụ.

C tăng khả năng tích điện của bộ tụ so với từng tụ.

D giảm hiệu diện thế giới hạn của bộ tụ so với từng tụ.

Câu 05. Cường độ điện trường do một điện tích +q gây ra tại một điểm A cách nó một khoảng r có độ lớn bằng E.Nếu thay bằng điện tích -8q và tăng khoảng cách đến A lên hai lần thì cường độ điện trường tại A có độ lớn:

Câu 06 Đặt một khối điện mơi vào trong điện trường thì trong khối điện mơi:

A xuất hiện thêm các điện tích tự do.

B xuất hiện điện trường phụ ngược chiều điện trường ngồi.

C khơng cĩ hiện tượng gì xảy ra.

D xuất hiện điện trường phụ cùng chiều điện trường ngồi.

Câu 07 Hai điện tích điểm đặt trong chân khơng, cách nhau một khoảng r thì lực tác dụng giữa chúng là F Đưa hai

điện tích đĩ vào trong điện mơi cĩ hằng số điện mơi ε = 4 thì phải tăng hay giảm r đi bao nhiêu lần để lực tác dụng giữa chúng vẫn là F?

Câu 08 Người ta ghép các tụ điện nối tiếp với nhau để:

A tăng hiệu điện thế giới hạn của bộ tụ so với từng tụ.

B giảm hiệu điện thế giới hạn của bộ tụ so với từng tụ.

C tăng điện dung của bộ tụ so với điện dung của từng tụ.

D tăng khả năng tích điện của bộ tụ so với từng tụ.

Câu 09 Cĩ ba tụ điện C1 = 1µF, C2 = 2µF, C3 = 6µF Cách ghép nào sau đây sẽ được bộ tụ cĩ điện dung 2µF?

Trang 23

Câu 11 Trong điện trường, hiệu điện thế giữa hai điểm:

A luơn cĩ giá trị dương B cĩ giá trị tùy thuộc vào cách chọn mốc điện thế.

Câu 12 Cho quả cầu kim loại trung hịa điện tiếp xúc với một vật nhiễm điện dương thì quả cầu cũng được nhiễm

điện dương Khi đĩ khối lượng quả cầu thay đổi thế nào?

Câu 13 Một điện tích điểm Q = 5.10-9C đặt tại điểm A trong chân khơng Xác định cường độ điện trường tại điểm B cách A một khoảng 10cm

Câu 14 Quả cầu A tích điện dương tiếp xúc với quả cầu B tích điện âm thì:

A điện tích dương truyền từ B sang A B electron truyền từ A sang B.

C electron truyền từ B sang A D điện tích dương truyền từ A sang B.

Câu 15 Đối với các vật dẫn ở trạng thái cân bằng điện, véc tơ cường độ điện trường trên mặt vật dẫn luơn:

A Cĩ phương vuơng gĩc với bề mặt và cĩ chiều hướng vào trong.

B Cĩ phương vuơng gĩc với bề mặt và cĩ chiều hướng ra ngồi.

C cĩ phương bất kì tùy thuộc vào hình dạng bề mặt vật dẫn.

D cĩ phương tiếp tuyến với bề mặt.

Câu 16 Đối với tụ điện phẵng nếu tăng diện tích hai bản tụ 2 lần và giảm khoảng cách giữa hai bản tụ 2 lần thì điện

dung của tụ điện sẽ:

PHẦN TỰ LUẬNCâu 1: Tại 2 điểm A và B cách nhau 5cm trong không khí có đặt 2 điện tích q1 = 10-8C và q2 = 4.10-8C a) Xác định cường độ điện trường do hai điện tích này gây ra tại điểm C biết AC = 3cm, BC = 4cm b) Xác định lực điện trường tác dụng lên điện tích q3 = -2.10-6C

đặt tại C.

Câu 2: Cho mạch điện như hình vẽ Trong đĩ C1 = 3 µ F, C2 = C4 = 6 µ F,

C3 = 2 µ F, C5 = 4 µ F, q1 = 6.10-6C Tính điện dung của bộ tụ, điện tích và

hiệu điện thế trên từng tụ.

Trang 24

Chửụng II DOỉNG ẹIEÄN KHOÂNG ẹOÅI

Tieỏt 12-13 DOỉNG ẹIEÄN KHOÂNG ẹOÅI NGUOÀN ẹIEÄN

1 MUẽC TIEÂU

- Phaựt bieồu ủửụùc ủũnh nghúa cửụứng ủoọ doứng ủieọn vaứ vieỏt ủửụùc coõng thửực theồ hieọn ủũnh nghúa naứy

- Neõu ủửụùc ủieàu kieọn ủeồ coự doứng ủieọn

- Phaựt bieồu ủửụùc suaỏt ủieọn ủoọng cuỷa nguoàn ủieọn vaứ vieỏt ủửụùc coõng thửực theồ hieọn ủũnh nghúa naứy

- Moõ taỷ ủửụùc caỏu taùo chung cuỷa caực pin ủieọn hoaự vaứ caỏu taùo cuỷa pin Voõn-ta

- Moõ taỷ ủửụùc caỏu taùo cuỷa acquy chỡ

b Kú naờng

- Giaỷi thớch ủửụùc vỡ sao nguoàn ủieọn coự theồ duy trỡ hieọu ủieọn theỏ giửừa hai cửùc cuỷa noự

- Giaỷi ủửụùc caực baứi toaựn coự lieõn quan ủeỏn caực heọ thửực : I =

t

q

∆

∆ ; I =

- Giaỷi thớch ủửụùc sửù taùo ra vaứ duy trỡ hieọu ủieọn theỏ giửừa hai cửùc cuỷa pin Voõn-ta

- Giaỷi thớch ủửụùc vỡ sao acquy laứ moọt pin ủieọn hoaự nhửng laùi coự theồ sửỷ duùng ủửụùc nhieàu laàn

c TháI độ: Học sinh nghiem túc và hứng thú tiếp thu bài

2 CHUAÅN Bề

- Xem laùi nhửừng kieỏn thửực lieõn quan ủeỏn baứi daùy

- Chuaồn bũ duùng cuù thớ nghieọm hỡnh 7.5

- Moọt pin Lụ-clan-seõ ủaừ boực saỹn ủeồ cho hoùc sinh quan saựt caỏu taùo beõn trong

- Moọt acquy

- Veừ phoựng to caực hỡnh tửứ 7.6 ủeỏn 7.10

- Caực voõn keỏ cho caực nhoựm hoùc sinh

b Hoùc sinh: Moói nhoựm hoùc sinh chuaồn bũ

- Moọt nửừa quaỷ chanh hay quaỏt ủaừ ủửụùc boựp nhuừn

- Hai maừnh kim loaùi khaực loaùi

Tieỏt 1.

a.Kiểm tra bài cũ: không

b Bài mới:

Hoaùt ủoọng 1 (15 phuựt) : Tỡm hieồu veà doứng ủieọn.

ẹaởt caực caõu hoỷi veà tửứng vaỏn ủeà

ủeồ cho hoùc sinh thửùc hieọn

Neõu ủũnh nghúa doứng ủieọn

Neõu baỷn chaỏt cuỷa doứng dieọntrong kim loaùi

Neõu qui ửụực chieàu doứng ủieõn

Neõu caực taực duùng cuỷa doứngủieọn

+ Qui ửụực chieàu doứng ủieọn laứ chieàuchuyeồn ủoọng cuỷa caực dieọn tớch dửụng(ngửụùc vụựi chieàu chuyeồn ủoọng cuỷa caựcủieọn tớch aõm)

+ Caực taực duùng cuỷa doứng ủieọn : Taực duùngtửứ, taực duùng nhieọt, taực duùng hoaực hoùc, taựcduùng cụ hoùc, sinh lớ, …

Trang 25

Cho biết trị số của đại lượng nàocho biết mức độ mạnh yếu củadòng điện ? Dụng cụ nào đonó ? Đơn vị của đại lượng đó.

+ Cường độ dòng điện cho biết mức độmạnh yếu của dòng điện Đo cường độdòng điện bằng ampe kế Đơn vị cườngđộ dòng điện là ampe (A)

Hoạt động 2 (15 phút) : Tìm hiểu cường độ dòng điện, dòng điện không đổi.

Yêu cầu học sinh nhắc lại định

nghĩa cường độ dòng điện

Giới thiệu đơn vị của cường độ

dòng điện và của điện lượng

Nêu định nghĩa cường độ dòngđiện đã học ở lớp 9

1 Cường độ dòng điện

Cường độ dòng điện là đại lượng đặctrưng cho tác dụng mạnh, yếu của dòngđiện Nó được xác định bằng thương sốcủa điện lượng ∆q dịch chuyển qua tiếtdiện thẳng của vật dẫn trong khoảng thờigian ∆t và khoảng thời gian đó

2 Dòng điện không đổi

Dòng điện không đổi là dòng điện cóchiều và cường độ không đổi theo thờigian

Cường độ dòng điện của dòng điệnkhông đổi: I =

Đơn vị của điện lượng là culông (C)

1C = 1A.1s

Hoạt động 3 (15 phút) : Tìm hiểu về nguồn điện.

III Nguồn điện

1 Điều kiện để có dòng điện

Điều kiện để có dòng điện là phải cómột hiệu điện thế đặt vào hai đầu vậtdẫn điện

Trang 26

electron hoặc ion dương ra khỏi mỗi cực,tạo thành cực âm (thừa nhiều electron)và cực dương (thiếu hoặc thừa ítelectron) do đó duy trì được hiệu điệnthế giữa hai cực của nó.

Tiết 2.

Hoạt động 4 (15 phút) : Tìm hiểu suất điện động của nguồn điện.

Giới thiệu công của nguồn điện

Giới thiệu khái niệm suất điện

động của nguồn điện

Giới thiệu công thức tính suất

điện động của nguồn điện

Giới thiệu đơn vị của suất điện

động của nguồn điện

Yêu cầu học sinh nêu cách đo

suất điện động của nguồn điên

Giới thiệu điện trở trong của

nguồn điện

Ghi nhận công của nguồn điện

Ghi nhận công thức

Ghi nhận đơn vị của suất điệnđộng của nguồn điện

Nêu cách đo suất điện động củanguồn điện

Ghi nhận điện trở trong củanguồn điện

IV Suất điện động của nguồn điện

1 Công của nguồn điện

Công của các lực lạ thực hiện làm dịchchuyển các điện tích qua nguồn được gọilà công của nguồn điện

2 Suất điện động của nguồn điện

a) Định nghĩa

Suất điện động E của nguồn điện làđại lượng đặc trưng cho khả năng thựchiện công của nguồn điện và được đobằng thương số giữa công A của lực lạthực hiện khi dịch chuyển một điện tíchdương q ngược chiều điện trường và độlớn của điện tích đó

b) Công thức

E =

q A

Suất điện động của nguồn điện có giátrị bằng hiệu điện thế giữa hai cực củanó khi mạch ngoài hở

Mỗi nguồn điện có một điện trở gọi làđiện trở trong của nguồn điện

Hoạt động 5 (25 phút) : Tìm hiểu các nguồn điện hoá học: Pin và acquy.

V Pin và acquy

1 Pin điện hoá

Cấu tạo chung của các pin điện hoá làgồm hai cực có bản chất khác nhau đượcngâm vào trong chất điện phân

a) Pin Vôn-ta

Pin Vôn-ta là nguồn điện hoá học gồmmột cực bằng kẻm (Zn) và một cực bằngđồng (Cu) được ngâm trong dung dịchaxit sunfuric (H2SO4) loảng

Trang 27

Vẽ hình 7.8 giới thiệu pin

Lơclăngsê

Vẽ hình 7.9 giới thiệu acquy chì

Giới thiệu cấu tạo và suất điện

động của acquy kiềm

Nêu các tiện lợi của acquy

b) Pin Lơclăngsê

+ Cực dương : Là một thanh than bao bọcxung quanh bằng chất mangan điôxitMnO2 có trộn thêm than chì

+ Cực âm : Bằng kẽm

+ Dung dịch điện phân : NH4Cl

+ Suất điện động : Khoảng 1,5V

+ Pin Lơclăngsê khô : Dung dịch NH4Clđược trộn trong một thứ hồ đặc rồi đóngtrong một vỏ pin bằng kẽm, vỏ pin nàylà cực âm

2 Acquy

a) Acquy chì

Bản cực dương bằng chì điôxit (PbO2)cực âm bằng chì (Pb) Chất điện phân làdnng dịch axit sunfuric (H2SO4) loảng Suất điện động khoảng 2V

Acquy là nguồn điện có thể nạp lại đểsử dụng nhiều lần dựa trên phản ứng hoáhọc thuận nghịch: nó tích trử năng lượngdưới dạng hoá năng khi nạp và giảiphóng năng lượng ấy dưới dạng điệnnăng khi phát điện

Khi suất điện động của acquy giảmxuống tới 1,85V thì phải nạp điện lại

b) Acquy kiềm

Acquy cađimi-kền, cực dương được làmbằng Ni(OH)2, còn cực âm làm bằngCd(OH)2 ; các cực đó dược nhúng trongdung dịch kiềm KOH hoặc NaOH Suất điện động khoảng 1,25V

Acquy kiềm có hiệu suất nhỏ hơn acquyaxit nhưng lại rất tiện lợi vì nhẹ hơn vàbền hơn

c (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 6 đến 12

trang 45 sgk

Trang 28

Tieỏt 13 BAỉI TAÄP

1 MUẽC TIEÂU

a Kieỏn thửực : Caực khaựi nieọm veà doứng ủieọn, doứng ủieọn khoõng ủoồi, cửụứng ủoọ doứng ủieọn, nguoàn ủieọn, suaỏt ủieọn

ủoọng vaứ ủieọn trụỷ trong cuỷa nguoàn ủieọn Caỏu taùo, hoaùt ủoọng cuỷa caực nguoàn ủieọn hoaự hoùc

b Kyừ naờng : Thửùc hieọn ủửụùc caực caõu hoỷi vaứ giaỷi ủửụùc caực baứi toaựn lieõn quan ủeỏn doứng ủieọn, cửụứng ủoọ doứng ủieọn,

suaỏt ủieọn ủoọng cuỷa nguoàn ủieọn

c TháI độ: Học sinh nghiêm túc trong học tập và tự giác chuẩn bị những câu hỏi và bài tập đã cho.

2 CHUAÅN Bề

a Giaựo vieõn : + Xem, giaỷi caực baứi taọp sgk vaứ saựch baứi taọp

+ Chuaồn bũ theõm noọt soỏ caõu hoỷi traộc nghieọm vaứ baứi taọp khaực

b.Hoùc sinh : + Giaỷi caực caõu hoỷi traộc nghieọm vaứ baứi taọp thaày coõ ủaừ ra veà nhaứ

+ Chuaồn bũ saỹn caực vaỏn ủeà maứ mỡnh coứn vửụựng maộc caàn phaỷi hoỷi thaày coõ

a (10 phuựt) : Kieồm tra baứi cuừ vaứ toựm taột nhửừng kieỏn thửực lieõn quan ủeỏn caực baứi taọp caàn giaỷi

+ Doứng ủieọn, cửụứng ủoọ doứng ủieọn, doứng ủieọn khoõng ủoồi

+ Lửùc laù beõn trong nguoàn ủieọn

+ Suaỏt ủieọn ủoọng vaứ ủieọn trụỷ trong cuỷa nguoàn ủieọn

+ Caỏu taùo chung cuỷa pin ủieọn hoaự

+ Caỏu taùo vaứ hoaùt ủoọng cuỷa pin Voõn-ta, cuỷa acquy chỡ

b.Bài mới :

Hoaùt ủoọng 1 (20 phuựt) : Giaỷi caực caõu hoỷi traộc nghieọm.

Yeõu caàu hs giaỷi thớch taùi sao choùn B

Giaỷi thớch lửùa choùn

Caõu 6 trang 45 : DCaõu 7 trang 45 : BCaõu 8 trang 45 : BCaõu 9 trang 45 : DCaõu 10 trang 45 : CCaõu 7.3 : B

Caõu 7.4 : CCaõu 7.5 : DCaõu 7.8 : DCaõu 7.9 : C

Trang 29

Yêu cầu học sinh viết công

thức và thay số để tính cường

độ dòng điện

thức, suy ra và thay số để tính

điện lượng

thức, suy ra và thay số để tính

công của lực lạ

Viết công thức và thay số để tínhcường độ dòng điện

Viết công thức, suy ra và thay sốđể tính điện lượng

Viết công thức, suy ra và thay sốđể tính công của lực lạ

=> A = E q = 1,5.2 = 3 (J)

c Cđng cè: Ph¬ng ph¸p gi¶I bµi tËp

d Híng dÉn häc sinh häc ë nhµ: bµi tËp trong s¸ch bµi tËp 6.8, 6.9, 6.10…

Trang 30

Tiết 15 ĐIỆN NĂNG CÔNG SUẤT ĐIỆN

- Tính được điện năng tiêu thụ và công suất điện của một đoạn mạch theo các đại lượng liên quan và ngược lại

- Tính được công và công suất của nguồn điện theo các đại lượng liên quan và ngược lại

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Đọc sách giáo khoa Vật lí lớp 9 để biết học sinh đã học những gì về công, công suất của dòng điện,

Định luật Jun – Len-xơ và chuẩn bị các câu hỏi hướng dẫn học sinh ôn tập

2 Học sinh: Ôn tập phần này ở lớp 9 THCS và thực hiện các câu hỏi hướng dẫn mà giáo viên đặt ra.

III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ : Nêu cấu tạo chung của pin điện hoá So sánh pin điện hoá và acquy Hoạt động 2 (10 phút) : Tìm hiểu điện năng tiêu thụ và công suất điện.

Giới thiệu công của lực điện

Thực hiện C1

Thực hiện C2

Thực hiện C3

I Điện năng tiêu thụ và công suất điện

1 Điện năng tiêu thụ của đoạn mạch

A = Uq = UIt Điện năng tiêu thụ của một đoạn mạchbằng tích của hiệu điện thế giữa hai đầuđoạn mạch với cường độ dòng điện vàthời gian dòng điện chạy qua đoạn mạchđó

2 Công suất điện

Trang 31

Giới thiệu công suất điện.

P =

t

A

= UI

Hoạt động 3 (15 phút) : Tìm hiểu công suất toả nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua.

Giới thiệu định luật

Giới thiệu công suất toả nhiệt

của vật dẫn

Thực hiện C5

II Công suất toả nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua

1 Định luật Jun – Len-xơ

Nhiệt lượng toả ra ở một vật dẫn tỉ lệthuận với điện trở của vật dẫn, với bìnhphương cường độ dòng điện và với thờigian dòng điện chạy qua vật dẫn đó

P =

t

Q

= RI2

Hoạt động 4 (10 phút) : Tìm hiểu công và công suất của nguồn điện.

Giới thiệu công của nguồn điện

Giới thiệu công suất của nguồn

điện

III Công và công suất của nguồn điên

1 Công của nguồn điện

Công của nguồn điện bằng điện năngtiêu thụ trong toàn mạch

Ang = qE = E It

2 Công suất của nguồn điện

Công suất của nguồn điện bằng côngsuất tiêu thụ điện năng của toàn mạch

P ng =

t

Ang

= E I

Hoạt động 5 (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 5 đến 9 trang

49 sgk và 8.3, 8.5, 8.7 sbt

IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

Trang 32

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức :

+ Điện năng tiêu thụ và công suất điện

+ Nhiệt năng và công suất toả nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua

+ Công và công suất của nguồn điện

2 Kỹ năng :

+ Thực hiện được các câu hỏi liên quan đến điện năng và công suất điện

+ Giải được các bài tập liên quan đến điện năng và công suất điện,

II CHUẨN BỊ

Giáo viên

Học sinh

+ Biểu thức tính điện năng tiêu thụ trên một đoạn mạch : A = UIt

+ Biểu thức tính công suất điện trên một đoạn mạch : P = UI

+ Biểu thức tính nhiệt toả ra và công suất toả nhiệt trên vật dẫn khi có dòng diện chạy qua :

Q = RI2t ; P = RI2 =

R

U2

+ Công và công suất của nguồn điện : Ang = E It ; Png = E I

Câu 5 trang 49 : BCâu 6 trang 49 : BCâu 8.1 : CCâu 8.2 : B

Giới thiệu hiệu điện thế định

mức và công suất định mức

Yêu cầu học sinh tính nhiệt

lượng cần thiết để đun sôi 2 lít

nước

Yêu cầu học sinh tính nhiệt

lượng toàn phần (kể cả nhiệt

lượng hao phí)

Yêu cầu học sinh tính thời

gian để đun sôi nước

Y/c h/s tính công của nguồn

điện sản ra trong 15 phút

Tính nhiệt lượng có ích

Tính nhiệt lượng toàn phần

Tính thời gian đun sôi nước

Tính công của nguồn

Bài 8 trang 49

a) 220V là hiệu điện thế định mức củaấm điện 1000W là công suất định mứccủa ấm điện

b) Nhiệt lượng có ích để đun sôi 2 lítnước

Q’ = Cm(t2 – t1) = 4190.2.(100 – 25) = 628500 (J)

Nhiệt lượng toàn phần cần cung cấp

628500 ' =

H Q

= 698333 (J) Thời gian để đun sôi nước

= 698 (s)

Bài 9 trang 49

Trang 33

suất của nguồn

năng tiêu thụ của đèn ống

trong thời gian đã cho

năng tiêu thụ của đèn dây tóc

trong thời gian đã cho

Yêu cầu học sinh tính số tiền

điện tiết kiệm được

Tính công suất của nguồn

Tính điện năng tiêu thụ của đènống

Tính điện năng tiêu thụ của bóngđèn dây tóc

Tính số tiền điện đã tiết kiệmđược

Công của nguồn điện sản ra trong 15phút

A = E It = 12 0,8.900 = 8640 (J)Công suất của nguồn điện khi đó

Điện năng mà bóng đèn dây tóc tiêu thụtrong thời gian này là :

A2 = P2.t = 100.5.3600.30 = 54000000(J)

Trang 34

Tiết 17 ĐỊNH LUẬT ÔM ĐỐI VỚI TOÀN MẠCH

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Phát biểu được quan hệ suất điện động của nguồn và tổng độ giảm thế trong và ngoài nguồn

- Phát biểu được nội dung định luật Ôm cho toàn mạch

- Tự suy ra được định luật Ôm cho toàn mạch từ định luật bảo toàn năng lượng

- Trình bày được khái niệm hiệu suất của nguồn điện

2 Kĩ năng

- Mắc mạch điện theo sơ đồ

- Giải các dạng bài tập có liên quan đến định luật Ôm cho toàn mạch

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Dụng cu: Thước kẻ, phấn màu

- Bộ thí nghiệm định luật Ôm cho toàn mạch

- Chuẩn bị phiếu câu hỏi

2 Học sinh: Đọc trước bài học mới.

Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ : Công và công suất toả nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua ?

Công và công suất của nguồn điện ?

Hoạt động 2 (15 phút) : Thực hiện thí nghiệm để lấy số liệu xây dựng định luật.

Mắc mạch điện

Thực hiện thí nghiệm

Ghi bảng số liệu

Quan sát mạch điện

Đọc các số liệu

Lập bảng số liệu

I Thí nghiệm

I(A) 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5U(V) 3,2 3,0 2,8 2,6 2,4 2,2

Hoạt động 3 (10 phút) : Tìm hiểu định luật Ôm đối với toàn mạch.

Xử lí số liệu để rút ra kết quả

Yêu cầu thực hiện C1

Nêu kết quả thí nghiệm

Yêu cầu thực hiện C2

Yêu cầu học sinh rút ra kết luận

Từ hệ thức (9.3) cho học sinh rút

Ghi nhận kết quả

Thực hiện C1

Ghi nhận kết quả

Thực hiện C2

Rút ra kết luận

Biến đổi để tìm ra biểu thức

II Định luật Ôm đối với toàn mạch

Thí nghiệm cho thấy :

UN = U0 – aI = E - aI (9.1) Với UN = UAB = IRN (9.2) gọi là độ giảm thế mạch ngoài

Thí nghiệm cho thấy a = r là điện trởtrong của nguồn điện Do đó :

E = I(RN + r) = IRN + Ir (9.3) Vậy: Suất điện động có giá trị bằngtổng các độ giảm điện thế ở mạch ngoàivà mạch trong

Từ hệ thức (9.3) suy ra :

Trang 35

N + (9.5) Cường độ dòng điện chạy trong mạchđiện kín tỉ lệ thuận với suất điện độngcủa nguồn điện và tỉ lệ nghịch với điệntrở toàn phần của mạch đó.

Hoạt động 4 (10 phút) : Tìm hiểu hiện tượng đoản mạch, mối liên hệ giữa định luật Ôm với toàn mạch và định

luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng, hiệu suất của nguồn điện

Giới thiệu hiện tượng đoản

mạch

Lập luận để cho thấy có sự phù

hợp giữa định luật Ôm đối với

toàn mạch và định luật bảo toàn

và chuyển hoá năng lượng

Giới thiệu hiệu suất nguồn điện

Ghi nhận hiện tượng đoản mạch

Thực hiện C4

Ghi nhận sự phù hợp giữa địnhluật Ôm đối với toàn mạch vàđịnh luật bảo toàn và chuyển hoánăng lượng

Ghi nhận hiệu suất nguồn điện

Thực hiện C5

III Nhận xét

1 Hiện tượng đoản mạch

Cường độ dòng điện trong mạch kín đạtgiá trị lớn nhất khi RN = 0 Khi đó ta nóirằng nguồn điện bị đoản mạch và

Công của nguồn điện sản ra trong thờigian t :

A = E It (9.7) Nhiệt lượng toả ra trên toàn mạch :

Q = (RN + r)I2t (9.8) Theo định luật bảo toàn năng lượng thì

A = Q, do đó từ (9.7) và (9.8) ta suy ra

I =

r R

E

N + Như vậy định luật Ôm đối với toànmạch hoàn toàn phù hợp với định luậtbảo toàn và chuyển hoá năng lượng

3 Hiệu suất nguồn điện

H =

E

UN

Hoạt động 6 (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập từ 4 đến 7

Trang 36

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức :

+ Nắm được định luật Ôm đối với toàn mạch

+ Nắm được hiện tượng đoản mạch

+ Nắm được hiệu suất của nguồn điện

2 Kỹ năng : Thực hiện được các câu hỏi và giải được các bài tập liên quan đến định luật Ôm đối với toàn mạch.

II CHUẨN BỊ

Giáo viên

Học sinh

+ Định luật Ôm đối với toàn mạch : I =

r R

E

N ++ Độ giảm thế mạch ngoài : UN = IRN = E - Ir

+ Hiện tượng đoản mạch : I =

r

E

+ Hiệu suất của nguồn điện : H =

E

UN

Câu 4 trang 54 : ACâu 9.1 : BCâu 9.2 : B

Yêu cầu học sinh tìm biểu

thức để tính cường độ dòng

điện chạy trong mạch

Yêu cầu học sinh tính suất

điện động của nguồn điện

suất mạch ngoài và công suất

của nguồn

Yêu cầu học sinh tính cường

độ dòng điện định mức của

Tính cường độ dòng điện chạytrong mạch

Tính suất điện động của nguồnđiện

Tính công suất mạch ngoài

Tính công suất của nguồn

Tính cường độ dòng điện địnhmức của bóng đèn

Bài 5 trang 54

a) Cường độ dòng điện chạy trong mạch:

Ta có UN = I.RN => I = = 8 14 , 4

Ta có E = UN + I.r = 8,4 + 0,6.1 = 9(V)b) Công suất mạch ngoài:

P N = I2.RN = 0,62.14 = 5,04(W) Công suất của nguồn:

P = E I = 9.0,6 = 5,4(W)

Bài 6 trang 54

a) Cường độ dòng điện định mức của

Trang 37

bóng dèn.

trở của bóng đèn

Yêu cầu học sinh tính cường

độ dòng điện chạy qua đèn

Yêu cầu học sinh so sánh và

rút ra kết luận

suất tiêu thụ thực tế của bóng

đèn

Yêu cầu học sinh tính hiệu

suất của nguồn điện

trở mạch ngoài và cường độ

dòng điện chạy trong mạch

chính

Cho học sinh tính hiệu điện

thế giữa hai đầu mỗi bóng

Cho học sinh tính công suất

tiêu thụ của mỗi bóng đèn

Cho học sinh lập luận để rút

ra kết luận

Tính điện trở của bóng đèn

Tính cường độ dòng điện thực tếchạy qua đèn

So sánh và kết luận

Tính công suất tiêu thụ thực tế

Tính hiệu suất của nguồn

Tính điện trở mạch ngoài

Tính cường độ dòng điện chạytrong mạch chính

Tính hiệu điện thế giữa hai đầumỗi bóng đèn

Tính công suất tiêu thụ của mỗibóng đèn

Lập luận để rút ra kết luận

bóng đèn: Idm = = 12 5

H =

12

8 , 28 416 , 0

=

E

R I E

6 6

2 1

+

= + R R

R R

= 3(Ω) Cường độ dòng điện chạy trong mạchchính: I = R + r = 3 + 3 2

E

N

= 0,6(A) Hiệu điện thế giữa 2 đầu mỗi bóng đèn:

UN = U1 = U2 = I.RN = 0,6.3 = 1,8(V) Công suất tiêu thụ của mỗi bóng đèn P1 = P2 =

6

8 ,

Tiết 19 GHÉP CÁC NGUỒN ĐIỆN THÀNH BỘ

I MỤC TIÊU

+ Nêu được chiều dòng điện chạy qua đoạn mạch chứa nguồn điện

+ Nhận biết được các loại bộ nguồn nối tiếp, song song, hỗn hợp đối xứng

+ Vận dụng được định luật Ôm đối với đoạn mạch có chứa nguồn điện,

+ Tính được suất điện động và điện trở trong của các loại bộ nguồn ghép

II CHUẨN BỊ

Giáo viên

+ Bốn pin có suất điện động 1,5V

+ Một vôn kế có giới hạn đo 10V và có độ chia nhỏ nhất 0,2V

Trang 38

Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ : Phát biểu, viết biểu thức định luật Ôm cho toàn mạch, viết biểu thức tính

hiệu điện thế mạch ngoài, công suất tiêu thụ trân mạch ngoài và trên toàn mạch,

Hoạt động 2 (15 phút) : Tìm hiểu đoạn mạch có chứa nguồn điện.

Vẽ mạch 10.1

Vẽ hình 10.2

Giới thiệu cách nhận biết nguồn

và biểu thức định luật Ôm

I Đoạn mạch có chứa nguồn điện

Đoạn mạch có chứa nguồn điện, dòngđiện có chiều đi tới cực âm và đi ra từcực dương

UAB = E – I(r + R) Hay I =

AB

AB AB

R

U E R r

U

+

−

Hoạt động 3 ( phút) : Tìm hiểu các bộ nguồn ghép.

Vẽ hình 10.3

Giới thiệu bộ nguồn ghép nối

tiếp

Giới thiệu cách tính suất điện

động và điện trở trong của bộ

nguồn ghép nối tiếp

Giới thiệu trường hợp riêng

Vẽ hình 10.4

Giới thiệu bộ nguồn ghép song

song

nguồn ghép song song

Vẽ hình 10.5

Giới thiệu bộ nguồn ghép hỗn

hợp đối xứng

nguồn ghép hỗn hợp đối xứng

II Ghép các nguồn thành bộ

1 Bộ nguồn ghép nối tiếp

Eb = E1 + E2 + … + En

Rb = r1 + r2 + … + rn Trường hợp riêng, nếu có n nguồn có suấtđiện động e và điện trở trong r ghép nối tiếpthì : Eb = ne ; rb = nr

2 Bộ nguồn song song

Nếu có m nguồn giống nhau mỗi cái cósuất điện động e và điện trở trong r ghépsong song thì : Eb = e ; rb =

m r

3 Bộ nguồn hỗn hợp đối xứng

Nếu có m dãy, mỗi dãy có n nguồn mỗinguồn có suất điện động e, điện trở trong r

Trang 39

ghép nối tiếp thì : Eb = ne ; rb =

m nr

Hoạt động 6 ( phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

trong bài

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 4, 5, 6 trang

58 sgk và 10.5, 10.6, 10.7 sbt

Trang 40

Tiết 20 PHƯƠNG PHÁP GIẢI MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ TOÀN MẠCH

I MỤC TIÊU

+ Vận dụng định luật Ôm để giải các bài toán về toàn mạch

+ Vận dụng các công thức tính điện năng tiêu thụ, công suất tiêu thụ điện năng và công suất toả nhiệt của một đoạn mạch ; công, công suất và hiệu suất của nguồn điện

+ Vận dụng được các công thức tính suất điện động và điện trở trong của bộ nguồn nối tiếp, song song và hỗnhợp đối xứng để giải các bài toán về toàn mạch

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

+ Nhắùc nhở học sinh ôn tập các nội dung kiến thức đã nêu trong các mục tiêu trên đây của tiết học này.+ Chuẫn bị một số bài tập ngoài các bài tập đã nêu trong sgk để ra thêm cho học sinh khá

2 Học sinh: Ôn tập các nội dung kiến thức mà thầy cô yêu cầu.

Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ : Phát biểu và viết biểu thức định luật Ôm cho toàn mạch.

Hoạt động 2 (15 phút) : Tìm hiểu phương pháp giải một số bài toán về toàn mạch.

Yêu cầu học sinh nêu công thức

tính suất điện động và điện trở

trong của các loại bộ nguồn

Yêu cầu học sinh nêu các công

thức tính cường độ dòng điện

trong mạch chính, hiệu điện thế

mạch ngoài, công và công suất

của nguồn

Nêu công thức tính suất điệnđộng và điện trở trong của cácloại bộ nguồn đã học

Thực hiện C1

Thực hiện C2

Nêu các công thức tính cường độdòng điện trong mạch chính, hiệuđiện thế mạch ngoài, công vàcông suất của nguồn

I Những lưu ý trong phương pháp giải

+ Cần phải nhận dạng loại bộ nguồn vàáp dụng công thức tương ứng để tính suấtđiện động và điện trở trong của bộnguồn

+ Cần phải nhận dạng các điện trở mạchngoài được mắc như thế nào để để tínhđiện trở tương đương của mạch ngoài.+ Áp dụng định luật Ôm cho toàn mạchđể tìm các ẩn số theo yêu cầu của đề ra+ Các công thức cần sử dụng :

I = R E r

N + ; E = I(RN + r) ;

U = IRN = E – Ir ; Ang = EIt ; Png = EI ;

A = UIt ; P = UI

Hoạt động 3 (20 phút) : Giải các bài tập ví dụ.

Vẽ lại đoạn mạch

Yêu cầu học sinh tính cường độ

dòng điện chạy trong mạch chính

Yêu cầu học sinh tính hiệu điện

thế mạch ngoài

Yêu cầu học sinh tính hiệu điện

thế giữa hai đầu R1

Thực hiện C3

Tính cường độ dòng điện chạytrong mạch chính

Tính hiệu điện thế mạch ngoài

Tính hiệu điện thế giữa hai đầuR1

II Bài tập ví dụ

6

+

= + r R

Tiêu đề	Phần I. cơ bản về điện học
Trường học	Trường THCS Bảo Lộc
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án dạy học
Năm xuất bản	2024
Thành phố	Bảo Lộc

Định dạng
Số trang	124
Dung lượng	6,38 MB

Giao án kì II vật lí cơ bản lớp 11

Cửụứng ủoọ doứng ủieọn Doứng ủieọn khõng ủoồ

RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DAẽY