Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học lớp 9 docx

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học hóa học Huyện tân biên Phần ii : hóa hữu cơ Năm học : 2009 -2010 Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học lớp 9 Vịng tỉnh... Thang đo độ

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học hóa học

Huyện tân biên

Phần ii : hóa hữu cơ Năm học : 2009 -2010

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học lớp 9

Vịng tỉnh

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học hoÁ HỮU CƠ

CHỦ ĐỀ 1 ; thiết lập công thức phân tử

 Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon ( Trừ C , CO , CO 2 , =CO 3 )

 Hợp chất hữu cơ thường có 4 nguyên tố chính : C , H , O, N

CTTQ : C x H y O z N t với x ≥ 1 ; y≥ 2 ; z ≥ 0 ; t ≥ 0 & x,y,z,t là những số

nguyên

A hóa trị của nguyên tố trong HCHC

C : IV H : I

N : III Cl : I

O : II Br : I

HỢP CHẤT HỮU CƠ HIDROCACBON DẪN XUẤT HIDROCACBON

Rượu (Ankol )

Axit hữu cơ ( axit cacboxilic )

Hợp chất cao phân tử ; axit amin , polime

+ Có 3 loại mạch cacbon : + mạch thẳng : C – C –C –C … + mạch nhánh : C – C – C –C ‘C

+ mạch vòng

# LƯU Ý : + C  C4 : chất ở thể khí

+ C5  C17 : chất ở thể lỏng

+ C18  … : chất ở thể rắn

Trang 1

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học HÓA HỮU CƠ

 4 họ của hidrocacbon đều cháy sinh ra CO2 & H2O

- nCO2 < nH2O : Họ Ankan

mach

ho

Mach vong

Ankan

CnH2n+2

( n≥1)

Anken

CnH2n

(n≥2)

Ankin

CnH2n-2

(n≥2)

Xicloanka n

CnH2n

( n≥ 3)

Aren

CnH2n-6

(n≥ 6 )

- nCO2 = nH2O : Họ Anken

- nCO2 > nH2O : Họ Ankin

 Một vòng bằng một liên kết đôi

 Hai liên kết đôi bằng một liên kết ba

 Số Cacbon : Ankan Anken Ankin

1 met Metan Meten Metin

2 et Etan Eten Etin

3 prop Propan Propen Propin

4 but Butan Buten Butin

5 pent Pentan Penten Pentin

6 hecx Hecxan Hecxen Hecxin

7 hept Heptan Hepten Heptin

8 oct Octan Octen Octin

9 non Nonan Nonen Nonin

10 dec Decan Decen Decin

- C x H y + ( x + y/ 4 ) O 2 x CO 2 + ( y/2 ) H 2 O

- Ankan

C n H 2n+2 + { ( 3n +1 )/ 2} O 2 nCO 2 + ( n+1 ) H 2 O

- Anken

C n H 2n + (3n /2 ) O 2 t 0 nCO 2 + nH 2 O

- Ankin

C n H 2n-2 + {( 3n-1)/2}O 2 nCO 2 + (n-1) H 2 O

 Xác định công thức cấu tạo của HCHC C x H y O z ta cần :

2x +2 -y

+ Tính số liên kết pi : k = 2

 k =0  chỉ có 1 liên kết đơn ( không có mạch vòng )

 k=1  Có một liên kết đôi Hoặc 1 vòng no

 k =2  Có 2 liên kết đôi ( x ≥ 3 ) hoặc 1 liên kết ba ( x ≥ 2) hoặc một vòng không no có 1 liên kết đôi ( x ≥ 3)

 k=4  có nhân thơm trong công thức phân tử

C x H y O z + { x +y/4 –z/2 } O 2 xCO 2 + (y/2) H 2 O

Trang 2

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học hóa vô cơ

1 Thang đo độ PH

Axit Trung tính Kiềm

ĐỘ AXIT TĂNG DẦN

ĐỘ BAZƠ TĂNG DẦN

 Độ pH càng lớn thì bazơ càng mạnh nhưng axit càng yếu khi độ pH lớn

2 Dãy hoạt động hóa học của kim loại

Theo SGK : K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au

Theo sách tham khảo :

`Li, K, Ba, Ca ,Na, Mg, Al, Mn, Zn, Fe, Ni, Sn, Pb, (H), Cu, Hg, Ag, Pt, Au

3 Mối quan hệ tương hỗ giữa các loại hợp chất vô cơ

OXIT KHÔNG TẠO

MUỐI OXIT

OXIT TẠO MUỐI

TÍNH

AXIT

MUỐI

Trang 3

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học hóa vô cơ

4 Khái quát về oxit

a Phân loại oxit

OXIT ( nguyên tố + oxi )

MUỐI

Oxit bazơ

( kim loại

Oxit axit ( phi kim

Oxit lưỡng tính : oxit

Oxit không tạo muối hay oxit trung tính :

+ oxi ) + oxi ) của nhôm NO , CO …

b Lưu ý

Các kim loại khi kết hợp với Oxi ở mức hóa trị cao là oxit axit : CrO 3

tương ứng với axit H 2 CrO 4 , Mn 2 O 7 tương ứng với axit HMnO 4 ….

5 Công thức tổng quát các dạng hợp chất của nguyên tố

Phân

nhóm

Hợp

chất với

oxi

Hóa trị

cao nhất

với oxi

Hợp

chất với

hiđro

RH ( Rắn )

RH 2

( Rắn )

RH 3

(Rắn )

RH 4

( Khí )

RH 3

( Khí )

RH 2

( H 2 R ) ( khí )

RH ( HR ) ( Khí ) Hóa trị

cao nhất

với

hiđro

Hợp

chất với

hiđroxit

H 3 RO 4 H 2 RO 4

HR,HRO HRO 3 ,

Trang 4

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học

hóa vô cơ

6 Phân loại chất vô cơ

CHẤT VÔ CƠ

Muối`

Oxit bazơ Oxit axit Oxit lưỡng

tính

Oxit trung tính

Bazơ tan Bazơ không

tan

Axit không

có oxi

Axit

có oxi

Muối trung hòa

Muối axit

7 Hợp kim gang thép

dát mỏng được

Đàn hồi ,dẻo ,rèn ,dát mỏng ,kéo sợi được ,cứng

- dùng CO khử oxit sắt ở

t 0 cao

- trong lò luyện thép

- Oxi hóa các nguyên tố

C , Mn ,Si ,S ,P ,… có trong gang

Trang 5

Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học hóa vô cơ

8 Các công th c th ng g pức thường gặp ường gặp ặp

n = m/M

 m =n.M

 M =m/n

n m M

Số mol Khối lượng Khối lượng mol

mol gam gam

n = V/22,4

CM = n/V

n = CM V

V = n/CM

V

CM

Thể tích dung dịch Nồng độ mol

lít mol/lit

n =( C% mdd): (100 M)

( 100 là 100% ) C%mdd

M

Nồng độ phần trăm Khối lượng dung dịch Khối lượng mol

% gam gam

n =(P V) : ( R.T ) P

V R T

Ap suất Thể tích Hằng số ( 22,4 : 273 ) Nhiệt độ ( 0C + 273 )

atm lit

0K C% = mct 100 / mdd

 mct = mdd C% / 100

 mdd = mct.100 / C%

 C% = CM.M /10D D Khối lượng riêng gam /ml

mdd =mct + mdm mdm

mdd

Khối lượng dung môi Khới lượng dung dịch

gam gam

m =VD

 V = m/D

 D = m/V

V D m

Thể tích dung dịch Khối lương riêng Khối luợng

lit gam/ml gam

%A = mA 100/ mhh

%B = mB 100 / mhh

mhh = mA +mB…

%A ;%B

mhh

mA ; mB

% từng chất Khối lượng hỗn hợp Khối lượng từng chất

% gam gam

d =mA/mB

d = MA/MB

MA;MB

d

Khối lượng mol từng chất

Tỉ khối

gam

Hiệu suất tham gia

lượng lý thuyết.100

lượng thực tế Ap dụng cho thể tích , số mol, khối lượng

Hiệu suất sản phẩm

luợng thực tế 100

Lượng lý thuyết