000067974 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KÍNH NGỮ CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HỌC TIẾNG NHẬT (Tập trung khảo sát sinh viên tiếng Nhật trường Đại học Hà Nội) ベトナム人学習者の敬語使用状況について -ハノイ大学の学生を中心に-

000067974 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KÍNH NGỮ CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HỌC TIẾNG NHẬT (Tập trung khảo sát sinh viên tiếng Nhật trường Đại học Hà Nội) ベトナム人学習者の敬語使用状況について -ハノイ大学の学生を中心に- 000067974 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KÍNH NGỮ CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HỌC TIẾNG NHẬT (Tập trung khảo sát sinh viên tiếng Nhật trường Đại học Hà Nội) ベトナム人学習者の敬語使用状況について -ハノイ大学の学生を中心に-

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

HỌC TIẺNG NHẬT (Tập trung khảo sát sinh viên tiếng Nhật trường Đại học Hà Nội)

Giáo viên hướng dẫn : Phạm Thu Hương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI • • •

KHOA TIÉNG N H Ậ T

•k-k-k-k-kic-k-kicic^cic-k-ỉckicrk

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KÍNH N G Ữ CỦA N G Ư Ờ I VIỆT NAM

HỌC TIÈNG N H Ậ T (Tập trung khảo sát sinh viên tiếng Nhật trường Đại học Hà Nội)

H ^ B Ì thư viện đại họcTO!

hanoiuniversity ưbrary

MỈ.I.ỈU OỒOỒ ỗ 75 T-H

Giáo viên hướng dẫn : Phạm Thu Hương

Sinh viên : Hoàng Thị Hường

Hà Nội, tháng 5 - 2 0 1 1

B ì k

ỈỈCaòk: 8

: t 8

î f f ^ E c 10

î f t f t i ï m • m m 10

W 9 i < D j ĩ f e 10

j¡E (D ^ ) I | I 11

% - M : * $ c f g 12

1.1 w m n w m f ó n 12

1 1 1 r ( b t L õ J B ĩ K 12

1.1.2 r * ỉ rM £/«Ễ 5j 7£5£ .13

1 1 3 .16

1 1 4 ĩ& • ĩ - ừ ề ò i m u 18

1 1 5 m & m o n b M & i Ẽ M 21

1 1 6 « R l & w f f t f f l 22

1.2 .23

1 2 1 ráb* r ~ < y ï f è v 'j r ~ L T < / c ề v ' j .24

1.2.2 m m N 24

1.2 3 l í 25

m r m : U M M 26

2 1 Ü i g i § ( D ® j f ^ Ä 26

2 1 1 r^b* r - t ố / t ' f c 1-J M î t 26

1

A 0 -4 ^ lẾ C D ^ Ế Ỉ r^ ừ í::- Hoàng Thị Hường3NB-07

2 1 2 » 28

2 2 &gm$L 31

2 2 1 T V 'fcf£ < J r<fzểĩ>] (Dmm 31

2 2 2 r\,'ýnfz< J r < /£ è 5 j .32

2 2 3 M < 7 ) ífê m 34

: mễnm&m 35

3.1 mítm 35

3 1 1 Tjoj r r ' j <£>iÉ*D&aiJ 35

3 1 2 f S $ ơ 5 í l ^ : 37

3 2 ZLjỀ^£Ìn 38

3 2 1 t u i ? t L T Ẻ i L , .38

3 2 2 ^ Ì I W c Ễ - f i f f c f g - 39

3 2 3 mí .39

3 3 40

3 3 1 r ~ ^ L V ' • Ỉ Ĩ L V 'J (D^mmm 40

3'.3.2mỀ^mmmmmmỀ^ỉWM 41

3 3 3 .43

3 3 4 M c D f ê m i 44

m m m : 2 ^ 1 8 6 46

4 1 .46

4 2 2 48

Ễ S S i 48

4 3 1 H í C7),fê^: 48

50

^•^■ 9 £ 51

# # 3 d ĩ K 52

t t ẩ i c 53

3

' < h + ^ A 0 # < 7?tS [fn íiỄ ffl#ír5?.iC ot, ' T - ^ y -Y Hoàng Thị Hường3NB-07

Tóm tăt

Khái niệm kính ngữ chắc hẳn không hề xa lạ với bất cứ người học tiếng Nhật nào Bởi lẽ kính ngữ không chỉ đơn thuần là một hình thức ngôn ngữ mà nó còn thể hiện cả văn hóa của Nhật Bản Kính ngữ được sử dụng với nhiều đối tượng, trong nhiều ngữ cảnh khác nhau để thể hiện thái độ của người của người nói khi giao tiếp Chính vì vậy

có thể nói ràng kính ngữ có một vị trí quan trọng trong xã hội Nhật Bàn

Tuy nhiên việc sử dụrig tốt kính ngữ không phải là điều đơn giản Theo kết quả điều tra dân ý về quốc ngữ do Tổng cục Văn hóa Nhật bản tiến hành năm 1992, khoảng 80% người Nhật nghĩ ràng họ có nhiều lỗi sai trong cách sử dụng kính ngữ Do đó kính ngữ từ lâu đã trờ thành một đề tài quen thuộc với các nhà nghiên cứu Kikuchi (1988)

đã chỉ ra một số lồi thường thấy ở người Nhật khi sử dụng kính ngữ đó là: lỗi sai đơn thuần về hình thức kính ngữ như nhầm lẫn cách thêm tiếp đầu ngữ “ o/go”, trùng lặp kính ngữ, nhầm lẫn giữa tôn kính ngữ và khiêm nhường ngữ

Người nước ngoài cũng gặp phải những vấn đề tương tự khi học kính ngữ Wushaohua (2008) đã chi ra các lỗi sai mà người Trung Quốc thường mắc phải khi sử dụng kính ngữ đó là: thêm “ o/go” cả trong những trường hợp không cần thiết

Phạm Quỳnh Nga đã tiến hành khảo sát về thực trạng sử dụng kính ngữ của người Việt Nam khi học tiếng Nhật với đổi tượng là sinh viên đang học tiếng Nhật tại trường Đai học Hà Nội Ket quả là sinh viên Việt Nam hầu như không sử dụng kính ngữ tiếng

Nhật, hay nhầm lẫn các trường hợp sử dụng kính ngữ, nhầm lẫn giữa tôn kính ngữ và

khiêm nhường n g ữ .Tuy nhiên trong khảo sát đó không nêu rõ số liệu thực tế, nên khó

có thể khẳng định tính xác thực của nó Hơn nữa trong nghiên cứu của minh, Phạm Quỳnh Nga mới chỉ khảo sát về phân biệt tôn kính ngữ với khiêm nhường ngữ,” o”với

“go”, thể lịch sự với thể bình thường mà chưa khảo sát về hiện tượng trùng lặp kính ngữ, giới hạn sử dụng cùa khiêm nhường ngữ, nguyên tắc lịch s ự

• Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu này là khảo sát lại đầy đủ hơn thực trạng và ý thức về

sử dụng kính ngữ của người Việt Nam khi học tiếng Nhật lấy trọng tâm là các sinh viên trường Đại học Hà Nội Trên cơ sở đó kiểm chứng lại các kết quả khảo sát của Phạm Quỳnh Nga, đưa ra các nhận định và phương hướng giải quyết vấn đề

• Đối tượng/Phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Trong khóa luận này chúng tôi lấy đối tượng nghiên cứu là các cách nói tôn kính ngữ, khiêm nhường ngữ, mỹ từ (bikago), trùng lặp kính ngữ, thể lịch sự

Phạm vi nghiên cứu: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu các đối tượng ngôn ngữ trên trong bối cảnh giao tiếp

• Phương pháp nghiên cứu

Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến kính ngữ, chúng tôi có tiến hành khảo sát tình hình sử dụng kính ngữ và ý thức sử dụng kính ngữ của người Việt Nam khi học tiếng Nhật

• Mô tả khảo sát:

+ Đối lượng khảo sát: 38 Sinh viên năm 3, 34 sinh viên năm 4 (tổng cộng 72 sinh viên) đang theo học tiếng Nhật tại trường Đại học Hà Nội Thời gian học tiếng Nhật từ 3-4 năm

+ Thời gian thực hiện: Đầu tháng 4 năm 20 Ị 1

+ Phương pháp khảo sát: Phát bản câu hỏi trắc nghiệm

+ Nội dung khảo sát:

Phần 1: Tìm hiểu ý thức sử dụng kính ngữ và sự nhìn nhận về các loại hình kính ngữ của đối tượng khảo sát cũng như tầm quan trọng của kính ngữ

Phân 2: Khảo sát mức độ thụ đắc của đối tượng khảo sát đối với các ý nghĩa dụng

4 ý z ^ f f ) ^ £ ỉ : ty>biz- Hoàng Thị Hường3NB-07

• Mỹ từ ( H í b l p ) , hiện tượng trùng lặp kính ngữ, lịch sự ngữ

• Kết quả khảo sát

Ý thức về kính ngữ của người Việt Nam:

+ 93% đối tượng khảo sát cho rằng kính ngữ rất cần thiết Tuy nhiên phần lớn

người học nghĩ rằng mình không thường xuyên sử dụng kính ngữ Điều này là bởi hầu

hêt sinh viên đêu không 'cho răng khiêm nhường ngữ và lịch sự ngữ (Teineigo) là một loại của kính ngữ Chính vì vậy, hầu hết người học không tự tin với khả năng sử dụng kính ngữ của mình

v ề thực tế sử dụng kính ngữ của người Việt Nam:

+ Lỗi sai kính ngữ thường gặp ở các đối tượng khảo sát đó là sử dụng lẫn lộn động

từ dạng đặc biệt của khiêm nhường ngữ với động từ dạng đặc biệt của tôn kính ngữ Đây là lỗi rất điển hình trong kính ngữ m à ngay cả người Nhật cũng thường xuyên mắc phải Nguyên nhân là do trong thời gian học tiếng Nhật các đối tượng khảo sát ít có cơ hội luyện tập và sử dụng thực tế, nên chưa nắm chắc về hình thức của 2 dạng động từ đặc biệt này

+ Hầu hết các đối tượng khảo sát không ý thức được rằng động từ khiêm nhường ngữ không kết hợp với động từ cho-nhận (itadaku, kudasaru) để thể hiện thái độ khiêm nhường của người nói cũng như thái độ tôn kính người nghe Điều này là do hầu hết các đối tượng khảo sát sử dụng nhầm lẫn giữa động từ dạng đặc biệt của tôn kính ngữ với dạng đặc biệt của khiêm nhường ngữ và không nắm vững chức năng của động từ itadaku, kudasaru

+ Hơn một nửa đối tượng khảo sát không biết giới hạn sử dụng của hình thức khiêm nhường ngữ “o/go~suru” Điều này là do đối tượng khảo sát chưa có đủ thời gian luyện tập và sử dụng kính ngữ để có thể nắm chắc một cách đầy đủ về hình thức

“o/go~suru” này

+ v ề trùng lặp kính ngữ, hầu hết đối tượng khảo sát đều ý thức ràng hình thức trùng lặp kính ngữ là một lỗi sai trong kính ngữ Tuy nhiên họ lại không biết có một sổ trường hợp được sử dụng cố định như quán ngữ vẫn được công nhận là một hình thức của kính ngữ Nguyên nhân là do đối tượng khảo sát chưa có kiến thức đầy đủ về hình thức trùng lặp kính ngữ này

• Kết luận

Một số giải pháp giải quyết các vấn đề nêu trên:

h -ỷ -i* À 0 4 jz ¥ < D ¥ £ ị:ỉP‘bịZ.- Hoàng Thị Hường3NB-07

+ Khi học kính ngữ tiếng Nhật người học cần được chỉ rõ về các chủng loại của kính ngừ không chỉ bao gồm tôn kính ngữ mà còn bao gồm cả khiêm nhường ngữ và lịch sự ngữ Bên cạnh đó, khuyến khích động viên họ thường xuyên sử dụng kính và tự tin hơn vào khả năng sử dụng kính ngữ của mình

+ Để người Việt Nam học tiếng Nhật có thể sử dụng tốt kính ngữ cần tăng thời lượng luyện tập và thực hành sử dụng kính ngữ

+ Phân biệt rõ ràng giữa 2 hình thức động từ dạng đặc biệt của tôn kính ngừ và khiêm nhường ngữ

+Giới thiệu giới hạn sử dụng của hình thức khiêm nhường ngữ, hình thức trùng lặp kính ngữ được sử dụng như quán ngữ

Tuy nhiên do thời gian tiến hành và khuôn khổ khóa luận, chúng tôi mới chỉ tiến hành khảo sát một sổ lượng nhỏ sinh viên trường Đại học Hà Nội Do đó nghiên cứu này mới chi phản ánh được tình hình sử dụng kính ngữ của các sinh viên người Việt Nam tại trường Đai học Hà Nội Để kết quả phản ánh chính xác và đại diện cho người Việt Nam học tiếng Nhật cần phải có thêm các thông tin định lượng với phạm vi mẫu rộng ra các trường đại học khác, các đối tượng học tiếng Nhật khác nữa

Ngoài ra trong phạm vi nghiên cứu này chúng tôi mới chỉ đề cập đến khía canh tôn kính ngữ, khiêm nhường ngữ, mỹ từ (bikago), hình thức kính ngữ trùng lặp, thể lịch sự trong kính ngữ mà chưa đề cập đầy đủ các vấn đề khác của kính ngữ như sự biểu hiện

kính ngữ trong mối quan hệ giao tiếp Chúng tôi hy vọng sẽ khảo sát giải

quyết vấn đề kính ngữ trong mối quan hệ giao tiếp như một đề tài riêng

7

» Ẽ r e f c » f § i ò M £ : f c > ; h / 0 'S „

V ' ô l ' ô f t A I W M f f i t f ) * - ? , « W i i K & f S f c f t o - C V ' S o O Ỉ I 9 N Sic

I S ( i g | & W ^ - 0 ( 7 ) ^ f c ^ T ' ỉ l ừ < , B t t í t r o - o  i l ẫ l t k ì M - efi& V 'o

fc> < 4> òjở-'$ễ.W M ) (Diều-L;ủví £ x & i / \ ) ^ í c o r-ỷ -£ j r / £ è 5 j (®(D r & £

o r ặij o i à ü c ^ - i ' l í à / r

~ ừ ề Ò

X Ts^r y

sf-X ỉ ỉ b

I t b ừ ề ò

X jiS ỆẼ

* ẻ ỉ

o *|J f t ềF5

'ỉ Hoàng Thi Hường3NB-07

-< h - f j U A H 4 Hồng Thị Hường3NB-07

( I S L t ) t U H U o t , Ỹ ^ T & £ g ỉ t £ À £ « f ^ - ỉ b £ : í H - o

i i i C o i ' t , r i ^ f c X j r < /-£ề õ J i ậ ẳ S , /¿¿"ơOïff^ET^foơo

K-ỷ-jU A 0 ' T- S ' J 'ỉ ± ^ < D ^ ^ ị : ^ ‘biZ- Hoàng Thi Hường3NB-07

l ' Ỷ - i * À 0 ^ f S iP:ii# C D t S C f iH £ f f l# ; ïK ( C O l,'T- / ' / 4 ý z Hoàng Thị Hường3NB-07

f i a n K i & o œ Æ J & i b P ' C f c S â î , r & g i c / ó ^ á j ( i r é ? j , r & g i c j N t ä j

t i rji-fctSj <7)ÜtÜig»]!5]T'fc50 2 1 2 2 0>##r<£> i 5 i c i ' i * t l ( D W } û m ± & t m

1 - f r b , n ê ? 5 j ( D M - m m m m n m ^ v h ò o rjL -ö -ä j o M i i & í í j p i t e M j - e t eftl/'o L f c ^ o T , ^ h t A A f S f © 8 0 9 4 % t t n j s B t C j & ^ S j ¿ r * 5 g i c ^ t t

£ j < 7 ) 8 t » i § # ^ & S & S ^ E E i J - e # 5 ; 0 ^ 7 9 1 7 % ^ ^ # ^ « î & n i z f r f r à i

h-ỷ- A À ' T- A / / f ýz¥ (n % :£ & ĩP ‘L'llZ - Hoàng Thị Hường3NB-07

h-ỷ-i* A B / -<^^GD^ÍÈár^-kỉ;:- Hoàng Thị Hường3NB-07

íá + ín fa : áo ^ ? ífe v \ í o ^ i ' ' 1, iịo^ồô^ áo^n^3iỂrx í o í Lì2iă^-N i ò ^ ,

& m & ì P ĩ t , t e ì ề v , $ă& 7i.s *5 -ỷ-f* > , joonD, - t e W t ' h , $i%k*)s áb*

ỉ- + A À 0 ' T - / ' V -Y Ỳ Hoàng Thị Hường3NB-07

31 - m ] E g ^ 3 ò ỉ 5 0 % j ^ T T ' á b ố o ^ < 7 5 ^ r j oj r r ' j ¿5 í^ tltỉc K ^ ^ ' ¿ i Ễ L L T t ' 3 ^ ¿ ^ 5 j - ^ o / - - 0 ị^ 21 s Pp^ 32 —

"< I ' t i » A 0 4 ± ¥ ( D ‘¥ ± & ZP ‘L ' ^ - Hoang Thj Hucmg3NB-07

i ^ i c ^ o t L i ^ v) t z \ , ' X ' - t f i ' \ i c r ^ f S j t L X c n m v

r ~ f c i ' T - r a > j r m g m m j

■ c v ^ A t e 19 f c i ' - e - f ^ j ¿ v ' f r f t t u i , # o ¿ ^ < t o S v ' f t i ' o

^ w ^ r ' a i i r —^iV'-e-t-d^j r & f t f r l z t e V £i~/)>] h

t & f f i & # ) \ Z 7 F - t < n 'e f o 1 n \ t , f c 5 V ' t e r = i — t — & A t i & z t ( D r y ^ f t j ¿sffiv'

h t i A B > £ § § ^ 1 ^ 0 0 ® ' t - ^ y 4 ±¥<D‘¥ Ẽ & ĩP‘L'lZ- Hoàng Thị Hưòmg3NB-07

^ 17 T Ệ ề t i t ố i í © ^

^ h -ỷ-ÌA À 0 ' T - ^ y -Y ± ^ < 7 3 ^ 4 ỉr Hoàng Thị Hirỡng3NB-07

ấfe#ỈÌ^firỉ^>/«Ễ<T, 5.55%LiÒ»£aỉ>-Cl/'fcl/\) O ẳ 0 , 0ÌỒ 94.5 <DM&

tz<Qi ừ t ' ( D ^ n h v h ò o 1*11$ ỉ - , i c o i n t

t>, m m te ìS íf i J ỉ r t a o T V ' 5 o m i í , &

&!&{** 5 L fcS C # * > & & 3 H -5 8 :fiJ k fe5 o § 3 Ì £ f flV 'Ó À

<7>, fà ¥ ^ fô f flO À ^ Ỹ 0 ) í& < £ > :|f c ỉĩiL Ỉ -o l'T ơ 5 S C íÍ F t t ,

bi~J±A 'í' ir ^ 'L 'iC - Hoàng Thị Hường3NB-07

h-ỷ-i* A 'f HoàngThi Hucmg3NB-07

'< K-ỷ-A A B ' T- * ' J 4 Hoàng Thị Hường3NB-07

# Â » 3 / 3 l t g ỉ t 5

h + A Ả 0 J 'i ^ ^ G Q ^ í t ặ r ^ - ừ í C - Hoàng Thị Hường3NB-07

B Ả N Đ I Ề U T R A

Chào các bạn!Mình là Hoàng Hường sinh viên năm 4 trường Đại Học Hà Nội

Mình đang làm luận văn tốt nghiệp về đề tài kính ngữ trong tiếng Nhật Mình muốn

điều tra về cách sử dụng kính ngữ của các bạn sinh viên đang học tiếng Nhật Rấtmong các bạn trả lời trong bản câu hỏi dưới đây Mọi thông tin cá nhân cũng như nội

dung trả lời của các bạn chỉ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu mà không được sử

dụng cho bất kỳ một hoạt động nào khác Rất mong sự hợp tác của tất cả các bạn

Họ và tên:

Lớp:

Thời gian học tiếng N hật: n ăm tháng

1.Hãy trả lời các câu hỏi sau:

Q B ạ n có thường xuyên sử dụng kính ngữ khi nói Tiếng Nhật không?

II Điền dấu o vào trong ngoặc với những cách nói kính ngữ đúng Và điền dấu X

với những cách nói kính ngữ sai.

2 * ± í ễ ỉ ^ o t - ( ^ ế f £ r * i j f f l - t - £ Ỹ 9 T * - - r 0 ( )

3 í t s , * 3 ê V 'ỉ ; : & ỗ À l i i f & f c ’Cl-jò\» ( )

55

^ h i~J* A B 4 Hoàng Thị Hường3NB-07

(ỵVl'J* ĩ Ẳ j £

/ f h ư r ị / Ỵ íư l f t d s '