Hiểm họa sinh thái tiềm ẩn từ nuôi tôm trên cát Lần đầu tiên các nhà khoa học đưa ra những chứng cứ thuyết Nuôi tôm trên cát ở Ninh Thuận.. Thông tin này được các nhà khoa học đưa ra
Trang 1Hiểm họa sinh thái tiềm ẩn từ nuôi tôm
trên cát
Lần đầu tiên các nhà
khoa học đưa ra những chứng cứ thuyết
Nuôi tôm
trên cát ở
Ninh
Thuận
Nuôi tôm trên cát ở Ninh
Thuận
Trang 2số vùng ven biển miền
Trung do nuôi tôm trên cát Thiệt hại mà nó gây ra có
thể lớn hơn rất nhiều so với người ta tưởng, thậm chí lớn hơn cả lợi nhuận do nuôi
tôm mang lại
Thông tin này được các nhà
khoa học đưa ra tại hội thảo
"Nuôi tôm trên cát và các vấn
đề môi trường" tổ chức ngày 4/6 tại Quảng Ngãi
Những năm cuối của thế kỷ
20, Viện Kinh tế và Quy
Trang 3hoạch Thủy sản và một số hộ dân ở tỉnh Ninh Thuận đã
thành công trong việc thử
nghiệm nuôi tôm trên cát dùng nilon làm chất phủ chống
thấm Chỉ sau chưa đầy hai
năm, đến giữa năm 2002, nuôi tôm trên cát đã loang ra khắp miền trung Theo thống kê của
Bộ Thủy sản, hiện tại Ninh
Thuận có 200 ha, Quảng Ngãi
có 60 ha, Thừa Thiên - Huế
16ha, Quảng Bình 1 ha và
Quảng Trị 6 ha Năng suất
bình quân mỗi vụ trung bình đạt 1,72 tấn/ha tại Bình Định,
Trang 43 tấn/ha tại Quảng Trị, thậm chí 6 tấn/ha tại Ninh Thuận
Chính các nhà khoa học tìm ra công nghệ này cát thừa nhận
họ không lường hết phong
trào trở nên "nóng" đến thế và
có nguy cơ vượt tầm kiểm
soát Theo thạc sĩ Nguyễn
Hữu Thọ, Trung tâm nghiên cứu Thủy sản III, sự khác biệt lớn nhất với nuôi tôm thông
thường là ở chỗ nuôi tôm trên cát cần rất nhiều nước, cả
nước biển lẫn nước ngọt Bởi thế, dân Ninh Thuận, nơi khởi
Trang 5nguồn nuôi tôm trên cát,
thường nói: "Nuôi tôm trên cát thực chất là nuôi nước"
Vụ Khoa học công nghệ, Bộ Thủy sản tính toán, nhu cầu
nước ngọt cho một ha nuôi
tôm trên cát một vụ là 16.000-17.000 m3 Nếu thay nước ba lần trong một vụ, lượng nước ngọt cần cho mỗi ha lên đến
50.000m3 Nên nhớ nước này chủ yếu là nước ngầm Một số nơi có các hồ chứa nước ngọt
có thể sử dụng nuôi tôm
nhưng tiền phải trả cao Trong
Trang 6khi đó, nước ngầm coi như
miễn phí do chưa được ai
quản lý Chính vì thế, người ta
đổ sang khoan nước ngầm
Khảo sát mới nhất cho thấy tại các vùng nuôi tôm trên cát
hiện nay, chất lượng nước
ngọt tốt song trữ lượng lại rất hạn chế Nguồn tích trữ chủ
yếu là nước mưa thấm qua cát
và được giữ lại Các nhà khoa học ước tính, nếu đưa vào
nuôi tập trung quy mô 300 ha thôi và nuôi mỗi năm hai vụ, nhu cầu nước ngọt đã lên đến
Trang 7gần 15 triệu m3/năm
Trong dự án 2.000 ha với 800
ha nuôi tôm trên cát, phần còn lại dành cho dịch vụ trại giống
và nhà máy chế biến ở hai
huyện Thạch Hà và Cẩm
Xuyên (Hà Tĩnh), nhu cầu
nước ngọt sẽ là 40 triệu
m3/năm Lượng nước ấy
tương đương với toàn bộ
lượng nước ngọt cấp cho cả
thủ đô Hà Nội trong ba tháng với công suất 450.000
m3/ngày Còn trong dự án lớn nhất Việt Nam tại hai huyện
Trang 8Lệ Thủy và Quảng Ninh
(Quảng Bình) với tổng diện
tích 2.800 ha trong đó có
2.000 ha nuôi tôm trên cát, thì lượng nước ngọt cần là 100
triệu m3/năm, tương đương
với lượng nước cho Hà Nội
trong vòng 7,5 tháng
Hà Tĩnh và Quảng Bình là hai địa danh khan hiếm nước Các tỉnh miền trung khác cũng
không khá hơn gì Không nghi ngờ gì nữa, nuôi tôm trên cát đang lặng lẽ nuốt chửng hàng triệu tấn nước, tài nguyên
Trang 9sống còn cho cuộc sống của người miền trung Khai thác quá mức nước ngọt ở các
vùng cát còn khiến địa tầng
một số nơi sụt lún Nước
ngầm cạn kiệt gây mất cân
bằng áp lực, tạo điều kiện cho nước mặn xâm nhập từ biển vào, gây mặn hóa nước ngọt
Tại Ninh Thuận, địa phương tiên phong về nuôi tôm trên cát, các nhà khoa học đã ghi nhận được hiện tượng rừng
cây phi lao ven biển chết do thiếu nước ngọt Có nơi rừng
Trang 10phòng hộ bị suy kiệt, gió cát vùi lấp cả ao nuôi tôm
Liên quan đến chất thải, với
mật độ 40 con tôm/m3 tại các
hệ thống đầm nuôi tôm trên
cát quy mô lớn, lượng chất
thải lỏng và rắn cần xử lý
hàng năm vượt quá sức tưởng tượng của những người trong cuộc Tính toán sơ bộ của các nhà khoa học ở Bộ Thủy sản cho thấy, mỗi ha nuôi tôm trên cát thải ra gần 8 tấn chất thải rắn như vỏ tôm khi tôm lột vỏ, thức ăn dư thừa, cùng hàng
Trang 11nghìn m3 nước thải Trên một diện tích 800 ha của cơ sở
nuôi tôm Hà Tĩnh, vùng biển lân cận phải tiếp nhận chừng 6.400 tấn chất thải rắn trong một vụ nuôi Tại liên hợp ở
Quảng Bình, lượng chất thải rắn trong một vụ đổ ra biển
lên đến 16.000 tấn
Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Văn Trương, Viện trưởng Viện
Kinh tế sinh thái, cảnh báo,
"sự xuống cấp về môi trường tại vùng đất cát rất nhanh
chóng mà phục hồi lại rất khó
Trang 12Không chỉ gây ô nhiễm, nó
còn là thảm họa khôn lường
trên vùng địa lý rộng hơn do vành đai bảo vệ bị phá hủy
ngay từ bờ biển Do đó, phải hết sức thận trọng khi tác
động vào vùng đất cát trong
lúc chúng đang ở trạng thái ổn định"