Nguyễn Minh Tân 2Các phương thức truyền nhiệt • Dẫn nhiệt/ Conduction : Quá trình truyền nhiệt từ phần tử này đến phần tử khác của vật chất khi chúng tiếp xúc trực tiếp với nhau • Đối lư
Trang 1Phần 2 Các quá trình truyền nhiệt
GV: TS Nguyễn Minh Tân
Bộ môn QTTB CN Hóa – Thực phẩm
Trang 2QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 2
Các phương thức truyền nhiệt
• Dẫn nhiệt/ Conduction : Quá trình truyền nhiệt từ phần tử
này đến phần tử khác của vật chất khi chúng tiếp xúc trực tiếp với nhau
• Đối lưu/ Convection : Quá trình truyền nhiệt do các phần
tử chất lỏng hoặc chất khí đổi chỗ cho nhau, do chúng có nhiệt độ khác nhau hoặc là do bơm, quạt, khuấy trộn,…
• Bức xạ/ Radiation : Qua trình truyền nhiệt dưới dạng các
sóng điện từ Nhiệt năng biến thành các tia bức xạ rồi
truyền đi, khi gặp vật thể nào đó thì một phần năng lượng bức xạ đố được biến thành nhiệt năng, một phần phản xạ lại, và một phần xuyên qua vật thể
Trang 3QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 3
t t F t t W
T T
C
K T
K T
4 4
2 1
1.4.1 TRAO ĐỔI NHIỆT PHỨC TẠP
Việc vận chuyển nhiệt lượng được xảy ra đồng thời theo ba phương thức: dẫnnhiệt, bức xạ nhiệt và đối lưu Quá trình trao đổi nhiệt như vậy gọi là trao đổi nhiệt phức tạp.
Ví dụ: sự trao đổi nhiệt giữa vật thể rắn và môi trường khí -> Quá trình này gồm
cả đối lưu và bức xạ.
1.4 Truyền nhiệt
Lượng nhiệt trao đổi bằng bức xạ:
TTvà TK - nhiệt độ của tường và khí, o K.
W T
T F
C
100100
4 4
Trang 4QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 4
1.4.1 TRAO ĐỔI NHIỆT PHỨC TẠP
s m
1
2 2
Toàn bộ lượng nhiệt do tường cấp bằng bức xạ và bằng đối lưu:
dl - hệ số cấp nhiệt do đối lưu
bx - hệ số cấp nhiệt do bức xạ
T K dl T K
bx dl
Trang 5QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 5
1.4.2. TRUYỀN NHIỆT ĐẲNG NHIỆT QUA TƯỜNG PHẲNG VÀ TƯỜNG ỐNG
1.4 Truyền nhiệt
Truyền nhiệt: Quá trình vận chuyển nhiệt lượng từ một lưu thể này sang lưu
thể khác (cấp nhiệt, dẫn nhiêt và bức xạ nhiệt
Truyền nhiệt đẳng nhiệt xẩy ra trong trường hợp nhiệt độ của hai lưu thể đều
không thay đổi theo cả vị trí và thời gian, tức là hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu thể làmột hằng số ở mọi vị trí và thời gian
Truyền nhiệt biến nhiệt xẩy ra trong trường hợp nhiệt độ của lưu thể có thay
đổi trong thời gian làm việc, do đó hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu thể có thay đổi:
-Truyền nhiệt biến nhiệt ổn định: khi hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu thể biến
đổi theo vị trí nhưng không biến đổi trong không gian Chỉ xảy ra với cácquá trình làm việc liên tục
- Truyền nhiệt biến nhiệt không ổn định khi hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu
thể có biến đôỉ theo cả vị trí và thời gian Chỉ xảy ra trong các quá trìnhlàm việc gián đoạn
Trang 6QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 6
1.4.2. TRUYỀN NHIỆT ĐẲNG NHIỆT QUA TƯỜNG PHẲNG VÀ TƯỜNG ỐNG
1.4 Truyền nhiệt
Truyền nhiệt đẳng nhiệt qua tường
phẳng
Giả thiết: Quá trình nhiệt ổn đinh, lượng nhiệt chuyển qua
mỗi giai đoạn cùng một khoảng thời gian thì bằng nhau
(I) Nhiệt truyền từ lưu thể nóng đến bề mặt tường (cấp nhiệt);
(II) Nhiệt dẫn qua tường (dẫn nhiệt );
Quá trình truyền nhiệt từ lưu thể nóng đến lưu thể nguội gồm ba giai đoạn:
Trang 7
Vùng III: Cấp nhiệtđối lưu từ tường đếnlưu thể lạnh
Trang 8QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 8
1.4.2. TRUYỀN NHIỆT ĐẲNG NHIỆT QUA TƯỜNG PHẲNG VÀ TƯỜNG ỐNG
1
truyền nhiệt Hệ số truyền nhiệt K là lượng nhiệt truyền đi trong 1 giây từ lưu
thể nóng đến lưu thể nguội qua 1m2 bề mặt tường phân cách khi hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu thể là 1 độ
Trang 9QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 9
1.4.2. TRUYỀN NHIỆT ĐẲNG NHIỆT QUA TƯỜNG PHẲNG VÀ TƯỜNG ỐNG
1
Nhiệt trở củahai lưu thểNhiệt trở của
tường
Trang 10QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 10
1.4.2. TRUYỀN NHIỆT ĐẲNG NHIỆT QUA TƯỜNG PHẲNG VÀ TƯỜNG ỐNG
1.4 Truyền nhiệt
Truyền nhiệt đẳng nhiệt qua tường phẳng nhiều lớp
đô m
1
, 1 1
Trang 11QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 11
L r
Q t
2
lg 3 , 2
1 2 tT tT
r r
r Q
1
1
2 2
2
2 L 2 r
Q t
r r
Q t
.3,211
2 2 1
2 1
1 2
Q T 1 2 2
2 2 1
2 1
1
1 lg
3 , 2 1
r r
r r
1
2
Q t
K
.2
Trang 12QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 12
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
1.4 Truyền nhiệt
- Hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu thể biến đổi theo vị trí nhưng không biến
đổi theo thời gian (tương ứng từng vị trí của bề mặt trao đổi nhiệt, hiệu số
nhiệt độ giữa hai lưu thể có giá trị khác nhau)
- Không thể tính lượng nhiệt truyền đi với t = t1-t2 như trong truyền nhiệt
đẳng nhiệt mà phải tính theo nhiệt độ trung bình ttb
Chiều chuyển động của lưu thể
121
Lưu thể nóng giảmnhiệt độ từ t1đ đếnnhiệt độ cuối t1c
Lưu thể nguội tăngnhiệt độ từ t2đ đếnnhiệt độ cuối t2C
Hiệu số nhiệt độ giữahai lưu thể thay đổi từtrị số đầu tđ đến trị
số cuối tC
Trang 13QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 13
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
1.4 Truyền nhiệt
Hiệu số nhiệt độ trung bình
Xuôi chiều
Vì hiệu số nhiệt độ giữa hai lưu thể thay đổitheo vị trí nên ta phải nghiên cứu hiện tượngtruyền nhiệt qua một nguyên tố bề mặt rấtnhỏ dF để hiệu số nhiệt độ giữa hai bề mặtlưu thể thay đổi không đáng kể
Lượng nhiệt truyền qua một nguyên tố bề mặt dF
1C dt G
Đối với lưu thể nguội
2 2
2C dt G
Trang 14QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 14
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
1.4 Truyền nhiệt
Hiệu số nhiệt độ trung bình
Xuôi chiều
1
2
C G C
G
dQ t
G
t t
d dQ
1
2
1 2
1
1
1
C G C
G
t t
d dF
t t
K
Trang 15QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 15
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
1
1
1
C G C
G
KdF t
t d
t t
t1 2
d d
c c
t
dF C
G C
G
K t
t dc
1 1
F C G C G
K d
c d
C G C
G
K t
1
1 1
ln
Trang 16QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 16
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
1.4 Truyền nhiệt
Hiệu số nhiệt độ trung bình
Theo qui luật cân bằng nhiệt lượng
C G
Q1 1 1 1 1 2 2 2 2
Q
t t
t
t C
G C
G C
1
1 1
Trang 17QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 17
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
c d
t
t t
t KF
tb c
Trang 18QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 18
1.4.3. TRUYỀN NHIỆT BIẾN NHIỆT ỔN ĐỊNH
1.4 Truyền nhiệt
Hiệu số nhiệt độ trung bình
c d
c
d tb
t
t t
t t
td và hiệu số nhiệt độ nàonhỏ hơn làm hiệu số nhiệt độcuối tc
c d
c
d t
tb
t
t t
t t
Trang 19QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 19
1.4.4. CHỌN CHIỀU LƯU THỂ
1.4 Truyền nhiệt
Khi truyền nhiệt ổn định, có 3 trường hợp:
- Cả hai lưu thể cùng không biến đổi nhiệt độ theo vị trí cũng như thời gian
- Một trong hai lưu thể không biến đổi nhiệt độ trong suốt quá trình trao đổi nhiệtcòn lưu thể kia thì biến đổi nhiệt độ theo vị trí từ tđ đến tc nhưng không biến đổitheo thời gian
- Cả hai lưu thể đều biến đổi nhiệt độ theo vị trí, nhưng không biến đổi theo thờigian
Trang 20QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 20
1.4.4. CHỌN CHIỀU LƯU THỂ
1.4 Truyền nhiệt
t d t c G C t c t d
C G
Q 1 1 1 1 2 2 2 2
C G
C
G
G
1 1
1
2 2
C
G
G
2 2
2
1 1
Trang 21QTTB II 01 TS Nguyễn Minh Tân 21
Bài tập