Đồ án thiết kế chiếu sáng cho một xưởng cơ khí sử dụng phần mền luxicon

sử dụng phần mềm luxicon thiết kế chiếu sáng cho một xương cơ khí

LỜI NÓI ĐẦU

Thiết kế chiếu sáng là một ứng dụng công nghệ chiếu sáng cho một không gian của con người Giống như việc thiết kế trong kiến trúc, trong kỹ thuật và những thiết kế khác, thiết kế chiếu sáng dựa vào tổ hợp các nguyên tắc khoa học đặc trưng, những tiêu chuẩn và quy ước đã thiết lập và một số các tham số về thẩm mỹhọc, văn hóa và con người được xem xét một cách hài hòa

Từ thời kỳ sơ khai của văn minh đến thời gian gần đây, con người chủ yếu tạo

ra ánh sáng từ lửa mặc dù đây là nguồn nhiệt nhiều hơn ánh sáng Ở thế kỷ 21, chúng ta vẫn đang sử dụng nguyên tắc đó để sản sinh ra ánh sáng và nhiệt qua loại đèn nóng sáng Chỉ trong vài thập kỷ gần đây, các sản phẩm chiếu sáng đã trở nên tinh vi và đa dạng hơn nhiều Theo ước tính, tiêu thụ năng lượng của việc chiếu sáng chiếm khoảng 20 – 45% tổng tiêu thụ năng lượng của một toà nhà thương mại và khoảng 3 – 10% trong tổng tiêu thụ năng lượng của một nhà máy công nghiệp Hầu hệt những người sử dụng năng lượng trong công nghiệp và thương mại đều nhận thức được vấn đề tiết kiệm năng lượng trong các hệ thống chiếu sáng Thông thường có thể tiến hành tiết kiệm năng lượng một cách đáng kể chỉ với vốn đầu tư ít và một chút kinh nghiệm Thay thế các loại đèn hơi thuỷ ngân hoặc đèn nóng sáng bằng đèn halogen kim loại hoặc đèn natri cao áp sẽ giúp giảm chi phí năng lượng và tăng độ chiếu sáng Lắp đặt và duy trì thiết bị điều khiển quang điện, đồng hồ hẹn giờ và các hệ thống quản lý năng lượng cũng có thể đem lại hiệu quả tiết kiệm đặc biệt Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cần phải xem xét việc sửa đổi thiết kế hệ thống chiếu sáng để đạt được mục tiêu tiết kiệm như mong đợi Cần hiểu rằng những loại đèn có hiệu suất cao không phải là yếu tố duynhất đảm bảo một hệ thống chiếu sáng hiệu quả.Do vậy các kỹ sư cần phải thiết kếmột cách chính xác và hiệu quả và một trong số đó giúp các kỹ sư thiết kế giảm bớt được thời gian và tính chính xác đó là sử dụng phần mềm thiết kế Sau đây là chúng ta tìm hiểu một số phần mềm thiết kế với đề tài của môn đồ án: “Sử dụng

phần mềm Luxicon thiết kế chiếu sáng cho một xưởng cơ khí”

Do thời gian làm bài và kiến thức còn hạn chế nên bài làm của chúng em không tránh khỏi những thiếu sót.chúng em kính mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy, các cô để chúng em có được những kinh nghiệm và kiến thức chuẩn bị cho công việc sau này Chúng em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tinh của các thầy đặc biệt là thầy Nguyễn Trọng Sóng đã giúp đỡ chúng em hoàn thành đồ án này

CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1.1 Giới thiệu về chiếu sáng

Chiếu sáng là một kỹ thuật đa ngành, trước hết đó là mối quan tâm của các kỹ

sư điện, các nhà nghiên cứu quang và quang phổ học, các cán bộ kỹ thuật của công

ty công trình công cộng và các nhà quản lý đô thị Chiếu sáng cũng là mối quan tâm của các nhà kiến trúc, xây dựng và giới mỹ thuật Nghiên cứu về chiếu sáng cũng là một công việc của các bác sỹ nhãn khoa,các nhà tâm lý học, giáo dục thể chất học đường…

Trong thời gian gần đây, với sự ra đời và hoàn thiện của các nguồn sáng hiệu suất cao, các phương pháp tính toán và công cụ phần mềm chiếu sáng mới, kỹ thuật chiếu chiếu sáng đã chuyển từ giai đoạn chiếu sáng tiện nghi sáng chiếu sánghiệu quả và tiết kiệm điện năng gọi tắt là chiếu sáng tiện ích

Theo số liệu thống kê, năm 2005 điện năng sử dụng cho chiếu sáng trên toàn thế giới là 2650 tỷ kWh, chiếm 19% sản lượng điện Hoạt động chiếu sáng xảy ra đồng thời vào giờ cao điểm buổi tối đã khiến cho đồ thị phụ tải của lưới điện tăng vọt, gây không ít khó khăn cho việc truyền tải và phân phối điện Chiếu sáng tiện ích là một giải pháp tổng thể nhằm tối ưu hóa toàn bộ kỹ thuật chiếu sáng từ việc

sử dụng nguồn sáng có hiệu suất cao, thay thế các loại đèn sợi đốt có hiệu quả năng lượng thấp bằng đèn compact,sử dụng rộng rãi các loại đèn huỳnh quang thế

hệ mới, sử dụng chấn lưu sắt từ tổn hao thấp và chấn lưu điện tử, sử dụng tối đa vàhiệu quả ánh sáng tự nhiên, điều chỉnh ánh sáng theo mục đích và yêu cầu sử dụng, nhằm giảm điện năng tiêu thụ mà vẫn đảm bảo tiện nghi nhìn Kết quả chiếusáng tiện ích phải đạt tiện nghi nhìn tốt nhất, tiết kiệm năng lượng, hạn chế các loại khí nhà kính, góp phần bảo vệ môi trường

có khả năng kích thích võng mạc của mắt, giúp tạo nên cảm giác về thị giác,

gọi là khả năng nhìn.Vìvậy để quan sát được cần có mắt hoạt động bình thường

và ánh sáng nhìn thấy được

1.2.2 Các đại lượng đo ánh sáng

1.2.2.1 Quang thông F (ф),lumem (lm)ф),lumem (lm)),lumem (ф),lumem (lm)lm)

Là đại luợng đặc trưng cho khả năng phát sáng của một nguồn sáng, có xét

đến sự cảm thụ ánh sáng của mắt nguời hay gọi lâ công suất phát sáng của một nguồn sáng

V là độ nhạy tuơng đối của mắt nguời

1.2.2.2 Cường độ ánh sáng I candela (ф),lumem (lm)cd)

Là đại luợng biểu thị mật độ phân bố quang thông của một nguồn sáng theo một hướng nhất định

I = ≈ Trong đó :

F là quang thông (lm)

Ω là góc khối , giá trị cực đại là 4

1.2.2.3 Độ rọi E (ф),lumem (lm)lux)

Là mật độ phân bố quang thông trên bề mặt chiếu sáng trên bề mặt

Elx = hoặc 1Lux = 1Lm/mNếu nguồn sáng chiếu thẳng đứng với mặt phẳng chiếu sáng (hình 1.1) ta có

Ea = Lux

Hình 1.1

Nếu nguồn sáng chiếu xuống mặt phẳng chiếu với một góc  hình 1.2 ta có

ρ là hệ số phản xạ

1.2.2.6 Độ tương phản C

Sự chênh lệch độ chói tương đối giữa hai vật để cạnh nhau mà mắt người có thể phân biệt đuợc gọi là độ tương phản

C = = - 1≥0,01 C≥ 0,01 thì mắt người có thể phân biệt được hai vật để cạnh nhau

1.2.2.7 Hiệu suất phát quang H (ф),lumem (lm)lm/w)

Hiệu suất phát quang lâ đại luợng đo bằng tỷ số giữa quang thông phát ra của bóng đèn (F) và công suất điện năng tiêu thụ (P) của bóng đèn (nguồn sáng) đó

1.3 Nguồn sáng.

Nguồn sáng điểm: khi khoảng cách từ nguồn ñến mặt phẳng làm việc lớn hơn nhiều so với kich thước của nguồn sáng có thể coi là nguồn sáng điểm (

là nguồn sáng có kích thuớc nhỏ hơn 0,2 khoảng cách chiếu sáng)

Nguồn sáng đuờng: một nguồn sáng được coi là nguồn sáng đường khi chiều dài của nó đáng kể so với khoảng cách chiếu sáng

Phân loại nguồn sáng :

1.4 Bộ đèn

1.4.1 Khái niệm

Bộ đèn là tập hợp các thiết bị quang, điện, cơ khi nhằm thực hiện phân bố

ánh sáng, định vị bảo vệ đèn vá nối đèn với nguồn điện

Chóa đèn là một bộ phận của bộ đèn, bao gồm các bộ phận dùng để phân

bố ánh sáng, định vị và bảo vệ đèn, lắp đặt dây nối đèn và chấn lưu với nguồn

điện Nói cách khác đèn cộng với choa đèn tạo thành bộ đèn

1.4.2.Cấu tạo một số bộ đèn thông dụng

Thân đèn có chức năng gá lắp các bộ phận của đèn, bảo vệ bóng đèn và các

thiết bị điện kèm theo Thân đèn phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Thuận tiện trong thao tác lắp đặt và bảo dưỡng thiết bị.

 Có khả năng chống ăn mòn, độ bền cơ học và tỏa nhiệt tốt

Có tính thẩm mỹ

Phản quang có chức năng phân bố lại ánh sáng của bóng đèn phù hợp với

mục đích sử dụng của đèn Phản quang phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Có biến dạng phù hợp

Hệ số phải cao

Có khả năng chống ăn mòn ôxi hóa và chịu nhiệt tốt

Kính đèn có chức năng bảo vệ bóng đèn và phản quang góp phần kiểm soát

phân bố ánh sáng của đèn Kính đèn phải đáp ứng được các nhu cầu sau:

Có biến dạng phù hợp với phát quang

Hệ số thấu quang phù hợp

Có độ bền cơ học , khả năng chịu nhiệt và chịu tác động của tia hồng ngoại cực tím

Đui đèn có chức năng cấp điện vào bóng đèn và giữ cho bóng đèn cố định ở

vị trí cần thiết , yêu cầu của đui đèn :

Các tiếp điểm ổn định trong trường hợp có va trạm ,rung

Có khả năng chiu nhiệt tốt

Cứng ,một số trường hợp phải có bộ phận phụ trợ để cố định bóng đèn :

Bộ đèn có chức năng tạo ra chế độ điện áp và dòng điện phù hợp với quá trình

làm việc và khởi động , yêu cầu chung của bộ đèn

Các thiết bị phải đồng đều và tương thích với đèn

Có khả năng chịu nhiệt tốt

Tổn hao công suất thấp

1.5 Thiết kế chiếu sáng

1.5.1 Thiết kế chiếu sáng nội thất

Kỹ thuật chiếu sáng nội thất nghiên cứu các phương pháp thiết kế hệ thống chiếu sáng nhằm tạo nên môi trường chiếu sáng tiện nghi thẩm mỹ phù hợp với các yêu cầu sử dụng và tiết kiệm điện năng của các công trình trong nhà

Các bước thiết kế chiếu nội thất

- Thiết kế sơ bộ nhằm xác định các giải pháp hình học và quang học về địa điểm chiếu sáng như kiểu chiếu sáng, lựa chọn loại đèn ,bộ đèn và cách bố trí đèn số kượng đèn cần thiết

- Kiểm tra các điều kiện độ rọi độ chói độ đồng đều theo tiêu chuẩn cảm giác tiện nghi nhìncuar phương án chiếu sáng

Các yêu cầu cơ bản đối với chiếu sáng nội thất

- Đảm bảo độ rọi xác định theo từng loại công việc Không nên có bóng tối và độ

rọi phải đồng đều

- Tạo được ánh sáng giống như ban ngày

- Coi trọng yếu tố tiết kiệm điện năng

1.5.2 Thiết kế chiếu sáng bên ngoài

Thành phần chiếu sáng bên ngoài không thể thiếu được trong mọi không giankiến trúc đô thị Bao gồm chiếu sáng giao thông chiếu sáng làm việc và chiếu sáng trang trí Ngoài chức năng bảo đảm an toàn cho phương tiện giao thông và

an toàn đô thị vào ban đêm còn góp phần làm đẹp cho công trình kiến trúc

Yêu cầu của thiết kế chiếu sáng bên ngoài

- Đảm bảo chức năng định vị hướng dẫn cho các phương tiện tham gia giao thông

- Chất lượng chiếu sáng đáp ứng theo yêu cầu quy định

- Có hiệu quả kinh tế cao ,mức tiêu thụ năng lượng thấp tuổi thọ của các thiết bị

chiếu sáng cao

- Thuận tiện trong vận hành và duy trì bảo dưỡng

CHƯƠNG II : GIỚI THIỆU VỀ PHẦN MỀM LUXICON

I KHÁI NIỆN

Luxicon là phần mềm tính toán chiếu sáng của hãng Cooper Lighting (Mỹ), cho phép tính toán thiết kế chiếu sáng trong nhà và chiếu sáng ngoài trời

Một trong những ưu điểm của phần mềm là đưa ra nhiều phương pháp lựa chọn

bộ đèn, không chỉ các bộ đèn của hãng Cooper mà có thể nhập các bộ đèn của các hãng khác Luxicon còn đưa ra các thông số kỹ thuật ánh sáng, giúp ta thực hiện nhanh chóng các quá trình tính toán hoặc cho phép ta sữa đổi các thông số đó Cho phép ta nhập và xuất các file bản vẽ *.DXF hoặc *.DWG Tính toán chiếu sáng trong những không gian đặc biệt (trần nghiêng, tường nghiêng, có đồ vật, vật dụng trong phòng) trong điều kiện có và không có ánh sáng tự nhiên

Một ưu điểm khác là Luxicon còn đưa ra một chương trình Wizard rất dễ dàng

sử dụng để tính toán chiếu sáng các đối tượng như: mặt tiền nhà (Facade), bảng hiệu (Sign), đường phố (Roadway), chiếu sáng sự cố (Emergency Lighting) và chiếu sáng trong nhà (Interior Layouts).

Luxicon còn cho phép ta lập các bảng báo cáo, tổng kết các kết quả dưới dạng

số, đồ thị, hình vẽ… và còn có thể chuyển các kết quả sang các phần mềm khác.Nói tóm lại, đây là một chương trình tính toán chiếu sáng tương đối hiện đại, nó giúp ta thiết kế chiếu sáng một cách nhanh chóng và đưa ra một hệ thống chiếusáng đạt yêu cầu về số lượng cũng như chất lượng chiếu sáng

1.1 Cài đặt phần mềm Luxicon

Luxicon được cài đặt từ một đĩa CD và chạy tốt trên hệ điều hành Windows 95 trở lên Trong lần sử dụng đầu tiên, tại màn hình khởi động (Start Up) phần Default Selection Method cần thay đổi phương pháp lựa chọn mặc định Sự lựa chọn phương pháp Branch Name có thể làm cho chương trình bị lỗi, ta có thể chọn bất kỳ bốn phương pháp còn lại

Để xem được catalog của Luxicon ta phải cài đặt Adobe Acrobat 5.0 trở lên hoặc Acrobat Exchange

Do chúng ta làm việc ở hệ đơn vị “metre”, nên sau khi cài phần mềm vào máy tính, ta vào File chọn Configuration Tại phần Program/Program Settings chọn Metric (hệ đơn vị metre) và chỉ cần làm một lần là được

1.2 Màn hình khởi động Luxicon

Để đến màn hình khởi động Luxicon ta chọn : Start/Programs/Luxicon/Luxicon2.Màn hình khởi động gồm 3 phần:

- Main Program: Chương trình chính cho phép ta mở một dự án mới (New Project) hoặc một dự án có trước (Existing Project) hoặc chuyển đến chương trình hướng dẫn sử dụng (Luxicon Tutorial)

- Available Wizard: Từ đây ta có thể đến một trong năm chương trình thiết kế chiếu sáng (CS) nhanh của Luxicon Wizard (CS trong nhà, CS mặt tiền, CS đường phố, CS bảng quảng cáo, CS sự cố)

- Luminaire Selection: Cho phép ta mở catalog điện tử Luxicon và đặt phương pháp chọn bộ đèn mặc định (Default Selection Method)

- Để bỏ màn hình khởi động khi mở chương trình ta bỏ dấu “√” tại Display this screen on startup trên màn hình khởi động Cooper hay vào phần

Hình 2.2: Màn hình chính

1.3.1 Main Menu

File: Tại đây có thể tạo dự án mới, mở một dự án đã có, liên kết với dự án khác,

lưu tin, soạn thảo trang cài đặt, soạn thảo thông tin dự án, nhập và xuất các file CAD và khai đặt các giá trị mặc định

View: Cho phép hiển thị các bảng màu, vùng làm việc CAD, các chức năng

Zoom, các lớp, truy bắt các bộ đèn, bảng liệt kê bộ đèn, Catalog điện tử và thiết lập chức năng hiện hành cho chức năng chiếu sáng trong nhà hoặc ngoài trời

Add: Cho phép tạo ra một sàn, phòng, bộ đèn, cột đèn, đồ vật, cửa sổ, lối đi và

tạo lưới tính toán cho dự án

Draw: Cho phép ta vẽ các đoạn thẳng, góc, hình chữ nhật, đường tròn, cung

tròn…và viết đề mục trên màn hình làm việc

Assit: Sử dụng phần Wizard để thiết kế nhanh các đối tượng (trong nhà, bảng

hiệu, sự cố, lối đi, mặt tiền), tạo các loại lưới, chọn hoặc tắt các nhóm tính toán

Modify: Sửa các thông số bằng cách sử dụng lệnh biên tập (ID/Edit), copy, xóa,

tạo mảng, tạo ảnh, xoay, phân bố và lập nhóm

Calculate: tiến hành tính toán thiết kế chiếu sáng và tính toán kinh tế.

Output: Các kết quả được đưa ra dưới dạng một bảng tóm tắt nhanh, tóm tắt dự

án, bảng liệt kê các bộ đèn, các kết quả tính toán, ảnh toàn bộ căn phòng, bản báo cáo dự án và công cụ quản lý bản in

Window: Cho phép ta chọn bản CAD hiện có từ những bản CAD được mở và

sắp xếp những cửa sổ của bản CAD được hiển thị

Help: Cung cấp sự giúp đỡ trực tuyến và công cụ tự hướng dẫn (tutorial)

1.3.2 Thanh công cụ (Toolbar)

Tại đây gồm có hai thanh công cụ Khi ta nhấp chuột vào các nút trên thanh công cụ, tên công cụ tương ứng sẽ hiển thị bên dưới:

Primary Toolbar

New Project Mở dự án mới

Open Existing Project Mở dự án đã có

Print Current CAD View In màn hình CAD hiện hành

Access Luxicon Wizards Sử dụng Luxicon Wizards

Add Floor Thêm một sàn hoặc kéo xuống chọn một sàn đã

có Add Room Thêm một phòng hoặc kéo xuống chọnmột

phòng đã cóInterior Mode Toggle Đặt chế độ chiếu sáng trong nhà

Exterior Mode Toggle Đặt chế độ chiếu sáng ngoài trời

Secondary Toolbar

Add Luminaire to Shedule Thêm bộ đèn vào bảng liệt kê

Create a New Pole Tạo một cột đèn

Create a New Rack Tạo cột đèn gồm nhiều dàn đèn

Add Aiming Point Tạo thêm điểm phân bố

Luminaire Editor Biên tập bộ đèn

Luminaire Palette Các bộ đèn dùng trong dự án

Electronic Catalog Catalog điện tử

Add Object Thêm đồ vật

Add Insert Thêm vật chèn

Add Window Thêm cửa sổ

Add Roadway Tạo măt bằng CS đường phố

Add Calc Grid Thêm lưới tính toán

Toolbox Hộp công cụ

Quick Calculations Tính toán nhanh

Detailed Calculations Tính toán chi tiết

Economics Calculations Tính toán kinh tế

Access the CAD Layering Xử lý các đặc tính lớp của vùng CAD

West View Hướng Tây

North View Hướng Bắc

South View Hướng Nam

Reflected Ceiling View Mặt trần phản xạ

Isometric View Tầm nhìn không gian

Perspective View Tầm nhìn phối cảnh xa gần

1.3.3 Vùng làm việc (Plan View)

Màn hình CAD được biểu thị tại đây và ta sẽ tiến hành phân bố các bộ đèn, các

đồ vật… Ngoài ra tất cả các màn hình khác cũng được thể hiện tại đây khi các thông tin được chỉ ra

1.3.4 Thanh trạng thái (Status Bar)

Ký hiệu các lưới:

S – Snap Grid: lưới dùng nền để xác định một vị trí bất kỳ

C – Ceing Grid: lưới trần dùng để phân bố các đèn ở khoảng cách cách đều nhau, mỗi bộ đèn được đặt trong một ô lưới

O – Ortho Grid: chế độ lưới vuông góc

II TẠO MẶT BẰNG

1 Xác định các kích thước mặt bằng chiếu sáng

1.1- Tạo mặt bằng đối với chiếu sáng trong nhà

Một tòa nhà có thể có hình dạng bất kỳ, nhiều tầng và trên một tầng có nhiều

phòng Click lên nút Interior trên Toolbar hoặc chọn View/Interior từ Main Menu

a) Tạo một tầng (sàn)

- Chọn Add a Floor trên Toolbar hoặc Add/Floor từ Main Menu

- Màn hình New Floor Definition hiển thị

- Tại đây ta nhập tên, kích thước, vị trí, độ cao của tầng hoặc ta có thể click

phòng Click lên nút Interior trên Toolbar hoặc chọn View/Interior từ Main Menu

a) Tạo một tầng (sàn)

- Chọn Add a Floor trên Toolbar hoặc Add/Floor từ Main Menu

- Màn hình New Floor Definition hiển thị

- Tại đây ta nhập tên, kích thước, vị trí, độ cao của tầng hoặc ta có thể click

Draw để vẽ sàn nhà có hình dạng bất kỳ

Hình 2.3 Màn hình tạo kích

thước tầng

Để vẽ một sàn đã có và làm việc trên đó, click ID/Edit từ Toolbox hoặc chọn

Modify/ID/Edit trên Main Menu, hoặc click chuột phải vào sàn và chọn ID/Edit

Muốn vẽ lại sàn, chọn ID/Edit, màn hình New Floor Definition hiển thị, click

Redraw để vẽ lại sàn Muốn làm việc trên một sàn đã có, click Floor trên thanh

công cụ, kéo xuống và chọn sàn cần làm việc

b) Xác định kích thước một căn phòng

Một phòng được mặc định là hình chữ nhật và được đặt trên sàn làm việc

- Chọn Add Room trên Toolbar hoặc Add/Room từ Main Menu

- Màn hình New Room Definition hiển thị

- Đưa các thông số căn phòng như: Tên, chiều dài, rộng, cao (Size), vị trí (Local

Origin), hệ số phản xạ trần, tường, sàn (Reflectances), chiều cao bề mặt làm

việc (Work Plane Height)

- Đối với lưới trần (Ceiling Grid): Xác định kích thước ô lưới (Size), vị trí ô lưới (Origin) hoặc chấp nhận như mặc định Click Display Grid in CAD Views để hiển thị lưới trần trong màn hình làm việc (Plan View) để quan sát cách bố trí các

bộ đèn trong phòng

- Xác định chiều cao chữ thể hiện trên mặt bằng tại Luminaire Text Height

Nếu muốn sửa đổi các thông số của căn phòng đã có sẵn, click lên hình vẽ căn

phòng trên màn hình làm việc, rồi bấm chuột phải chọn nút ID/Edit

Nếu muốn vẽ căn phòng ta có thể chọn nút Draw (chức năng này thường sử

dụng khi ta vẽ lại mặt bằng từ file Auto CAD đã nhập sẵn)

Hình 2.4: Màn hình xác định kích thước căn phòng

c) Tạo trần nghiêng

- Chọn Create Sloped Ceiling tại màn hình Room Definition Màn hình Sloped Ceiling Constructor xuất hiện

- Chọn hướng của đỉnh nhà (Peak Direction)

- Loại mái nhà (Ceiling Type)

- Đưa các kích thước X hoặc Y (tùy thuộc vào loại Peak Direction) và chiều cao

Z của mái nhà

- Đưa giá trị bước tính (steps) đối với mỗi mái nhà Click OK

Hình 2.5 Hình dạng và kích thước mái nhà

Hình 2.6 Hình chiếu đứng của căn phòng với số mái là 2 và số bước tính toán là

3 đối với mỗi mái

d) Tạo tường nghiêng

- Chọn Create Sloped Wall tại màn hình Room Definition

- Đưa tọa độ (X,Y) của các điểm đầu và cuối của tường

- Đưa chiều cao tường và số bước tính toán đối với mỗi phần tường Click OKKhi muốn bỏ trần nghiêng hoặc tường nghiêng ta chỉ việc chọn phần muốn bỏ, bấm chuột phải chọn ID/Edit, màn hình Edit Room Definition xuất hiện Click Remove Sloped Ceiling hoặc Remove Sloped Wall

Khi muốn chuyển đổi giữa các phòng ta click lên nút Room và chọn trong danh sách

1.2- Tạo mặt bằng đối với chiếu sáng ngoài trời

Đối với chiếu sáng ngoài trời, chỉ tính thành phần quang thông trực tiếp, nên thời gian tính toán sẽ nhanh hơn chiếu sáng trong nhà

- Click Exterior trên thanh công cụ, hoặc chọn View/Exterior trên Main Menu

- Màn hình New Site Definition hiển thị

- Đưa kích thước và vị trí mặt bằng vào các ô tương ứng

- Nhập vào chiều cao chữ (Luminaire Text Height) hoặc để mặc định

Hình 2.7 Màn hình xác định kích thước mặt bằng

1.3- Tạo mặt bằng đối với chiếu sáng đường phố

- Chọn Add/Roadway từ Main Menu hoặc chọn Add Roadway trên Toolbar Màn hình Roadway Properties xuất hiện

(Rotation), vị trí của con đường (Road Origin), loại vỉa hè (Pavement Type)

- Chọn lưới tính toán: đưa các thông số vào phần Grip For Northbound Lanes hoặc ta chọn các thông số mặc định bằng cách chọn Set RP-8

Defaults Theo RP-8 độ chói trên mặt đường và độ chói gây bởi các nguồn chói lóa khác (roadway luminance, veiling luminance) được tính trên các vạch song song với lề đường và ¼ bề rộng làn đường

- Đưa giá trị vào hộp thoại Windshield cutoff (Windshield cutoff Height: góc nhìn của người quan sát tạo bởi đường nằm ngang với tấm kính chắn gió) Chiều cao mắt người quan sát được mặc định 4.75’

- Nếu mặt đường có dải phân cách, ta có thể chọn Copy Grid to Other Side

of Median nếu muốn

- Chọn Edit Display Settings nếu muốn thay đổi màu sắc và số đường cong (đẳng rọi hay độ chói) trên mặt đường

Để thay đổi thông số mặt đường:

- Click lên con đường, bấm nút chuột phải chọn ID/Edit

- Thay đổi các thông số cần thiết

2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tính toán chiếu sáng

Các đồ vật được thêm vào trong vùng không gian trong nhà lẫn ngoài trời đều gây ảnh hưởng đến các giá trị tính toán ở vùng không gian đó

Đối với ngoài trời, đó có thể là tòa nhà bên cạnh che ánh sáng trực tiếp rơi lên vùng tính toán hay căn phòng có cửa sổ trên tường, trên mái nhà Trong một dự án giới hạn 20 đồ vật ngoài trời Đối với không gian bên trong, các đồ vật có thể là các đặc điểm kiến trúc hoặc đồ đạc như bàn, ghế, các bức vách ngăn…

Luxicon cung cấp một thư viện các đồ vật để lựa chọn Khi đã có sẵn các vật, ta có thể copy, tạo ảnh hoặc tạo nhóm một cách nhanh chóng Việc thêm các đồ vật vào dự án sẽ làm tăng thời gian tính toán Do đó chỉ nên thêm những vật có ảnh hưởng lớn đến các giá trị tính toán như các tường phía trong và các khu vực phân chia

1- Tạo các đồ vật (Object)

- Chọn Add Object trên Toolbar hoặc Add/Object từ Main Menu

- Chọn đồ vật mà mình muốn

- Màn hình Object Properties hiển thị

- Đưa các thông số của đồ vật (tên, kích thước, vị trí, hệ số phản xạ,

hướng…) hoặc chấp nhận như mặc định

- Đánh dấu “√” vào hộp thoại Exclude from Calculations để loại bỏ ảnh hưởng của đồ vật lên các tính toán ánh sáng

Để chọn lại các đặc tính của vật, ta click chuột trái vào vật, sau đó click chuột phải chọn ID/Edit từ Menu, hoặc chọn ID từ Toolbar hoặc

Modify/ID/Edit từ Main Menu

Ta cũng có thể di chuyển (Move), sao chép (Copy), xóa (Delete), tạo mảng (Array), tạo ảnh (Mirror) Muốn bỏ qua ảnh hưởng của vật đến các kết quả tính toán ta click Disable, lúc đó vật sẽ có bóng mờ, ngược lại ta có thể chọn Enable

Khi chúng ta đang ở phần chiếu sáng ngoài trời và muốn đặt các đồ vật có liên quan đến căn phòng thì ta có thể chọn ở một tầng nào đó và

<all+contents> dưới Room Các cửa sổ trên tường và cửa sổ trên mái nhà (skylights) sẽ xuất hiện trong phòng

Hình 2.9 Các hình dạng đồ vật

2- Bố trí các vật chèn (Inserts)

Chúng ta có thể phân bố các đồ vật trên tường, sàn, trần Các đồ vật có thể là cửa ra vào, bức tranh, tấm thảm và bảng đen…

- Chọn Add Insert trên Toolbar hoặc Add/Insert từ Main Menu

- Đưa các thông số của đồ vật (giống như phần Add Object)

3- Bố trí cửa sổ (Window)

Ta có thể bố trí các của sổ trên tường hoặc trên trần bằng cách:

Hình 2.10 Các thông số của cửa sổ

- Chọn Add Window từ Toolbar hoặc Add/Window từ Main Menu

- Màn hình Window Properties hiển thị

- Nhập tên, kích thước, vị trí của cửa sổ

- Nhập giá trị hệ số phản xạ (Reflectance), hệ số truyền nhiệt (Transmittance)

- Chọn bề mặt phân bố của sổ (Select Room Surface) Để tạo một dãy các cửa sổ tathực hiện như sau:

- Click chuột trái vào cửa sổ

- Click chuột phải, chọn Array…/Rectangular từ Menu

- Màn hình Array Definition hiển thị

- Chọn số lượng cửa sổ (# of columns) và khoảng cách giữa chúng (Col spacing)

- Cooper Database (cơ sở dữ liệu Cooper)

- Cooper Hit List (danh sách Cooper)

- Catalog Number (mã số catalog)

- Brand Name (tên sản phẩm)

- Trade Name (tên thương nghiệp)

- IES file (nhập từ bên ngoài)

Ngoài ra còn có phương pháp Project Luminaire Search được sử dụng khi chúng ra làm việc trong phần Luxicon Wizards

1.1 Phương pháp cơ sở dữ liệu Cooper (Cooper Database)

Đây là phương pháp toàn diện nhất, chứa nhiều thông số cần thiết và tự động gán các thông số đó vào bản liệt kê

Chúng ta có thể đưa ra ít hoặc nhiều các thông số về catalog, đặc tính bộ đèn và đường phối quang của bộ đèn chúng ta cần, mà không nhất thiết phải điền hết những thông số mà chương trình đòi hỏi Nếu các thông số mà đưa ra càng nhiều thì vùng lựa chọn bộ đèn càng chặt chẽ hơn, sát với các yêu cầu mà ta đòi hỏi

Quá trình lựa chọn

Chọn Add/Luminaire từ Main Menu hoặc chọn Add Luminaire to schedule trên

Toolbar

Phương pháp lựa chọn bộ đèn đã mặc định trước (default selection) sẽ hiện ra

Nếu ta muốn đổi phương pháp khác ta có thể chọn một trong những phương

pháp (New Search) ở bên phải màn hình hoặc nếu ta muốn thay đổi phương pháp lựa chọn bộ đèn mặc định có thể vào File/Configuration từ Main Menu Chọn Cooper Lighting Database Search Màn hình hiện ra và chúng ta sẽ nhập

các thông số bộ đèn cần thiết mà chúng ta có

- Phần Catalog Information (thông số trong Catalog):

- Brabd Name: tên loại bộ đèn hãng Cooper

- Product Line: mặt hàng hãng Cooper

- Trade Name: tên thương mại hãng Cooper

- Catalog Number: mã số bộ đèn trong catalog

- Phần Luminaire Characteristics: (đặc điểm bộ đèn)

- Luminaire Type: chọn All, Interior, Exterior hoặc Poles/Other Sau đó chọn loại chiếu sáng trong danh sách (ví dụ: Down Light, Cove Light, Strips, Area Lighting…) Ta có thể tham khảo thêm tiếng Việt tại Phụ lục (phần B: các loại bộ đèn)

- Project Type: chọn loại đối tượng trong danh sách (ví dụ: Commercial

Conference, Industrial Aisle, Institutional Church…) Tham khảo tiếng Việt tại phụ lục (phần C: đối tượng chiếu sáng)

- Listings: chọn mã vùng

Hình 2.12 Nhập các thông số lựa chọn bộ đèn

- Phần Photometric Information: (thông số ánh sáng)

- Distribution: chọn loại phân bố trong danh sách

- Total Wattage: tổng công suất một bộ đèn bao gồm cả trong ballast Cho giá trị công suất cần thiết:

Nếu ta đánh dấu “=” thì chương trình sẽ tìm chính xác bộ đèn có công suất như vậy

Nếu ta đánh dấu “>” thì chương trình sẽ đưa ra các bộ đèn có công suất lớn hơnNếu ta đánh dấu “<” thì chương trình sẽ đưa ra các bộ đèn có công suất nhỏ hơnHoặc nếu ta đưa hai giá trị thì chương trình sẽ đưa ra các bộ đèn có công suất nằm trong khoảng đó

- Percent Efficiency: đưa giá trị hiệu suất cần thiết Cùng tương tự như phần Total Wattage ta chọn dấu = , > hoặc <

- Photometry Required: Chúng ta đánh dấu phần này nếu chúng ta cần tính toán chiếu sáng Nếu không trong kết quả lựa chọn các bộ đèn sẽ có thể có những bộ đèn không có đường phối quang và chúng ta không thể sử dụng chúng đẻ tính toán Mặc khác có đường phối quang ta có thể quan sát và lựa chọn bộ đèn thích hợp

- Source Type: chọn loại bóng đèn trong danh sách (ví dụ: Fluorescent, Compact Fiuorescent, High Pressure Sodium, hoặc Metal Halide…)

- Number of Lamps: đưa giá trị số bóng đèn trong một bộ đèn Cũng tương tự như phần total wattage ta chọn dấu =, > hoặc <…

Loại bỏ các thông số lựa chọn

Chúng ta có thể xóa bỏ các thông số lựa chọn theo phương pháp Cooper Database Search để chọn theo phương pháp khác, bằng cách click lên Resetall criteria phía trên nút Search

Lựa chọn và xem kết quả

- Click lên nút Search Số bộ đèn sẽ hiện dưới nút Search

- Chúng ta xem kết quả bằng cách click lên thanh Search Reults phía trên màn hình Màn hình kết quả các bộ đèn xuất hiện

Hình 2.13 Danh sách các bộ đèn theo dữ liệu Cooper

- Chọn bộ đèn ta muốn Hình dạng, đường phối quang bộ đèn xuất hiện

- Chọn vài bộ đèn: giữ nút Ctrl và chọn những bộ đèn khác nhau.

- Chọn một nhóm bộ đèn: bằng cách chọn bộ đèn đầu và giữ nút Shift rồi click

- Thay đổi catalog number nếu cần thiết

- Click OK Màn hình Luminaire Editor xuất hiện

Hình 2.14 Ký hiệu loại bộ đèn 1.2 Phương pháp Cooper Hit list (danh sách Cooper)

Hit list là một danh sách gồm tất cả bộ đèn thuộc hãng Cooper được sắp xếp theo ngày sử dụng hoặc theo mức độ thường được sử dụng Do đó có hai phương pháp lựa chọn bộ đèn:

- Lựa chọn các bộ đèn thường hay sử dụng (frequency of use)

- Lựa chọn các bộ đèn theo ngày sử dụng (by date) với số lượng tối đa 20 bộ đèn trong danh sách

Hình 2.15 Danh sách các bộ đèn theo Cooper Hit List

- Chọn một trong hai phương pháp (Most frequently Used hoặc Most recently Used) Danh sách các bộ đèn xuất hiện

- Đánh dấu các bộ đèn cần chọn

- Click OK

1.3 Phương pháp Catalog Number (mã số catlog)

Khi chúng ta biết mã số catalog của bộ đèn thì chúng ta có thể sử dụng phương pháp này Mã số catalog ta biết nhờ nhìn ở Specification Sheets Ngoài ra Luxicon còn cho phép lựa chọn các bộ đèn không cần biết tới toàn bộ mã số catalog, mà một phần cũng được

Hình 2.16 Danh sách các bộ đèn theo mã số catalog

- Đầu tiên ta chọn một trong phần sau: begins with hoặc includes hoặc ends with

- Kế đó đánh mã số catalog của bộ đèn và chúng ta có thể chọn bộ đèn trong Available Specification Sheets Click find Next cho phép tìm bộ đèn kế tiếp ở phíadưới danh sách

- Đánh dấu lên bộ đèn đã chọn, ở hộp bên cạnh xuất hiện hình dạng bộ đèn đó và khi đánh dấu ở danh sách thứ hai sẽ hiện đường phối quang của bộ đèn đã chọn

- Click OK

1.4 Phương pháp Cooper Lighting Brand Name (tên nhãn hiệu chiếu sáng)

Chúng ta có thể chọn bộ đèn bằng cách mở một trong những tập sách và nhìn nội dung trong đó

1.5 Phương pháp Cooper Trade Name (tên thương mại)

Phương pháp này cho phép chúng ta dễ dàng lựa chọn bộ đèn, ngay cả khi chưa biết chính xác bộ đèn nào chúng ta muốn sử dụng Ví dụ: ta muốn chiếu sáng

Galleria (phòng trưng bày), ta chỉ việc chọn Galleria trong Trade Name Search, thì

sẽ hiện danh sách các bộ đèn có thể sử dụng ở lĩnh vực đó

Quá trình lựa chọn

- Chọn Add/Luminaire từ Main Menu hoặc chọn Add Luminaire to Schedule trên Toolbar

- Chọn nút TM từ New Search Màn hình Cooper Lighting Trade Name xuất hiện

Hình 2.17 Danh sách các bộ đèn theo tên thương mại

- Chọn lĩnh vực sử dụng trong Trade Name Tiếp theo đó lần lượt chọn bộ đèn trong Available Specification ta sẽ có hình dạng và đường phối quang của nó

1.6 Phương pháp IES File

Chúng ta có thể sử dụng bất cứ bộ đèn nào có file IES được cài vào máy tínhQuá trình lựa chọn

- Chọn Add/Luminaire từ Main Menu hoặc chọn Add Luminaire to Schedule trên Toolbar

- Chọn nút IES từ New Search Màn hình Cooper Lighting IES File Selection xuất hiện

- Click Browse và chọn file mà ta muốn nhập

- Nếu số bộ đèn chọn nhiều hơn một thì ta đánh số bộ đèn trong hộp thoại Và như vậy ta sẽ có bộ đèn cần thiết và đường phối quang của nó

- Click OK

7- Phương pháp Project Luminaire Search (tìm kiếm bộ đèn trong dự án)

Phương pháp này chỉ được sử dụng khi chúng ta làm việc trong Luxicon Wizards Nó cho phép chúng ta chọn bộ đèn một cách nhanh chóng

Quá trình lựa chọn

- Chọn Luminaire từ New Search

- Danh sách Project Luminaires xuất hiện Chọn bộ đèn Click OK Bộ đèn được gán vào Wizard

tử và biểu tượng cho biết một thông số nào của bộ đèn đã được thay đổi

2.2 Các đặc tính bộ đèn

Để tham khảo cấu trúc, các đặc tính điện, ánh sáng, lĩnh vực sử dụng của loại bộ đèn lựa chọn trong catalog ta chọn View Spec Sheet (tờ các thông số kỹ thuật) Chọn Print Spec Sheet để in các thông số loại bộ đèn lựa chọn

Để xem các kết quả của bộ đèn được lựa chọn ta click Report Tại màn hình Report đưa ra các thông số bộ đèn, Ballast, đường phối quang, hệ số sử dụng (CU Table), giá thành