Thiết kế kế hoạch dạy học một môn học thuộc lĩnh vực tâm lý học, giáo dục học và lựa chọn trong kế hoạch Đó thiết kế hoạch một bài giảng theo hướng phát triển năng lực người học

- Giải thích được quan niệm về trẻ em, bản chất xã hội của trẻ em- Phân biệt các quy luật phát triển của cá nhân, nội dung tâm lí của các giai đoạn phát triển của cá nhân.. Kĩ năng - Vận

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

KHOA TÂM LÝ GIÁO DỤC

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC TÂM LÝ HỌC, GIÁO DỤC HỌC

Thiết kế kế hoạch dạy học một môn học thuộc lĩnh vực Tâm lý học, Giáo dục học và lựa chọn trong kế hoạch

đó thiết kế hoạch một bài giảng theo hướng phát triển năng lực người học.

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Chí Nguyên

Mã số sinh viên : 715604028 Lớp : K71A

HÀ NỘI, NĂM 2024

I- KẾ HOẠCH DẠY HỌC

1 Thông tin chung về môn học

1.1 Tên môn: Tâm lí học phát triển 

1.2 Tên môn học bằng tiếng Anh: Developmental Psychology

1.3 Mã môn học: PSYC 352

1.4 Loại môn học: Bắt buộc

1.5 Thuộc chương trình đào tạo: Cử nhân Tâm lí học giáo dục

1.6 Số tín chỉ: 03

1.7 Số tiết (Lí thuyết/Bài tập/Thảo luận/Thực hành): 20/20/5/90

1.8 Yêu cầu phục vụ cho môn học: Tài liệu phục vụ môn học, phòng học đa phương tiện.

1.9 Thời khoá biểu môn học: Học kì 5, năm thứ 2

1.10 Môn học tiên quyết: Tâm lí học đại cương

1.11 Thông tin giảng viên:

- Giải thích được quan niệm về trẻ em, bản chất xã hội của trẻ em

- Phân biệt các quy luật phát triển của cá nhân, nội dung tâm lí của các giai đoạn phát triển của cá nhân Các cơ sở tâm lí củaviệc tổ chức các hoạt động dạy học và giáo dục trẻ em

2.2 Kĩ năng

- Vận dụng các hiểu biết về sự phát triển tâm lí cá nhân và đặc điểm tâm lí của từng gia đoạn lứa tuổi vào trong lĩnh vực thamvấn, trị liệu và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn và trong khoa học giáo dục

- Có năng lực lí giải, giải quyết các tình huống giáo dục dựa trên tri thức về tâm lí phát triển

- Biết cách vận dụng kiến thức tâm lí phát triển vào trong thiết kế, thực hiện các bài giảng Góp phần hình thành năng lựcnghiên cứu các hiện tượng tâm lí đặc trưng theo giai đoạn tuổi

2.3 Thái độ

- Có thái độ tích cực trong giao tiếp ứng xử đối với cá nhân ở các giai đoạn lứa tuổi khác nhau Qua đó khắc phục thái độ sailầm, những định kiến không phù hợp về cá nhân ở các giai đoạn lứa tuổi khác nhau và vấn đề giáo dục trẻ em

- Ý thức tự học, tự nghiên cứu

3 Chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo TLHGD:

CĐR1: Yêu thiên nhiên, quê hương đất nước

CĐR2: Yêu thương HS và có niềm tin vào HS

CĐR3: Yêu nghề và tự hào về nghề dạy học

CĐR4: Trung thực và đáng tin cậy

CĐR5: Trách nhiệm và tận tâm

CĐR6: Ý thức tự học, tự NC suốt đời

CĐR7: NL tự chủ và thích ứng với những thay đổi

CĐR17: Năng lực phát triển nghề nghiệp

CĐR18: Năng lực tâm lí học và giáo dục học

CĐR 19: Năng lực hiểu và giải thích thấu đáo các nội dung dạy học tâm lí học và giáo dục học

CĐR20: Năng lực hiểu và vận dụng các tri thức giáo dục tổng quát và tri thức khoa học liên ngành vào thực tiễnCĐR21: Năng lực nghiên cứu khoa học tâm lí giáo dục

CĐR22: Năng lực sử dụng ngoại ngữ trong hoạt động chuyên môn

CĐR23: Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông trong hoạt động chuyên môn

4 Ma trận tương thích giữa Chuẩn đầu ra học phần với Chuẩn đầu ra CTĐT TLHGD

5 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học đề cập tới những vấn đề cơ bản của sự phát triển tâm lí cá nhân, bao gồm nội dung và bản chất của sự phát triển tâm

lí, nguồn gốc phát sinh phát triển tâm lí cá nhân; cơ chế,các quy luật và các phương thức phát triển; nội dung của các giai đoạn pháttriển; những đặc trưng trong sự phát triển về thể chất, tâm lí cũng như những cơ chế, điều kiện, yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển cácyếu tố trên ở cá nhân từ giai đoạn sơ sinh đến về già Đồng thời học phần đề cập đến các hiện tượng tâm lí đặc thù tương ứng với mỗigiai đoạn tuổi, nêu ra đặc điểm và phương hướng tác động phù hợp dưới góc độ giáo dục

6 Nội dung chi tiết môn học

Chương 1: Những vấn đề cơ bản của tâm lí học phát triển

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 3/3/0/12)

1.1 Đối tượng, nhiệm vụ, ý nghĩa của tâm lí học phát triển

1.1.1 Đối tượng của tâm lí học phát triển

1.1.2 Nhiệm vụ của tâm lí học phát triển

1.1.3 Ý nghĩa của tâm lí học phát triển

1.1.4 Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu

1.1.5 Quan hệ giữa tâm lí học phát triển với các khoa học khác

1.2 Sơ lược lịch sử và xu hướng nghiên cứu chủ yếu của tâm lí học phát triển

1.2.1 Sơ lược lịch sử của tâm lí học phát triển

1.2.2 Xu hướng nghiên cứu hiện nay của tâm lí học phát triển

1.3 Sự phát triển tâm lí cá nhân

1.3.1 Các quy luật phát triển tâm cá nhân 

1.3.2 Cơ chế hình thành và phát triển tâm lí cá nhân

1.4 Các giai đoạn phát triển tâm lí người

1.4.1 Quan niệm về các giai đoạn phát triển

1.4.2 Các giai đoạn phát triển tâm lí người

Chương 2: Sự phát triển tâm lí trẻ em trong ba năm đầu

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 3/3/1/13)

1.1 Sự phát triển của bào thai trước khi sinh

1.1.1 Tự sự thụ thai đến khi ra đời

1.1.2 Những ảnh hưởng của môi trường đối với sự phát triển của thai nhi

1.2 Điều kiện của sự phát triển tâm lí trẻ em ba năm đầu

Chương 3: Sự phát triển tâm lí của trẻ tuổi mẫu giáo (3 – 6 tuổi)

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 3/3/1/13)

1.1 Điều kiện của sự phát triển tâm lí

1.3 Chuẩn bị tâm lí sẵn sàng đi học cho trẻ em

1.3.1 Bước ngoặt 6 tuổi

1.3.2 Chuẩn bị tâm lí sẵn sàng đi học cho trẻ em

Chương 4: Tâm lí học lứa tuổi học sinh tiểu học

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 3/3/1/13)

1.1 Những tiền đề phát triển tâm lí học sinh Tiểu học

1.1.1 Sự phát triển thể chất 

1.1.2 Hoạt động và giao tiếp của học sinh Tiểu học

1.2 Sự phát triển ngôn ngữ và nhận thức, trí tuệ của học sinh Tiểu học

1.3.1 Sự phát triển ngôn ngữ

1.3.2 Sự phát triển cấu trúc nhận thức

1.3.3 Sự phát triển trí tuệ

1.4 Sự phát triển đạo đức của học sinh Tiểu học

1.4.1 Sự lĩnh hội các chuẩn mực đạo đức

1.6.3 Giáo dục học sinh tiểu học trong xã hội hiện đại

Chương 5: Tâm lí học lứa tuổi thiếu niên (học sinh THCS)

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 3/3/1/13)

2.1 Vị trí, ý nghĩa của giai đoạn phát triển tâm lí tuổi thiếu niên

2.1.1 Giới hạn tuổi thiếu niên

2.1.2 Vị trí, ý nghĩa của giai đoạn phát triển

2.2 Những điều kiện của sự phát triển tâm lí ở lứa tuổi thiếu niên

2.2.1 Sự cải tổ về mặt giải phẫu sinh lí của cơ thể thiếu niên

2.2.2 Điều kiện xã hội của sự phát triển tâm lí thiếu niên

2.3 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của học sinh THCS

2.3.1 Đặc điểm của hoạt động học tập trong trường THCS

2.3.2 Khả năng lĩnh hội các khái niệm khoa học

2.3.3 Sự phát triển trí tuệ ở lứa tuổi thiếu niên

2.4 Hoạt động giao tiếp của thiếu niên

2.4.1 Vai trò của giao tiếp đối với sự phát triển nhân cách thiếu niên 2.4.2 Giao tiếp của thiếu niên với người lớn

2.4.3 Giao tiếp của thiếu niên với ban

2.5 Đời sống tình cảm của thiếu niên

2.5.1 Đặc trưng đời sống tình cảm của thiếu niên

2.5.2 Tình cảm đối với cha mẹ và người thân

2.5.3 Tình bạn tuổi thiếu niên

2.5.4 Sự hình thành và phát triển các tình cảm cao cấp

2.5.5 Sự hình thành và phát triển tình cảm giới tính

2.5.6 Vấn đề giáo dục tình cảm cho thiếu niên

2.6 Sự phát triển nhân cách của thiếu niên

2.6.1 Sự phát triển mạnh mẽ của tự ý thức và ý thức cộng đồng

2.6.2 Sự phát triển hứng thú của thiếu niên

2.6.3 Sự phát triển đạo đức của thiếu niên

2.6.4 Hình mẫu lí tưởng của thiếu niên

2.7 Khủng hoảng tuổi thiếu niên

2.7.1 Một số quan niệm về “khủng hoảng” trong sự phát triển tâm lí ở lứa tuổi thiếu niên

2.7.2 Đặc điểm của khủng hoảng và sự khắc phục khủng hoảng của tuổi thiếu niên

2.7.3 Vấn đề giáo dục thiếu niên trong xã hội hiện đại

Chương 6: Tâm lí học lứa tuổi thanh niên học sinh (học sinh THPT)

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 3/3/1/13)

3.1 Khái niệm về tuổi thanh niên

3.1.1 Quan niệm về tuổi thanh niên

3.1.2 Thanh niên – đối tượng của xã hội hoá và thanh niên – chủ thể xã hội

3.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lí của lứa tuổi thanh niên học sinh (học sinh THPT)

3.2.1 Điều kiện phát triển thể chất của thanh niên

3.2.2 Điều kiện xã hội của sự phát triển tâm lí tuổi thanh niên

3.3 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của học sinh THPT

3.3.1 Đặc điểm hoạt động học tập của học sinh trong trường THPT

3.3.2 Sự phát triển trí tuệ và sự phát triển năng lực sáng tạo của thanh niên học sinh

3.4 Những đặc điểm nhân cách chủ yếu của lứa tuổi đầu thanh niên (học sinh THPT)

3.4.1 Sự phát triển của tự ý thức

3.4.2 Tính tích cực xã hội và sự hình thành thế giới quan

3.4.3 Giao tiếp và đời sống tình cảm của thanh niên học sinh

3.5 Hoạt động lao động và sự lựa chọn nghề của thanh niên học sinh

3.5.1 Lao động và nghề nghiệp trong xã hội hiện đại

3.5.2 Sự lựa chọn nghề nghiệp của thanh niên học sinh trong xã hội hiện đại

3.6 Một số vấn đề giáo dục thanh niên trong xã hội hiện đại

3.6.1 Những vấn đề cần quan tâm trong giáo dục thanh niên 

3.6.2 Vai trò của gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội đối với việc giáo dục thanh niên

Chương 7: Đặc điể tâm lí tuổi thanh niên, sinh viên trưởng thành – trung niên và người cao tuổi

(Lí thuyết /bài tập/thảo luận/tự học: 2/2/0/13)

1.1 Đặc điểm tâm lí tuổi thanh niên sinh viên (18 – 25 tuổi)

1.1.1 Điều kiện phát triển tâm lí

1.1.2 Hoạt động giao tiếp của tuổi sinh viên

1.1.3 Một số đặc điểm tâm lí của tuổi sinh viên

1.2 Đặc điểm tâm lí tuổi trưởng thành (25 – 40 tuổi)

1.1.1 Vị thế, vai trò xã hội của người trưởng thành

1.2.2 Tác động của hoạt động nghề nghiệp và môi trường xã hội tới sự khủng tuổi trưởng thành

1.2.3 Khắc phục khủng hoảng tuổi trưởng thành

1.3 Đặc điểm tâm lí tuổi trung niên (40 – 60 tuổi)

1.3.1 Điều kiện phát triển tâm lí

1.3.2 Hoạt động nghề nghiệp và quan hệ xã hội của người trung niên

1.3.3 Một số đặc điểm tâm lí tuổi trung niên

1.4 Đặc điểm tâm lí của người cao tuổi 

1.4.1 Sự biến đổi về thể chất của người cao tuổi

1.4.2 Điều kiện xã hội của người cao tuổi 

1.4.3 Một số đặc trưng tâm lí người cao tuổi

1.4.4 Tuổi già và khủng hoảng tuổi già

6 Học liệu:

6.1 Tài liệu môn học

1 Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên, 2008), Tâm lí học phát triển, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội.

2 Phan Trọng Ngọ (Chủ biên, 2015), Lê Minh Nguyệt, Giáo trình các lí thuyết phát triển tâm lí người, NXB Đại học Sư phạm,

Hà Nội

6.2 Danh mục tài liệu tham khảo:

1 Nguyễn Văn Đồng (2004), Tâm lí học phát triển, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

2 Lê Văn Hồng (Chủ biên, 1997), Tâm lí học lứa tuổi và Tâm lí học sư phạm, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

3 Nicky Hayes (2005), Nền tảng tâm lí học, NXB Lao động, Hà Nội.

4 Kail.V.R, Cavanaugh C.J (2006), Nghiên cứu về sự phát triển con người, người dịch Nguyễn Kim Trường, NXB Văn hoá

thông tin, Hà Nội

  5 Nguyễn Ánh Tuyết (1997), Tâm lí học trẻ em lứa tuổi Mầm non, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

6 N.Đ Lêvitôv (1972), Tâm lí học trẻ em và Tâm lí học sư phạm, NXB Giáo dục, Hà Nội.

7 Bùi Văn Huệ (1995), Giáo trình Tâm lí học tiểu học, NXB Giáo dục, Hà Nội.

8 Lê Minh Nguyệt (2012), Tương tác tâm lí giữa cha mẹ và con với sự phát triển tâm lí trẻ em, NXB Đại học Sư phạm, Hà

Nội

9 A.V Petrovxki (1982), Tâm lí học lứa tuổi và tâm lí học sư phạm, NXB Giáo dục, Hà Nội.

10 I.X Côn (1997), Tâm lí học Thanh niên, NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh.

11 Vũ Thị Nho (1999), Tâm lí học phát triển, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

II- KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG (GIÁO ÁN)

1 Học phần: Tâm lý học phát triển

Bài dạy: Sự phát triển tâm lí của trẻ tuổi mẫu giáo (3 – 6 tuổi)

Thời gian: 3 tiết

Loại bài: Lý thuyết

2 Mục tiêu bài học:

- Kiến thức:

+ Mô tả được những đặc điểm về sự phát triển thể chất và tâm lý của trẻ mẫu giáo

+ Xác định được hoạt động chủ đạo của trẻ

+ Lý giải được hành vi

+ Xác định được thời điểm quan trọng của trẻ ở độ tuổi

- Kỹ năng:

+ Giải quyết được các tình huống thực tiễn của trẻ

+ Vận dụng kiến thức đã học vào việc xây dựng kế hoạch giáo dục trẻ ở giai đoạn tuổi mẫu giáo

+ Dự đoán hành vi, sự phát triển tâm lý của trẻ

+ Hỗ trợ tham vấn, tư vấn cho trẻ

- Thái độ:

+ Tích cực trong học tập, nghiên cứu các vấn đề có liên quan

3 Cấu trúc bài học

1 1.1 Điều kiện của sự phát triển tâm lí

3 1.3 Chuẩn bị tâm lí sẵn sàng đi học cho trẻ em

1.3.1 Bước ngoặt 6 tuổi

1.3.2 Chuẩn bị tâm lí sẵn sàng đi học cho trẻ em

KT4, KN2

5 Phương tiện dạy học:

- Giáo viên: Bảng, phấn, giáo án, giáo án điện tử, laptop, tài liệu liên quan, dụng cụ học tập (giấy nhớ, giấy A3, bút dạ, namchâm…)

- Sinh viên: Giáo trình, tài liệu, vở, bút…

6 Nội dung chi tiết

STT Nội dung, cấu trúc bài học Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

sinh viên PPDH,PTD H mong đợi Kết quả

Các HĐ ổn định khác SV ổn định trật tựBáo cáo tên các

thành viên vắng mặt

Hoạt động 1: Hoạt động khởi động

Máy chiếu, máy tính, loa

hãy cho cô biết nhân vật trong đoạn video đang ở độ tuổi nào,

từ những hành động, cử chỉ đó

em có nhận xét gì về lứa tuổi đó?

=> Vậy để hiểu thêm về những đặc điểm lứa tuổi, chúng ta vào bài học mới ngày hôm nay

lời

Hoạt động 2: Giảng bài mới

3 Chương 3: Sự phát triển tâm lí của

trẻ tuổi mẫu giáo (3 – 6 tuổi)

1.1 Điều kiện của sự phát triển tâm

1.3.1 Bước ngoặt 6 tuổi

1.3.2 Chuẩn bị tâm lí sẵn sàng đi học

cho trẻ em

GV giới thiệu về cấu trúc, nội dung bài học SV lắng nghe, chuẩn bị tâm thế

vào bài học mới

4 1.1 Điều kiện của sự phát triển tâm

cơ thể trẻ, mỗi câu hỏi tuong ứng

Ghi chép câu hỏi thảo luận

Ổn định nhóm, tiếnhành thảo luận

PP thảo luận

PP diễn giảng nêu vấn đề

Sv tích cực trả lờicâu hỏi

chất của trẻ chậm lại so với giai đoạn

+ Hệ xương và cơ tiếp tục phát triển

- Hệ thần kinh tiếp tục tăng trưởng về

hình thái và cấu trúc Một số vùng trên

vỏ não tiếp tục được myelin hóa (đặc

biệt là vỏ não trước trán)

- Sự phát triển thể chất và thần kinh

của trẻ ở giai đoạn này phụ thuộc nhiều

vào chế độ dinh dưỡng và chất lượng

chăm sóc (dễ mắc béo phì hoặc suy

dinh dưỡng)

- Bệnh tật cũng ảnh hưởng không nhỏ

đến sự phát triển thể chất và tâm lý của

trẻ em giai đoạn 3-6 tuổi

- Sự tụt hậu phát triển và còi cọc thể

chất, tâm lý của trẻ em nhỏ tuổi do chế

độ chăm sóc không đảm bảo nếu được

điều trị sớm thì trẻ sẽ phục hồi tốt và

phát triển kịp những trẻ bình thường

1.1.2 Hoạt động chơi và giao tiếp của

trẻ em mẫu giáo

- Bản chất hoạt động chơi của trẻ:

+ Thứ nhất, trong hoạt động chơi của

trẻ, động cơ chơi là chính quá trình

với 1 mảnh ghép

- SV trả lời các đặc điểm về sự phát triẻn thể chất của trẻ

- Nhóm có nhiều câu trả lời đúngnhất sẽ giành chiến thắng

- Cho học sinh xem một số đoạn video về hoạt động thường ngày của trẻ

Đặt câu hỏi: Sau khi quan sát, các bạn hãy cho cô biết vậy

Thống nhất sản phẩm và trình bày trước lớp

- SV chú ý trả lời câu hỏi

- Ghi chép nội dung bài

PP đàm thoại

chơi chứ không phải là kết quả chơi.

+ Thứ hai, tính chất thực và giả của trò

chơi trẻ em

+ Thứ ba, trò chơi trẻ em là phương

thức, phương tiện cơ bản để trẻ thực

hiện sự tương tác với thế giới đồ vật và

+ Thứ sáu, hoạt động chơi của trẻ

mang màu sắc xúc cảm chân thực

mạnh mẽ

- Sự phát triển hoạt động chơi của trẻ

em tuổi mẫu giáo

+ Trước 2 tuổi, trẻ chủ yếu chơi trò

chơi hành động chức năng

+ Khi kết thúc giai đoạn giác - động,

trẻ xuất hiện trò chơi có chức năng

tượng trưng hay ký hiệu

+ Cùng với trò chơi tượng trưng, ở trẻ

3 - 4 tuổi còn xuất hiện các trò chơi

xây dựng và vẽ hình

+ Từ 4 - 5 tuổi đến hết giai đoạn mẫu

giáo, trò chơi đóng vai xuất hiện và

chiếm ưu thế

+ Trong thời kỳ cuối tuổi mẫu giáo, trẻ

chuyển từ trò chơi theo chủ đề sang trò

hoạt động chủ đạo của trẻ tuổi mẫu giáo là gì?

 Gọi sv trả lời

 NX câu trả lời của svTrả lời: Hoạt động chơiLời dẫn: Vậy hoạt động chơi củatrẻ mẫu giáo có gì khác so với hoạt động chơi của trẻ mẫu giáo

có gì đặc biệt so với các độ tuổi khác? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu

về bản chất hoạt động chơi của trẻ

chơi có luật chặt chẽ

=> Như vậy trong giai đoạn mẫu giáo

đã xuất hiện cả khá nhiều trò chơi: Trò

chơi hành động trước năng trò -> chơi

tượng trưng -> trò chơi xây dựng -> trò

chơi đóng vai theo chủ đề -> trò chơi

khảo sát và ghi nhớ những biến dạng

cơ bản của mỗi chuẩn

2 Sự hình thành biểu tượng về sự

vật

2.1 Hình thành hình ảnh tinh thần và

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu mỗi nhóm tìm hiểu về một nội dung

- Sau 20p thảo luận nhóm, gv cho lần lượt từng nhóm lên trình bày sản phẩm của mình

- Các nhóm còn lại mỗi nhóm đặt ra 1-2 câu hỏi phản biện cho nhóm trình bày

=> GV tổng kết lại vấn đề, giải đáp các thắc mắc

- Yêu cầu sv đánh gia giữa các nhóm và trong từng nhóm

=> GV nhận xét, đánh giá chung

=> VD: Trẻ khôi phục và lặp lại hình ảnh ông bố đi lại với vẻ mặt

Sv chú ý ghi chép yêu cầu

Ổn định nhómPhân công trình bày sản phẩm

Pp thảo luận,Vấn đápTrực quan

Sv trình bày sản phẩm sáng tạo, độc đáoTích cực tham gia hoạt độngthảo luận