Quản lý Nhà nước về du lịch - Thực trạng và giải pháp

Quản lý Nhà nước về du lịch - Thực trạng và giải pháp

Lời mở đầu

Thực hiện đờng lối đổi mới của Đảng và Nhà nớc, nền kinh tế của đất nớc

ta đã có những bớc phát triển nhảy vọt với tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nớc( GDP ) bình quân 7%/năm, cơ cấu ngành nghề ngày càng đa dạng, phong phútheo hớng công nghiệp, dịch vụ Đặc biệt trong 15 năm đổi mới vừa qua, cácngành dịch vụ ở nớc ta đã có bớc phát triển đặc biệt và đóng góp đáng kể vào nềnkinh tế.Trong cơ cấu các ngành dịch vụ, ngành du lịch ngày càng có vị trí và vaitrò quan trọng, đặc biệt khi Việt Nam thực hiện quá trình hội nhập nền kinh tế thếgiới, tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế

Để ''Du lịch thực sự trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn'', một yêu cầukhông thể thiếu đó là vai trò quản lý Nhà nớc về Du lịch Bởi lẽ, thông qua quản

lý Nhà nớc về Du lịch, Nhà nớc sẽ định hớng cho du lịch phát triển về mọi mặt,khai thác lợi thế tối đa với mục tiêu đem lai lợi nhuận đóng góp ngày càng nhiềucho nền kinh tế Cùng với sự ra đời của Tổng cục du lịch năm 1992, hệ thống cơquan quản lý Nhà nớc về du lịch đã đợc hình thành đồng bộ ở nớc ta từ trung ơng

đến địa phơng Hệ thống cơ quan quản lý đó đã thực hiện tốt công tác quản lýNhà nớc trên lĩnh vực du lịch, thể hiện bằng việc tạo lập môi trờng pháp lý về dulịch, xây dng các chơng trình phát triển du lịch quy mô toàn quốc, ngành, địa ph-

ơng tổ chức thực hiện các chơng trình du lịch, quản lý hệ thống doanh nghiệphoạt động du lịch, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động du lịch, nângcao vị thế du lịch Việt Nam trên trờng quốc tế

Sự phát triển và đóng góp của công tác quản lý Nhà nớc về du lịch trong việcphát triển ngành du lịch nớc ta trong thời gian vừa qua là rất quan trọng Tuynhiên, trong tiến trình đổi mới, trớc những biến đổi sâu sắc trong cả nớc và thếgiới, ngành du lịch nớc ta đang đứng trớc thời cơ và thách thức to lớn trong việcphát triển

Để đáp ứng đợc những điều kiện đổi mới, công tác quản lý Nhà nớc về du lịch

phải không ngừng đợc hoàn thiện Đó chính là lý do để tác giả chọn đề tài ''Quản

lý Nhà nớc về du lịch - Thực trạng và giải pháp'' làm đề tài nghiên cứu cho đề

án môn học Kinh tế du lịch

Chơng I: Cơ sở lý luận chung về quản lý Nhà nớc và vai trò của quản lý Nhà nớc

về du lịch trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa

Chơng II: Thực trạng công tác quản lý Nhà nớc về du lịch ở nớc ta hiện nay Chơng III: Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nớc về du

lịch

Đây là một đề tài rộng và phức tạp, hơn nữa do khả năng và thời gian có hạnnên không tranh khỏi những thiếu sót Rất mong đợc sự góp ý và giúp đỡ củathày cô giáo và các bạn để đề án đợc hoàn thiện hơn

Chơng I

Cơ sở lý luận về quản lý Nhà nớc và vai trò của quản lý Nhà nớc về du lịch

trong nền kinh tế thị trờng định hớng Xã hội chủ nghĩa

I Du lịch, vị trí và vai trò của ngành du lịch đối với nền kinh tế quốc dân.

hỏi cần thiết Tuy nhiên do hoàn cảnh khác nhau, dới góc độ nghiên cứu khácnhau, mỗi ngời có một cách hiểu về du lịch khác nhau.

ở nớc ta, trong cuốn '' Du lịch và kinh doanh du lịch''(1), tiến sĩ Trần Nhạn đãviết: '' Du lịch là quá trình hoạt động của con ngời rời khỏi quê hơng đến một nơikhác với mục đích là đợc thẩm nhận những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc,

độc đáo và khác lạ với quê hơng, không nhằm mục đích sinh lời đợc tính bằng

đồng tiền''

Hiện nay, tổ chức du lịch thế giới WTO (Word Torism organisation) đã thốngnhất khái niệm du lịch phản ánh các mối quan hệ có tính bản chất bên trong làmcơ sở cho việc nghiên cứu các xu hớng và quy luật phát triển của nó Theo đó ''

Du lịch là tổng thể của những hiện tợng và những mối quan hệ phát sinh do sự tác

động qua lại khách du lịch, ngời kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại và cộng

đồng dân c địa phơng trong quá trình thu hút và lu giữ khách du lịch''(2) Địnhnghĩa này đã nêu bật lên đợc mối quan hệ, tác động qua lại của cả hệ thống conngời, tổ chức thực hiện du lịch

Nh vậy, du lịch đợc coi nh một quá trình mà ở đớ có sự gặp nhau giữa lợi íchtinh tần của khách du lịch và lợi ích kinh tế của ngời kinh doanh du lịch Nhu cầucủa khách du lịch càng cao thì đòi hỏi của hệ thống tổ chức thực hiện, kinh doanh

du lịch càng phải hoàn thiện

2 Vị trí và vai trò của ngành du lịch trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế ở nớc ta.

Hoạt động du lịch trên toàn thế giới mặc dù co giai đoan bị ngng trệ do chiếntranh thế giới thứ I và thứ II, nhng từ thập kỷ 60 trở lại đây, du lịch đã dần pháttriển với tốc độ nhanh.Sự phát triển của kinh tế thế giới đã tạo điều kiện cho nhânloại mơe rộng và tăng cờng hoạt động du lịch Du lịch đã và đang trở thành hiệntợng kinh tế xã hội phổ biến, thành ngành kinh tế mũi nhọn của một số nớc,ngành ''công nghiệp không khói'' Hiện nay, ngành ''công nghiệp'' này chỉ đứngsau công nghiệp dầu khí và ô tô Đối với các nớc đang phát triển thì du lịch đợccoi là một trong những cứu cánh để vực dậy nền kinh tế ốm yếu của quốc gia.Nớc ta là một nớc đang phát triển, nền kinh tế trong những năm gần đây đã cónhiều bớc phát triển so với thời kỳ những năm 80 song so với một số nớc trong

cuộc chiến tranh lớn và hậu quả mà chúng để lại là một khó khăn thách thức lớn

đôí với nớc ta Khi đất nớc ta bớc vào thời kỳ đổi mới, Đảng và Nhà nớc đã chủtrơng phát triển du lịch và coi du lịch nh một ngành kinh tế thực sự

Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp đóng vai trò quan trong trong việc thúc

đẩy nền kinh tế nớc ta phát triển Những lợi ích mà ngành du lịch nói riêng cũng

nh ngành dịch vụ nói chung đem lại rất to lớn Nhận thức đợc tầm quan trọng của

du lịch, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nớc ta đã đặc biệt quan tâm đếnviệc định hớng và phát triển nhằm đa du lịch trở thành một ngành kinh tế mũinhọn của đất nớc thể hiện ở những chơng trình phát triển du lịch, gắn phát triển

du lịch với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, gắn phát triển dulịch với bảo vệ và hoàn thiện môi trờng Biểu hiện cụ thể của những nhính sách

đó là chơng trình hành động quốc gia về du lịch:'' Việt Nam - điểm đến của thiênniên kỷ mới'' Vì vậy tại đại hội Đảng IX, Đảng và Nhà nớc ta đã khẳng định pháttriển du lịch gắn liền với tăng cờng quản lý Nhà nớc, làm cho du lịch phát triển

đúng định hớng xã hội chủ nghĩa, có nghĩa là làm sao cho du lịch thực sự là cơhội của đông đảo quần chúng nhân dân

II Sự cần thiết của quản lý Nhà nớc về du lịch.

1 Khái niệm quản lý Nhà nớc và quản lý Nhà nớc về du lịch.

Kể từ khi xã hội phân chia giai cấp, Nhà nớc xuất hiện thì quản lý Nhà nớccũng xuất hiện Nhà nớc nào cũng có chức năng quản lý đất nớc, đảm bảo sự antoàn quốc gia và quản lý kinh tế vĩ mô Tuy nhiên vai trò kinh tế của Nhà nớctrong mỗi giai đoạn lịch sử không giống nhau Vậy thế nào gọi là quản lý? Thuậtngữ quản lý có thể hiểu là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động củanhững ngời cộng sự khác cùng chung một tổ chức Tuy nhiên theo quan điểmchung nhất thì: '' Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tợng quản lýnhằm đật đợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trờng

Dựa trên khái niệm quản lý, ta có thể hiểu: Quản lý Nhà nớc về kinh tế hay còngọi là quản lý hành chính kinh tế là sự tác động của Nhà nớc đối với toàn bộ nềnkinh tế bằng quyền lực của Nhà nớc thông qua các công cụ nh: pháp luật, chínhsách, chơng trình phát triển kinh tế, làm cho các thành phần kinh tế phát triểntheo một trật tự, quỹ đạo nhất định với mục tiêu phát triển tối đa các nguồn lựctrong và ngoài nớc nhằm phát triển kinh tế

Du lịch là một ngành kinh tế tơng đối mới mẻ đối với các nớc đang phát triển,

đặc biệt là đối với nớc ta Tuy vậy đây là một ngành kinh doanh dịch vụ mangtính chiến lợc trong giai đoạn phát triển của đất nớc Do vậy, quản lý Nhà nớc về

du lịch là hết sức cần thiết Bởi vì quản lý Nhà nớc về du lịch chính là làm cho dulịch phát triển đúng định hớng xã hội chủ nghĩa, phát huy mọi tiềm năng du lịch,thu hút ngày càng nhiều khách du lịch đóng góp vào ngân sách Nhà nớc

Quản lý Nhà nớc về du lịch là quá trình tác động của Nhà nớc đến du lịchthông qua hệ thống chính sách pháp luật với mục tiêu phát triển du lịch đúng địnhhớng của Nhà nớc tạo nên trật tự trong hoạt động du lịch, làm cho du lịch thực sự

là một ngành kinh tế mũi nhọn Đối tợng của quản lý đó chính là hoạt động dulịch, cơ quan tổ chức hoạt động du lịch và cả chính các du khách

2 Sự cần thiết của quản lý Nhà nớc về du lịch.

2.1_ Đối với nền kinh tế thị trờng ở nớc ta.

Thực tế chỉ ra rằng, mọi nền kinh tế đều cần có sự quản lý của Nhà nớc Song

do tính đa dạng của thực tiễn ở các nớc là khác nhau, do đó, việc quản lý Nhà nớc

ở mỗi nền kinh tế, mỗi quốc gia là không giống nhau Thực tế cho thấy, nền kinh

tế muốn phát triển nhanh đòi hỏi đất nớc phải có cơ sở hạ tầng (phục vụ sản xuất

và đời sống) hiện đại, lĩch vực mà ngoài Nhà nớc ra không ai đảm nhiệm đợc.Cho nên ngời ta ngày càng ý thức rõ kinh tế phát triển ngày càng cao, xã hội hoásản xuất ngày càng mở rộng, thị trờng ngày càng phát triển, càng cần có sự quản

lý của Nhà nớc về kinh tế

ở nớc ta, trong quá trình xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vậnhành theo cơ chế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nớc.Bên cạnh lập trờng của chủ nghĩa Mac - Lênin và t tởng Hồ Chí Minh, Một yêucầu đặt ra là chúng ta phải biết tiếp thu những tinh hoa văn hoá của nhân loại

Đặc biệt là những t tởng, học thuyết về kinh tế thị trờng, một vấn đề hết sức mới

mẻ ở nớc ta

Do xu hớng hội nhập nền kinh tế của nớc ta vào nền kinh tế thế giới, mở rộnghợp tác, giao lu quốc tế Cho nên Nhà nớc co vai trò quan trọng trong việc ổn

định môi trờng chính trị, xã hội, tạo cơ hội tốt cho nền kinh tế phát triển, thu hút

đầu t nớc ngoài Mặt khác, do định hớng phát triển kinh tế nớc ta là phát triển

đối với nền kinh tế là tất yếu khách quan Chỉ có Nhà nớc mới co đủ sức mạnh vàcơ sở vật chất để thực hiện chức năng quản lý nền kinh tế.

2.2_ Đối với ngành du lịch.

Ngành kinh doanh du lịch giống nh một cơ thể sống và luôn đòi hỏi sự quản lýsáng tạo để duy trì và phát triển Việc thành công hay thất bại của ngành du lịchcũng nh nhu cầu nền kinh tế của một nớc phụ thuộc hoàn toàn vào việc xây dựngmột cách sáng tạo những chính sách thích hợp với điều kiện và trình độ phát triểncủa một đất nớc Do vậy, vấn đề quản lý Nhà nớc đối với du lịch là một vấn đềcần thiết đợc đặt lên hàng đầu Hơn nữa, du lịch mới trong giai đoạn đầu pháttriển, còn gặp nhiều khó khăn và thách thức lớn do vậy cần có sự tham gia chỉ

đạo và định hớng của Nhà nớc để du lịch phát triển Vì vậy, quản lý du lịch trongnền kinh tế thị trờng của Nhà nớc là cần thiết và khách quan:

- Một mặt do những khuyết tật và hạn chế của cơ chế thị trờng gây nên, mặtkhác, do Nhà nớc đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, thể hiện ở việc định h-ớng phát triển kinh tế xã hội nói chung cũng nh ngành kinh tế du lịch nói riêngtrong từng thời kỳ

- Để giải quyết các mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trờng, duy trì sự ổn địnhcũng nh thúc đẩy tăng trởng và phát triển kinh tế

- Tạo ra sự thống nhất trong tổ chức và phối hợp các hoạt động của cơ quanquản lý Nhà nớc về du lịch Đồng thời giúp cho việc khai thác các thế mạnh củatừng vùng, từng địa phơng đạt kết quả Hơn nữa, phát huy lợi thế so sánh củaquốc gia trong phát triển du lịch quốc tế

- Du lịch là một ngành kinh tế mũi nhon của nớc ta Nó liên quan đến nhiềungành, nhiều lĩnh vực khác nhau do vậy cần có sự quản lý của Nhà nớc để điềuhoà mối quan hệ giữa du lịch với các ngành, các lĩnh vực liên quan

Tóm lại, khi nền kinh tế của đất nớc cần đến sự quản lý của Nhà nớc thì côngtác quản lý đối với một ngành trong nền kinh tế là tất yếu khách quan

3 Chức năng và nội dung của quản lý Nhà nớc về du lịch.

3.1_ Chức năng quản lý.

a_ Chức năng hoạch định.

- Nhà nớc thực hiện chức năng hoạch định để định hớng hoạt động du lịch, xáclập các chơng trình, các dự án, cụ thể hoá các chiến lợc, đặc biệt là các lộ trìnhhội nhập khu vực và quốc tế.

- Thiết lập khuôn khổ pháp lý thông qua việc ban hành và tổ chức thực hiện cácvăn bản quy phạm pháp luật về du lịch, tạo ra môi trờng pháp lý cho hoạt động dulịch

- Chức năng hoạch định giúp cho các doanh nghiệp du lịch có phơng hớng hìnhthành các phơng án chiến lợc, kế hoạch kinh doanh Nó vừa giúp tạo lập môi tr-ờng kinh doanh vừa cho phép Nhà nớc có thể kiểm soáthoạt động của cacs doanhnghiệp và các chủ kinh doanh du lịch trên thị trờng

b_ Chức năng tổ chức và phối hợp.

- Nhà nớc bằng việc tạo lập các cơ quan và hệ thống tổ chức quản lý về du lịch,

sử dụng bộ máy này để hoạch đinh các chiến lợc, quy hoạch, các chính sách,cácvăn bản quy phạm pháp luật đồng thời thực hiện những vấn đề thuộc về quản lýNhà nớc nhằm đa chính sách phù hợp về du lịch và thực tiễn, biến quy hoạch, kếhoạch thành hiện thực, tạo điều kiện cho du lịch phát triển

- Hình thành cơ chế phối hợp hữu hiệu giữa cơ quan quản lý Nhà nớc về dulịch với các cấp trong hệ thống quản lý du lịch của trung ơng, tỉnh ( thành phố),quận (huyện, thị xã)

- Trong lĩnh vực du lịch quốc tế, chức năng này đợc thể hiện ở sự phối hợp giữacác quốc gia có quan hệ song phơng hoặc trong cùng một khối kinh tế, thơng mại

du lịch trong nỗ lực nhằm đa dạng hoá đa phơng thức quan hệ hợp tác quốc tếtrong du lịch đạt tới các mục tiêu và đảm bảo thực hiện các cam kết đã ký

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dỡng và phát triển nguồn nhân lực

du lịch, nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch ,môi trờng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá, thuần phong mỹ tục của dân tộctrong hoạt động du lịch

c_ Chức năng điều tiết các hoạt động du lịch và can thiệp thị trờng.

- Nhà nớc hớng dẫn, kích thích các doanh nghiệp du lịch hoạt động theo địnhhớng đã vạch ra Can thiệp, điều tiết thị trờng khi cần thiết đảm bảo ổn định kinh

tế vĩ mô

- Nhà nớc sử dụng nhiều công cụ, biện pháp khác nhau để điều tiết, can thiệpthị trờng và hoạt động kinh doanh du lịch, xử lý đúng đắn mẫu các quan hệ trao

- Giám sát hoạt động của mọi chủ thể kinh doanh du lịch cũng nh chế độ quản

lý của các chủ thể đó Cấp và thu hồi giấy phép, giấy hoạt động trong hoạt động

du lịch

- Phát hiện những lệch lạc, nguy cơ chệch hớng hoặc vi phạp pháp luật vànhững quy định của Nhà nớc

- Kiểm tra đánh giá sức mạnh của hệ thống tổ chức quản lý du lịch của Nhà

n-ớc cũng nh năng lực của đội ngũ cán bộ công chức quản lý Nhà nn-ớc về du lịch

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dỡng và phát triển nguồn nhân lực

du lịch, nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch,môi trờng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá, thuần phong mỹ tục của dân tộc

3.1_ Nội dung quản lý Nhà nớc về du lịch

Tại điều 41 của pháp lệnh về du lịch có quy định nội dung quản lý Nhà nớc về

du lịch nh sau:

- Ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về du lịch

- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lợc, quy hoạch, kế hoạch và chính sáchphát triển du lịch

- Quy định về tổ chức bộ máy quản lý Nhà nớc về du lịch, về việc phối hợp củacác cơ quan Nhà nớc trong việc quản lý Nhà nớc về du lịch

- Tổ chức và quản lý công tác xúc tiến và hợp tác quốc tế về du lịch

- Cấp, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thực tế đã chỉ rõ, hoạt động du lịch trong cơ chế thị trờng cũng nh trong nềnkinh tế thị trờng định hớng xã hôị chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay rất cần đến sự điềuhành, quản lý của Nhà nớc đặc biệt trong xu thế toàn cầu hoá, khu vực hoá củahoạt động du lịch, việc hợp tác, liên kết luôn đi liền với cạnh tranh đòi hỏi mỗi n-

ớc phải có chiến lợc phát triển tổng thể du lịch Xuất phát từ điều kiện của mình,mỗi nớc phải vừa biết phát huy đặc thù, huy động nội lực để tăng khả năng hấpdẫn khách du lịch, vừa phù hợp với thông lệ quốc tế, tranh thủ đợc điều kiện bênngoài để có điều kiện hội nhập Đây là vấn đề thuộc quyền Nhà nớc và cũng làtrách nhiệm của Nhà nớc trong phát triển du lịch.

Chơng II Thực trạng công tác quản lý Nhà nớc về du

lịch ở nớc ta hiện nay

I Khái quát chung về sự ra đời Tổng cục du lịch - cơ quan quản lý Nhà nớc về

du lịch.

1 Sự ra đời của Tổng cục du lịch

Tính đến nay ngành du lịch Việt Nam đã có hơn 40 năm hình thành và pháttriển Nghị định 26/CP ngày 09/07/1960 của Hội đồng chính phủ, Công ty du lịchViệt Nam đầu tiên đợc thành lập là mốc đánh dấu sự ra đời của ngành du lịchViệt Nam Là một công ty trực thuộc Bộ ngoại thơng nhng nhiệm vụ của công ty

du lịch đầu tiên là phục vụ cho các đoàn khách của Đảng và Chính phủ Tổ chức

du lịch đầu tiên của Việt Nam ra đời với cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn, lạchậu, đội ngũ công nhân viên it ỏi về số lợng, non kém về nghiệp vụ nên gặp nhiềukhó khăn trong công tác phục vụ và đón tiếp khách Nhng với tráh nhiệm và lòngnhiệt tình, với tính cần cù vốn có của 112 cán bộ nhân viên đầu tiên của ngành dulịch Việt Nam đã hoàn thành nhiệm vụ đợc giao Về ý nghĩa, tổ chức này đã đặtnền móng cho sự hình thành một ngành kinh tế mới mẻ ở nớc ta

Do lợng khách ngày một tăng và nhu cầu tham quan, du lịch ra nớc ngoài xuấthiện đòi hỏi ngành du lịch phải không ngừng đầu t về mọi mặt nhằm giảm bớtnhứng khó khăn về tài chính Trớc sự phát triển không ngừng về mọi mặt củangành du lịch, một đòi hỏi thực tiễn là phải có một cơ quan có đủ thẩm quyền vàchức năng quản lý du lịch Với sự đầu t lớn mạnh về cơ sở vật chất, quyền hạn,chức năng quản lý mở rộng, giai đoạn này Tổng cục du lịch Việt Nam trực tiếpquản lý trên 30 công ty du lịch trong cả nớc cùng với hàng trăm khách sạn, nhàhàng, biệt thự, hàng ngàn phơng tiện, hàng vạn cán bộ công nhân viên có trình độ

và kinh nghiêm để phục vụ khách du lịch trong và ngoài nớc Tình hình hoạt độngkinh doanh du lịch ngày một phong phú đa dạng và là một lĩnh vực không thểthiếu đợc trong ngành du lịch

Do trực thuộc một bộ, không mang tính kinh tế, cha đợc sự chỉ đạo phù hợp vềmặt chuyên môn và đặc biệt còn non về mặt hoạt động kinh doanh, nhiều công tylâm vào tình trạng thua lỗ, vi phạm quy chế, pháp luật, gây thiệt hại không nhỏ

cho nền kinh tế nớc nhà Bên cạnh đó còn phải kể đến công tác quản lý cha sátvới thực tế, chuyên môn do trình độ thấp kém nên sản phẩm du lịch khá đơn điệu,chất lợng thấp Bản chất của du lịch không chỉ là một ngành kinh tế nên công tác

tổ chức, quản lý còn một số vớng mắc nhất định, hiệu quả của hoạt động du lịchcha đồng bộ

2 Bộ máy quản lý của Tổng cục du lịch.

Xuất phát từ mục tiêu, phơng hớng phát triển của mỗi quốc gia, từ chức năngnhiệm vụ của ngành du lịch mà mỗi quốc gia thiết lập một hệ thống cơ quan quản

lý Nhà nớc tơng ứng nhằm đảm bảo hiệu lực quản lý và sự linh hoạt Các nớc trênthế giới và trong khu vực châu á - Thái Bình Dơng lựa chọn những mô hình tổchức hệ thống cơ quan quản lý Nhà nớc khác nhau

ở nớc ta, bộ máy quản lý hành chính Nhà nớc về du lịch cấp Trung ơng hiệnnay ở nớc ta là Tổng cục du lịch, dới Tổng cục du lịch là các Sở du lịch và Sở th-

ơng mại du lịch

Tổng cục du lịch là một cơ quan độc lập trực thuộc chính phủ Tại điều 1 Nghị

định 53/CP đã quy định cơ cấu tổ chức của Tổng cục du lịch nh sau:

- Các tổ chức giúp Tổng cục du lịch thực hiện chức năng quản lý Nhà nớc về

du lịch

- Tổng số các đơn vị giúp Tổng cục trởng thực hiện chức năng quản lý Nhà nớc

về du lịch là 7 đơn vị gồm 6 vụ và 2 cơ quan ngang vụ là văn phòng Tổng cục và

Chính phủ

thanh tra Tổng cục Vụ du lịch và khách sạn ở Nghị định 20/CP đợc tách ra thànhhai vụ riêng biệt là Vụ lữ hành và Vụ khách sạn.

Tại điều 4 của Nghị định 20/CP đã quy định: '' Tổng cục trởng Tổng cục dulịch chịu trách nhiệm trớc Thủ tớng chính phủ điều hành hoạt động của Tổng cục

du lịch Các Tổng cục phó do Tổng cục trởng phân công công tác và chịu tráchnhiệm về công việc đợc phân trớc Tổng cục trởng Tổng cục trởng và các Tổngcục phó do Thủ tớng chính phủ bổ nhiệm và miễn nhiệm''

3 Chức năng quản lý của Tổng cục du lịch.

Điều 1 của Nghị định 20/CP ngày 27/12/1992 quy định: '' Tổng cục du lịch làcơ quan thuộc chính phủ, thực hiện chức năng quản lý Nhà nớc đối với các hoạt

động du lịch trong phạm vi cả nớc Bao gồm: hoạt động về du lịch của các thànhphần kinh tế, cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội, công dân Việt Nam và ngời nớcngoại tại Việt Nam''

Tại điều 43 của pháp lệnh du lịch ngày 20/12/1999 quy định:'' Tổng cục dulịch là cơ quan thuộc chính phủ, chịu trách nhiệm trớc chính phủ, thực hiện chứcnăng quản lý Nhà nớc về du lịch''

II Thực trạng công tác quản lý Nhà nớc về du lịch ở nớc ta.

1 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật.

Để quản lý đợc các hoạt động kinh tế xã hội của đất nớc, Nhà nớc phải sử dụngcác công cụ quản lý Một trong những công cụ hữu hiện nhất của Nhà nớc là banhành pháp luật vì pháp luật tạo ra môi trờng pháp lý để điều chính các hoạt độngquản lý, hoạt động kinh doanh du lịch, ghi nhận quyền hạn và trách nhiệm củacác cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc kinh doanh và phát triển du lịch Vớicông cụ pháp lý, Nhà nớc sẽ điều chỉnh vĩ mô hoạt động du lịch Pháp luật cũng

là kênh quan trọng để đa những chủ trơng chính sách của Đảng và phát triển dulịch ở nớc ta vào cuộc sống

Các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực du lịch đã bao quát đợc những vấn

đề cấp bách và thời sự của hoạt động kinh doanh du lịch Về quan hệ quốc tế,Những văn bản quy phạm pháp luật về du lịch cũng đã tạo ra sự tin tởng yên tâm

của bạn bè quốc tế đến với Việt Nam tham gia hợp tác vào lĩnh vực kinh tế, dulịch.

Nhìn chung các công tác ban hành và thực hiện các văn bản quy phạm phápluật du lịch trong thời gian qua là hợp lý, cần thiết và đạt đợc kết quả to lớn, thểhiện ở lợt khách, cơ sở vật chất, đội ngũ lao động đều co bớc phát triển nhanhchóng và đáng ghi nhận Tuy nhiên bên cạnh đó còn bộc lộ những hạn chế cần đ-

sự phát triển của nền kinh tế Bộ máy quản lý Nhà nớc về du lịch từ Trung ơng

đến địa phơng đang dần đợc hoàn thiện và phát huy chức năng quản lý Nhà nớc

về du lịch

Tổng cục du lịch - cơ quan quản lý Nhà nớc về du lịch đợc thành lập đã gópphần vào công tác chỉ đạo, phối hợp thực hiện kế hoạch quy hoạch, phát triển dulịch Từ khi thành lập đến nay, Tổng cục du lịch, các Sở du lịch và Sở thơng mại -

Du lịch đã từng bớc tăng cờng hiệu lực quản lý của mình đối với hoạt động dulịch: rà soát, cấp giấy phép kinh doanh, đặc biệt là lĩnh vực kinh doanh lữ hànhquốc tế

Bên cạnh đó, cùng với các sở địa phơng, Tổng cục du lịch đã xây dựng chế độbáo cáo định kỳ về việc thực hiện quy hoạch du lịch đều đặn cho các Sở du lịch

điều chỉnh, sửa đổi bổ sung các chính sách cho phù hợp với điều kiện của từng

địa phơng, từng doanh nghiệp Đây là bớc cố gắng của Tổng cục Du lịch, cũng

nh của các sở Du lịch trong quản lý thông tin hai chiều từ Tổng cục Du lịch tớicác doanh nghiệp và ngợc lại

3 Quản lý Nhà nớc đối với các doanh nghiệp.

'' Doanh nghiệp du lịch là tổ chức kinh doanh một hoặc một số dịch vụ du lịch

có t cách pháp nhân, hạch toán kinh tế độc lập và hoạt động theo pháp luật''.Trong hệ thống doanh nghiệp du lịch, bên cạnh phân loại doanh nghiệp theo

cấu thành trong hệ thống kinh doanh du lịch, hệ thống các doanh nghịêp du lịch

đợc phân thành: doanh nghiệp lữ hành, doanh nghiệp khách sạn, doanh nghiệpvận chuyển khách du lịch, và cũng theo các quan niêm về doanh nghiệp nêutrên, đồng thời dựa trên cơ sở pháp lệnh du lịch Việt Nam hiên hành, các loạidoanh nghiệp đó có thể đợc hiểu:

- Doanh nghiệp lữ hành: làm nhiêm vụ giao dịch ký kết với các tổ chức kinhdoanh du lịch trong và ngoài nớc để xây dựng và thực hiện các chơng trình dulịch bán cho khách du lịch

- Doanh nghiệp khách sạn: làm nhiệm vụ tổ chức, đón tiếp, phục vụ việc lu trú,

ăn uống, vui chơi giải trí, bán hàng cho khách du lịch

- Doanh nghiệp vân chuyển khách du lịch: đợc thành lập nhằm mục đích sinhlời bằng việc kinh doanh dịch vụ, vân chuyển thông qua các phơng tiện vậnchuyển, phục vụ các chơng trình du lịch của khách

Ngoài các loại hình doanh nghiệp trên, trong hệ thống các doang nghiệp dulịch còn có các loại hình doanh nghiệp du lịch khác cung ứng các dịch vụ nh:tuyên truyền, quảng cáo du lịch; t vấn, đầu t du lịch; cung ứng các hoạt động giảitrí

Các công tác quản lý Nhà nớc đối với các loại hình doanh nghiệp du lịch chủyếu tập trung vào việc ban hành các văn bản quản lý, quy chế, quy định, tạo môitrờng pháp lý thông thoáng cho các doanh nghiệp du lịch hoạt động; kiểm tra việckinh doanh, hoạt động của các doanh nghiệp; cấp, đình chỉ, thu hồi giấy phépkinh doanh du lịch

Hiện nay, văn bản quản lý Nhà nớc đối với các doanh nghiệp du lịch nói chung

đợc thực hiện theo nghị định số 09/CP ngày 05/02/1994 của Thủ tớng chính phủ

về tổ chức và quản lý các doanh nghiệp du lịch Thông t số 715/TCDL ngày09/07/1994 của Tổng cục du lịch hớng hẫn thực hiện nghị định 09/CP Đây là vănbản cao nhất của Nhà nớc về quản lý các doanh nghiệp du lịch

4 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch và chiến lợc phát triển du lịch.

Từ năm 1992, sau khi đợc thành lập, Tổng cục du lịch dới sự lãnh đạo củachính phủ đã bắt tay vào xây dựng quy hoạch, kế hoạch và chiến lợc phát triển dulịch Việt Nam trong từng giai đoạn cụ thể Đến tháng 8/1994, bản quy hoạch tổngthể phát triển du lịch Việt Nam giai đoạn 1995 - 2010 đã đợc Tổng cục du lịch

hoàn tất và đợc Thủ tớng chính phủ phê duyệt theo quyết định số 307/TT ngày25/05/1995.

Có thể nói trong những năm qua việc thực hiện quản lý Nhà nớc đối với côngtác quy hoạch, kế hoạch của ngành du lịch đã đợc triển khai mạnh mẽ và có kếtquả Những nội dung và kết quả nghiên cứu, quy hoạch của ngành đã đóng góptích cực vào việc xây dựng chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của đất nớc ta vàmỗi địa phơng Mặt khác, quy hoạch du lịch cũng có cơ sở giúp cho ngành trongcông tác chỉ đạo, quản lý, xây dựng các kế hoạch phát triển du lịch của cả nớc,

đồng thời phối hợp với các bộ, ngành, địa phơng trong việc quản lý thực hiện quyhoạch tạo điều kiện cho du lịch phát triển

5 Quản lý Nhà nớc đối với công tác đào tạo, bồi dỡng nguồn nhân lực cho ngành du lịch.

Do tình hình phát triển nhanh của các doanh nghiệp trong ngành du lịch đã thuhút đợc một lực lợng lao động trực tiếp khá lớn Năm 1993, cả nớc có 43.210 lao

động trực tiếp trong ngành du lịch, năm 1997 đã lên đến 150.000 lao động vànăm 2001 là 200.000 lao động Tuy nhiên chất lợng cha đáp ứng đợc yêu cầuphát triển của ngành Mới có khoảng 7% đạt trình độ đại học và trên đại học,50% đợc đào tạo qua ác trờng dạy nghề còn lại cha qua đào tạo Chất lợng của lựclơng lao động có ảnh hởng lớn đến chất lợng của sản phẩm du lịch Vì vậy sựquản lý của Nhà nớc đối với việc đào tạo, bồi dỡng phát triển nguồn nhân lực chongành du lịch là rất cần thiết

Cho đến nay cả nớc có 15 trờng và trung tâm dạy nghề du lịch và khách sạn,hon 10 trờng đại học có khoa, tổ hoặc bộ môn chuyên ngành du lịch Các cơ sởnày hàng năm cung cấp khoảng 4000 công nhân kỹ thuật và hàng trăm cử nhân.Các cơ sở đào tạo sau đại học trong cả nớc và quốc tế hàng năm cung cấp chongành từ 5 đến 10 thạc sỹ, tiến sỹ

Công tác thu hút các chuyên gia hoặc các tổ chức đào tạo nguồn nhân lực về dulịch từ nớc ngoài đợc chú ý hơn Các trờng đào tạo du lịch của các quốc gia nh:Cộng hoà liên bang Đức, Cộng hoà Pháp, Austraylia cùng với các tổ chức dulịch thế giới và khu vực nh: WTO, ASIA, PATA đều muốn hợp tác giúp đỡngành du lịch nớc ta trong công tác đào tạo nguồn nhân lực