DIA LI 7

Kiến thức • HS nắm vững đặc điểm nông nghiệp châu Phi: chú trọng phát triển cây công nghiệp nhiệt đới xuất khẩu, chưa phát triển sản xuất lương thực.. Kỹ năng • Đọc và phân tích lược đồ,

TiÕt 32 - Bài 29

DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

• HS nắm vững sự phân bố dân cư rất không đều ở châu Phi

• Hiểu được những hậu quả của lịch sử để lại qua việc buôn bán nô lệ và thuộc địa hóa bởi các cường quốc phương Tây

• Hiểu rõ sự bùng nổ dân số không thể kiểm soát được và sự xung đột sắc tộc triền miên đang cản trở sự phát triển của châu Phi

2 Kĩ năng

Rèn kĩ năng:

• Phân tích lược đồ phân bố dân cư và đô thị, rút ra nguyên nhân của sự phân bố đó

• Phân tích số liệu thống kê sự gia tăng dân số của một số quốc gia, dự báo khả năng và nguyên nhân bùng nổ dân số

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

• Bản đồ phân bố dân cư và đô thị châu Phi

• Bảng số liệu thống kê về tỉ lệ gia tăng dân số một số quốc gia châu Phi

• Ảnh, tư liệu về xung đột vũ trang và di dân do xung đột vũ trang ở Châu Phi

III BÀI GIẢNG

1 Bài mới

Vào bài (sử dụng SGK)

GV: Yêu cầu HS đọc trong SGK (sơ lược

lịch sử)

Câu hỏi: Lịch sử châu Phi chia mấy thời kì

phát triển? (4 thời kì) Đọc từng thời kì?

- GV bổ sung:

+ Thời kì lịch sử đen tối nhất sự phát triển

nhiều mặt kinh tế - xã hội bị ngừng trệ suốt

mấy thế kỉ

+ Năm 60 gọi là “năm của châu Phi”; có 17

nước châu Phi giành độc lập

1 Lịch sử và dân cư a) Sơ lược lịch sử

- Châu Phi thời kì cổ đại có nền văn minh sông Nin rực rỡ

- Từ TK 16 – TK 19; 125 triệu người

da đen ở châu Phi bị đưa sang châu Mỹ làm nô lệ

- Cuối thế kỉ 19 – đầu thế kỉ 20 gần toàn bộ châu Phi bị chiếm làm thuộc địa

- Năm 60 thế kỉ 20 lần lượt các nước châu Phi giành độc lập, chủ quyền

Câu hỏi: Cho biết hậu quả vô cùng nặng nề

do sự buôn bán nô lệ và thuộc địa hóa của

thực dân, Đế quốc từ thế kỉ 16 – đầu thế kỉ

20 để lại cho châu Phi là gì?

(- sự lạc hậu, chậm phát triển về dân số,

xung đột sắc tộc – nghèo, đói…)

Câu hỏi: Quan sát H29.1 SGK kết hợp

kiến thức đã học cho nhận xét về:

- Đặc điểm cơ bản nhất của phân bố dân cư

ở châu Phi?

- Trình bày sự phân bố dân cư trên lược đồ?

(Địa bàn phân bố của 4 loại mật độ dân

số…)

Câu hỏi: Dựa vào H29.1 SGK kết hợp đối

chiếu với H27.2 SGK để giải thích tại sao

dân cư châu Phi phân bố không đều?

(+ Môi trường hoang mạc mật độ dân cư?

+ Môi trường xavan mật độ dân cư?

+ Môi trường xích đạo ẩm mật độ dân cư?

+ Lưu vực sông Nin – châu thổ phì nhiêu,

mầu mỡ tập trung dân đông nhất châu

Phi…)

- Đa số dân sống trên địa bàn nào?

Câu hỏi: Xác định trên H29.1 SGK vị trí

các thành phố ở châu Phi có từ 1 triệu dân

trở lên? Đọc tên các thành phố, thuộc khu

vực nào?

- Các thành phố ở châu Phi thườn có đặc

điểm gì?

GV giới thiệu về vấn đề bùng nổ dân số:

- Nạn đói ở châu Phi + thiên tai

- Đại dịch AIDS

Câu hỏi: - Đọc tên các nước ( trong bảng

số liệu) “Tình hình dân số của một số quốc

gia ở châu Phi”

- Cho biết:

+ Nước nào có tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên

cao hơn trung bình? Cao bao nhiêu?

b) Dân cư

- Dân cư châu Phi phân bố rất không đều

- Sự phân bố dân cư ở châu Phi phụ thuộc chặt chẽ vào đặc điểm của các môi trường tự nhiên

- Đa số dân châu Phi sống ở nông thôn

- Các thành phố có trên 1 triệu dân thường tập trung ven biển

2 Sự bùng nổ dân số và xung đột tộc người châu Phi

a) Bùng nổ dân số

- Châu Phi có 818 triệu dân (2001) chiếm 13,4% thế giới

- Tỉ lệ tăng tự nhiên vào loại cao nhất thế giới > 2,4%

(Êtiôpia 2,9%;…2/8%;2,7% )

+ Nước nào có tỉ lệ tăng dân tự nhiên thấp

hơn trung bình? (1,1%)

Câu hỏi: - Tại sao nạn đói thường xuyên đe

dọa châu Phi

- Đại dịch AIDS tác hại như thế nào đối với

kinh tế xã hội?

- Tại sao sự bùng nổ dân số không thể kiểm

soát được ở châu Phi?

GV phân tích

- Chiến tranh tàn phá kinh tế các nước có

xung đột nội bộ, xung đột đa quốc gia, hút

cạn các nguồn lực châu Phi Vì thế 50%

dân số sống dưới mức nghèo khổ, nợ nước

ngoài bằng 2/3 tổng giá trị sản phẩm quốc

dân

- Đại dịch AIDS tàn phá châu Phi dữ dội

nhất, chiếm ¾ số người nhiễm HIV/AIDS

trên thế giới

- Vấn đề kiểm soát việc sinh đẻ rất khó

thực hiện ở châu Phi vì gặp trở ngại của tập

tucj, truyền thông, sự thiếu hiểu biết của

khoa học kĩ thuật

Câu hỏi: Âm mưu rất thâm độc của thực

dân châu Âu thể hiện việc thành lập các

quốc gia như thế nào? (chia để trị…) (các

quốc gia khác nhau về ngôn ngữ, phong

tục, tập quán, tôn giáo)

Câu hỏi: Tại sao trong một nước, hoặc

giữa các nước láng giềng mâu thuẫn giữa

các tộc người rất căng thẳng?

(Chính quyền trong tay các thủ lĩnh của

một vài tộc người…)

Câu hỏi: Kết quả giải quyết mâu thuẫn trên

là gì? Hậu quả cho kinh tế - xã hội?

(nội chiến làm kinh tế giảm sút, tạo cơ hội

nước ngoài nhảy vào can thiệp…)

Câu hỏi: Hậu quả của các cuộc xung đột

nội chiến giữa các nước láng giềng như thế

nào?

(Bệnh tật, nghèo đói, kinh tế - xã hội bất

ổn, đặc biệt bệnh AIDS phát triển mạnh

nhất thế giới…)

b) Xung đột tộc người

- Sự bùng nổ dân số, xung đột tộc người, đại dịch AIDS và sự can thiệp của nước ngoài là nguyên nhân kìm

GV Kết luận Nguyên nhân kìm hãm sự

phát triển kinh tế - xã hội châu Phi là gì?

hãm sự phát triển kinh tế - xã hội châu Phi

2 Củng cố và bài tập

- Sự phân bố dân cư châu Phi chủ yếu dựa vào yếu tố tự nhiên, xã hội nào?

- Nguyên nhân xã hội nào đã làm châu Phi dẫn tới con đường nghèo, đói, bệnh tật

Dặn dò:

- Ôn lại đặc điểm khí hậu châu Phi có thuận lợi gì? Khó khăn gì trong trồng trọt và chăn nuôi?

- Khoáng sản châu Phi có đặc điểm gì?

TiÕt 35 - Bài 30 KINH TẾ CHÂU PHI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

• HS nắm vững đặc điểm nông nghiệp châu Phi: chú trọng phát triển cây công nghiệp nhiệt đới xuất khẩu, chưa phát triển sản xuất lương thực

• Đặc điểm công nghiệp châu Phi chú trọng khai thác khoáng sản để xuất khẩu

2 Kỹ năng

• Đọc và phân tích lược đồ, hiểu rõ sự phân bố các ngành nông nghiệp và công nghiệp châu Phi

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

• Bản đồ (lược đồ) nông nghiệp châu Phi

• Bản đồ (lược đồ) công nghiệp châu Phi

• Một số hình ảnh về các ngành công nghiệp và nông nghiệp châu Phi

III BÀI GIẢNG

1 Kiểm tra bài cũ

a) Nêu những thuận lợi và khó khăn của thiên nhiên châu Phi trong việc phát triển nông nghiệp và công nghiệp

b) Những nguyên nhân xã hội nào kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội châu Phi

2 Bài mới

Vào bài:

Bước sang thế kỉ 21 trong số 46 quốc gia nghèo nhất thế giới thì 33 quốc gia thuộc về châu Phi, 50% dân số châu lục này sống dưới mức nghèo khó Điều đó nói lên: Nền kinh tế châu Phi còn rất chậm phát triển Tại sao ở một châu lục có nguồn khoáng sản rất phong phú và giàu có, nguồn lao động dồi dào, mà nền kinh tế trong tình trạng thấp kém, lạc hậu nhất thế giới Chúng ta cùng tìm câu trả lời qua nội dung bài kinh tế châu Phi

GV yêu cầu HS đọc mục “Trồng trọt” cho biết:

Câu hỏi: Trong nông nghiệp ở châu Phi có những

hình thức canh tác phổ biến nào?

(Sản xuất nông sản hàng hóa theo quy mô lớn; canh

tác nương rẫy)

Tại sao có nét tương phản giữa hình thức canh tác

hiện đại và lạc hậu nhất trong trồng trọt của châu Phi

GV phân tích:

Các nước châu Phi hình thành 2 khu vực sản xuất

nông nghiệp khác nhau:

- Khu vực sản xuất nông sản xuất khẩu theo hướng

chuyên môn hóa cây công nghiệp nhiệt đới Phần lớn

do công ty tư bản nước ngoài sở hữu các đồn điền

trang trại trên diện tích rộng, đất đai tốt, trang kĩ

thuật cao

- Khu vực sản xuất nhỏ của nông dân địa phương,

trình độ kĩ thuật sản xuất lạc hậu phụ thuộc vào thiên

nhiên

Câu hỏi: Nêu sự khác nhau trong sản xuất cây công

nghiệp và cây lương thực?

Câu hỏi: Quan sát H30.1 SGK nêu sự phân bố của

các loại cây trồng:

- Cây công nghiệp chính

- Cây ăn quả

- Cây lương thực

1 Nông nghiệp a) Trồng trọt

- Cây công nghiệp xuất khẩu được chú trọng phát triển theo hướng chuyên môn hóa nhằm mục đích xuất khẩu

- Cây lương thực chiếm tỉ trọng nhỏ trong cơ cấu ngành trồng trọt

b) Sự phân bố cây trồng nông nghiệp

GV có thể chia nhóm hoạt động: Mỗi nhóm trình bày sự phân bố một loại cây

Cây công nghiệp Ca cao - Quan trọng nhất: Tập trung duyên hải phía Bắc vịnh Ghinê

Cà phê - Cao nguyên Đông Phi, duyên hải Đông Phi và vịnh Ghinê.

Cọ dầu - Duyên hải vịnh Ghinê nơi có khí hậu nhiệt đới Lạc Ghinê, Camêrun, Xuđăng, CH Cônggô v v

Cây ăn quả Cam,

Chanh, Nho, Ôliu

- Chủ yếu trồng ở ven Địa Trung Hải và ven biển cực nam châu Phi

Cây lương thực Lúa mì,

Ngô - Các nước ven Địa trung hải và cộng hòa Nam Phi

Kê - Phổ biến ở châu Phi, năng suất kém Lúa gạo - Châu thổ sông Nin – Ai cập

Câu hỏi: - Ngành chăn nuôi có đặc điểm gì?

Tình hình phân bố và hình thức chăn nuôi có

điểm gì nổi bật?

- Cừu dê chăn nuôi nhiều ở môi

c) Ngành chăn nuôi

- Chăn nuôi kém phát triển

- Hình thức chăn thả phổ biến

- Phụ thuộc vào tự nhiên

trường nào?

- Lợn nuôi nhiều ở quốc gia nào?

- Bò nuôi nhiều ở quốc gia nào?

Câu hỏi: - Công nghiệp châu Phi có điều kiện

thuận lợi lớn để phát triển là gì?

- Quan sát lược đồ H30.2 SGK cho biết các

khoáng sản quan trọng, quý, trữ lượng lớn phân

bố ở đâu?

Câu hỏi: Quan sát lược đồ H30.2 SGK rút ra

nhận xét sự phân bố các ngành công nghiệp

châu Phi?

Câu hỏi: Nhận xét gì về trình độ phát triển công

nghiệp châu Phi

(Châu Phi có mấy khu vực có trình độ phát

triển…)

- Phát triển nhất CH Nam Phi, Angiêri, Ai Cập

- Phát triển: Các nước Bắc Phi – công nghiệp

dầu khí

- Chậm phát triển: các nước còn lại…

Câu hỏi: Nguyên nhân kìm hãm sự phát triển

công nghiệp châu Phi/

(Thiếu lao động chuyên môn, kỹ thuật, dân trí

thấp, thiếu vốn, cơ sở vật chất lạc hậu…)

Câu hỏi: Đặc điểm nổi bật nền kinh tế châu Phi

là gì?

(Đọc phần chữ đỏ cuối bài…)

2 Công nghiệp Nguồn khoáng sản phong phú nhưng nền công nghiệp nói chung phát triển

- Châu Phi có ba khu vực có trình

độ phát triển công nghiệp khác nhau

+ Cộng hòa Nam Phi có công nghiệp phát triển toàn diện nhất

3 Củng cố và bài tập

1 Sự khác trong sản xuất công nghiệp và cây lương thực

2 Điền vào sơ đồ sau cho hợp lý: Trả lời câu hỏi những trở ngại to lớn trong việc phát triển công nghiệp châu Phi

Công nghiệp châu Phi kém

phát triển

Bài tập 3

13,4

%