Pháp luật về Đình công theo quy Định tại bộ luật lao Động năm 2019 và thực tiễn tại các tỉnh Đồng bằng sông cửu long (tóm tắt)

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn “Pháp luật về đình công theo quy định tại Bộ luật lao động năm 2019 và thực tiễn tại các tỉnh Đồng bằng lãnh đạo, quí thầy c

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

ISO 9001:2015

HUỲNH NGUYỄN TRÚC LINH

PHÁP LUẬT VỀ ĐÌNH CÔNG

THEO QUY ĐỊNH TẠI BỘ LUẬT LAO ĐỘNG

NĂM 2019 VÀ THỰC TIỄN TẠI CÁC TỈNH

ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH LUẬT DÂN SỰ VÀ TỔ TỤNG DÂN SỰ

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

HUỲNH NGUYỄN TRÚC LINH

THEO QUY ĐỊNH TẠI BỘ LUẬT LAO ĐỘNG

NĂM 2019 VÀ THỰC TIỄN TẠI CÁC TỈNH

ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự

LỜI CAM ĐOAN

luật Lao động năm 2019 và thực tiễn tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long” là

công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn “Pháp luật về đình công

theo quy định tại Bộ luật lao động năm 2019 và thực tiễn tại các tỉnh Đồng bằng

lãnh đạo, quí thầy cô giáo, anh chị em bạn bè, đồng nghiệp và gia đình, tác giả xin phép được ghi nhận và chân thành biết ơn sâu sắc

Tác giả xin chân thành cảm ơn quí thầy cô giáo Phòng Đào tạo Sau đại học Trường Đại học Trà Vinh và các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy các chuyên đề của toàn khoá học vì đã tạo điều kiện giúp đỡ, hướng dẫn cho tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn Thạc sĩ

Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn Tiến sĩ Trần Huỳnh Thanh Nghị, người hướng dẫn khoa học cho tác giả trong suốt thời gian thực hiện luận văn Thầy đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tác giả thực hiện các nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, việc minh chứng thực tiễn áp dụng pháp luật về đình công chưa được phong phú, luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong tiếp tục nhận được các ý kiến đóng góp chân thành từ quí thầy cô giáo, đồng nghiệp và bạn bè

Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG vi

TÓM TẮT vii

SUMMARY viii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 T NH C P THIẾT CỦA Đ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN C U 2

3 T NG QUAN C C NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN ĐẾN Đ TÀI 3

4 PHƯƠNG PH P NGHIÊN C U 7

5 PH M VI NGHIÊN C U 7

6 Đ I TƯ NG NGHIÊN C U 8

7 KẾT C U CỦA LU N VĂN 8

CHƯƠNG 1 - LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ ĐÌNH CÔNG 9 1.1 KH I QU T CHUNG V ĐÌNH CÔNG 13

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của đình công 13

1.1.2 Phân loại đình công 16

1.2 ĐI U KIỆN ĐỂ ĐÌNH CÔNG 23

1.3 TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG 25

1.3.1 Lấy ý kiến về đình công 25

1.3.2 Ra quyết định đình công và thông báo đình công 28

1.3.3 Tiến hành đình công 30

1.4 THẨM QUY N GIẢI QUYẾT ĐÌNH CÔNG 32

1.5 H U QUẢ PH P LÝ 36

1.5.1 Hậu quả pháp lý của đình công bất hợp pháp 36

1.5.2 Hậu quả của cuộc đình công hợp pháp 38

1.6 LỊCH SỬ PH T TRIỂN CỦA PH P LU T V ĐÌNH CÔNG T I VIỆT

NAM 9

KẾT LU N CHƯƠNG 1 41

CHƯƠNG 2 - THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐÌNH CÔNG Ở

CÁC TỈNH KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ MỘT S GIẢI

PHÁP HOÀN THI N PHÁP LUẬT 42

2.1 T NG QUAN V TÌNH HÌNH ĐÌNH CÔNG Ở KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG 42

2.2 THỰC TR NG P DỤNG PH P LU T V ĐÌNH CÔNG Ở KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ NHỮNG VƯỚNG MẮC, B T C P 45

2.2.1 Thực trạng áp dụng quy định về đối tượng, phạm vi được phép đình công 45

2.2.2 Thực trạng áp dụng quy định về thời điểm tiến hành đình công 47

2.2.3 Thực trạng áp dụng quy định về tổ chức đại diện người lao động 55

2.3 MỘT S KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PH P LU T V ĐÌNH CÔNG 60

2.3.1 Hoàn thiện quy định về đối tượng được phép đình công 60

2.3.2 Hoàn thiện quy định về phạm vi được phép đình công 61

2.3.3 Hoàn thiện quy định về thời điểm tiến hành đình công 62

2.3.4 Hoàn thiện quy định về tổ chức đại diện người lao động tại doanh nghiệp 63

2.3.5 Hoàn thiện quy định về nhiệm vụ của hoà giải viên lao động 65

2.3.6 Hoàn thiện quy định về quyền lợi của người lao động khi tham gia đình công 65

2.3.7 Ban hành đạo luật riêng về đình công 66

KẾT LU N CHƯƠNG 2 68

KẾT LU N CHUNG 69

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

NSDLĐ:

QHLĐ:

Người sử dụng lao động Quan hệ lao động

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê doanh nghiệp ngoài nhà nước có tổ chức công đoàn khu vực ĐBSCL năm 2020 43 Bảng 2.2 Tổng hợp cuộc đình công các tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL từ năm 2018 – 2020 45

TÓM TẮT

Bộ luật Lao động năm 2019 được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 20/11/2019 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2021 có nhiều đổi mới phù hợp với quá trình hội nhập của đất nước Trong đó, các chế định về đình công được sửa đổi, bổ sung theo hướng làm rõ hơn về khái niệm đình công, mở rộng đối tượng chủ thể có quyền tổ chức và lãnh đạo đình công, một số trình tự, thủ tục được sửa đổi theo hướng mở rộng quyền dân chủ của người lao động…

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm mới đó thì các quy định về đình công tại Bộ luật lao động năm 2019 vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định khi áp dụng trên thực

tế Trên cơ sở đó, Luận văn đề xuất một số kiến nghị để hoàn thiện pháp luật như: Hoàn thiện quy định về đối tượng được phép đình công, quy định về phạm vi được phép đình công, quy định về thời điểm tiến hành đình công, quy định về tổ chức đại diện người lao động tại doanh nghiệp, quy định về nhiệm vụ của hòa giải viên lao động, quy định về quyền lợi của người lao động khi tham gia đình công; Ngoài ra, để giúp kiểm soát chặt chẽ hơn các hoạt động liên quan đến đình công, tác giả đã kiến nghị Quốc hội nghiên cứu ban hành một đạo luật riêng về đình công

SUMMARY

The Labor Code of 2019 was approved by the National Assembly of Vietnam

on November 20, 2019 and took effect from January 1, 2021 with many innovations in line with the integration process of the country In particular, the regulations on strikes were amended and supplemented in the direction of clarifying the concept of strikes, expanding the subjects who have the right to organize and lead strikes, a number of processes and procedures are regulated Amended in the direction of expanding the democratic rights of workers

However, besides these new points, the provisions on strikes in the Labor Code

2019 still reveal certain limitations when applied in practice On that basis, the thesis proposes a number of recommendations to improve the law such as: Perfecting regulations on subjects allowed to strike, regulations on the scope of strikes, regulations on when to conduct strikes regulations on organizations representing workers at enterprises, regulations on duties of labor conciliators, regulations on workers' rights when participating in strikes; In addition, in order to help strictly control strike-related activities, the author has proposed to the National Assembly to study and promulgate a separate law on strikes

PHẦN MỞ ĐẦU

Đình công xuất hiện trên thế giới gắn liền với sự hình thành của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất vào cuối thế kỷ XVIII và phát triển phổ biến bắt đầu từ

Đình công có thể hiểu là sự kiện tập thể người lao động đồng loạt ngừng việc tạm thời

để đòi hỏi người sử dụng lao động phải giải quyết ngay một số yêu cầu cấp thiết về quyền lợi của họ

Ở Việt Nam, ngày 12 tháng 3 năm 1947 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số

nhân lao động thời bấy giờ Nhưng do đặc thù của đất nước đang trong giai đoạn chiến tranh phải thực hiện cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu bao cấp nên một thời gian dài quyền đình công của người lao động không được thực hiện Đến khi đất nước chuyển đổi cơ chế thay thế nền kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì các quan hệ lao động cũng thay đổi theo, tranh chấp lao động xuất hiện ngày càng nhiều và người lao động đã sử dụng quyền đình công làm vũ khí sắc bén để giải quyết tranh chấp lao động Điều đáng quan tâm là số lượng đình công của người lao động gia tăng theo hàng năm, tính chất ngày càng phức tạp, các cuộc đình công tự phát ngày càng cao

Xuất phát từ nhu cầu của thực tiễn, Bộ luật Lao động năm 1994 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa IX, kỳ họp thứ 15 thông qua ngày

đình công Bộ luật Lao động năm 1994 cũng được sửa đổi, bổ sung vào các năm 2002,

2006 Tiếp theo Bộ luật Lao động năm 2012 đã dành 26 điều (từ điều 209 đến điều

áp dụng thì Bộ luật Lao động năm 2012 cũng bộc lộ nhiều khiếm khuyết, bất cập cần phải được sửa đổi, bổ sung, mặt khác để phù hợp với nội dung của Công ước quốc tế

đời có nhiều điểm mới trong đó có điều chỉnh những vấn đề liên quan đến tranh chấp lao động và đình công, như: Bổ sung thêm nội dung định nghĩa về đình công so với Bộ luật Lao động năm 2012; mở rộng nội hàm chủ thể lãnh đạo đình công, đó là ngoài

Công đoàn Việt Nam thì còn có tổ chức đại diện người lao động được người lao động thành lập theo các điều 170, 172, 173 của Bộ luật Lao động năm 2019; trình tự, thủ tục

về đình công được nghiên cứu đổi mới theo hướng rút gọn v.v…; Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng thì quan hệ lao động trong doanh nghiệp sẽ ngày càng phát triển đa dạng, phức tạp và cũng không loại trừ các mối quan hệ lao động có đen xen yếu tố chính trị, thực tế đã xảy ra trong thời gian qua như: Cuộc đình công của hàng nghìn người lao động vào ngày 26 tháng 3 năm 2015 của công ty Pou

Minh để phản đối quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, sau đó diễu hành gây tắc nghẽn giao thông trong nhiều giờ; cuộc đình công của người lao động tại công

ty Pou Chen Corpoation tại quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh vào lúc 9 giờ sáng ngày 11 tháng 6 năm 2018 để phản đối yêu cầu bỏ Luật Đặc khu và Luật An ninh mạng Vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu về vấn đề tranh chấp lao động và đình công là việc rất cần thiết để góp phần giải quyết hài hòa các mối quan hệ lao động tại doanh nghiệp Xuất phát từ lý do trên, Tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài “Pháp luật về

đình công theo quy định tại Bộ luật lao động năm 2019 và thực tiễn tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long” để làm luận văn thạc sĩ của mình

Mục tiêu nghiên cứu chung:

khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long nhằm làm rõ những bất cập, hạn chế và đề xuất những kiến nghị, giải pháp để hoàn thiện pháp luật về đình công, đảm bảo được tính khách quan trong giải quyết đình công, tăng cường vai trò của pháp luật trong việc bảo

vệ quyền lợi của người lao động (bên yếu thế), cũng như hạn chế xảy ra đình công tự phát, góp phần xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp, giữ gìn an ninh trật tự ở địa phương, ổn định việc làm và đời sống của người lao động

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

Từ mục tiêu chung trên, Luận văn sẽ tập trung giải quyết những mục tiêu cụ thể

đó là:

sử phát triển của pháp luật về đình công tại Việt Nam

- Thứ hai, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về cuộc đình công trên khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long Trên cơ sở đó, chỉ ra những mặt tích cực, cũng như những vướng mắc, bất cập của pháp luật về đình công

quả áp dụng pháp luật trên thực tế

Thời gian qua, tại Việt Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến giải quyết về tranh chấp lao động và đình công, cụ thể như sau :

đầu tư nước ngoài vùng kinh tế trọng điểm phía nam” của tác giả Trần Văn Hưng, Học viện Khoa học – xã hội, Viện hàn lâm Khoa học – xã hội Việt Nam, năm 2019 Luận văn xây dựng khung phân tích và mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến đình

các nhân tố ảnh hưởng đến đình công trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước

pháp để xây dựng quan hệ lao động hài hoà, lành mạnh và ổn định nhằm phòng ngừa, hạn chế lây lan và ngăn chặn kịp thời những tranh chấp lao động và đình công

luật lao động Việt Nam - Thực trạng tại thành phố Đà Nẵng” của Nguyễn Thị Ngọc Nghĩa, Trường đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015 Tác giả muốn làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về đình công và giải quyết đình công, đánh giá thực trạng và phân tích những nguyên nhân, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng các quy định về đình công và giải quyết đình công trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Từ đó đề xuất một

số giải pháp: Tăng cường vai trò của tổ chức công đoàn trong việc xây dựng mối quan

hệ lao động hài hòa, ổn định trong doanh nghiệp, cũng như thực hiện tốt vai trò đại diện người lao động tham gia giải quyết tranh chấp lao động và lãnh đạo đình công đúng pháp luật; tăng cường hoạt động thương lượng tập thể và đối thoại giữa các bên

dụng lao động trong quá trình thực hiện quan hệ lao động; đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh

vực lao động và đề ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả pháp luật đình công

và giải quyết đình công

nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Tây Ninh” của tác giả Nguyễn Thị Hiếu, Trường Đại học Mở thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012 Mục tiêu nghiên cứu của tác giả là

ngoài tại Tây Ninh và các yếu tố ảnh hưởng đến đình công của công nhân có sự khác biệt theo đặc tính Từ đó gợi ý giải pháp, chính sách phù hợp nhằm hạn chế đình công

nhiên, hạn chế của đề tài là nghiên cứu ở phạm vi chỉ có 03 công ty nên chưa thể hiện cao tính đại diện về nội dung nghiên cứu; thực hiện khảo sát xã hội học bằng câu hỏi còn một số nội dung chưa đầy đủ nên tính chính xác chưa cao; đề tài chỉ mới quan tâm

và xác định nguyên nhân từ phía doanh nghiệp mà chưa đề cập đến các nguyên nhân

từ phía người lao động

pháp của người sử dụng lao động trong đình công ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Dương Thị Huệ, năm 2012 Tác giả nghiên cứu những vấn đề lý luận về quyền và lợi ích của người sử dụng lao động trong các cuộc đình công, thực trạng quy định và việc thực hiện pháp luật về đình công Qua nghiên cứu tác giả đề xuất một số giải pháp về

phương thức hoà giải phát huy tác dụng trong việc giải quyết tranh chấp lao động; hoàn thiện quy định về cách thức đình công; đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản

lý nhà nước về lao động; tăng cường vai trò của tổ chức công đoàn trong giải quyết các cuộc đình công; đưa ra một số kiến nghị về quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc

có xảy ra đình công

của công nhân trong doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Long An” của tác giả Nguyễn Thị Kiều Oanh, Trường Đại học Mở thành phố Hồ Chí Minh, năm 2015 Mục tiêu nghiên cứu cũng là chủ đề luận văn của tác giả, từ đó gợi ý đề xuất: Nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật Lao động tại doanh nghiệp nhất là thực hiện thời giờ làm việc, chế độ nghỉ phép, nâng lương hàng năm, thưởng Tết,…; yêu cầu người sử dụng lao động phải chấp

hành tốt các quy định của pháp luật lao động liên quan đến người lao động như: Tăng tiền lương tối thiểu vùng, nâng lương hàng năm cho người lao động, trích nộp đầy đủ, đúng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, chất lượng bửa ăn giữa ca cho người lao động, tạo điều kiện tổ chức những buổi du lịch, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thường xuyên tổ chức các buổi gặp gỡ với người lao động để tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của người lao động, từ đó xây dựng chính sách của công ty phù hợp đáp ứng được tâm tư nguyện vọng của người lao động; tổ chức hội nghị người lao động, đối thoại tại nơi làm việc với người lao động; các quy định của pháp luật cần phải đơn giản hóa về trình tự, thủ tục và cách thức tiến hành đình công Về hạn chế của đề tài là nghiên cứu chỉ sử dụng mẫu thuận tiện (lấy mẫu phí xác suất) nên tính đại diện chưa cao; đồng thời đề tài chưa đánh giá được tác động của tâm lý đám đông khi quyết định đình công của công nhân

– Thực trạng trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài” của tác giả Trần Thị Trúc Chi, khoa Luật, Trường đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015 Mục tiêu của tác giả là nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thủ tục đình công và thực hiện đúng đắn, hiệu quả các quy định của pháp luật về thủ tục đình công ở nước

ta trong thời gian tới Tính mới của đề tài là góp phần làm sáng tỏ thêm các vấn đề lý luận về đình công, nghiên cứu giải thích làm rõ những quy định về thủ tục đình công, đánh giá một cách đầy đủ hệ thống các quy định về thủ tục đình công từ trước đến nay,

từ đó rút ra những kết luận khoa học về thực trạng áp dụng pháp luật về thủ tục đình công tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thủ tục đình công ở Việt Nam

thức hòa giải và trọng tài theo pháp luật lao động Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Anh, Trường đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2018 Nghiên cứu những vấn đề lý

những đóng góp hoàn thiện hệ thống lý luận cũng như những chính sách nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp lao động bằng phương thức hòa giải và trọng tài trên thực tế Đồng thời đưa ra một số kiến nghị: Phải nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức công đoàn; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra lao động; nâng cao năng lực, phẩm chất