Đề tài quan Điểm phát triển và Ý nghĩa của việc nghiên cứu quan Điểm Đó trong nghiên cứu, học tập của sinh viên

BÀI TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI: QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU QUAN ĐIỂM ĐÓ TRONG NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN Họ và tên sinh viên Nguyễn Khánh Toàn Mã sinh viên 112337

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

……….

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI: QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU QUAN ĐIỂM ĐÓ TRONG NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP

CỦA SINH VIÊN

Họ và tên sinh viên Nguyễn Khánh Toàn

Mã sinh viên 11233780

Lớp tín chỉ Triết học Mác–Lênin (123)_27 Giảng viên hướng dẫn TS Lê Thị Hồng

Hà Nội, 12/2023

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I Cơ sở lý luận về quan điểm phát triển 2

1 Nội dung quan điểm phát triển 2

2 Tính chất của sự phát triển 4

3 Ý nghĩa phương pháp luận 5

II Vận dụng quan điểm phát triển trong nghiên cứu, học tập của sinh viên 6

1 Vận dụng quan điểm 6

2 Định hướng để phát triển bản thân 8

KẾT LUẬN 10 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Đất nước ta đang trong giai đoạn đổi mới và phát triển Từ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến hội nhập thế giới, toàn cầu hóa, tất cả đều đặt ra một thách thức lớn đối với chúng ta Bối cảnh đó đòi hỏi mỗi người đều phải góp công sức của mình vào công cuộc phát triển đất nước, đặc biệt là thế hệ trẻ - thế hệ sinh viên của đất nước Sinh viên là thế hệ tương lai gần nhất đối với

sự phát triển đất nước vì ở giai đoạn này, chúng ta đã đạt được một mức hoàn thiện nhất định về nhân cách và nhận thức cũng như có cơ hội trau dồi thêm tri thức để trong tương lai có thể phát triển bản thân và xã hội Để làm được điều

đó, việc vận dụng quan điểm phát triển trong nghiên cứu, học tập có ý nghĩa rất quan trọng đối với sinh viên

Chính vì vậy, đề tài “Quan điểm phát triển và ý nghĩa của việc nghiên cứu quan điểm đó trong nghiên cứu, học tập của sinh viên” mở ra một cánh cửa để tìm hiểu về những khía cạnh của sự phát triển và nguyên tắc, cách thức vận dụng

từ đó giúp sinh viên có thể hiểu và áp dụng vào quá trình học tập của mình

NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận về quan điểm phát triển

1 Nội dung quan điểm phát triển

Phát triển là quá trình vận động từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, từ chất cũ đến chất mới ở trình độ cao hơn Như vậy, phát triển là vận động nhưng không phải mọi vận động đều là phát triển, mà chỉ vận động nào theo khuynh hướng đi lên thì mới là phát triển Vận động diễn ra trong không gian và thời gian, nếu thoát ly chúng thì không thể có phát triển

Từ quan niệm phát triển là sự vận động theo chiều hướng đi lên, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã vạch rõ, thực chất của phát triển là sự phát sinh đối tượng mới phù hợp với quy luật tiến hóa và sự diệt vong của đối tượng

cũ đã trở nên lỗi thời Đối tượng mới chỉ là cái phù hợp với khuynh hướng tiến

bộ của lịch sử, có tiền đồ rộng lớn; đối tượng cũ là cái đã mất - vai trò tất yếu lịch sử, ngày càng đi vào xu hướng diệt vong Bởi vì: Một là, xét từ mối quan hệ giữa đối tượng mới và hoàn cảnh thì đối tượng mới có kết cấu và chức năng thích ứng với điều kiện mới đã biến đổi; đối tượng cũ chỉ gồm các loại yếu tố và chức năng không còn phù hợp với hoàn cảnh đã biến đổi, xu thế diệt vong là không thể cứu vãn Hai là, xét mối quan hệ giữa đối tượng cũ và đối tượng mới thì đối tượng mới là cái đã manh nha nảy mầm từ trong lòng đối tượng cũ, là cái phủ định những tiêu cực trong đối tượng cũ, đồng thời bảo lưu được những cái hợp lý, thích hợp với điều kiện mới và bổ sung nội dung mới chưa có ở đối tượng cũ Hai phương diện trên là nguyên nhân có sức mạnh to lớn làm cho đối tượng mới về bản chất có thể vượt qua đối tượng cũ Trong lĩnh vực lịch sử xã hội, đối tượng mới là kết quả của hoạt động sáng tạo theo hướng tiên tiến của xã hội; về cơ bản phù hợp với lợi ích và nhu cầu của đông đảo nhân dân, có khả năng bảo vệ được nhân dân, do vậy nó tất yếu chiến thắng đối tượng cũ Đặc biệt, trong thời kỳ diễn ra những biến động xã hội lớn, sự chiến thắng của đối tượng mới trước đối tượng cũ biểu hiện rất rõ Nắm vững quy luật này có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự sáng tạo và phát triển của nước ta trong sự nghiệp đổi mới hiện nay

Quan điểm siêu hình phủ nhận sự phát triển, tuyệt đối hóa mặt ổn định của sự vật, hiện tượng Phát triển ở đây chỉ là sự tăng lên hoặc giảm đi về mặt lượng, chỉ là sự tuần hoàn, lặp đi lặp lại mà không có sự thay đổi về chất, không có sự

ra đời của sự vật, hiện tượng mới và nguồn gốc của sự “phát triển” đó nằm ngoài chúng Phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa quan điểm siêu hình và quan điểm biện chứng về sự phát triển, V.I Lênin viết: “Hai quan niệm cơ bản ( ) về sự phát triển (sự tiến hóa): sự phát triển coi như là giảm đi và tăng lên, như là lặp lại, và sự phát triển coi như là sự thống nhất của các mặt đối lập (sự phân đôi của cái thống nhất thành những mặt đối lập bài trừ lẫn nhau và mối quan hệ lẫn nhau giữa các mặt đối lập ấy) Quan niệm thứ nhất là chết cứng, nghèo nàn, khô khan Quan niệm thứ hai là sinh động cho ta chìa khóa của “sự tự vận động” của tất thảy mọi cái đang tồn tại; chỉ có nó mới cho ta chìa khóa của những “bước nhảy vọt”, của “sự gián đoạn của tính tiệm tiến”, của sự “chuyển hóa thành mặt đối lập”, của sự tiêu diệt cái cũ và sự nảy sinh ra cái mới”

Như vậy, quan điểm biện chứng đối lập với quan điểm siêu hình về sự phát triển ở chỗ: coi sự phát triển là sự vận động đi lên, là quá trình tiến lên thông qua bước nhảy; sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế; chỉ ra nguồn gốc bên trong của sự vận động, phát triển là đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật, hiện tượng Các sự vật, hiện tượng của thế giới tồn tại trong sự vận động, phát triển và chuyển hóa không ngừng Cơ sở của sự vận động đó là sự tác động lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng và mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong mỗi sự vật, hiện tượng Vì thế, V.I Lênin cho rằng, học thuyết về sự phát triển của phép biện chứng duy vật là “hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến diện” Do vậy, quan điểm này được xây dựng thành khoa học nhằm phát hiện ra các quy luật, bản chất và tính phổ biến của vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong thế giới

Tùy theo các lĩnh vực khác nhau mà sự vận động đó có thể là vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp và từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Đặc điểm chung của sự phát triển là tính tiến lên theo đường xoáy ốc, có kế thừa, dường như lặp lại sự vật, hiện tượng cũ nhưng trên cơ sở cao hơn Quá trình đó diễn ra vừa dần dần, vừa có những bước nhảy vọt làm cho sự phát

triển mang tính quanh co, phức tạp, có thể có những bước thụt lùi tương đối trong sự tiến lên Trong phép biện chứng duy vật, phát triển chỉ là một trường hợp đặc biệt của vận động, chỉ khái quát xu hướng chung của vận động là vận động đi lên của sự vật, hiện tượng mới trong quá trình thay thế sự vật, hiện tượng cũ Tùy thuộc vào hình thức tồn tại của các tổ chức vật chất cụ thể mà

“phát triển” thể hiện khác nhau

2 Tính chất của sự phát triển

Phát triển có tính khách quan thể hiện ở chỗ, nguồn gốc của nó nằm trong chính bản thân sự vật, hiện tượng, chứ không phải do tác động từ bên ngoài và đặc biệt không phụ thuộc vào ý thích, ý muốn chủ quan của con người

Phát triển có tính phổ biến, sự phát triển có mặt ở khắp mọi nơi trong các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy Trong mọi sự vật, hiện tượng và trong mọi quá trình, mọi giai đoạn của sự vật, hiện tượng đó; mỗi quá trình biến đổi đã bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời của cái mới, phù hợp với quy luật khách quan Chỉ trên cơ sở của sự phát triển, mọi hình thức của tư duy, nhất là các khái niệm

và các phạm trù mới có thể phản ánh đúng hiện thực luôn vận động và phát triển Trong một quá trình biến đổi đã bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời của cái mới, phù hợp với quy luật, không có sự vật, hiện tượng nào là đứng im, luôn luôn duy trì một trạng thái cố định trọng suốt quãng đời tồn tại của nó

Phát triển có tính kế thừa, sự vật, hiện tượng mới ra đời không thể là sự phủ định tuyệt đối, phủ định sạch trơn, đoạn tuyệt một cách siêu hình đối với sự vật, hiện tượng cũ Sự vật, hiện tượng mới ra đời từ sự vật, hiện tượng cũ, chứ không phải ra đời từ hư vô Vì vậy trong sự vật, hiện tượng mới còn giữ lại, có chọn lọc và cải tạo các yếu tố còn tác dụng, còn thích hợp với chúng trong khi gạt bỏ mặt tiêu cực, lỗi thời, lạc hậu của sự vật, hiện tượng cũ đang gây cản trở sự vật, hiện tượng mới tiếp tục phát triển

Phát triển có tính đa dạng, phong phú, tuy sự phát triển diễn ra trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy, nhưng mỗi sự vật, hiện tượng lại có quá trình phát triển không giống nhau Tính đa dạng, phong phú của sự phát triển còn phụ thuộc vào không gian và thời gian, vào các yếu tố, điều kiện tác động lên sự phát triển đó Sự tác động đó có thể làm thay đổi chiều hướng phát triển của sự vật,

thậm chí có thể làm cho sự vật thụt lùi tạm thời, có thể dẫn đến sự phát triển về mặt này và thoái hóa ở mặt khác

3 Ý nghĩa phương pháp luận

Nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển giúp nhận thức được rằng, muốn nắm được bản chất, khuynh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng thì phải tự giác tuân thủ nguyên tắc phát triển, tránh tư tưởng bảo thủ, trì trệ Nguyên tắc này yêu cầu:

Thứ nhất, khi nghiên cứu, cần đặt đối tượng vào sự vận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó để không chỉ nhận thức nó ở trạng thái hiện tại, mà còn

dự báo được khuynh hướng phát triển trong tương lai Bằng tư duy khoa học, cần làm rõ xu hướng chủ đạo của tất cả những biến đổi khác nhau đó Nguyên lý của sự phát triển cho thấy trong hoạt động nhận thức và trong hoạt động thực tiễn của con người cần phải tôn trọng quan điểm phát triển Quan điểm này đòi hỏi con người vừa phải tiếp nhận vừa giải quyết một vấn đề cụ thể, đặt chúng trong trạng thái động và nằm trong khuynh hướng phát triển chung

Thứ hai, cần nhận thức được rằng, phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm, tính chất, hình thức khác nhau nên cần tìm hình thức, phương pháp tác động phù hợp để thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển đó Đặc điểm của sự phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, mỗi giai đoạn đều có đặc điểm, tính chất, hình thức khác nhau Trên cơ sở này xác định những phương pháp nhận thức và những cách tác động phù hợp căn cứ vào từng giai đoạn hoàn cảnh

cụ thể nhằm thúc đẩy sự vật tiến triển nhanh hơn hoặc là kìm hãm sự phát triển của nó tùy thuộc vào sự phát triển đó có lợi hay là có hại đối với đời sống con người

Thứ ba, phải sớm phát hiện và ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển; chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến Vì sự vật, hiện tượng luôn luôn vận động nên cách tư duy của chúng ta với sự vật, hiện tượng phải luôn linh hoạt, mềm dẻo, tránh bảo thủ, trì trệ, định kiến vì điều này

đi ngược với sự phát triển tất yếu của sự vật, hiện tượng, vi phạm quy tắc phát triển

Thứ tư, trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng đối tượng mới phải biết kế thừa các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới Trong sự phát triển luôn có sự kế thừa, chúng ta phải chủ động phát hiện, cổ vũ cái mới phù hợp và tìm cách thúc đẩy để cái mới đó chiếm vai trò chủ đạo Trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng cách đối tượng mới phải được tìm cách kế thừa những bộ phận, thuộc tính, các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ, đồng thời kiên quyết loại bỏ những gì thuộc cái cũ mà lạc hậu, cản trở

sự phát triển và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới

Tóm lại, muốn nắm được bản chất, khuynh hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu cần “phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “sự tự vận động” ( ), trong sự biến đổi của nó”

II Vận dụng quan điểm phát triển trong nghiên cứu, học tập của sinh viên

1 Vận dụng quan điểm

Học tập luôn là yếu tố vô cùng quan trọng đối với sinh viên để phát triển và hoàn thiện bản thân Với sự vận động đi lên của xã hội thì sinh viên cần phải nắm chắc cơ sở lý luận của quan điểm phát triển, để từ đó vận dụng một cách tối

ưu nhất, sáng tạo và hợp lý

Phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm, tính chất, hình thức khác nhau nên cần tìm hình thức, phương pháp tác động phù hợp để thúc đẩy sự phát triển đó Sinh viên cần nhìn nhận và xác định trước, vạch ra các giai đoạn phát triển của bản thân, từ đó học cách vượt qua những thách thức, rào cản và thúc đẩy sự phát triển trong hiện tại và tương lai Trong quá trình học tập, sẽ có những lúc sinh viên sẽ cảm thấy bản thân mình không có chút tiến triển, điều này có thể do sự thay đổi cách học ở đại học so với môi trường giáo dục trung học phổ thông là không còn sự ràng buộc về nội dung hay phương pháp học tập, học tập gắn liền với thực tiễn và môi trường sống xa gia đình cũng có tác động không nhỏ đến bản thân sinh viên Đối với chương trình

học phổ thông, các kiến thức còn ở mức đại trà và phương pháp học tập phổ biến nhất là thầy cô đọc và học sinh ghi chép rồi học thuộc, ít khi thảo luận hay trao đổi các vấn đề trong lớp Thế nhưng khi đã trở thành sinh viên đại học, ta phải tiếp cận với với khối lượng kiến thức khổng lồ và tiếp xúc với chương trình học tín chỉ Những lời giảng của thầy cô chỉ là sự gợi ý, còn sự tiếp thu của sinh viên phụ thuộc vào mỗi người có chịu tìm tòi những kiến thức mới hay không

Có lẽ vì điều đó mà nhiều sinh viên ngỡ ngàng, chán chường với con đường học tập của mình Khi ấy, chúng ta tránh bi quan, suy nghĩ tiêu cực Mỗi sinh viên sẽ

có các phương pháp học tập, rèn luyện khác nhau để phát triển cũng như mỗi người có một thước đo cuộc sống khác nhau, không nên từ đó mà áp vào bản thân mình rồi tự cảm thấy tự ti, áp lực đối với những người cùng trang lứa, những người thành công hơn mình Học tập và rèn luyện luôn là quá trình tích luỹ kiến thức lâu dài Sinh viên không nên chỉ dựa vào kết quả tức thời mà đưa

ra kết luận quy chụp tất cả, mà cần xem xét cả quá trình phấn đấu, tìm ra nguyên nhân và nỗ lực cải thiện vấn đề đó để trở lên tốt hơn Qua đó, sinh viên phải luôn không ngừng học hỏi, tự làm mới bản thân, biết nắm bắt xu thế chung của

xã hội để từ đó tìm ra những phương thức học tập chính xác nhất cho bản thân Phương pháp không phải tự nhiên mà có, nó được rút ra từ những kinh nghiệm tích lũy của sinh viên Không còn những lời đốc thúc từ bố mẹ, thầy cô, môi trường đại học khiến ta phải có một kĩ năng vô cùng cần thiết là tự học Một số sinh viên cho rằng học đại học là nhàn Thế nhưng, đại học chỉ nhàn với những người không học, còn nếu học chăm chỉ thì đại học sẽ thật sự không dễ dàng Chỉ khi sinh viên chịu nghiên cứu, tìm tòi và cầu tiến thì mới có thể đạt kết quả cao trong học tập

Sinh viên cần phải biết nhận diện và phê phán các quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến trong nhận thức và hành động Bệnh bảo thủ là tình trạng ỷ lại, chậm đổi mới, ngại thay đổi, dựa dẫm vào người khác hay thậm chí cản trở cái mới

Để ngăn chặn các vấn đề này, sinh viên cần rèn luyện ý thức độc lập, ham học

chọn lọc và phù hợp với văn hóa của dân tộc; cần loại bỏ những phương pháp

cũ, những tư duy lạc hậu khi vận dụng vào quá trình học tập Ngoài ra, không phải lúc nào lựa chọn của chúng ta cũng là đúng nên sinh viên cần lắng nghe, tôn trọng ý kiến của bạn bè, thầy cô, cha mẹ, không bác bỏ ngay lập tức và không áp đặt suy nghĩ của bản thân mình lên người khác Việc bảo thủ, khăng khăng giữ ý kiến cá nhân sẽ không mang lại kiến thức hay giá trị cho bản thân mình Giáo dục mỗi ngày không ngừng thay đổi và đổi mới để phù hợp với nhu cầu và tình hình của xã hội, sinh viên cần không ngừng học tập, cập nhập kiến thức, tra cứu tài liệu, nâng cao kỹ năng mềm Khi học tập một kiến thức mới, sinh viên cần dựa trên những kiến thức cũ mà mình đã tích lũy được, phân tích,

so sánh và tìm ra sự liên kết giữa chúng Từ đó, việc tiếp thu kiến thức trong quá trình học tập sẽ giúp sinh viên dễ dàng nắm bắt nhanh chóng và tạo động lực trong việc học tập

Sinh viên cần xác định khuynh hướng phát triển trong tương lai của sự vật, không chỉ nắm bắt cái hiện đang tồn tại, phải thấy được những biến đổi đi lên cũng như những biến đổi có tính chất thụt lùi Đối với sinh viên khi lựa chọn môn học, chuyên ngành học, cần nắm rõ chương trình học, những điều cần biết

về môn học đó và cũng phải thấy rõ khuynh hướng phát triển trong tương lai đòi hỏi những gì, qua đó hoàn thiện bản thân và nâng cao tri thức cho phù hợp với nhu cầu của xã hội Ngày nay, để trở thành một công dân toàn cầu, việc học thêm ngoại ngữ, áp dụng các phần mềm, máy móc của nước ngoài trong học tập

là điều cần thiết Cuộc sống luôn luôn thay đổi và chúng ta không chỉ sống cho hiện tại mà cần cập nhập những khuynh hướng phát triển của cuộc sống để không bị đào thải

Trong quá trình học tập cần phải phân biệt rõ các mối liên hệ của bản thân, những ưu điểm đang có và những hạn chế còn tồn tại và xây dựng phương pháp tác động đúng đắn, kịp thời nhằm phát hiện khả năng tiềm ẩn của bản thân như năng khiếu, sở thích, để phát triển hiệu quả nhất Mỗi sinh viên đều có những