Sự thay đổi vai trò thống trị về tư tưởng của Phật giáo và Nho giáo trong các thế kỉ X-XV.. - Sự phát triển của giáo dục, văn học chữ Hán và chữ Nôm.. B/ Thiết bị đồ dùng dạy học: 1/ Gi
Trang 1Tiết thứ 26 Ngày soạn: 22/1/2010 Ngày giảng: 27/1/2010
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC
TRONG CÁC THẾ KỈ X-XV
A/ Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức: HS nắm vững:
- Sự phát triển , vị trí của Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo Sự thay đổi vai trò thống trị về tư tưởng của Phật giáo và Nho giáo trong các thế kỉ X-XV
- Sự phát triển của giáo dục, văn học chữ Hán và chữ Nôm
- Đặc điểm nổi bật của nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc; khái quát về sự hình thành và phát triển những loại hình sân
khấu, đặc biệt là múa rối nước
- Kể được những công trình khoa học đặc sắc
2/ Kĩ năng:
Quan sát phát hiện, phân tích đánh giá.
3/ Tư tưởng: Bồi dưỡng lòng tự hào về truyền thống
dân tộc; ý thức, trách nhiệm bảo vệ di sản văn hóa dân tộc
B/ Thiết bị đồ dùng dạy học:
1/ Giáo viên: Giáo án, tranh ảnh về tôn giáo, nghệ thuật
kiến trúc,
điêu khắc trong các thế kỉ X-XV
2/ Học sinh: Học bài cũ, đọc, nghiên cứu bài mới
C/ Tiến trình tổ chức dạy và học:
1/Ổn định và tổ chức: Kiểm tra sĩ số, ổn định lớp và
tổ chức giờ học
2/Kiểm tra bài cũ: Nêu tên các cuộc kháng chiến và khởi
nghĩa chống ngoại xâm của dân tộc ta từ thế kỉ X-XV Nguyên nhân thắng lợi?
3/ Giới thiệu bài mới: Từ sau ngày giành độc lập, trải
qua gần 6 thế kỉ lao động và chiến đấu, nhân dân ta đã xây dựng cho mình một nền văn hóa đa dạng phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc
4/ Giảng bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN
THỨC
GV: Dẫn dắt vào bài , phát phiếu
học tập
Phật giáo:
GV: - Hướng dẫn HS tìm hiểu về sự
phát triển của Phật giáo.()
I Tư tưởng, tôn giáo
- Phật giáo: thời Lý, Trần giữ vị trí đặc biệt quan trọng, phổ
Trang 2- ? Nhận xét về vị trí của Phật
giáo trong các TK X- XIV
HS nghiên cứu sách giáo khoa, trả lời
GV: - Mở rộng: Vua Lý Công Uẩn được
nhà sư Vạn Hạnh nuôi nấng nên
người Vua Trần Nhân Tông sau khi lên
Thái Thượng Hoàng đã xuất gia đầu
Phật, lập ra phái Phật Trúc Lâm đầu
tiên của Đại Việt
Sử dụng phần tham khảo sách giáo
khoa
Sử dụng một số hình ảnh đạo
Phật
- Chốt lại kiến thức: trong các
thế kỉ X-XIV, Phật giáo giữ vị trí đặc
biệt quan trọng trong nhân dân
Nhà nước phong kiến thời Lý coi đạo
Phật là Quốc giáo
Nho giáo:
GV: - Yêu cầu HS trả lời nguồn gốc,
người sáng lập, tư tưởng Nho giáo?
- ? Sự phát triển của Nho giáo ở
nước ta
HS: Suy nghĩ trả lời
GV:Phân tích: Tư tưởng của Nho giáo-
đề cao những nguyên tắc ứng xử
trong quan hệ xã hội (Tam cương, ngũ
thường)
Quy định trật tự kỉ cương, đạo đức
phong kiến rất khắt khe, vì vậy giai
cấp thống trị lợi dụng tư tưởng Nho
giáo để làm công cụ thống trị, bảo
vệ chế độ phong kiến, còn nhân dân
chỉ tiếp nhận khía cạnh đạo đức
của Nho giáo Thời Lê sơ, Nho giáo trở
thành độc tôn vì lúc này nhà nước
quân chủ chuyên chế đã phát triển
đạt mức độ cao, hoàn chỉnh
GV giải thích Đạo giáo: Đạo giáo là
tôn giáo cổ xưa ở Trung Quốc, thờ
các vị thần tiên, trời đất (thuyết
âm-dương) Ở nước ta, thời độc lập Đạo
giáo có điều kiện phát triển và hoà
biến => Quốc giáo
- Nho giáo: thời Lê sơ
=> hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục, thi cử
- Đạo giáo phát triển
hoà lẫn với tín ngưỡng dân gian
II Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học- kĩ thuật.
1 Giáo dục
- Thời Lý:
Trang 3lẫn với tín ngưỡng dân gian.
GV? Quan điểm, chính sách của Đảng,
Nhà nước ta đối với tôn giáo.
HS liên hệ thực tiễn, trả lời
GV kết luận mục I
GV: ? Sự PT của giáo dục từ TK X-
XV
HS dựa vao SGK, trình bày
GV: PT, mở rộng kiến thức
-1070: Nhà Lý lập Văn Miếu, đây là nơi
thờ Khổng Tử, các bậc hiền tài của
đất nước, nơi dạy các Thái tử học
- 1075: Nhà Lý mở khoa thi đầu tiên
Thời Lê sơ cứ 3 năm tổ chức một kỳ
thi Hội để chọn Tiến sĩ
Riêng thời Lê Thánh Tông(1460-1497) đã
tổ chức 12 khoa thi Hội, có 501 người
đỗ Tiến sĩ
-1484: Dựng bia Tiến sĩ
GV?:- Việc dựng bia Tiến sĩ có tác
dụng gì?
- ? Tác dụng của giáo dục thời kì
này? Vì sao Bia Tiến sĩ lại
được xây dựng với hình tượng
Rùa đội bia?
- HS suy nghĩ trả lời
GV:Liên hệ chính sách của Đảng, nhà
nước ta hiện nay.
GV: - ? Sự phát triển của văn học
thời kỳ này Minh họa
- ? Đặc điểm của thơ, văn các TK
XI - XV
HS trả lời
GV sử dụng tranh minh họa, chốt
kiến thức
+ Năm 1070 lập Văn Miếu
+ Năm 1075 mở khoa thi đầu tiên
- Thời Trần, Lê sơ: + Thi cử được tổ chức chặt chẽ
+ Năm 1484: Dựng bia Tiến sĩ
=>Nâng cao dân trí, đào tạo quan lại, nhân tài, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
2 Văn học
- Văn học chữ Hán, chữ Nôm đều phát triển với nhiều tài năng lớn
- Đặc điểm: thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc
3 Nghệ thuật
- Kiến trúc
- Điêu khăc
- Sân khấu
- Âm nhạc
- Lễ hội
=> Đời sống văn hoá, tinh thần phong phú,
đa dạng, mang đậm tính dân tộc và tính dân gian
Trang 4GV sử dụng tranh minh họa.
HS quan sát, nhận xét
GV kết luận
GV hướng dẫn học sinh về nhà lập
bảng thống kê thành tựu trong lĩnh
vực KH-KT
GV kết luận
4 Khoa học -Kĩ thuật
- Sử học
- Địa lí
- Quân sự
- Chính trị
- Toán học
5/ Sơ kết bài học:
Củîng cố: Giáo viên kiểm tra kiến thức của học sinh, củng cố
nội dung bài học qua kết quả phiếu học tập
Dặn dò:- HS học bài, lập bảng thống kê (phần 4) và trả lời
câu hỏi SGK ( 1,2,3 Tr 105 )
- Đọc, nghiên cứu bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỷ XVI-XVIII
( Lưu ý :Giáo án này đã được thiết kế Powerpoint và đã được
đưa lên bài giảng điện tử của Bạch Kim)