Tiểu luận lý thuyết công tác xã hội với cá nhân

Tiểu luận lý thuyết công tác xã hội với cá nhân cho các ví dụ, mô hình, cách thức làm việc với thân chủ đối với nhân viên công tác xã hội

HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA XÂY DỰNG ĐẢNG



TIỂU LUẬN LÝ THUYẾT

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI CÁ NHÂN

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2023

HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA XÂY DỰNG ĐẢNG



TIỂU LUẬN LÝ THUYẾT

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI CÁ NHÂN

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2023

LỜI NÓI ĐẦU

Trên thế giới, Công tác xã hội ra đời và và được công nhận là một nghề chuyênnghiệp, nhưng ở Việt Nam, nghề Công tác xã hội đang trong quá trình phát triển, đặcbiệt sau khi Quyết định số 32/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban

hành ngày 05/3/2010 phê duyệt “Đề án phát triển nghề Công tác xã hội ở Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020” Công tác xã hội đã và đang có những đóng góp tích cực cho

sự phát triển nhân loại, phấn đấu xây dựng xã hội công bằng và nâng cao chất lượngcuộc sống con người, đặc biệt là với nhóm người yếu thế

Công tác xã hội cá nhân là hoạt động dịch vụ xã hội trực tiếp hướng đến cácthân chủ do nhân viên xã hội thực hiện Công tác xã hội cá nhân là một phương pháptiếp cận trợ giúp các cá nhân có vấn đề về chức năng xã hội thông qua mối quan hệmột - một (nhân viên xã hội - thân chủ) Nói cách khác, Công tác xã hội cá nhân nhằmmục đích phục hồi, củng cố và phát triển cá nhân và gia đình hoạt động bình thườngtrong bối cảnh xã hội nơi các vấn đề xảy ra và bị ảnh hưởng

Trong quá trình trợ giúp, nhân viên xã hội sẽ gặp và xử lý nhiều tình huốngkhác nhau Tùy theo từng tình huống sẽ có những cách xử lý khác nhau, sử dụng linhhoạt những kiến thức, kỹ năng khác nhau

Do bản thân còn nhiều hạn chế nên bài tiểu luận không tránh khỏi những thiếusót Vì vậy mong nhận được những ý kiến đóng góp giúp nâng cao kiến thức và khảnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn công tác của bản thân

Xin trân trọng cảm ơn

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT 1

PHẦN LÝ THUYẾT 2

Câu 1: Tác giả Nguyễn Thị Oanh (1998): “CTXH cá nhân là một biện pháp can thiệp quan tâm đến những vấn đề về nhân cách mà một đối tượng cảm nghiệm” Anh (Chị) hãy phân tích và cho ví dụ để làm sáng tỏ định nghĩa trên 2

Câu 2: “Tôn trọng phẩm giá và năng lực cá nhân, tôn trọng giá trị khác biệt” là những giá trị đạo đức của nhân viên xã hội khi trợ giúp thân chủ Anh (Chị) hãy phân tích và cho ví dụ minh họa? 2

Câu 3: Phân tích một giai đoạn mà Anh (Chị) cho là quan trọng nhất trong tiến trình Lý thuyết Công tác xã hội với cá nhân? 3

PHẦN VẬN DỤNG 6

1 Thân chủ 6

1.1 Bối cảnh chọn thân chủ 6

1.2 Thông tin về thân chủ 6

2 Đánh giá và xác định vấn đề của thân chủ 8

2.1 Sơ đồ phả hệ 8

2.2 Sơ đồ sinh thái 9

2.3 Cây vấn đề 10

2.4 Cây mục tiêu 11

2.5 Điểm mạnh, điểm yếu 12

2.6 Xác định vấn đề 12

3 Kế hoạch trợ giúp thân chủ 13

3.1 Kế hoạch tổng thể 13

3.2 Kế hoạch chi tiết 14

4 Mô tả việc thực hiện kế hoạch 18

5 Lượng giá/Kết thúc 18

6 Bài học kinh nghiệm 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT

NVXH Nhân viên xã hội

PHẦN LÝ THUYẾT

Câu 1: Tác giả Nguyễn Thị Oanh (1998): “CTXH cá nhân là một biện pháp

can thiệp quan tâm đến những vấn đề về nhân cách mà một đối tượng cảm nghiệm”

Anh (Chị) hãy phân tích và cho ví dụ để làm sáng tỏ định nghĩa trên

Trong CTXH từ lâu đã nhấn mạnh rằng mục đích của CTXH là hướng tới giúpcác nhóm đối tượng phục hồi, duy trì và tăng cường chức năng xã hội thông qua các

biện pháp can thiệp Cá nhân là một trong những đối tượng tác động của NVXH Biện pháp can thiệp là những tác động có chủ đích, có kế hoạch, có phương pháp và được

cá nhân hóa theo từng trường hợp của các nhà chuyên môn nhằm thay đổi sự việc đến

kết quả mong muốn Đối tượng cảm nghiệm là sự cảm nhận được qua chiêm nghiệm

từ thực tế của mỗi cá nhân

Khi cá nhân có nhu cầu không được đáp ứng, rơi vào tình huống khó khăn,chức năng xã hội của họ sẽ bị suy giảm Mỗi cá nhân thường gặp phải những vấn đềtrong cuộc sống như vấn đề liên quan đến công việc, học tập, vấn đề liên quan đến cácmối quan hệ trong xã hội, sức khoẻ, tinh thần… Khi họ không có khả năng tự giảiquyết được, họ cần đến sự giúp đỡ của NVXH Dựa trên những trải nghiệm cá nhâncủa TC, NVXH lập kế hoạch nhằm trợ giúp TC tự giải quyết vấn đề

VD: NVXH thông qua quá trình can thiệp giúp đỡ người khuyết tật không cảm

thấy tự ti, mặc cảm về bản thân, từ đó trở nên vui vẻ, hòa nhập với cộng đồng

Câu 2: “Tôn trọng phẩm giá và năng lực cá nhân, tôn trọng giá trị khác biệt”

là những giá trị đạo đức của nhân viên xã hội khi trợ giúp thân chủ Anh (Chị) hãyphân tích và cho ví dụ minh họa?

Tôn trọng phẩm giá và năng lực cá nhân: Trong quá trình trợ giúp cá nhân, có

thể xảy ra tình huống NVXH không thực sự tin vào những điểm mạnh hay tiềm năng

có thể thay đổi tích cực của TC, từ đó làm ảnh hưởng đến quá trình giúp đỡ Ý nghĩacủa giá trị này là công nhận rằng mỗi TC có những phẩm giá và những khả năng đángđược tôn trọng Việc tôn trọng phẩm giá và năng lực của TC cũng có nghĩa là hoạtđộng CTXH phải hướng đến việc tạo cơ hội cho TC thể hiện được những cá tính, pháttriển được những năng lực của họ và phải hướng đến việc bảo vệ nhân phẩm của TC.Quan trọng hơn, thông qua việc tôn trọng giá trị phẩm giá và năng lực của TC, NVXHgiúp cho TC tin tưởng và tham gia tích cực vào quá trình tự giải quyết vấn đề của bảnthân TC.

VD: Khi làm việc với TC từng hành nghề mại dâm, NVXH không nên dựa trên

quan điểm cá nhân để đưa ra nhận định không đúng về họ Thay vào đó, NVXH cầntin vào phẩm giá và khả năng có thể thay đổi của TC Có thể trong quá khứ TC đãtừng có những hành vi không được xã hội chấp nhận nhưng họ vẫn là một con người

có phẩm giá và cần giúp TC nhận thức được những hành vi không tốt, thấy đượcnhững điểm mạnh của bản thân và thay đổi theo hướng tốt hơn

Tôn trọng giá trị khác biệt: Đó là việc chấp nhận và xem sự khác biệt là những

giá trị đáng quý trọng và có ý nghĩa TC có hoàn cảnh sống, nhu cầu, cảm xúc, mongmuốn, những ưu điểm và khuyết điểm khác biệt Giá trị này giúp cho NVXH luôn suynghĩ và sáng tạo trong cách tiếp cận giúp đỡ từng TC Bên cạnh đó, việc tin tưởng vàotính cá biệt của mỗi cá nhân sẽ tạo cho NVXH sự chấp nhận TC và nhìn nhận sự khácbiệt theo cách suy nghĩ tích cực

VD: NVXH khi trợ giúp cho gia đình có sự đa dạng về văn hóa cần tôn trọng sự

đa dạng đó Thay vì đánh giá gia đình theo tiêu chuẩn của bản thân, NVXH nên tôntrọng và hiểu rõ các giá trị cũng như phong tục của gia đình, giúp họ cảm thấy đượctôn trọng và tham gia vào quá trình trợ giúp một cách có hiệu quả

Câu 3: Phân tích một giai đoạn mà Anh (Chị) cho là quan trọng nhất trong tiến

trình Lý thuyết Công tác xã hội với cá nhân?

Đánh giá và xác định vấn đề là giai đoạn NVXH cùng TC chẩn đoán vấn đề của

TC Ở giai đoạn này, nhiệm vụ chính của NVXH là đánh giá, kiểm tra lại những thôngtin, dữ liệu đã thu thập để có được những thông tin xác thực về TC Tiếp theo NVXHcùng TC xác định vấn đề của TC dựa trên những căn cứ thu thập được từ TC, gia đình,những thành viên quan trọng đối với TC và môi trường xã hội xung quanh NVXHcùng TC phân tích những điểm mạnh và hạn chế của TC

Giai đoạn này có vai trò định hướng cho các bước tiếp theo Việc đánh giá vàxác định đúng vấn đề sẽ giúp cho NVXH cùng TC có các hoạt động can thiệp hiệuquả, đáp ứng được nhu cầu thiết thực của họ Ngược lại, xác định vấn đề sai dẫn đếnnhững hoạt động can thiệp lệch mục tiêu, không đáp ứng được nhu cầu và không giảiquyết được vấn đề của TC

Việc đánh giá những thông tin thu thập được giúp NVXH sàng lọc thông tin để

có được những thông tin giá trị liên quan đến TC và vấn đề của TC Bên cạnh đó việcđánh giá giúp NVXH xác minh, kiểm tra chéo những thông tin thu thập được

Xác định vấn đề là việc NVXH dựa trên những thông tin thu thập được, đánhgiá và cùng TC xác định vấn đề của TC Để xác định vấn đề, trước hết NVXH cần tìmhiểu các nguyên nhân Có nhiều nguyên nhân dẫn đến vấn đề của TC Song có thểtóm gọn trong hai nguyên nhân tổng quát nhất là vật chất và tinh thần Trong quá trìnhxác định vấn đề, ở trường hợp đối tượng có nhiều vấn đề, NVXH cần giúp TC xemxét và sắp xếp thứ tự ưu tiên các vấn đề

Để thực hiện được công việc này, NVXH sẽ dựa trên cơ sở những thông tin thuthập được cùng với quá trình phân tích - tổng hợp thông tin ở các bước 1 và 2 để cóthể đưa ra những nhận xét về tính nghiêm trọng của vấn đề và những ảnh hưởng bấtlợi đối với TC hoặc gia đình nếu vấn đề đó không được giải quyết kịp thời Việc đánhgiá này bao gồm những vấn đề sau:

- Tính chất và mức độ nghiêm trọng của tất cả những vấn đề mà TC đang gặpphải và những ảnh hưởng của nó đối với cuộc sống của TC

- Nhu cầu của TC và yếu tố cản trở việc đáp ứng các nhu cầu đó.

- Những mối quan hệ xã hội và sự tương tác giữa TC, gia đình với những người

có liên quan và những thể chế xã hội xung quanh họ

- Những điểm mạnh, điểm yếu của TC, gia đình, những người thân và những

hệ thống xã hội xung quanh họ

- Những tiềm năng trong bản thân TC, gia đình, cộng đồng và các hệ thống xãhội có thể hỗ trợ TC, gia đình trong việc giải quyết các vấn đề của họ

- Những biện pháp mà TC đã từng áp dụng để giải quyết vấn đề của họ, nhữnghiệu quả và hạn chế của các biện pháp này

Những công cụ thường được sử dụng trong quá trình đánh giá này là:

- Sơ đồ phả hệ: Giúp NVXH nhận diện được các mối quan hệ trong gia đìnhcủa TC, hiểu được nguồn gốc xuất thân và tiểu sử của TC để có thể xác định có phảivấn đề mà TC đang gặp phải là có nguồn gốc hoặc do những ảnh hưởng từ gia đình

1.2 Thông tin về thân chủ

Em P.T.V (14 tuổi) sinh sống tại xã Long An, huyện Châu Thành, tỉnh TiềnGiang Em là con gái của vợ chồng anh P.M.A (35 tuổi) và chị N.K.L (33 tuổi) Em V

có tính cách hòa đồng, vui vẻ, ngoan ngoãn và hay phụ giúp bố mẹ Hoàn cảnh giađình khó khăn nên mẹ em phải đi làm ăn xa, ít khi về thăm gia đình Do tính chất côngviệc của mẹ nên V ít khi được mẹ quan tâm, hỏi han Bố em làm thuê cho các côngtrình ở gần nhà với thu nhập bấp bênh, không ổn định Dù hoàn cảnh gia đình có khókhăn, bố mẹ vẫn tạo điều kiện cho V đi học chứ không bắt ép em phải nghỉ học V làmột học sinh gương mẫu và luôn nằm trong top học sinh xuất sắc của trường Ngoàigiờ học, V còn đi phụ ở quán ăn của chị D (dì của em - 31 tuổi) để kiếm thêm ít tiềnphụ giúp gia đình Chị D vì thương hoàn cảnh gia đình của cháu mình nên hay muasắm đồ dùng cho cháu V Hơn 1 năm kể từ ngày đi làm ăn xa, mẹ em không liên lạcvới gia đình Bố em vì nhớ và lo cho vợ nên tỏ ra buồn chán, thường xuyên uống rượu

để giải sầu Cứ mỗi lần say rượu, ông lại vào phòng con gái và thực hiện các hành vi

sờ mó, ôm hôn và dùng vũ lực để bắt ép V quan hệ tình dục với mình V đã nhiều lầnphản kháng nhưng đều bị bố tác động vật lý lên cơ thể để bắt em phải im lặng Saumỗi lần quan hệ xong ông ta lại đe dọa V không được kể với ai nếu không sẽ bị giết

Do sợ bị giết nên V không dám nói với ai Từ đó V trở nên lầm lì, ít nói, không muốn

tiếp xúc với mọi người xung quanh, kết quả học tập giảm sút V thường chạy sang nhà

bà ngoại (68 tuổi) để tránh chạm mặt với bố do quá sợ hãi những hành vi của ông Bàngoại thấy V có những biểu hiện lạ nên gặng hỏi chuyện nhưng em nói không có gìđâu bà ạ rồi chỉ ngồi khóc một mình Ở trường V cũng không còn hòa đồng, vui vẻ vàtrở nên cáu gắt với bạn bè

Thông tin cá nhân thân chủ:

- Họ và tên: P.T.V

- Giới tính: Nữ

- Ngày, tháng, năm sinh: 06/08/2009

- Nơi sinh: Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Tiền Giang

- Hiện cư trú tại: xã Long An, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang

Các thông tin khác về thân chủ:

- Quá trình sinh sống và lớn lên: Gia đình V gặp khó khăn nên mẹ em đi làm ăn

xa, ít khi về thăm nhà nên V ít cảm nhận được tình cảm từ mẹ mà chủ yếu là từ bàngoại và dì Bố V đã có những hành vi không đúng chuẩn mực xã hội đối với em.Điều đó đã ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất cũng như tâm lý của V

- Tình trạng học vấn, chuyên môn: V đang là học sinh lớp 8 của trường THCSLong An Trong suốt quá trình học tập, V luôn đạt danh hiệu học sinh giỏi và nằmtrong top học sinh xuất sắc của trường

- Tình trạng nghề nghiệp: V đang phụ giúp ở quán ăn của dì em với mongmuốn kiếm thêm thu nhập trang trải cuộc sống gia đình

- Tình trạng sức khỏe thể chất: V đang bị tổn thương một số vùng trên cơ thể do

bị bố tác động vật lý

- Tình trạng sức khỏe tinh thần: V hay cáu gắt, không muốn tiếp xúc với mọi

Thông tin môi trường thân chủ:

- Gia đình thân chủ: Mẹ đi làm ăn xa nên V sống cùng bố Dì của V hiện chưa

có gia đình nên xem V như con ruột, hay giúp đỡ em Ông ngoại của V mất sớm nên

V thường chạy sang chơi với bà ngoại vì bà chỉ sống có một mình

- Môi trường xung quanh thân chủ: Trường học thường trao tặng cho V nhữngsuất học bổng nhằm hỗ trợ em trong quá trình học tập cũng như cuộc sống

2 Đánh giá và xác định vấn đề của thân chủ

2.1 Sơ đồ phả hệ

Đã bị bắt Lạm dụng tình dục

Quan hệ thân thiết Quan hệ xa cách Quan hệ hôn nhân

Đã qua đời

Nữ

Nam

V (14 tuổi)

Bố

( 35 tuổi)

Dì (31 tuổi)

Mẹ (33 tuổi)

Bà ngoại (68 tuổi)

Theo sơ đồ trên cho thấy thân chủ V (14 tuổi) là con gái của anh A (35 tuổi) vàchị L (33 tuổi) Do mẹ em phải đi làm ăn xa, ít khi tiếp xúc với em nên mối quan hệgiữa V và mẹ dần trở nên xa cách Bố em vì quá nhớ vợ, thường xuyên uống rượu giảisầu nên hay dùng vũ lực để ép V quan hệ tình dục Sau khi quan hệ xong còn đe dọa sẽgiết V nếu em dám nói với ai nên giữa V và bố càng trở nên mâu thuẫn với nhau Bàngoại (68 tuổi) thường hay chơi với V, là người phát hiện em có những biểu hiệu cơthể bất thường nên mối quan hệ giữa V và bà ngoại trở nên thân thiết, gắn bó hơn Dìcủa em là chị D (31 tuổi) là người giúp đỡ V có việc làm tạo thêm thu nhập cho giađình nên giữa V và dì có mối quan hệ thân thiết với nhau.

2.2 Sơ đồ sinh thái

Cơ quan chính quyền: Chưa có mối quan hệ, NVXH cần kết nối để giải quyếttình trạng bạo lực, xâm hại tình dục và đe dọa của bố V

Việc làm

Cơ quan chính quyền

Bạn bè

Bệnh viện

Trường học V

Quan hệ xa cách

Quan hệ hai chiều

Tổ chức xã hội: Chưa có mối quan hệ, NVXH cần kết nối để có sự hỗ trợ chohoàn cảnh gia đình của V.

Hàng xóm: V dần trở nên lầm lì, ít nói, không muốn tiếp xúc với mọi ngườixung quanh nên quan hệ giữa V và mọi người dần xa cách nhau

Nhân viên xã hội: Dùng những kiến thức, kỹ năng chuyên môn giúp V giảiquyết những vấn đề đang gặp phải và V hợp tác cùng với NVXH trong quá trình trợgiúp nên V và NVXH có mối quan hệ hai chiều

Bệnh viện: Thông qua các phương pháp điều trị giúp đảm bảo sức khỏe sau khi

bị bạo hành và xâm hại cho V và V tiếp nhận việc điều trị tại bệnh viện nên V và bệnhviện có mối quan hệ hai chiều

Trường học: V là học sinh gương mẫu và luôn nằm trong top học sinh xuất sắccủa trường nên V và trường học có mối quan hệ hai chiều

Bạn bè: V không còn hòa đồng, vui vẻ và trở nên cáu gắt với bạn bè xungquanh nên quan hệ giữa V và bạn bè dần xa cách nhau

Việc làm: V thường đi phụ ở quán ăn để kiếm tiền phụ giúp gia đình nên V vàviệc làm có mối quan hệ hai chiều Mẹ V phải đi làm ăn xa và bố V làm việc ở cáccông trình nên gia đình và việc làm cũng có mối quan hệ hai chiều

2.3 Cây vấn đề

Hay khóc, cáu gắt với bạn bè

Bố đe dọa giết

Bố nhớ vợ, chán nản, uống rượu để giải sầu

Bố đi làm

Mẹ đi

làm

ăn xa

Sợ hãi, cô đơn

Bị bạo lực, xâm hại tình dục Gia đình ít quan tâm

Lầm lì, ít nói, không muốn tiếp xúc với mọi người xung quanh