Ngày soạn: Ngày dạy: A.Mục tiêu cần đạt: Học xong văn bản này,học sinh có đợc: -Cảm nhận đợc tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm hồn nhiên trong cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi
Trang 1Ngày soạn: Ngày dạy:
A.Mục tiêu cần đạt:
Học xong văn bản này,học sinh có đợc:
-Cảm nhận đợc tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm hồn nhiên trong cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhng vẫn lạc quan của ba cô thanh niên xung phong trên cao điểm trên tuyến đ-ờng Trđ-ờng Sơn thời kì chống Mĩ
-Thấy đợc nét đặc sắc trong cách kể chuyện, tả nhân vật (tâm lí, ngôn ngữ) của tác giả
-Tích hợp với phần Văn ở tiết Ôn tập về truyện, Bài thơ về tiểu đội xe không kính
-Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm truyện( cốt truyện, nhân vật, nghệ thuật kể chuyện)
B.Chuẩn bị:
*Thầy:
Tập truyện ngắn của Lê Minh Khuê, ảnh chân dung tác giả
*Trò:
-Đọc kỹ đoạn trích ở nhà,soạn theo câu hỏi
C.Tổ chức các hoạt động dạy và học
1.Ôn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ:
? Phân tích những suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật Nhĩ trong đoạn trích Bến quê
của Nguyễn Minh Châu
3.Bài mới:
Trên những nẻo đờng Trờng Sơn trong những năm đánh Mỹ,những chàng trai,cô gái trên tuyến đ-ờng ấy đã có không biết bao nhiêu câu chuyện gặp gỡ thú vị và cảm động,bao câu chuyện về cuộc sống gian khổ khốc liệt của cuộc chiến tranh nhng cũng đậm chất lãng mạn lên thơ đợc xây dựng lên bởi lối viết mang đậm chất rất riêng của mỗi nhà văn,nhà thơ trong đó Những ngôi sao xa “
xôi của Lê Minh Khuê là một t/p nh” thế.
Hãy giới thiệu về tác giả ?
GV treo chân dung t/g-giới
thiệu tập thơ của t/g
Hs nêu trong chú thích*
HS nghe-ghi tóm tắt ý chính
I/Tìm hiểu chung
1/Tác giả:
-Lê Minh Khuê sinh năm 1949 quê ở Tĩnh Gia, Thanh Hoá
-Là cây bút nữ chuyên viết về truyện ngắn -Hội viên Hội Nhà văn
* Tốt nghiệp phổ thụng trung học, Lờ Minh Khuờ tham gia đội thanh niờn xung phong chống Mỹ cứu nước.
Những năm thỏng vất vả gian nan mà hào hựng ở ngoài tuyến lửa đó tạo cảm hứng cho những sỏng tỏc của chị
sau này Năm 1969 chị là phúng viờn bỏo Tiền Phong Năm 1973 - 1977 phúng viờn Đài Phỏt thanh Giải phúng
và sau đú là Đài Truyền hỡnh Việt Nam Từ 1978 đến nay, nhà văn Lờ Minh Khuờ là biờn tập viờn văn học Nhà
xuất bản Hội Nhà văn
* Tỏc phẩm đó xuất bản: Cao điểm mựa hạ (truyện ngắn, 1978); Đoàn kết (truyện ngắn, 1980); Thiếu nữ mặc ỏo
dài xanh (tiểu thuyết, 1984); Một chiều xa thành phố (truyện ngắn, 1987); Em đó khụng quờn (tiểu thuyết, 1990);
Bi kịch nhỏ (truyện ngắn, 1993); Lờ Minh Khuờ - truyện ngắn (1994)
Trang 2- Đó được nhận: Giải thưởng văn xuụi Hội Nhà văn Việt Nam năm 1987 (Tập truyện ngắn: Một chiều xa thành phố).
?Hãy nêu xuất xứ đoạn trích Hs nêu 2/Tác phẩm
-Ra đời năm 1971
- Là một trong những tác phẩm
đầu tay của tácgiả + Chủ đề: Ca ngợi tinh thần yờu nước của dõn tộc mà đặc biệt là những tấm gương nữ anh hựng
GV hớng dẫn HS đọc, kể tóm tắt
nội dung truyện
Gọi 1 hs đọc phần đầu(giới thiệu
3 nhân vật)
2 em đọc phần hồi tởng của
Ph-ơng Định
?Hãy nêu thể loại của truyện?
?Truyện đợc kể ở ngôi thứ mấy?
?Hãy Kể tóm tắt nội dung đoạn
trích
-Đọc với giọng tâm tình, phân biệt lời kể và lời đối thoại
-3 hs đọc theo yêu cầu Nhận xét
Ngời kể: Phơng Định -Ngôi kể :thứ nhất-> Tác dụng:
- Tăng tính chân thực, tính thuyết phục - Khai thác sâu sắc diễn biến tâm lí và những phẩm chất tốt đẹp của nhân vật
-2 hs Kể tóm tắt nội dung đoạn trích-bổ sung
-Thể loại:Truyện ngắn hiện đại
Ngôi kể: ngôi thứ nhất
Túm tắt văn bản:
Ba cụ thanh niờn xung phong thuộc một tổ trinh sỏt trờn tuyến đường Trường Sơn những năm đỏnh Mỹ.Nhiệm vụ của họ là quan sỏt địch nộm bom, đo khối lượng đất đỏ phải san lấp, đỏnh dấu cỏc quả bom chưa nổ và phỏ bom.Cụng việc đú hết sức nguy hiểm vỡ họ thường xuyờn phải chạy trờn cao điểm giữa ban ngày và mỏy bay địch cú thể ập đến bất cứ lỳc nào Hơn nữa, họ luụn phải trực tiếp đối mặt với tử thần trong những lần phỏ bom diễn ra hằng ngày.Trong một cỏi hang đỏ mỏt lạnh dưới chõn cao điểm, tỏch xa đơn vị, cuộc sống của cỏc cụ gỏi trẻ giữa chiến trường tuy gian khổ, khắc nghiệt nhưng luụn bỡnh thản, lạc quan, vui tuơi, hồn nhiờn.Họ gắn bú yờu thương nhau trong tỡnh đồng đội, đồng chớ dự mỗi người đều cú một tớnh cỏch riờng.
Xác định bố cục của đoạn trích,
nêu ý mỗi phần?
GV cho hs xem một số h/a hoặc
đoạn băng ctrờng
+/P1: đến “ngôi sao trên mũ” :Phơng
Định kể về cuộc sống của bản thân và
tổ trinh sát mặt đờng của cô.
+/P2 đến “chị Thao bảo” Một lần phá
bom, Nho bị thơng, hai chị em lo lắng, chăm sóc
+/P3:Sau phút hiểm nguy, hai chị em ngồi hát, niềm vui trớc cơn ma đá đột ngột.
-Bố cục: 3 phần
Ngày (trích NK ĐTT)
1.1.70 Ước mơ bây giờ là đánh thắng
giặc Mĩ, là độc lập, tự do của đất nớc.
Mình cũng nh những thanh niên khác
đã lên đờng ra tiền tuyến và tuổi trẻ
qua đi giữa tiếng bom rơi đạn nổ Tuổi
trẻ của mình đã thấm đợm mồ hôi, nớc
mắt, của những ngời đang sống và
những ngời đã chết Tuổi trẻ của mình
đã cứng cáp trong thử thách gian lao
Trang 3của chiến trờng,tuổi trẻ của mình cũng
đã nóng rực vì ngọn lửa căm thù đang
ngày đêm hun đốt.Và gì nữa, phải
chăng mùa xuân của tuổi trẻ cũng vẫn
thắm đợm thêm vì màu sắc của mơ ớc
và yêu thơng vẫn ánh lên trên đôi
mắt
?Tại sao tác giả đặt tên truyện là
Những ngôi sao xa xôi? -Hs phát biểu theo ý hiểu:Những cô gái hồn nhiên trong
sáng dũng cảm trên chiến trờng –họ nh những ngôi sao sáng trên bầu trời=>mang ý ẩn dụ
?Những ngôi sao đó là ai? -NV:Phơng Định,chị Thao,Nho
L:Đọc thầm đoạn 1
?Hoàn cảnh sống, chiến đấu của
ba cô gái thanh niên xung phong
đợc kể, tả qua những chi tiết
nào? Không gian mặt đờng đợc
gợi tả qua những chi tiết nào ?
? Nhận xét: Đó là một không
gian nh thế nào ?
Trong không gian ấy những cô
gái thanh niên xung phong có
nhiệm vụ gì ?
Đó là một công việc nh thế nào?
Cách miêu tả của t/g ntn?
?Có thể đặt tên cho không gian
này là gì?
Cả lớp đọc thầm
-HS trình bày dựa vào văn bản + ở ngay dới chân cao điểm, giữa vùng trọng điểm đánh phá
ác liệt của Mĩ + Con đờng: bị đánh lở loét, không còn màu xanh…
+ Bom nổ váng óc, mảnh bom
xé không khí, đất rung lên Bom
nổ chậm lạnh lùng
à ỏc liệt, nguy hiểm
+ Chạy trên cao điểm Quan sát máy bay Mĩ thả bom
+ Đo khối lợng đất đá lấp vào hố bom
+ Đếm bom cha nổ Nếu cần thì
phá bom
à nguy nan, anh dũng
-Miêu tả hiện thực cuộc chiến tranh vào thời điểm này
II.Phân tích
1/Cuộc sống nơi cao điểm:
a,Trên mặt đ ờng
-Không gian ỏc liệt, nguy hiểm
-Nhiệm vụ:Vô cùng quan trọng nhng chứa nhiều hiểm nguy, luôn phải đối mặt với cái chết
=>không gian chiến tranh
Để giúp ngời đọc hình dung
đợc không gian cuộc sống ngoài
mặt đờng thì ngoài yếu tố tự sự
tác giả còn sử dụng yếu tố gì ?
Yếu tố ấy có đặc điểm gì ? -hs trả lời
Nghệ thuật: - Tự
sự + miêu tả
- Bút pháp tả thực Qua phân tích, tìm hiểu cho em
cảm nhận đợc những cô gái Là những con ng-ời dũng cảm,
Trang 4thanh niên xung phong trên
tuyến lửa Trờng Sơn: Họ là
những con ngời nh thế nào ?
khó khăn, gian khổ, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc
? Không gian trong hang đá là
cảnh sinh hoạt thờng nhật của ba
cô thanh niên xung phong
Không gian ấy hiện lên qua
những chi tiết nào?
.? Nhận xét gì về cuộc sống của
họ?Đặt tên cho không gian này?
-hs phát biểu
- Cảnh vật ẩm ướt, khụng khớ mỏt lạnh mỏt lạnh, yờn tĩnh…
- Ba cụ gỏi thanh niờn xung phong sinh hoạt, nghỉ ngơi…
à ấm dịu, bỡnh yờn
b , Khụng gian
hang đỏ:
-Cuộc sống êm dịu, bình yên, tơi trẻ
=>Không gian hoà bình
Trỡnh bày sự đối lập của hai
khụng gian trờn
Đó là một hiện thực nh thế nào?
Thảo luận nhúm-hs trả lời +Đối lập với khốc liệt, căng thẳng
+Hiện thực cuộc chiến đấu gian khổ, ác liệt của quân dân ta thời
đánh Mĩ
+Hiện thực cuộc chiến đấu gian khổ, ác liệt của quân dân ta thời
đánh Mĩ
Từ hiện thực cuộc sống của các
cô gái thanh niên xung phong
trong truyện ngắn em vừa tỡm
hiểu , em liên tởng tới văn bản
nào đã học? So sánh điểm giống
nhau giữa cỏc văn bản về nội
dung trên?
-hs nêu :Bài thơ về…Đồng chí
Điểm giống nhau:Hoàn cảnh ác liệt của cuộc chiến tranh.Sự lạc quan yêu đời trẻ trung của những ngời lính, thanh niên xung phong, vẻ đẹp của lũng can đảm coi thường hiểm nguy
?Qua lời kể, tự nhận xét của
Ph-ơng Định về bản thân và hai
đồng đội, em hãy tìm ra những
nét tính cách, phẩm chất chung
của họ?
Gv: *Họ là những cô gái còn rất
trẻ, có cá tính và hoàn cảnh
riêng không giống nhau nhng
đều có những phẩm chất chung
?Hãy nhận xét về những phẩm
chất ấy
HS thảo luận nhóm,ghi ra giấy nháp -nêu –bổ sung:
-Tinh thần trách nhiệm tự giác rất cao, quyết tâm hoàn thành mọi nhiệm vụ đợc phân công
-Có lòng dũng cảm, sẵn sàng hi sinh, không quản khó khăn, gian khổ, hiểm nguy
-Có tình đồng chí, đồng đội keo sơn gắn bó
-Hay xúc động, nhiều mộng mơ,
dễ vui, dễ buồn, thích làm đệp cho cuộc sống của mình dù trong cuộc sống khó khăn ác liệt: Thích thêu thùa, thích hát, thích chép bài hát, thích nhớ về những ngời thân và quê hơng
2 /Những ngôi sao
xa xôi:
=>Đó là những phẩm chất vừa cao
đẹp, vừa bình dị, hồn nhiên, lạc quan của thế hệ trẻ Việt Nam thời
đánh Mĩ
Họ là những cô gái rất trẻ,mộng mơ ,lạc quan, yờu đời nhng lại là những chiến sĩ xung phong ở chiến trờng có tinh thần trách nhiệm cao ,lòng dũng cảm: can đảm trớc khó khăn, gian khổ, hiểm nguy, sẵn sàng hi sinh , cú tình đồng chí, đồng đội keo sơn, gắn bó.=> Đó là những phẩm chất tốt đẹp của lòng yêu nớc, của lí tuởng cao đẹp, vừa bình dị, hồn nhiên, lạc quan của thế hệ trẻ Việt Nam trong chiến tranh chống Mĩ Tuy nhiên, mỗi ngời lại có một cá tính riêng:
Trang 5?em thấy Phơng Định có những
nét riêng gì về tâm hồn, tính
cách? Hãy phân tích?
?Những chi tiết tả hình dáng?sở
thích?
Trong cuộc sống đời thường,
Phương Định là một cụ gỏi như
thế nào??Những biểu hiện về
tình cảm?
-Tụi mờ hỏt … mà cười một mỡnh.
-Tụi là con gỏi Hà Nội, …: “ Cụ cú cỏi nhỡn sao mà xa xăm”…
-Trong suy nghĩ của tụi,…ngụi sao trờn mũ.
a,Phương Định:
*Trong cuộc sống sinh hoạt đời th-ờng
->Hồn nhiên, lãng mạn
Diễn biến tâm lí một lần phá
bom của Phơng Định đợc tả nh
thế nào?
Tâm trạng Phơng Định khi đến
gần quả bom đợc miêu tả bằng
những từ ngữ, hình ảnh nào?Thể
hiện đức tính gì ở cô
Tâm trạng Phơng Định khi phá
bom , khi chờ bom nổ đợc miêu
tả bằng những từ ngữ, hình ảnh
nào?Đó là tâm trạng gì ?
? Điều đó thể hiện rõ nét phẩm
chất gì ở cô?NX cách tả nv?
GV: Gv: Cách tả rất tỉ mỉ: hồi
hộp lo lắng, căng thẳng , đó là
diễn biến tâm lí rất thực phải là
ngời trong cuộc mới có thể tả
đ-ợc nh thế.-NT đối lập giữa đời
th-ờng và chiến tranh
-hs đọc các đv
Vắng lặng đến phát sợ….Tôi đến gần quả bom Cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh
ấy không thích cái kiểu đi khom khi
có thể cứ đ ờng hoàng mà b ớc tới.
-hs đọc đv
Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dới quả
bom… Hoặc là mặt trời nung nóng
…Tim tôi cũng đập không rõ Dờng
nh vật …chui vào ruột quả bom…
-hs khái quát
-nghe
* Trong khi làm nhiệm vụ
+Tâm trạng khi
đến gần quả bom -> Can đảm + Tâm trạng khi
đào bom để đặt mìn-> Sợ hãi thoáng qua
+ Tâm trạng khi chờ bom nổ-> Căng thẳng dồn nén
=> tâm lí nhân vật
đợc tả rất tỉ mỉ ->Gan góc, coi th-ờng hiểm nguy
?Tìm những chi tiết kể về chị
Thao về hành động?tính tình?
?Nhận xét tính cách nhân vật
này?
Cách tả, kể nh vậy có tác dụng
gì?
-Bình yên tr ớc thử thách: “móc bánh quy trong túi thong thả
nhai… đến phát bực”
- Dứt khoát trong công việc: Chị Thao cầm cái thớc… hai đứa đi cũng đủ”
- Can đảm: Nửa tiếng đồng hồ sau, chị chui vào hang… nhìn tôi”
- Thích hát: đây Thăng Long,
đây Đông Đô…
- Thích làm duyên: áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu…… tỉa lông mày nhỏ nh cái tăm…
- Sợ máu: thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét
b/*Chị Thao:
=> Can đảm trong công việc, mềm yếu trong tình cảm
?Còn về nhân vật Nho thì sao?
? ?Tìm những chi tiết kể về Nho -hs nêu
+ Đ òi ăn kẹo (khi quần áo ớt vừa
c Nho:
Trang 6về hành động?tính tình?
?NX khái quát về nv này?
tắm ở suối lên ) + Nho chống tay về đằng sau, ngả hẳn ngời ra cái cổ tròn nh chiếc túi áo nhỏ nhắn, tôi muốn
bế nó trên tay, trông nó mát mẻ
nh một que kem trắng:
.+ Nhận nhiệm vụ phá hai quả
bom dới lòng đờng
+ Bị thơng trong lần phá bom + Xin mấy viên đá khi Phơng
Định nhặt đợc (trời ma)
lỳc lại như trẻ con, thích thêu hoa rực rỡ, loè loẹt trên khăn gối
◊
-Nho thì lúc bớng bỉnh, mạnh mẽ, Hồn nhiờn, đỏng yờu, dũng cảm
Ấn tượng chung của em về ba cụ
gỏi thanh niờn xung phong trong
cõu chuyện trờn ?
-hs phát biểu
=> Mang vẻ đẹp tiờu biểu cho thế hệ thanh niên xung phong thời kháng chiến chống Mĩ cứu nớc: hồn nhiên, lạc quan, dũng cảm, công vịêc nguy hiểm, khó khăn, cận kề cái chết, trong điều kiện sống chiến đấu gian khổ khốc liệt, tình đồng đội gắn bó Ng ời đọc rất trân trọng, mến mộ, khâm phục về sự dũng cảm, tinh thần trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện chiến đấu gian khổ khốc liệt
Văn bản “Những ngôi sao xa
xôi” gấp lại nhng vẫn lung linh
trong em hình ảnh các nhân vật ở
tổ trinh sát mặt đờng nhờ các
biện pháp nghệ thuật đặc sắc Đó
là những biện pháp nghệ thuật
nào?
?Khái quát nội dung bài?
Gọi hs đọc ghi nhớ
-hs trình bày khái quát nghệ
thuật:Vai kể là nhõn vật chớnh,
cú cỏch kể chuyện tự nhiờn, ngụn ngữ sinh động, trẻ trung và đặc biệt thành cụng về nghệ thuật miờu tả tõm lớ nhõn vật
- Truyện “Những ngụi sao xa xụi” của Lờ Minh Khuờ đó làm nổi bật tõm hồn trong sỏng, mơ mộng,tinh thần dũng cảm, cuộc chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiờn, lạc quan của những cụ gỏi thanh niờn xung phong trờn tuyến đường Trường Sơn Đú là hỡnh ảnh đẹp, tiờu biểu về thế hệ trẻ Việt Nam trong khỏng chiến chống Mĩ
hs đọc ghi nhớ
III.Tổng kết:
* Ghi nhớ
4/Củng cố
?Truyện gợi cho em những cảm nghĩ gì về đất nớc ,con ngời VN?
Nêu một số bài thơ, tỏc phẩm viết về tuổi trẻ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nớc ?
-đọc lại đoạn văn mà em thích?
5/ Dặn dò:
- Tập phõn tớch nhõn vật Phương Định theo cỏc đặc điểm: hỡnh dỏng, hoàn cảnh xuất thõn; đời sống tõm hồn và tỡnh cảm; phẩm chất chiến sĩ
Học bài,đọc thêm các truyện khác của tác giả
Chuẩn bị bài:Ôn tập về truyện