Những tiến bộ gần đây trong lĩnh vực vi sinh vật học dầu mỏ Các tiến bộ gần đây trong lĩnh vực sinh học phân tử đã giúp chúng ta mở rộng sự hiểu biết về tiến trình trao đổi chất liên
Trang 1Những tiến bộ gần đây trong lĩnh vực vi sinh vật học dầu mỏ
Các tiến bộ gần đây trong lĩnh vực sinh học phân
tử đã giúp chúng
ta mở rộng sự hiểu biết về
tiến trình trao đổi chất liên quan đến sự chuyển đổi
Trang 2hydrocarbons xăng dầu ở vi sinh vật Các phản ứng của
vi sinh vật đối với sự hiện
diện của hydrocarbons bao gồm sự thay đổi bề mặt tế
bào và cơ chế đáp ứng hấp thu và tống xuất các hợp
chất này đã được nghiên cứu chi tiết
Các kỹ thuật phân tử mới giúp chúng ta nâng cao khả năng
nghiên cứu về động học các
quần thể vi sinh vật trong một
hệ sinh thái bị ảnh hưởng bởi xăng dầu Bằng cách thiết lập
Trang 3các điều kiện sao cho tối đa
hóa tốc độ và mở rộng sự tăng trưởng của vi sinh vật, khả
năng sử dụng và chuyển hóa hydrocarbons, người ta đã có thể can thiệp vào quá trình
phân hủy rác thải xăng dầu dự trên các lò phản ứng sinh học (bioreator) và thúc đẩy mạnh hơn
Hiện nay người ta đã đưa vào
sử dụng rất có hiệu quả các
phiễu lọc sinh học (biofilters)
có khả năng lọai bỏ và phân hủy xăng dầu dạng hơi ô
Trang 4nhiễm trong dòng không khí lưu thông mà trong đó thời
gian tương tác giữa vi khuẩn
và cơ chất rất ngắng (dưới 60 giây) Ngòai ta người ta còn
cho vi khuẩn vào các mỏ dầu
đã khai thác một phần nhằm
khôi phục lượng dầu còn lại Tuy thế, các quá trình vi sinh vật này không thực sự thể hiện hết tòan bộ năng lực mà chúng
ta mong muốn, về cơ bản là
do chúng ta không có đủ khả năng điều khiển các điều kiện tối ưu trong môi trường dưới lớp đất mặt Vi sinh vật có thể
Trang 5được khai thác để bẽ gãy các nhũ tương bền trong mỏ dầu nhằm tạo ra các sản phẩm dầu
có chất lượng cao liên tục
Thậm chí người ta còn đề xuất việc thay thế phương pháp
khử sulfur trong dầu vốn thực hiện bằng phương pháp vật lý bằng phương pháp mới -
phương pháp sinh học - vì
người ta tin rằng phương pháp sinh học có thể lọai bỏ có
chọn lọc các gốc sulfur mà
không phân rã các gốc carbon khác đi kèm Tuy nhiên vì vi
Trang 6sinh vật đòi hỏi điều kiện tiên quyết là phải có nước để phát triển, do đó một hệ thống hai pha nước-dầu phải được hình thành để tối ưu hóa sự tương tác giữa vi khuẩn và
hydrocarbons, điều này thật
không dễ trong tình trạng dầu thô luôn ở trạng thái sền sệt Thách thức này có thể vượt
qua bằng cách áp dụng kỹ
thuật đối với dầu diesel và dầu hỏa đã qua tinh chế, đây là hai dạng hydrocarbons cho phép
dễ dàng tạo ra nhũ tương
hydrocarbons-lỏng Khuynh
Trang 7hứơng phân tử hiện đang được
sử dụng nhằm mở rộng ra cho nhiều cơ chất đặc biệt và gia tăng tốc độ cũng như kéo dài
sự khử sulfur
Các quy trình ứng dụng vi
khuẩn hiện đang được thương mại hóa trong việc lọai bỏ H2S
và sulfoxides từ các luồng rác thải hóa dầu
Enzyme cũng đang được khai thác nhằm sản xuất các sản
phẩm phụ có giá trị từ chất
gốc xăng dầu ban đầu và máy
Trang 8cảm biến sinh học (biosensor) bằng vi khuẩn cũng đang được
sử dụng để phân tích môi
trường bị ô nhiễm dầu hỏa
Đó là những nội dung tóm tắt
bài tổng quan Recent
Advances in Petroleum
Microbiology đăng
trên Microbiology and
Molecular Biology Reviews,
December 2003, p 503-549, Vol 67, No 4 Tòan văn bài báo đăng
tại http://mmbr.asm.org/cgi/co ntent/full/67/4/503
Trang 9SHVN xin trích dịch một đọan trong bài tổng quan trên
SHVN hoan nghênh bài dịch trọn vẹn từ các thành viên
Các yếu tố ảnh hương lên quá trình hồi cứu sinh học
(bioremediation) Tốc độ phân
rã dầu thô hay rác thải nhiễm dầu do vi sinh vật phụ thuộc
vào nhiều yếu tố, bao gồm các điều kiện vật lý và bản chất,
nồng độ và tỷ lệ các lớp cấu
trúc hydrocarbons hiện diện
cũng như giá trị sinh học của
Trang 10cơ chất, và đặc tính của hệ
sinh học liên quan Thông
thường khả năng phân phủy
của các hợp chất xăng dầu có thể xếp theo thứ tự giảm dần
như sau: n-alkanes > alkanes
sợi phân nhánh > alkenes phân
nhánh > n-alkyl chứa vòng
thơm phân tử lượng thấp>
domonoaromatics > cyclic
alkanes > polynuclear
aromatics > asphaltenes Từ
đây người ta đã phát triển một
mô hình dự đóan nhằm ước
tính khả năng phân giải sinh
học các hydrocarbons và giá
Trang 11trị sinh học của các thành
phần dầu thô được điều khiển bởi sự khuếch tán Việc lựa
chọn chất họat động bề mặt
hóa học cũng có thể thúc đẩy quá trình phân hủy sinh học
này Hiệu quá của quá trình
phân hủy hydrocarbons cũng phụ thuộc vào bản chất chất bị nhiễm hydrocarbons, điều
kiện môi trường và đặc tính
của quần thể vi sinh vật hiện diện
Giả định rằng vi sinh vật hiện diện, dinh dưỡng có sẵn
Trang 12khi đó N và P được xem là
yếu tố giới hạn chung nhất
cho sự phát triển quần thể vi sinh vật này Các thí nngiệm trong phòng thí nghiệm và
ngòai thực địa cho thấy rằng
có thể bổ sung N và P dưới
dạng phân bón chứa N và P
vô cơ hay hữu cơ bao gồm
xương cá, bột cá hay phế
phẩm động vật, chất họat động sinh học và chất nhận trường
Chiến thuật phân hủy các chất
ô nhiễm hoặc rác thải xăng
dầu bằng vi sinh vật cũng đòi
Trang 13hỏi các kỹ thuật và độ phức
tạp ở nhiều mức độ khác nhau Thông thường khi đất bị ô
nhiễm, chúng có thể được hồi cứu sinh học thông qua tiến
trình lõang hóa tự nhiên và do
đó không cần sự can thiệp của con người Tuy nhiên để có
thể tối ưu hóa tốc độ và quy
mô phân hủy các chất ô nhiễm bằng kỹ thuật vi sinh vật và
cải biến quy trình sinh học thì người ta lại phải can thiệp vào các quá trình này tùy mức độ
Ở hệ thống hồi cứu sinh học
Trang 14đơn giản, vốn đòi hỏi rất ít
hoặc thậm chí không cần
chuyên môn sinh học, các yếu
tố được coi là giới hạn quy
trình thường liên quan đến sự hiện diện của chất ding dưỡng hoặc oxy hoặc do thiếu các
điều kiện thuần nhất hóa từ
đầu đến cuối môi trường bị ô nhiễm Tốc độ tăng trưởng
của vi sinh vật và các quá
trình phân giải diễn ra dưới
các điều kiện này thường nằm dưới mức tối ưu và biến thiên rất mạnh khiến cho chu trình phân hủy bị kép dài