SKKN: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các tiết TC môn VL

Qua trao đổi với các bạn đồng nghiệp và thực tếgiảng dạy 14 năm tôi nhận thấy làm thế nào để nâng cao chất lợng dạy vàhọc theo chơng trình tăng cờng buổi 2 thì nhiều giáo viên còn băn kh

A Đặt vấn đề

Đổi mới phơng pháp dạy học (PPDH) là một vấn đề đã đợc đề cập vàbàn luận sôi nổi nhiều thập kỉ qua Các nhà nghiên cứu PPDH đã khôngngừng nghiên cứu, tiếp thu những thành tựu mới của lí luận dạy học hiện

đại để đa nền giáo dục nớc nhà ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu họctập ngày càng cao của nhân dân Những năm gần đây, định hớng đổi mớiPPDH đã đợc thống nhất theo t tởng tích cực hoá hoạt động học tập củahọc sinh (HS) dới sự tổ chức, hớng dẫn của giáo viên (GV): HS tự giác,chủ động tìm tòi, phát hiện, giải quyết hoạt động nhận thức và có ý thứcvận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức kĩ năng thu nhận đợc Nghịquyết hội nghị lần thứ 2 của Ban Chấp Hành trung ơng khoá VIII vềnhững giải pháp chủ yếu trong giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ : ‘‘Đổi mớimạnh mẽ phơng pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ mộtchiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ngời học Từng bớc áp dụngcác phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học’’.Năm học 2008 – 2009 Phó thủ tớng kiêm bộ trởng bộ GD và ĐTNguyễn Thiện Nhân đã phát động phong trào “ Xây dựng nhà trờng thânthiện, học sinh tích cực” ở các trờng học tiểu học và THCS học sinh đợchọc tăng cờng theo chơng trình hai buổi trên ngày Các trờng tự xây dựngphân phối chơng trình buổi 2 cho phù hợp với điều kiện học và thời lợnghọc Đây là một chủ chơng hoàn toàn đúng đắn, đáp ứng nhu cầu học tậpkhông ngừng của ngời học Từ khi thực hiện chủ chơng này, cha mẹ HSyên tâm hơn còn HS thì gắn bó với nhà trờng, đợc ôn tập kiến thức mộtcách khoa học dới sự dẫn dắt của GV nên chất lợng giáo dục của các môn

đều đợc nâng cao hơn Ngoài ra mối quan hệ thầy trò đợc củng cố thầy vàtrò càng hiểu nhau hơn, thầy biết đợc điểm yếu của trò để có biện phápgiảng dạy thích hợp Qua trao đổi với các bạn đồng nghiệp và thực tếgiảng dạy 14 năm tôi nhận thấy làm thế nào để nâng cao chất lợng dạy vàhọc theo chơng trình tăng cờng buổi 2 thì nhiều giáo viên còn băn khoăn,vớng mắc cha tìm đợc giải pháp thích hợp và hiệu quả

Bằng ý thức nghề nghiệp bản thân tôi cũng đã cố gắng học hỏi,nghiên cứu để tìm ra PPDH phù hợp với HS của mình, để làm sao cho cáctiết dạy buổi 2 này thật sự hiệu quả, là một phơng tiện hỗ trợ cho các tiếthọc chính khoá Đó là lí do khiến tôi chọn đề tài: “ Các giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả các tiết tăng cờng môn vật lí”

Giải quyết vấn đề.

I Cơ sở lí luận.

1 Vị trí của môn vật lí trong Giáo dục phổ thông.

Môn vật lí có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu đào tạocủa giáo dục phổ thông Việc giảng dạy môn vật lí có nhiệm vụ cung cấp cho

HS một hệ thống kiến thức cơ bản ở trình độ phổ thông, bớc đầu hình thànhcho HS những kĩ năng và thói quen làm việc khoa học; góp phần tạo ra ở họcác năng lực nhận thức, năng lực hành động và các phẩm chất về nhân cách

mà mục tiêu giáo dục đã đề ra; chuẩn bị cho HS tiếp tục tham gia lao độngsản xuất, có thể thích ứng vối sự phát triển của khoa học – kĩ thuật, họcnghề, trung cấp chuyên nghiệp hoặc đại học

Môn vật lí có những khả năng to lớn trong việc rèn luyện cho HS t duylôgíc và t duy biện chứng, hình thành ở họ niềm tin về bản chất khoa học củacác hiện tợng tự nhiên cũng nh khả năng nhận thức của con ngời, khả năngứng dụng khoa học để đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống

Môn vật lí có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, qua lại với các môn họckhác nh toán học, hoá học, sinh học

2 Mục tiêu của việc dạy học môn vật lí trong nhà trờng phổ thông.

2.1 Đạt đợc một hệ thống kiến thức vật lí phổ thông, cơ bản và phù hợp với những quan điểm hiện đại, bao gồm:

a Các khái niệm về các sự vật, hiện tợng và quá trình vật lí thờng gặptrong đời sống và sản xuất

b Các đại lợng, các định luật và nguyên lí vật lí cơ bản

c Những nội dung chính của một số thuyết vật lí quan trọng nhất

d Những ứng dụng phổ biến của vật lí trong sản xuất và đời sống

e Các phơng pháp chung của nhận thức khoa học và những phơng pháp

đặc thù của Vật lí, trớc hết là phơng pháp thực nghiệm và phơng pháp môhình

2.2 Rèn luyện và phát triển kĩ năng cho HS.

a Quan sát các hiện tợng và các quá trình vật lí trong tự nhiên, trong đờisống hàng ngày hoặc trong phòng thí nghiệm; điều tra, su tầm, tra cứu tàiliệu từ các nguồn khác nhau để thu thập các thông tin cần thiết cho việc họctập môn vật lí

b Sử dụng các dụng cụ đo phổ biến của vật lí, kĩ năng lắp ráp và tiếnhành các thí nghiệm vật lí đơn giản

c Phân tích, tổng hợp và xử lí các thông tin thu đợc để rút ra kết luận, đề

ra các dự đoán đơn giản về các mối quan hệ hay về bản chất của các hiện ợng hoặc quá trình vật lí, cũng nh đề xuất phơng án thí nghiệm để kiểm tra

b Có thái độ khách quan, trung thực; có tác phong tỉ mỉ, cẩn thận, chínhxác và có tinh thần hợp tác trong việc học tập môn vật lí, cũng nh trong việc

áp dụng các hiểu biết đã đạt đợc

c Có ý thức vận dụng những hiểu biết vật lí vào đời sống nhằm cải thiện

điều kiện sống, học tập cũng nh để bảo vệ và giữ gìn môi trờng sống tựnhiên

II Thực trạng

1 Thực trạng.

Vị trí của môn học vật lí rất quan trọng và mục tiêu cần đạt của môn học thì

nh vậy Hiện nay các trờng đã đợc trang bị đầy đủ các cơ sở vật chất, đồdùng dạy học cho việc học bộ môn nhng kết quả đạt không đợc nh mongmuốn

Do các tiết tăng cờng là những tiết học vào buổi chiều, khi mà HS đã trảiqua cả một buổi sáng học chính khoá nên nếu GV không có biện pháp phùhợp, hiệu quả thì thờng gây tâm lí mệt mỏi, chán học cho HS:

- HS ngại động não, suy nghĩ, chỉ quen nghe giảng, chờ đợi GV thôngbáo đáp án, ít có hứng thú học tập Do đó kiến thức hời hợt, khi phải vậndụng vào các trờng hợp cụ thể thì lúng túng, sai lầm

- HS ngại và sợ phát biểu sai Do đó nếu không đợc khích lệ, tạo điềukiện thì thờng ngồi ì, không động não

2 Nguyên nhân của thực trạng đó.

- GV cha tạo ra những tình huống gây sự chú ý và kích thích hứng thúhọc tập của HS, cha đầu t thích đáng cho hệ thống câu hỏi hớng dẫn nhằmphát huy tính tích cực, tìm tòi, sáng tạo của HS trong quá trình học tập

- GV cha bám sát mức độ nội dung kiến thức cơ bản mà HS cần nắmvững nên cha có biện pháp làm nổi bật, khắc sâu những kiến thức đó, nhất làcha rèn đợc cho HS kỹ năng nhận diện dạng bài (HS phải biết đợc bài tậpphải giải thuộc dạng nào, phải vận dụng những kiến thức nào để giải quyếtvấn đề đó)

- HS chịu ảnh hởng nặng nề của cách học thụ động Những điều HS có

đợc sau mỗi bài học không phải là kết quả của sự hoạt động tích cực, tự lực

để chiếm lĩnh kiến thức Do đó HS nắm kiến thức hời hợt, khi vận dụng dễmắc sai lầm

- GV đa ra hệ thống câu hỏi, bài tập không hợp lí, không đảm bảo xu ớng tăng dần từ dễ đến khó hoặc đòi hỏi quá cao làm học sinh khó theo kịpdẫn đến tâm lí “sợ học”

h-III Giải pháp

Để tiết học tăng cờng buổi chiều trở nên lôi cuốn, hấp dẫn đối với HS thì

GV cần đầu t công sức, lên kế hoạch dạy học thật chu đáo và có những biệnpháp giải quyết tình huống khéo léo Sau đây là một số các giải pháp mà tôi

đã nghiên cứu và thực nghiệm

1 Tạo hứng thú học tập cho HS.

Để tiết học có hiệu quả đạt đợc các mục tiêu đề ra thì GV phải tạo ra

đ-ợc một không khí thi đua học tập, HS tích cực tham gia vào các hoạt độnghọc tập Muốn vậy GV phải đổi mới PPDH, đầu t thích đáng cho kế hoạchdạy học

a Chuẩn bị của thầy.

Việc chuẩn bị của GV chính là soạn giáo án, lên kế hoạch dạy học Đổimới PPDH phải bắt đầu ngay từ khâu soạn giáo án Mức độ vận dụng cácbiện pháp đổi mới PPDH phụ thuộc vào trình độ và kinh nghiệm s phạm củatừng giáo viên đứng lớp GV cần phân biệt rõ các dạng bài cho từng đối tợngHS: giỏi, khá, trung bình, yếu và kém

a.1 Trớc khi bắt tay vào soạn bài GV cần xác định đợc mục tiêu tiết dạy :

a.2 Vậy GV cần chuẩn bị những dụng cụ dạy học nào?

Rất nhiều GV cho rằng tiết dạy buổi 2 thực chất là 1 tiết dạy thêm, do

đó họ chỉ cần vài viên phấn, vài cuốn sách tham khảo là xong Nhng tôi thìnghĩ rằng tiết dạy này nhằm bổ trợ cho các tiết học chính khoá, do vậy những

kĩ năng, kiến thức nào cần đợc củng cố nâng cao thì đây là thời điểm rất thíchhợp

Để tiết kiệm thời gian tôi chuẩn bị cho mỗi em HS một quyển vở họctăng cờng buổi 2 trong đó đã in sẵn tất cả các dạng bài tập trắc nghiệm và bàitập tự luận Ngoài ra mỗi nhóm thờng đợc chuẩn bị sẵn một phiếu học tập đểthi xem nhóm nào nhanh nhất và đúng nhất Hình thức của vở học tăng cờngbuổi 2 tôi xin trình bày ở phần phụ lục Tôi nhận thấy đây là một hình thứchọc rất hay bởi các em không phải ghi chép đầu bài mà tất cả các bài tập vẫn

đọng trong sách vở, khi cần ôn tập để kiểm tra thì các em gặp rất nhiều thuậnlợi và không gây tâm lí mệt mỏi, chán nản cho các em

Ngoài ra tôi nhận thấy HS thờng gặp khó khăn ở các bài thực hành mà

đặc trng của vật lí là GV phải chấm bài thực hành để lấy điểm hệ số 2 Do đó

trớc các bài thực hành này tôi thờng cho các em làm quen với việc vẽ đồ thị(lớp 6) hay lắp các mạch điện đơn giản (lớp 7) Vì thế tôi còn phải chuẩn bịcho các nhóm đồ dùng vật lí để các em có điều kiện làm quen trớc.

b Chuẩn bị của trò.

ở trờng tôi các em khối 6, 7, 8 đợc học mỗi tuần một tiết tăng cờng, dovậy thờng là tiết học tăng cờng của tuần này thì các em sẽ đợc ôn lại kiếnthức của bài học tuần trớc (trừ các tiết trớc khi có kiểm tra một tiết hay kiểmtra học kì) Đối với các em HS tôi thờng dặn trớc tiết sau chúng ta sẽ ôn bàinào và yêu cầu các em chép sẵn phần ghi nhớ vào vở học tăng cờng mà cô đãphát, học thuộc lòng phần ghi nhớ đó và làm các bài tập trong sách bài tập,

đầu mỗi tiết học cô sẽ kiểm tra, cho điểm

2 Tổ chức cho HS tham gia các hoạt động củng cố nhận thức.

a Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ ( khoảng 10 phút)

Thờng thì tôi kiểm tra các kiến thức cần nhớ mà tôi đã yêu cầu các emchuẩn bị từ tiết trớc và gọi 1 hoặc hai em lên chữa các bài tập trong sách bàitập

Nếu tiết tăng cờng nào chuẩn bị cho các bài kiểm tra một tiết, hay ôn tậphọc kì thì kiến thức cần đợc kiểm tra một cách hệ thống hơn Gọi một hoặc 2

em thì khó có thể kiểm tra đợc hết Do vậy tôi thờng chuyển hoạt động nàythành hoạt động nhóm lớn Các nhóm sẽ cùng thảo luận các câu hỏi để thamgia một trò chơi nào đó Sau đây là một số trò chơi có thể áp dụng cho hoạt

động này:

a.1 Trò chơi khăn trải bàn “ ”

Tôi chia lớp thành 4 nhóm rồi phát cho mỗi nhóm một tờ giấy khổ to vàgiải thích luật chơi cho các nhóm: Kẻ một ô hình vuông hoặc hình chữ nhật

to ở giữa giấy Phần vành giấy chia đều thành các phần nhỏ sao cho mỗithành viên trong nhóm có một phần nhỏ để trình bày ý kiến của mình GV đa

ra một câu hỏi hoặc một bài tập nhỏ Sau khi mỗi cá nhân đã trình bày xongvào phần của mình thì nhóm trởng điều khiển các bạn thảo luận chung rồithống nhất kết quả vào phần chính giữa Các nhóm thống nhất xong, GV gọi

đại diện một nhóm lên trình bày, các nhóm khác lắng nghe và bổ xung nếucần GV hớng dẫn cả lớp thảo luận chung để thống nhất đáp án

Tôi nhận thấy HS rất hứng thú với trò chơi này bởi trò chơi này đã phát huy đợc cả trí lực của cá nhân và trí lực tập thể Bạn nào cũng đợc tham gia

và các bạn khá hơn sẽ bổ xung cho các bạn yếu trong nhóm

a.2 Trò chơi Giải cứu ng“ ời đẹp”

Lớp đợc chia làm hai đội GV đa ra một số câu hỏi đợc chọn tơng ứngvới một con số và kẻ hai bậc thang ở hai phần bảng Dới các bậc thang làbiển Giữa các bậc thang là một cô gái Mỗi đội lần lựơt chọn một con số vàtrả lời câu hỏi tơng ứng Nếu đội nào trả lời đúng thì cô gái của đội đợc bớclên một bậc, nếu trả lời sai thì cô gái phải bớc xuống một bậc Nếu cô gái của

đội nào bị rơi xuống biển trớc thì đội đó thua cuộc Khi đã trả lời hết các câuhỏi mà không có cô gái nào bị rơi xuống biển thì cô gái của đội nào ở bậcthang cao hơn đội đó thắng cuộc

đội B

HS rất hào hứng với trò chơi này, bởi mỗi khi cô gái của một đội sắp bị rơi xuống biển thì đó cũng là lúc hồi hộp nhất, đội nào cũng cố gắng để cô gái của mình đợc giải cứu

a.3 Trò chơi ô chữ

Lớp đợc chia ra làm hai đội Mỗi đội đợc chọn lần lợt một ô chữ hàngngang Nếu giải đợc, ô chữ sẽ đợc lật ra và đội đó sẽ nhận đợc 2 điểm Cứ thếcho đến khi nào đội nào giải đợc ô chữ chìa khoá trớc đội đó dành thắng lợi.Nếu không đội nào trả lời đợc ô chữ chìa khoá ( hiếm khi xảy ra) thì đội nào

có số điểm cao hơn đội đó thắng cuộc

a.4 Trò chơi Đoán tên danh nhân“ ”

Ngoài ra ở một số tiết tôi cũng mạnh dạn thay đổi trò chơi ô chữ bằngmột trò chơi khác Sau khi xem chơng trình “Chiếc nón kì diệu” tôi chợt nảy

ra ý tởng thiết kế một trò chơi tơng tự cho HS Xin tạm gọi trò chơi này là

“Đoán tên danh nhân”

Tôi đa ra một ô chữ đợc dán kín trên bảng phụ (nếu có điều kiện dạytrên máy đa năng càng tốt) Ô chữ này viết tên một danh nhân nào đó Thờngthì tôi chọn tên một nhà bác học vật lí điển hình gắn với nội dung của chơng

mà các em vừa học Đồng thời đa ra một số câu hỏi tơng ứng với số ô chữ.Cách chơi nh sau :

Trớc tiên GV giới thiệu ô chữ ( ví dụ : Ô chữ này gồm có ô Đây làtên một nhà bác học vật lí, ngời đã có công ) Sau đó tôi chia lớp rathành 2 đội Mỗi đội đợc chọn một ô chữ bất kì và phải trả lời câu hỏi tơngứng (do GV qui định trớc) Nếu đội nào trả lời đúng thì ô chữ đợc lật ra và

đội có quyền đoán luôn toàn bộ ô chữ Nếu đội đó cha tìm ra đáp án thì phảinhờng quyền chơi tiếp cho đội bạn Cứ nh vậy cho đến khi đội nào giải đợctoàn bộ ô chữ trớc thì dành phần thắng

b Hoạt động 2: Làm bài tập trắc nghiệm ( khoảng 15 phút)

Thờng thì tôi đa ra khoảng 8 câu trắc nghiệm, trong đó có khoảng 3 câu

ở mức độ nhận biết, 3 câu ở mức độ thông hiểu và 2 câu ở mức độ vận dụng.Thời gian để cho các nhóm thảo luận là khoảng 10 phút

Mỗi lớp đợc chia ra làm 8 nhóm nhỏ, mỗi nhóm gồm hai bàn GV phátphiếu học tập cho mỗi nhóm và hạn định thời gian thảo luận cho mỗi nhóm.Các nhóm thi xem nhóm nào nhanh và đúng nhất thì giành thắng lợi Sau khicác nhóm nộp phiếu học tập thì GV hớng dẫn cả lớp thảo luận chung vàthống nhất đáp án đúng Cuối cùng GV tổng kết và tuyên bố nhóm thắngcuộc Nhóm thắng cuộc sẽ đợc GV trao một thẻ điểm Cuối mỗi học kì GVtổng kết số thẻ điểm, nhóm nào đợc nhiều thẻ điểm nhất thì nhận đợc mộtphần thởng của GV

Các BT trắc nghiệm này cũng đợc in sẵn trong vở học tăng cờng Sau khicác nhóm thống nhất đáp án thì học sinh tự hoàn thành vào vở

Bằng hình thức trao thẻ điểm tôi nhận thấy đây là một biện pháp khuyến khích các em thi đua trong cả một quá trình học lâu dài, nếu lần này nhóm nào cha thắng cuộc thì sẽ cố gắng để thắng cuộc lần sau Do tâm lí hiếu thắng, thích thể hiện mình nên HS rất hứng thú với hình thức này Từ đó vô tình GV đã xây đựng đợc một không khí thi đua trong cả một năm học.

c Hoạt động 3: Làm bài tập tự luận ( khoảng 20 phút)

Tôi đa ra khoảng 2 đến 3 bài tập tự luận Tuỳ theo khả năng và trình độcủa HS để đa ra các bài tập nên ở mức độ phức tạp nh thế nào, sao cho phùhợp và có tác dụng phát triển ở HS năng lực vận dụng kiến thức và kĩ năngmột cách tích cực và sáng tạo trong việc giải các BT này Các bài tập đợc đa

ra theo trình tự từ dễ đến khó Bài cuối cùng thờng là BT dành cho đối tợngkhá giỏi

GV để cho HS tự lực giải mỗi bài tập tự luận trong khoảng 5 phút Sau

đó đề nghị một HS trình bày cách giải (khuyến khích HS lập sơ đồ giải vàtrình bày sơ đồ này) và nêu đáp số trớc lớp Gọi các HS khác nhận xét cáchgiải này và nêu ra cách giải khác (nếu có) Nếu việc tìm ra cách giải khác làkhó đối với HS thì GV nên tổ chức thảo luận theo nhóm để mỗi nhóm đềxuất cách giải khác Sau đó một vài nhóm trình bày cách giải này cho cả lớp.Các nhóm khác nhận xét, đánh giá u nhợc điểm của các cách giải này

Đối với các HS khá, giỏi giải mỗi bài tập xong trớc các bạn khác, tôi đềnghị các em tìm cách giải khác hoặc một bài tập khác có phần phức tạp hơn

có liên quan đến bài đã cho

Cuối mỗi bài, GV tổng kết và nêu cách giải hợp lí và ngắn gọn nhất,cũng nh đáp số đúng của bài tập đó GV yêu cầu HS cho biết bài tập vừa làmthuộc dạng nào, cách giải của dạng bài đó

Ví dụ: Tiết 3: Chơng trình tăng cờng Vật lí 8

Ôn tập: chuyển động đều – chuyển động không đều

Bài1: Một viên bi đợc thả lăn xuống một cái dốc dài 1,2m hết 0,5s Khihết dốc bi lăn tiếp một quãng đờng nằm ngang dài 3m trong 1,5s Vận tốc TBcủa viên bi trên cả hai quãng đờng là bao nhiêu? (2,1m/s)

Bài 2: Hai ôtô cùng khởi hành lúc 6h từ hai địa điểm A và B cách nhau240km Xe thứ nhất đi từ A về B với vận tốc 48km/h Xe thứ hai đi với vậntốc 32km/h theo hớng ngợc lại với xe thứ nhất Hai xe gặp nhau lúc nào? ở

đâu?

Bài tập 3: Một ngời đi xe đạp trên một đoạn đờng thẳng AB Trên 1/3

đoạn đờng đầu đi với vận tốc 14km/h, 1/3 đoạn đờng tiếp theo đi với vận tốc16km/h và 1/3 đoạn đờng cuối cùng đi với vận tốc 8km/h Vận tốc TB của xe

đạp trên cả đoạn đờng AB là bao nhiêu? (8,87km/h)

Bài 1: Sơ đồ giải

Vtb=

t S

Sau khi HS giải xong GV dẫn dắt HS đến nhận xét về dạng bài chuyển

động ngợc chiều: Thời gian 2 xe gặp nhau bằng thơng số giữa độ dài khoảng

cách ban đầu giữa hai xe và tổng vận tốc của 2 xe

số giữa độ dài khoảng cách ban đầu giữa 2 xe và hiệu hai vận tốc của mỗi xe

Đối vơí những tiết tăng cờng trớc khi có tiết thực hành chính khoá, tôi ờng cho các em làm quen trớc với các thí nghiệm hoặc các yêu cầu đặc biệt của tiết thực hành Do đó tôi thấy điểm thực hành của các em đợc cải thiện

th-rõ rệt Qui định của môn vật lí là chấm báo cáo của HS để lấy điểm hệ số 2 nên tôi thấy việc này càng quan trọng.

Ví dụ 1: Đối với tiết tăng cờng Vật lí 6 trớc khi có tiết thực hành đonhiệt độ tôi cho các em làm quen trớc với dạng BT vẽ đồ thị HS lớp 6 rấtlúng túng khi gặp dạng bài này Trớc kia khi HS cha đợc học tăng cờng tôicảm thấy rất vất vả khi với chỉ 45 phút trên lớp mà phải hớng dẫn các em saukhi tiến hành đun nớc lại phải vẽ đồ thị, trong khi ở môn toán các em cha đợchọc dạng này Tôi đa ra một bài tập sau:

Hãy vẽ đờng biểu diễn sự thay đổi nhịêt độ của không khí theo thời giantheo số liệu của một trạm khí tợng ở Hà Nội ghi đợc trong một ngày mùa

đông, từ 1 giờ đến 22 giờ

Nhiệt độ

Trớc hết tôi yêu cầu các em chuẩn bị sẵn một tờ giấy kẻ ô vuông, hớngdẫn các em cách vẽ hai trục toạ độ: trục nằm ngang biểu diễn thời gian, trụcthẳng đứng biểu diễn nhiệt độ Mỗi ô vuông của trục nằm ngang biểu diễn 1giờ, mỗi ô vuông của trục thẳng đứng biểu diễn 1 độ rồi hớng dẫn các emcách biểu diễn từng điểm của đồ thị, sau khi vẽ xong thì nối tất cả các điểm

Tôi đa ra 2 bài tập sau:

1.Cho một bộ nguồn điện, một ampe kế, một bóng đèn, dây nối Hãymắc các thiết bị trên thành một mạch điện thắp sáng bóng đèn, và cho biết c-ờng độ dòng điện qua bóng là bao nhiêu?

Sau đó phát đồ dùng cho các nhóm, để tự các em tìm cách lắp mạch điện vàtrả lời câu hỏi GV chỉ can thiệp khi sau một thời gian mà vẫn cha em nàotrong nhóm tìm ra cách mắc Thờng thì các em khá giỏi sẽ biết cách mắc rấtnhanh Tôi yêu cầu sau khi mắc xong, tháo lại mạch, để cho các em yếu hơnlắp lại

2 Cho một bộ nguồn điện, 2 bóng đèn, dây nối, 1 công tắc Hãy mắccác thiết bị trên thành một mạch điện sao cho khi đóng công tắc cả hai đèn

đều sáng, mở công tắc cả hai bóng đèn đều tắt

GV cho các nhóm mắc mạch điện theo yêu cầu của đầu bài

Sau khi các nhóm mắc xong GV giới thiệu: Tất cả các thiết bị trong mạch

đợc mắc với nhau liên tiếp thành một mạch kín nh vậy là mắc nối tiếp.

d Hoạt động 4 : H ớng dẫn về nhà.

Do HS đã học cả ngày trên trờng, về nhà các em phải làm bài tập mà GV

yêu cầu trong tiết chính khoá nên tôi thờng không giao thêm bài tập về nhà ở

các tiết tăng cờng, chỉ yêu cầu các em về nhà xem lại các bài tập đã chữa trên

lớp một lần là đợc

3 Phát huy tính tích cực học tập của HS

Quá trình học tập chỉ thực sự có hiệu quả khi HS hăng hái tham gia các

hoạt động học tập Do đó làm thế nào để học sinh tự giác, tích cực học tập

luôn là câu hỏi mà không chỉ tôi mà nhiều GV khác cũng băn khoăn, trăn trở

Qua quá trình nghiên cứu và học hỏi đồng nghiệp tôi đa ra một số biện pháp

và đã mang lại kết qủa rất tốt

a Trao phần th ởng cho HS đạt kết quả học tập suất sắc.

Mỗi HS đạt kết quả tổng kết cao nhất mỗi học kì của mỗi khối đợc tôi

trao tặng một phần thởng và danh hiệu thủ khoa vật lí của khối Phần thởng là

một cuốn sách nâng cao vật lí mà tôi tâm đắc Trang đầu các cuốn sách có lời

đề tặng của GV Những HS vinh dự nhận đợc phần thởng này đều rất phấn

khởi, tự hào Có em đã ra trờng tâm sự với tôi rằng “em luôn trân trọng và

giữ gìn cuốn sách của cô, phần thởng của cô đã động viên khuyến khích em

rất nhiều trong học tập và em luôn cố gắng để xứng đáng với phần thởng đó”

b Cho HS tập làm cô giáo

Đối với những tiết ôn tập kiểm tra hoặc ôn tập học kì, tôi thờng yêu cầu

HS chuẩn bị trớc các câu hỏi ôn tập ở nhà Vào đầu tiết học tôi cho một em

lên điều khiển lớp thảo luận lần lợt các câu hỏi GV chỉ là ngời theo dõi và

chốt lại kết quả cuối cùng Nếu em nào điều khiển tốt sẽ đợc GV cho điểm

khuyến khích

Đây cũng là một biện pháp hiệu quả, rèn đợc tính mạnh dạn trớc tập thể

cho HS Do các em tự điều khiển thảo luận với nhau nên phát biểu thoải mái

hơn Tuy nhiên sau đó GV phải chốt lại, uốn nắn các lời phát biểu của HS

cho đúng thuật ngữ vật lí

c Khuyến khích học sinh tích cực phát biểu xây dựng bài.

Trong quá trình dạy học tôi luôn động viên khuyến khích những HS

hăng hái phát biểu xây dựng bài Kể cả những em học yếu, nếu các em có

phát biểu đúng thì luôn nhận đợc điểm động viên thoả đáng Nếu lần trớc em

đã bị điểm kém thì tôi luôn luôn nhắc các em cố gắng lần sau và sẵn sàng tạo

điều kiện cho các em gỡ điểm Ngoài những em đạt danh hiệu thủ khoa vật lí

của các khối, tôi cũng trao giải thởng cho một em có tiến bộ nhất của khối

đó

V kết quả.

1 Kêt quả

Qua quá trình ngiên cứu đề tài tôi đã lập số liệu so sánh kết quả học tập của HS khối 7

học kì I năm học 2008-2009 ( thực nghiệm) với HS khối 7 học kì I năm học 2007- 2008

( đối chứng) thì thu đợc kết quả nh sau:

nghiệm 110 0 0 12 10,9 1 27 24,5 5 39 35,4 5 32 29,0 9

Đối

chứng 114 0 0 18 15,7 9 38 33,3 3 35 30,7 0 23 20,1 8

Trong năm học 2008 – 2009 tôi cũng đã tiến hành thử nghiệm trên khối 8,

trong đó tôi chọn lớp 8B là lớp đối chứng (không đợc áp dụng các biện pháp

trên) còn lớp 8A và 8C là lớp thực nghiệm Kết quả thu đợc cũng rất khả

Bằng việc áp dụng các biện pháp trên tôi cảm nhận đợc tiết dạy của

mình đã trở nên lôi cuốn, hấp dẫn HS hơn rất nhiều

- GV đã tạo ra không khí thi đua, tích cực học tập giữa các cá nhân và

giữa các nhóm trong hầu hết các tiết học

- Cũng thông qua các hoạt động nhóm này mà giáo dục cho HS tinh

thần trách nhiệm và thói quen lao động hợp tác theo sự phân công có kế

hoạch của nhóm, chia sẻ kinh nghiệm, lắng nghe ý kiến ngời khác, tranh

luận, học hỏi lẫn nhau, ý thức trách nhiệm với công việc chung Những HS

khá giỏi sẽ hỗ trợ rất nhiều cho những HS yếu kém hơn, khắc phục đợc tâm lí

tự ti cho những HS yếu kém đó Sự hợp tác trong lao động và trong nghiên

cứu là một đặc trng quan trọng của lao động trong xã hội công nghiệp hiện

đại

- HS chủ động tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, GV thì dễ

dàng thu đợc thông tin ngợc từ phía HS, xử lí đợc những tình huống có vấn

đề Chính vì vậy mà có thể nâng cao đợc chất lợng học tập của HS, xây dựng

đợc mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò HS tích cực học tập hơn nên

hăng hái bộc lộ suy nghĩ, qua đó GV cũng rèn đợc cho HS khả năng mạnh

dạn trớc tập thể

C kết luận

I Kết luận.

Tuy thời gian áp dụng các biện pháp trên cha nhiều nhng thông qua

những kết quả thu nhận ban đầu và những thông tin phản hồi tích cực từ phía

học sinh đã giúp tôi khẳng định đợc hớng đi đúng đắn của mình

Tuy nhiên đối với một số ít học sinh quá kém (gần nh thiểu năng trí tuệ)

thì tôi nhận thấy các biện pháp trên cha phát huy nhiều tác dụng Ngoài ra do

đặc điểm tâm lí lứa tuổi của các em: thích các hoạt động sôi nổi, thích thi đua

và khẳng định bản thân nên một số ít HS khi tham gia trò chơi còn gây ồn,

thậm chí cay cú, hiếu thắng

Trong những năm tới tôi sẽ cố gắng phát huy những u điểm và tìm hiểu

học hỏi thêm để khắc phục những hạn chế nói trên nhằm nâng cao hiệu quả

của các tiết dạy tăng cờng với mục tiêu để các em vui mà học chứ không phảimiễn cỡng học.

II Kiến nghị.

1 Đối với GV

+ GV cần nắm vững chơng trình giáo dục phổ thông môn vật lí để từ đóthiết kế, tổ chức, hớng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập với các hìnhthức phong phú đa dạng, có sức hấp dẫn và phù hợp với đặc trng bài học, với

điều kiện cụ thể của lớp, trờng và địa phơng

+ GV cần có biện pháp động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiệncho HS tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khámphá và lĩnh hội kiến thức; chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kĩnăng đã có của HS; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tựtin trong học tập cho HS; giúp các em phát triển tối đa năng lực, tiềm năngcủa bản thân

+ GV cần sử dụng các phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học một cáchhợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trng của cấp học, môn học; nộidung, tính chất của bài học; đặc điểm và trình độ của HS; thời lợng dạy học

và các điều kiện dạy học cụ thể của trờng, địa phơng

+ GV phải rèn luyện ngôn ngữ vật lí cho HS, hớng dẫn HS phát biểunhững suy nghĩ, lí luận của mình thành lời một cách chính xác, đúng thuậtngữ vật lí; rèn cho HS có t duy độc lập, có kĩ năng thảo luận nhóm một cáchchủ động hiệu quả

2 Đối với cán bộ quản lí giáo dục.

+ Tạo mọi điều kiện thuận lợi cho GV thực hiện đổi mới PPDH

+ Có biện pháp quản lí, chỉ đạo đổi mới PPDH trong nhà trờng một cáchhiệu quả; thờng xuyên tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá các hoạt độngdạy và học theo định hớng đổi mới PPDH, đặc biệt là tổ chức các chuyên đề

về đổi mới PPDH

+ Động viên, khen thởng kịp thời những GV thực hiện có hiệu quả đổimới PPDH đồng thời phê bình nhắc nhở những ngời cha tích cực đổi mớiPPDH

Trên đây là một vài biện pháp tôi đã áp dụng tại trờng THCS Đình Xuyên trong năm vừa qua Đó chỉ là ý tởng cá nhân, việc áp dụng còn phải tuỳ thuộc từng GV, từng điều kiện dạy và học cụ thể của từng trờng Tuy tôi nhận thấy nó có nhiều u điểm nhng cũng không thể tránh khỏi những hạn chế nhất định Do vậy rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp và ban giám khảo để tôi càng ngày càng tiến bộ hơn Tôi xin chân thành cảm ơn.

Đình Xuyên ngày 25/04/2009 Ngời viết

Đoàn Thuý Hoà

Môc lôc