CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMNơi công tácChức danh Trình độ chuyên môn Tỷ lệ % đóng góp vào việc tạo em đã có ý thức tốt hơn trong hoạt động nhóm, đã giúp các em tiến bộ về kỹnăng
Trang 1TRƯỜNG TIỂU HỌC KIM ĐỒNG
Nơi công tác: Trường tiểu học Kim Đồng
Điện thoại liên hệ: 0919468626
Địa chỉ thư điện tử: dothinhanls@gmail.com
TP Lạng Sơn, năm 2025
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Nơi công tácChức
danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo
em đã có ý thức tốt hơn trong hoạt động nhóm, đã giúp các em tiến bộ về kỹnăng hợp tác, lắng nghe, chia sẻ, có trách nhiệm, có kỹ năng quản lý về thời giantrong học tập tốt hơn, các em đã biết vận dụng kiến thức đã học để bảo vệ môitrường, bảo vệ sức khỏe, giải thích các hiện tượng thực tiễn, biết giúp đỡ, đoànkết, duy trì cuộc sống an toàn, biết vâng lời, lễ phép với thầy cô giáo hơn…
- Những thông tin cần được bảo mật: Không
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Cơ sở vật chất:
Trang 3Phòng học, sân chơi rộng rãi, thoáng mát, có đầy đủ trang thiết bị phục
vụ cho hoạt động
+ Giáo viên, học sinh:
Giáo viên luôn học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, tham khảo đồngnghiệp cũng như tìm hiểu qua các thông tin trên báo, mạng điện tử, Sáng tạo,tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học sao cho hiệu quả
Học sinh yêu thích hoạt động Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh,tham gia nhiệt tình các hoạt động tập thể
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sángkiến theo ý kiến của tác giả:
Qua việc đưa Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động Đội thiếu niêntiền phong Hồ Chí Minh, đã bước đầu giúp đỡ các em đội viên, thiếu niên, nhiđồng trong liên đội có kỹ năng tự phục vụ bản thân tốt hơn thể hiện ở việc vệsinh cá nhân, trường, lớp; tự tin hơn trong giao tiếp cũng như tự tin vào bảnthân, các em lễ phép hơn, thân thiện cởi mở hơn; biết cách bảo vệ và chăm sócsức khỏe, có kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, về lứa tuổi
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sángkiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu:Hội đồng sáng kiến trường tiểu học Kim Đồng đã công nhận sáng kiến có thể ápdụng cho học sinh trong toàn liên đội và có thể nhân rộng để áp dụng trong cácliên đội trường tiểu học trên địa bàn Thành phố Lạng Sơn
Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật
và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật./
Lạng Sơn, ngày 25 tháng 12 năm 2024
Người nộp đơn
Đỗ Thị Nhạn
Trang 41 Nội dung và kết quả nghiên cứu của sáng kiến 5
Trang 5TÓM TẮT SÁNG KIẾN
Trong những năm gần đây, công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
là rất cần thiết, đã có nhiều biện pháp đề ra nhưng kết quả chưa đạt như mongmuốn Nhiều kỹ năng cơ bản như: kỹ năng tự phục vụ bản thân, kỹ năng giaotiếp, kỹ năng hợp tác và chia sẻ, kỹ năng tự vệ của học sinh còn chưa được cao
Nhiều học sinh thành tích học tập rất tốt, nhưng kỹ năng sống chưa cao (thể hiện khi giao tiếp, tham gia các hoạt động xã hội, ứng phó với những thử thách).
Từ những hạn chế trên tôi đã mạnh dạn thực hiện một số biện pháp đểnâng cao hiệu quả giáo dục một số kỹ năng sống cơ bản cho các em đội viên,thiếu niên, nhi đồng thông qua các hoạt động của Đội thiếu niên tiền phong HồChí Minh: Đưa nội dung giáo dục KNS vào tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, giờsinh hoạt Đội, các hoạt động ngoại khóa Qua đó đã bước đầu giúp đỡ các emđội viên, thiếu niên, nhi đồng rèn luyện một số kỹ năng cơ bản như: kỹ nănglàm việc nhóm, kỹ năng phát biểu trước đám đông, kỹ năng ứng xử, kỹ năng tựbảo vệ sức khỏe Các em đã có ý thức tốt hơn trong hoạt động nhóm, đã giúpcác em tiến bộ về kỹ năng hợp tác, lắng nghe, chia sẻ, có trách nhiệm, có kỹnăng quản lý về thời gian trong học tập tốt hơn, các em đã biết vận dụng kiếnthức đã học để bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe, giải thích các hiện tượngthực tiễn, biết giúp đỡ, đoàn kết, duy trì cuộc sống an toàn, biết vâng lời, lễ phépvới thầy cô giáo hơn…
Trang 7DANH MỤC BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
TÊN DANH MỤC
TRAN G
Bảng đánh giá kết quả điều tra một số học sinh tính đến
Trang 8DANH MỤC ẢNH MÔ TẢ SÁNG KIẾN
TÊN DANH MỤC
TRAN G
Ảnh số 1: Tiết mục văn nghệ do ban chỉ huy Liên đội xây dựng 15Ảnh số 2: Các hoạt động nhân đạo của liên đội 15
Ảnh số 3: Chương trình "Đêm trăng cho em" 16
Ảnh số 4: Hoạt động trải nghiệm làm đèn Trung Thu 16
Ảnh số 5: Hội thi "Giai điệu tuổi thần tiên" chào mừng ngày Nhà
giáo Việt Nam 20/11/2024
17
Ảnh số 6: Hội thi "Giai điệu tuổi thần tiên" chào mừng ngày Nhà
Ảnh số 7: Phối hợp với công an phường Vĩnh Trại tổ chức tuyên
truyền giáo dục về Luật an toàn giao thông, phòng chống pháo
nổ, phòng cháy chữa cháy
18
Ảnh số 8: Hội thi trang trí lớp học hạnh phúc chào mừng ngày
nhà giáo Việt Nam
18
Ảnh số 9: Hội thi báo ảnh chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 19
Ảnh số 11: Phong trào đọc và làm theo báo đội 20Ảnh số 12: Trải nghiệm tại tượng đài Hoàng Văn Thụ, bảo tàng,
Ảnh số 13: Trải nghiệm tại tượng đài Hoàng Văn Thụ, bảo tàng,
thư viện tỉnh Lạng Sơn
21
Ảnh số 14: Thăm và tặng quà gia đình chính sách trên địa bàn
Trang 9I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn sáng kiến
Mục tiêu giáo dục nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam có đạođức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; có phẩm chất, nănglực và ý thức công dân; có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, trung thành với lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; phát huy tiềm năng, khả năng sángtạo của mỗi cá nhân; nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡngnhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhậpquốc tế (theo Điều 2 của Luật Giáo dục năm 2019)
Việc giáo dục kĩ năng sống là việc làm rất cần thiết, phù hợp với mục tiêu
giáo dục, góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ các mặt “Đức Trí Thể - Mĩ” “Kỹ năng sống” là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả
-năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống Có thể nói, kỹ -năngsống chính là nhịp cầu nối giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi
và thói quen tích cực, lành mạnh Người có kỹ năng sống sẽ luôn vững vàngtrước những khó khăn, thử thách biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách hiệuquả Ngược lại, người thiếu kỹ năng sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại trongcuộc sống Chính vì vậy, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có ý nghĩa rất quantrọng Hoạt động giáo dục kĩ năng sống giúp các em xác định rõ giá trị của bảnthân và tập thể, sống tự tin, có trách nhiệm với chính mình và xã hội Khi đượctrang bị những kỹ năng cần thiết, các em sẽ tự chủ, tự tin, mạnh dạn để giảiquyết tốt nhiệm vụ học tập và rèn luyện, biết cách ứng xử với các tình huốngtrong cuộc sống hàng ngày, giúp các em sống an toàn, mạnh khỏe và phát triểntoàn diện về nhân cách
Trang 10Như chúng ta đã biết Đội TNTP Hồ Chí Minh với mục đích tập hợp, giáodục thiếu nhi trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, trở thành người côngdân có ích trong tương lai Việc giáo dục đội viên, thiếu niên, nhi đồng là nhiệm
vụ chủ yếu, trực tiếp của tổ chức Đội TNTP Tham gia các hoạt động Đội, các
em luôn được rèn luyện trong không khí thi đua thân ái, “học mà chơi, chơi màhọc”, giúp các em tiếp thu kiến thức tốt hơn, chất lượng học tập từ đó cũng đượcnâng lên đáng kể Khi tham gia sinh hoạt Đội, các em được hoạt động trong tổchức của chính mình, do đó các em sẽ có tính độc lập cao, giúp các em trở thànhnhững con người chủ động trong cuộc sống sau này Cũng trong môi trườngnày, các em có điều kiện để khẳng định sở trường, năng lực và phát triển năngkhiếu; rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp
Từ đặc điểm đặc thù của công tác Đội, tôi nhận thấy rằng ngoài việc giáodục về tư tưởng đạo đức cho đội viên, thiếu niên, nhi đồng thì giáo dục kĩ năngsống cho đội viên, thiếu niên, nhi đồng cũng là một nhiệm vụ của Đội trong giaiđoạn mới Thông qua hoạt động Đội tạo điều kiện cho các em tiếp xúc và mởrộng ứng dụng thực tế, trải nghiệm được nhiều vấn đề trong các hoạt động xãhội đồng thời gây hứng thú trong học tập
Vậy, làm thế nào để chúng ta giáo dục KNS cho các em đội viên, thiếuniên, nhi đồng? Trong đề tài này, tôi xin đưa ra một số kinh nghiệm “Giáo dụcKNS cho đội viên, thiếu niên, nhi đồng thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ ChíMinh” mà tôi đã áp dụng trong thực tiễn tại đơn vị tôi đang công tác – Trườngtiểu học Kim Đồng và đã đem lại một số kết quả đáng khích lệ trong việc giáodục một số KNS cho các em đội viên, thiếu niên, nhi đồng Mong muốn đượcchia sẻ kinh nghiệm cùng quý đồng nghiệp để nâng cao hiệu quả hoạt động giáodục KNS trong nhà trường góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục con người pháttriển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ trên cơ sở tiếp thu được các KNS đầy đủ
Nhất là đối với các em học sinh tiểu học lứa tuổi có sự thay đổi về môitrường học tập, rèn luyện do vậy rèn KNS cho các em là rất cần thiết vì những
kỹ năng sống cơ bản sẽ giúp các em có khả năng giao tiếp tốt, độc lập, tự tin, tựchủ, linh hoạt, biết đối phó với những tình huống khó khăn trong cuộc sống,
Trang 11trong mối quan hệ bạn bè có thái độ, động cơ học tập đúng đồng thời có nhữngđịnh hướng đúng cho tương lai.
Vì vậy có thể nói, KNS của các em học sinh chỉ có thể được hình thànhthông qua hoạt động học tập và giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục kháctrong nhà trường Trong đó hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh là một trongnhững hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng trong việc rèn luyện KNS
2 Mục tiêu của sáng kiến
Nghiên cứu đúc rút ra những kinh nghiệm để “Giáo dục KNS cho độiviên, thiếu niên, nhi đồng thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh" đạthiệu quả cao.Giáo dục kĩ năng sống là một trong những nội dung, nhiệm vụquan trọng trong chương trình giáo dục hiện nay nhằm cụ thể những quan điểm,đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về đổi mới phương pháp giáo dụctrong thời kì hội nhập
Chính vì vậy, việc đưa ra các giải pháp nhằm giáo dục kĩ năng sống chođội viên, thiếu niên, nhi đồng trong Liên đội là vấn đề cần được quan tâm đúngmức nhằm giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, giađình, cộng đồng; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tìnhhuống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọingười, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh, góp phần trang bịcho đội viên, sao nhi đồng kiến thức, kỹ năng sống và phát triển trong một môitrường phát triển bền vững
Đề tài: “Giáo dục kỹ năng sống cho đội viên, thiếu niên, nhi đồng thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí minh” được nghiên cứu với mục đích:
- Tìm ra nội dung, hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng sống cho đội viên,thiếu niên, nhi đồng trong Liên đội trường Tiểu học đạt hiệu quả cao nhất, đồngthời phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế xã hội ở địa phương, thực tế nhàtrường
- Đề ra các giải pháp nhằm giáo dục kĩ năng sống cơ bản cho đội viên,thiếu niên, nhi đồng, giúp các em biết phân biệt đúng, sai làm theo cái đúng, ủng
Trang 12hộ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa, thôi thúc các emhành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức thông qua các hoạtđộng Đội TNTP Hồ Chí Minh.
- Đổi mới phương pháp công tác Đội và tổ chức các hoạt động của Độimột cách hiệu quả, thu hút được nhiều đội viên, sao nhi đồng tham gia
3 Phạm vi của sáng kiến
- Đối tượng: Đội viên, thiếu niên, nhi đồng liên đội trường tiểu học KimĐồng
+ Số lượng học sinh: 588 em
+ Số chi đội: 9 chi đội
+ Số đội viên: 210 em
+ Số thiếu niên, nhi đồng:
- Thời gian: Áp dụng trong năm học 2024 - 2025
- Không gian: Trong các giờ sinh hoạt dưới cờ và sinh hoạt Đội, hoạtđộng ngoại khóa, sinh hoạt Sao nhi đồng ở trường tiểu học Kim Đồng
II – CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lý luận
1.1 Khái niệm về kỹ năng sống:
KNS chính là năng lực của mỗi người giúp giải quyết những nhu cầu vàthách thức của cuộc sống một cách có hiệu quả
- Theo WHO (1993) KNS là “Năng lực tâm lý xã hội là khả năng ứng phómột cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống Đó cũng
là khả năng của một cá nhân để duy trì một trạng thái khoẻ mạnh về mặt tinhthần, biểu hiện qua hành vi phù hợp và tích cực khi tương tác với người khác,với nền văn hóa và môi trường xung quanh Năng lực tâm lý xã hội có vai tròquan trọng trong việc phát huy sức khoẻ theo nghĩa rộng nhất về mặt thể chất,tinh thần và xã hội KNS là khả năng thể hiện, thực thi năng lực tâm lý xã hộinày”
- Theo UNICEF, giáo dục dựa trên KNS cơ bản là sự thay đổi trong hành
vi hay một sự phát triển hành vi nhằm tạo sự cân bằng giữa kiến thức, thái độ và
Trang 13hành vi Ngắn gọn nhất đó là khả năng chuyển đổi kiến thức (phải làm gì) vàthái độ (ta đang nghĩ gì, cảm xúc như thế nào, hay tin tưởng vào giá trị nào)thành hành động (làm gì và làm như thế nào).
Hiểu một cách đơn giản thì KNS là năng lực của mỗi người giúp giảiquyết những nhu cầu và thách thức của cuộc sống một cách có hiệu quả (cáchsống tích cực trong xã hội hiện đại)
Về bản chất thì rèn luyện KNS là quá trình đưa nhận thức (qua kiến thức
+ KNS tại nơi làm việc
1.1.2.2 Phân loại KNS dựa vào các lĩnh vực tâm lý:
+ Kỹ năng nhận thức: Kỹ năng ra quyết định, kỹ năng lập kế hoạch, kỹnăng giải quyết vấn đề, kỹ năng tư duy tích cực, kỹ năng tư duy có phê phán…
+ Kỹ năng xã hội: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng làmviệc nhóm, kỹ năng từ chối, kỹ năng quyết đoán, kỹ năng hợp tác, kỹ năng xâydựng và duy trì các mối quan hệ liên cá nhân, kỹ năng vận động…
+ Kỹ năng quản lý bản thân: Kỹ năng chế ngự stress; kỹ năng làm chủcảm xúc tình cảm; kỹ năng nâng cao nội lực kiểm soát…
Việc rèn luyện KNS cho HS là việc làm không mới vì từ xa xưa cha ông
ta đã đúc kết “Tiên học lễ, hậu học văn” nhưng do sức ép lớn về chương trình;
về điểm số, hoặc nhiều nguyên nhân khác nhau nó đã bị giảm nhẹ hoặc xaonhãng Đứng trước thực tế xã hội những năm gần đây Bộ GD-ĐT đã nhận thấyviệc giáo dục (rèn luyện) KNS cho HS là việc cấp bách ở mọi bậc học
Có rất nhiều KNS khác nhau Tuỳ theo hoàn cảnh, môi trường sống, điềukiện sống mà người ta cần dạy cho trẻ em những kỹ năng thiết yếu khác nhau
2 Cơ sở thực tiễn
Trang 14Liên đội trường tiểu học Kim Đồng với đại đa số học sinh là con em dântộc thuộc phường Vĩnh Trại, khối 10 Đông Kinh và một số học sinh thuộc khuKéo Tào của thị trấn Cao Lộc, với những nét đặc trưng riêng của người dân tộc,thật thà, tốt bụng, trong sáng nhưng dễ tin người, rụt rè thiếu tự tin, hơn nữa các
em lại còn rất nhỏ mà việc giáo dục kỹ năng sống cho các em trong nhà trườnghiện nay chủ yếu được kết hợp giáo dục với chương trình các môn học nhưTiếng Việt, Tự nhiên xã hội, Đạo đức, thực hiện lồng ghép vào một số bài họchoặc các hoạt động ngoại khóa, giáo dục thể chất
Ưu điểm: Với hình thức này học sinh nắm được các hành vi như biết giữgìn vệ sinh cá nhân, biết giúp đỡ người khác, bước đầu biết làm việc theo nhóm
Nhược điểm: Các kỹ năng của học sinh chưa được thể hiện rõ nét và chưaphản ánh được cách sống tích cực trong xã hội hiện đại Một số kỹ năng các emđược tiếp thu chủ yếu là lý thuyết mà thiếu sự vận dụng, thực hành
Ngoài những hoạt động giáo dục KNS của nhà trường thì Liên đội cũng tổchức một số hoạt động như
- Tuyên truyền giáo dục KNS cho các thông qua các tiết sinh hoạt Đội,giờ sinh hoạt lớp,
- Giáo dục KNS qua chương trình phát thanh măng non
- Mời các cơ quan đoàn thể có liên quan đến nói chuyện, tuyên truyềnTuy nhiên sau một thời áp dụng tôi nhận thấy các giải pháp trên có hiệuquả nhất định song chưa cao, học sinh có sự chuyển biến nhưng không đạt kếtquả như mong muốn1
Nguyên nhân thì có nhiều nhưng chung quy là do nhận thức, ý thức và về
cơ bản vẫn là do các em chưa được trải nghiệm và thực hành KNS, hình thức tổchức chưa đa dạng còn nặng về lý thuyết
Từ những hạn chế trên tôi đã mạnh dạn thực hiện một số biện pháp đểnâng cao hiệu quả Qua gần một năm thực hiện tại liên đội trường tiểu học KimĐồng tôi nhận thấy kết quả rèn luyện KNS của các em đội viên, thiếu niên, nhiđồng đã chuyển biến rõ rệt
III – NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Bảng khảo sát minh họa trang 17
Trang 151 Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến
1.1 Các giải pháp đã được áp dụng
Năm học 2024 - 2025, Liên đội trường tiểu học Kim Đồng có 15 lớp vớitổng số 588 học sinh Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, nhà trườngthường xuyên nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướngphát huy tính tích cực của học sinh, không ngừng đổi mới phương pháp dạy học
phù hợp với nội dung chương trình và đặc biệt chú trọng đến việc "Giáo dục kỹ năng sống" cho học sinh Chính vì vậy ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế
hoạch tổ chức các hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi và chú trọng vào cácgiải pháp để nâng cao kết quả giáo dục KNS cho đội viên, thiếu niên, nhi đồngtrong liên đội
1.1.1 Đưa nội dung giáo dục KNS vào giờ sinh hoạt dưới cờ đầu tuần
- Trước đây các tiết sinh hoạt dưới cờ cờ đầu tuần thường là sau nghi lễchào cờ, lớp trực tuần nhận xét đánh giá tuần học trước, triển khai kế hoạch tuầntới, hoạt động tập thể Tiến trình này tôi thấy rằng thường gây cho các em độiviên, thiếu niên, nhi đồng sự nhàm chán, chưa chú ý đến rèn KNS cho nhiều đốitượng học sinh
- Các giờ chào cờ cần được thực hiện nhẹ nhàng, ý nghĩa, mang tính chấtđộng viên khuyến khích thông qua một số hình thức như tổ chức diễn đàn, kểnhững câu chuyện có ý nghĩa giáo dục, văn nghệ, tiểu phẩm trong khoảngthời gian ngắn khoảng 10 phút Điều này khiến giờ chào cờ không bị nặng nề,
gò bó Ngoài ra việc nhắc nhở, giáo dục KNS được thực hiện theo thực tế nảysinh trong tuần
Trong năm học 2024 - 2025 để giáo dục kỹ năng sống cho các em độiviên, thiếu niên, nhi đồng qua hoạt động dưới cờ tôi đã sử dụng một số phươngpháp sau:
+ Phương pháp 1: Tổng phụ trách đội hoặc thuyết trình viên chia sẻ về đềtài mà xã hội hoặc học sinh đang quan tâm như: Bảo vệ môi trường, trẻ em nói
về trẻ em, trẻ em nói về gia đình…
Đối với phương pháp này thích hợp cho việc chia sẻ một vấn đề trong thờigian ngắn, người thuyết trình cần đặt các câu hỏi để thu hút được sự chú ý của