Nghiên cứu sự Ảnh hưởng của Âm nhạc Đến phát triển thẩm mĩ của học sinh trường trung học cơ sở kim Đồng thành phố Đà nẵng

Từ những kết quả nghiên cứu này, chúng ta mới có thể đề xuất những giải pháp mang tính chiến lược và cụ thể, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ âm nhạc trong nhà trường, giúp học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

KHOA GIÁO DỤC NGHỆ THUẬT - THỂ CHẤT

- THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Đà Nẵng, tháng 5 năm 2025

Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Hoàng Tịnh Uyên

Sinh viên thực hiện : Lê Thị Hằng

Ngành đào tạo

Lớp

: Sư phạm Âm nhạc : 21SAN

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được đề tài nghiên cứu này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô Nguyễn Hoàng Tịnh Uyên đã tận tình chỉ bảo và đồng hành cùng em trong suốt quá trình thực hiện khóa luận Những ý kiến đóng góp quý báu, những gợi ý tận tâm của cô đã giúp em hoàn thiện đề tài một cách tốt nhất

Em cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo trường Trung học Cơ sở Kim Đồng đã tạo điều kiện thuận lợi để em thực hiện khảo sát, thu thập số liệu phục vụ cho nghiên cứu Đặc biệt, em xin cảm ơn các em học sinh, quý thầy cô giáo chủ nhiệm và giáo viên âm nhạc đã nhiệt tình tham gia trả lời phiếu khảo sát, giúp em có được những dữ liệu thực tiễn quý giá

Xin trân trọng cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đề tài khóa luận “Nghiên cứu sự ảnh hưởng của âm nhạc đến phát triển thẩm mĩ của học sinh trường Trung học Cơ sở Kim Đồng - Thành phố

Đà Nẵng” Các thông tin, dữ liệu thu thập được và kết quả phân tích trong đề tài

đều trung thực, không trùng với bất kì đề tài nghiên cứu nào Tôi xin chịu hoàn

toàn trách nhiệm với lời cam đoan trên

Sinh viên

Lê Thị Hằng

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

GDPT : Giáo dục phổ thông GD&DT : Giáo dục và đào tạo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

6.1 Phương pháp thu thập dữ liệu 3

6.2 Phương pháp phân tích dữ liệu 4

7 Đóng góp của đề tài 4

8 Bố cục của khóa luận 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG VIỆC CẢM THỤ ÂM NHẠC ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN THẨM MỸ CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ KIM ĐỒNG 6

1.1 Cơ sở lý luận 6

1.1.1 Các khái niệm và đặc điểm của sự phát triển thẩm mỹ của học sinh 6

1.1.2 Các nhân tố và tác động của âm nhạc đến sự phát triển thẩm mỹ của học sinh 7

1.1.3 Vai trò của Âm nhạc trong giáo dục thẩm mỹ 9

1.1.3.1 Góp phần hoàn thiện ý thức thẩm mỹ 9

1.1.3.2 Âm nhạc góp phần bồi dưỡng năng lực cảm xúc 10

1.1.3.3 Vai trò của âm nhạc trong sự phát triển thẩm mỹ của học sinh 11

1.1.4 Mục tiêu của chương trình Âm nhạc cấp Trung học Cơ sở 13

1.2 Thực trạng dạy học môn âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng 14

1.2.1 Khái quát về Trường Trung học Cơ sở Kim Đồng 14

1.2.2 Thực trạng dạy và học môn Âm nhạc tại Trường THCS Kim Đồng, TP Đà Nẵng 17

1.2.3 Kết quả khảo sát thực trạng 19

1.2.4 Đánh giá chung 20

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 24

Chương 2 GIẢI PHÁP GIÚP CHO SỰ PHÁT TRIỂN THẨM MỸ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC HỌC ÂM NHẠC TẠI TRƯỜNG THCS KIM ĐỒNG 25

2.1 Nguyên tắc đề xuất các giải pháp 25

2.1.1 Đảm bảo phù hợp với thực tiễn 25

2.1.2 Đảm bảo tính giáo dục 25

2.1.3 Đảm bảo tính kế thừa 25

2.2 Các giải pháp thực hiện 26

2.2.1 Các phương pháp sử dụng âm nhạc trong giáo dục thẩm mỹ 26

2.2.1.1 Phương pháp trực quan 26

2.2.1.2 Phương pháp trải nghiệm – thực hành 28

2.2.1.3 Phương pháp thảo luận – phân tích 30

2.2.1.4 Dạy học tích hợp liên môn 33

2.2.1.5 Phương pháp sử dụng công nghệ trong dạy học âm nhạc 35

2.2.1.6 Đổi mới cách đánh giá kết quả trong dạy âm nhạc 37

2.2.2 Các giải pháp cụ thể để phát triển tính thẩm mỹ của học sinh qua âm nhạc 38

2.2.2.1 Tổ chức các hoạt động âm nhạc theo chủ đề gắn với đời sống học sinh 38

2.2.2.2 Giới thiệu đa dạng về các thể loại âm nhạc 40

2.2.2.3 Thiết kế không gian học tập âm nhạc giàu tính nghệ thuật 43

2.2.2.4 Tích hợp âm nhạc vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 46

2.2.2.5 Xây dựng câu lạc bộ âm nhạc học đường 47

2.2.2.6 Ứng dụng âm nhạc trị liệu trong giờ học 47

2.2.2.7 Phân tích nhạc nền trong phim, trò chơi, quảng cáo 50

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 52

KẾT LUẬN 54

TÀI LIỆU THAM KHẢO 56

PHỤ LỤC 59

Tuy nhiên, bức tranh về thẩm mỹ âm nhạc của học sinh trong bối cảnh hiện nay lại ẩn chứa nhiều khía cạnh đáng lưu tâm Sự bùng nổ của công nghệ số và sự

đa dạng của các loại hình giải trí hiện đại, bên cạnh những lợi ích không thể phủ nhận, đã vô tình tạo ra những tác động không nhỏ đến khả năng cảm thụ âm nhạc một cách sâu sắc của các em Thay vì tìm kiếm và thưởng thức những tác phẩm

âm nhạc có giá trị nghệ thuật cao, học sinh ngày càng có xu hướng tiếp cận với các sản phẩm âm nhạc mang tính giải trí tức thời, dễ dãi về mặt nội dung và hình thức

Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm âm nhạc hiện nay tập trung vào yếu tố thị trường, chạy theo trào lưu nhất thời mà ít chú trọng đến giá trị nghệ thuật, ý nghĩa, tính giáo dục hay chiều sâu văn hóa Việc tiếp xúc thường xuyên với những dòng nhạc này có thể khiến thẩm mĩ của học sinh trở nên lệch lạc, nông cạn, khó có thể cảm nhận được vẻ đẹp tinh tế và ý nghĩa nhân văn ẩn chứa trong những tác phẩm

âm nhạc kinh điển hoặc mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc

Hệ quả của tình trạng này không chỉ dừng lại ở việc suy giảm khả năng cảm thụ âm nhạc mà còn có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện của học sinh Bởi lẽ, âm nhạc chân chính là một phương tiện hữu hiệu để bồi dưỡng tâm hồn, phát triển khả năng tư duy trừu tượng, khơi gợi cảm xúc phong phú và hình thành nhân cách tốt đẹp Khi khả năng cảm thụ âm nhạc sâu sắc không được quan

tâm và bị mai một, học sinh có thể đánh mất đi một phương tiện hữu hiệu để kết nối với thế giới cảm xúc của bản thân và của người khác, cũng như bỏ lỡ cơ hội được nuôi dưỡng những giá trị thẩm mỹ cao đẹp

Chính vì những lẽ đó, việc nghiên cứu một cách hệ thống và bài bản về sự ảnh hưởng của âm nhạc đến sự phát triển thẩm mỹ của học sinh trở nên vô cùng cấp thiết Chúng ta cần làm rõ cơ chế tác động của âm nhạc, cả tích cực lẫn tiêu cực, đến quá trình hình thành và phát triển năng lực thẩm mỹ của các em Từ những kết quả nghiên cứu này, chúng ta mới có thể đề xuất những giải pháp mang tính chiến lược và cụ thể, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ âm nhạc trong nhà trường, giúp học sinh không chỉ thưởng thức âm nhạc một cách thụ động mà còn có khả năng cảm thụ, đánh giá và sáng tạo nghệ thuật một cách chủ động và sâu sắc

Trong Chương trình Giáo dục Phổ thông mới (GDPT 2018) tại Việt Nam, phát triển thẩm mỹ được xác định là một trong những yếu tố quan trọng, góp phần hình thành và phát triển năng lực cũng như phẩm chất của học sinh Chương trình

GD phổ thông quy định nội dung GD nhằm hình thành và phát triển năng lực thẩm

mĩ được thực hiện qua các môn học thuộc lĩnh vực giáo dục nghệ thuật như Âm nhạc Hiện nay, Bộ GD&ĐT đang triển khai việc viết và dạy học theo sách giáo khoa dựa trên khung tiêu chuẩn quy định Chương trình chú trọng đến phát triển năng lực cho học sinh Giáo dục tình cảm thẩm mỹ và năng lực thẩm mỹ âm nhạc thông qua việc dạy âm nhạc là nhiệm vụ mà GV phải thực hiện theo đúng định hướng của giáo dục hiện nay Âm nhạc làm phong phú những giá trị tinh thần của nhân loại, là phương tiện giúp con người khám phá thế giới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống Trong nhà trường, giáo dục âm nhạc tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm và phát triển năng lực Nhưng thực tế cho thấy, nhiều học sinh chưa có cơ hội tiếp xúc với những tác phẩm âm nhạc có giá trị hoặc chưa được hướng dẫn, định hướng đúng đắn để phát triển khả năng cảm thụ nghệ thuật Bên cạnh đó, sự ảnh hưởng của các xu hướng âm nhạc đại chúng, đặc biệt là âm nhạc trên mạng xã hội, cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với giáo dục

thẩm mỹ trong nhà trường Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài “Nghiên cứu sự ảnh

hưởng của âm nhạc đến phát triển thẩm mĩ của học sinh trường Trung học Cơ sở Kim Đồng - Thành phố Đà Nẵng” nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

âm nhạc trong nhà trường, từ đó giúp học sinh hình thành gu thẩm mỹ lành mạnh, phát triển năng lực cảm thụ nghệ thuật, đồng thời đưa ra những định hướng giáo dục nghệ thuật phù hợp trong thời kỳ đổi mới

- Đề xuất việc lựa chọn nội dung giảng dạy phù hợp, áp dụng các phương pháp sư phạm sáng tạo, kết hợp công nghệ vào giảng dạy và tạo một môi trường học tập giàu tính nghệ thuật

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Tác động của âm nhạc trong sự phát triển thẩm mỹ của học sinh

4 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu sự ảnh hưởng của âm nhạc đến phát triển thẩm mỹ của học sinh

5 Phạm vi nghiên cứu

Học sinh khối lớp 8 trường THCS Kim Đồng – Thành phố Đà Nẵng

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

Sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp trong lớp học âm nhạc: Tiến hành quan sát thực tế các tiết học âm nhạc tại trường học để ghi nhận cách học sinh tiếp nhận, phản ứng và thể hiện khả năng cảm thụ thẩm mỹ qua quá trình học tập Việc quan sát sẽ tập trung vào thái độ, sự hứng thú, cách học sinh phản hồi với các tác phẩm âm nhạc, cũng như sự thay đổi trong khả năng cảm nhận theo thời gian Phỏng vấn học sinh, giáo viên để thu thập thông tin về tác động của âm nhạc đối với thẩm mỹ của học sinh: Thực hiện các cuộc phỏng vấn có cấu trúc hoặc

bán cấu trúc với học sinh, giáo viên giảng dạy âm nhạc và phụ huynh để thu thập

ý kiến về sự tác động của âm nhạc đối với nhận thức thẩm mỹ của học sinh Với học sinh: Tìm hiểu cảm nhận, sở thích âm nhạc và sự thay đổi trong cách các em đánh giá cái đẹp thông qua quá trình học tập

Với giáo viên: Đánh giá cách giáo dục âm nhạc ảnh hưởng đến sự phát triển thẩm mỹ của học sinh và hiệu quả của các phương pháp giảng dạy hiện tại Bảng hỏi hoặc khảo sát thẩm mỹ của học sinh trước và sau khi tham gia lớp học âm nhạc: Xây dựng bộ câu hỏi khảo sát để đo lường sự thay đổi trong nhận thức thẩm mỹ của học sinh trước và sau khi tham gia các tiết học âm nhạc

6.2 Phương pháp phân tích dữ liệu

Sau khi thu thập được dữ liệu, nghiên cứu tiến hành phân tích theo phương pháp định tính nhằm rút ra những kết luận về tác động của giáo dục âm nhạc đối với thẩm mỹ của học sinh:

Mô tả sự thay đổi trong cảm thụ thẩm mỹ của học sinh thông qua các buổi học âm nhạc

Đối chiếu các thông tin từ quan sát lớp học, kết quả phỏng vấn và khảo sát

để tìm ra những xu hướng chung trong quá trình phát triển thẩm mỹ âm nhạc

So sánh sự khác biệt về nhận thức thẩm mỹ của học sinh trước và sau khi được tiếp cận với giáo dục âm nhạc để đánh giá mức độ tác động

Phân tích định tính: Mô tả các thay đổi trong thẩm mỹ của học sinh qua các buổi học âm nhạc

Đưa ra các phương pháp, định hướng giảng dạy âm nhạc giúp nâng cao thẩm

mỹ âm nhạc của học sinh, hỗ trợ giáo viên trong quá trình giảng dạy

Đề xuất những biện pháp giúp học sinh phát triển tư duy nghệ thuật và khả năng đánh giá cái đẹp thông qua âm nhạc, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm

mỹ trong nhà trường

Góp phần nâng cao nhận thức của giáo viên, nhà trường và phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục thẩm mỹ âm nhạc trong sự phát triển toàn diện của học sinh

Đề xuất các ứng dụng công nghệ vào giảng dạy âm nhạc nhằm nâng cao trải nghiệm học tập và kích thích hứng thú của học sinh với bộ môn này

8 Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, khóa luận gồm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực trạng việc cảm thụ âm nhạc ảnh hưởng đến

sự phát triển thẩm mỹ của học sinh trường Trung học Cơ sở Kim Đồng

Chương 2: Giải pháp giúp cho sự phát triển thẩm mỹ của học sinh trong việc học âm nhạc tại trường Trung học Cơ sở Kim Đồng

Theo Từ điển Triết học (Viện Triết học, 2000), thẩm mỹ là hình thái ý thức

xã hội phản ánh hiện thực thông qua lăng kính cảm xúc, biểu hiện mối quan hệ giữ con người với thế giới bằng cảm nhận và đánh giá cái đẹp Trong bối cảnh giáo dục, thẩm mỹ không chỉ dừng lại ở sự cảm nhận cái đẹp, mà còn bao hàm khả năng đánh giá, thể hiện và sáng tạo cái đẹp thông qua các hoạt động nghệ thuật, học tập và trải nghiệm thực tiễn

Như vậy, thẩm mỹ trong giáo dục được xem là một yếu tố quan trọng góp phần hình thành nhân cách, định hướng và nâng cao giá trị đời sống tinh thần cho học sinh Đây là một khía cạnh quan trọng trong giáo dục toàn diện, góp phần xây dựng tư duy sáng tạo, cảm xúc phong phú và phẩm chất nhân văn

Từ các góc nhìn trên, có thể hiểu thẩm mỹ là năng lực cảm nhận, đánh giá

và biểu hiện cái đẹp thông qua cảm xúc, tư duy và hành vi của mỗi người, góp phần định hướng nhân cách và phát triển toàn diện

Đặc điểm thẩm mỹ

Sự phát triển thẩm mỹ của học sinh mang những đặc điểm riêng, chịu ảnh hưởng từ độ tuổi, môi trường giáo dục và bối cảnh văn hóa – xã hội Một số đặc điểm nổi bật có thể kể đến như sau:

- Tính cảm xúc: Ở lứa tuổi học sinh, thẩm mỹ của thường gắn liền với cảm

xúc trực giác hơn là sự phân tích lý trí Các em dễ bị thu hút bởi những hình ảnh,

âm thanh hay câu chuyện mang tính biểu cảm, những rung động ban đầu này chính

là nền tảng để hình thành gu thẩm cá nhân

- Tính phát triển: Thẩm mỹ không phải là khả năng bẩm sinh cố định mà là một quá trình hình thành, hoàn thiện và thay đổi theo thời gian Ở mỗi giai đoạn, học sinh có cách tiếp cận và cảm nhận cái đẹp khác nhau, từ đơn giản đến phức tạp, từ cảm tính đến có cơ sở

- Tính xã hội: Quá trình phát triển thẩm mỹ của học sinh chịu ảnh hưởng lớn

từ môi trường gia đình, nhà trường và xã hội Các giá trị văn hóa, xu hướng nghệ thuật và chuẩn mực cộng đồng đều góp phần định hướng thị hiếu và nhận thức thẩm mỹ của các em

- Tính cá nhân hóa: Mặc dù bị chi phối bởi nhiều yếu tố bên ngoài, nhưng

thẩm mỹ của mỗi học sinh vẫn mang dấu ấn cá nhân rõ nét Sở thích, trải nghiệm sống, khả năng sáng tạo và cả hoàn cảnh phát triển đều tạo nên sự khác biệt trong cách cảm nhận và thể hiện cái đẹp giữa các em

Những đặc điểm này cho thấy sự phát triển thẩm mỹ của học sinh là một quá trình động, đa chiều Do đó, việc tổ chức các hoạt động đòi hỏi sự linh hoạt, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và môi trường học tập, nhằm khơi dậy và nuôi dưỡng khả năng cảm thụ cái đẹp một cách tự nhiên, bền vững

1.1.2 Các nhân tố và tác động của âm nhạc đến sự phát triển thẩm mỹ của học sinh

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thẩm mỹ của học sinh

Sự phát triển thẩm mỹ của học sinh là một quá trình chịu tác động bởi các yếu từ bên trong lẫn bên ngoài cá nhân Đối với học sinh lớp 8 – lứa tuổi vị thành niên - mang tính chuyển tiếp quan trọng giữa cảm thụ trực quan của trẻ nhỏ và tư duy phân tích của người trưởng thành Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp giáo dục định hướng tốt hơn cho việc hình thành và nâng cao khả năng cảm thụ cái đẹp của học sinh Các yếu tố chính bao gồm:

- Yếu tố tâm – sinh lý lứa tuổi: Lứa tuổi học sinh lớp 8 thuộc giai đoạn giữa

của tuổi dậy thì – một giai đoạn mang nhiều biến động về mặt sinh lí, cảm xúc và tâm lý Các em bắt đầu hình thành thế giới quan và cái tôi cá nhân rõ rệt hơn Việc

cảm thụ cái đẹp không chỉ đơn thuần là cảm xúc như lứa tuổi nhỏ, mà đã xuất hiện những sự thắc mắc, nhu cầu lý giải, sao sánh và đánh giá Tuy nhiên, sự phát trển

này vẫn chưa ổn định và còn dễ bị chi phối bởi cảm xúc nhất thời

- Yếu tố cá nhân: Nhiều học sinh bắt đầu thể hiện rõ thiên hướng cá nhân

trong việc tiếp nhận và yêu thích các loại hình nghệ thuật khác nhau Năng lực cảm thụ thẩm mỹ phụ thuộc vào khả năng quan sát, trí tưởng tượng, vốn sống cũng như mức độ quan tâm đến nghệ thuật của từng học sinh Những em có hứng thú với âm nhạc hoặc các bộ môn nghệ thuật khác thường sẽ phát triển thị hiếu

thẩm mỹ sớm và sâu sắc hơn

- Môi trường gia đình: Gia đình là nền tảng đầu tiên nuôi dưỡng đời sống

tinh thần và cảm xúc của học sinh Những gia đình có truyền thống yêu nghệ thuật hoặc thường xuyên có các hoạt động gia đình như nghe nhạc, xem kịch hay tham quan triển lãm sẽ góp phần định hình gu thẩm mỹ và khơi dậy sự quan tâm hơn

về nghệ thuật ở trẻ Ngược lại, nếu gia đình ít quan tâm hoặc không tạo điều kiện

để trẻ tiếp cận với nghệ thuật, học sinh sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong quá trình

phát triển thẩm mỹ

- Môi trường giáo dục: Nhà trường và giáo viên đóng vai trò then chôt trong

việc giáo dục thẩm mỹ Việc tổ chức các tiết học âm nhạc, mỹ thuật, hoạt động trải nghiệm sáng tạo hay sinh hoạt ngoại khóa đều là những cơ hội giúp học sinh tiếp cận với cái đẹp một cách có hệ thống Phương pháp giảng dạy, sư nhiệt tình

và sáng tạo của giáo viên sẽ tạo được sư hứng thú trong tiết học có ảnh hưởng tích

cực đến khả năng cảm thụ và đánh giá cái đẹp của học sinh

- Ảnh hưởng của xã hội và tuyền thông: Trong bối cảnh hiện đại ngày nay,

học sinh được tiếp cận với rất nhiều nguồn thông tin từ mạng xã hội, truyền hình, internet Đây vừa là cơ hội mở rộng kiến thức và thị hiếu thẩm mỹ, cập nhật được

xu hướng văn hóa của các nước trên thế giới, nhưng cũng đặt ra thách thức về tính nhất thời và khả năng chọn lọc Do đó, giáo dục thẩm mỹ cần đi đôi với giáo dục khả năng phản biện và cảm thụ

1.1.3 Vai trò của Âm nhạc trong giáo dục thẩm mỹ

1.1.3.1 Góp phần hoàn thiện ý thức thẩm mỹ

Về bản chất, cũng như mọi hình thái ý thức xã hội khác, ý thức thẩm mỹ là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là một hình thức nhận thức thế giới của con người Ý thức thẩm mỹ là sự phản ánh thực tại một cách toàn vẹn, sinh động, đầy sắc thái tình cảm, nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức, đánh giá và sáng tạo hiện thực theo quy luật của cái đẹp Ý thức thẩm mỹ nảy sinh trong hoạt động thẩm mỹ, là năng lực cảm nhận của con người về cái đẹp Song, cái đẹp ở đây là cái đẹp gắn liền với hiện thực, với cuộc sống của con người

Âm nhạc đến với con người cũng như cái đẹp đến với con người, nghĩa là nó làm cho con người xúc động sâu sắc về những việc mà họ khám phá ra nhờ tác phẩm Sự say mê âm nhạc không phải là sự mê muội mà là một trạng thái rất sáng suốt, rất nhân bản, yêu thương, làm cho con người trở nên cao đẹp hơn Nếu xét

về mặt nội dung, một tác phẩm âm nhạc được coi là đẹp khi nó phản ánh một cách chân thật cái đẹp của hiện thực cuộc sống Một tác phẩm âm nhạc chỉ chạy theo hình thức hào nhoáng bề ngoài mà thiếu đi nội dung lành mạnh, tiến bộ thì không thể có sức giáo dục thẩm mỹ Ngược lại, một tác phẩm nếu chỉ có nội dung tốt mà hình thức kém thì cũng không có tác dụng giáo dục thẩm mỹ tốt và tất nhiên cũng không giáo dục chính trị tốt vì nó không đem lại cảm xúc chân thành Cái đẹp trong âm nhạc bắt nguồn trước hết từ chính những cái đẹp trong tự nhiên và cuộc sống Bởi vậy, đến với âm nhạc, con người có thể tìm thấy tất cả những biểu hiện

đa dạng của cái đẹp trong thế giới tự nhiên, cũng như trong đời sống xã hội

Âm nhạc với những hình tượng mang tính trừu tượng hơn và cũng trực tiếp hơn so với các loại hình nghệ thuật khác, nên âm nhạc có thể gõ vào tận ngóc ngách của thế giới tinh thần, vào tâm tư, tình cảm của người nghe Âm nhạc tác động trực tiếp vào tình cảm của người nghe trước khi trí tuệ kịp nhận thức hiện tượng văn hóa âm thanh này Lịch sử thế giới loài người đã ghi lại nhiều lần khả năng phi thường của âm nhạc Với sức sống mãnh liệt cũng như khả năng truyền cảm mạnh mẽ của mình, âm nhạc được sử dụng như một vũ khí hữu dụng và đáng tin cậy trong việc kêu gọi, tập hợp, khích lệ, nâng cao tinh thần yêu nước và sức

chiến đấu cho mỗi người dân và các chiến binh khi ra trận Bên cạnh đó, cùng với

sự phát triển của công nghệ chụp cộng hưởng từ (MRI), các nhà khoa học ngày nay đã chứng minh rằng, âm nhạc có khả năng cải thiện ngôn ngữ và trí nhớ, nhằm giúp những người mất trí có thể phục hồi tư duy, làm sống lại ký ức của mình Hơn nữa, âm nhạc còn tác động một cách tích cực đến trí thông minh, nhất là ở trẻ em Đặc biệt đối với lĩnh vực y học, âm nhạc còn là một liệu pháp chữa bệnh làm giảm các cơn đau, phấn khích, giúp người bệnh phục hồi sức khỏe nhanh hơn Nhờ tác dụng cải thiện kỹ năng giao tiếp với cộng đồng, âm nhạc còn được dùng

để chữa trị bệnh tự kỷ, trầm cảm, tâm thần

Có thể nói, âm nhạc chính là khía cạnh thẩm mỹ trong sự tương tác giữa điều kiện xã hội và điều kiện tự nhiên Nó bao quát được toàn bộ điều kiện sống và hoạt động của con người Bởi thế, âm nhạc tác động đến toàn bộ thế giới tình cảm, cảm xúc, lý trí và ý chí của con người Do đó, giáo dục thẩm mỹ thông qua âm nhạc sẽ giúp con người hình thành nên những ý thức thẩm mỹ đúng đắn, kích thích các tình cảm lành mạnh, góp phần tăng cường ý chí, xóa bỏ nỗi buồn, sự u uất và tạo một nguồn năng lượng mới cho tình cảm Nếu không có một ý thức thẩm mỹ đúng đắn, con người sẽ không thể phân biệt, đánh giá được cái đẹp chân chính trong cuộc sống và trong nghệ thuật Từ đó, họ sẽ dễ dàng bị khuất phục bởi các tác phẩm không lành mạnh, không mang lại bất cứ một giá trị thẩm mỹ nào Ý thức thẩm mỹ của con người phải trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, bởi nó đóng vai trò điều tiết, tác động đến việc bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, hình thành và phát triển ở họ một nhân cách hài hòa trọn vẹn

1.1.3.2 Âm nhạc góp phần bồi dưỡng năng lực cảm xúc

Trong sáng tạo và thụ cảm nghệ thuật âm nhạc, cảm xúc thẩm mỹ đặc biệt quan trọng Nó là yếu tố quyết định cho sự hình thành và thăng hoa của tác phẩm nghệ thuật Tác phẩm nghệ thuật dù lớn hay nhỏ, dù thiên về phản ánh hay biểu hiện, là nghệ thuật không gian hay thời gian, đều bắt nguồn từ những rung động,

từ cảm xúc của người nghệ sĩ trước các khách thể thẩm mỹ của đời sống “Cảm xúc thẩm mỹ càng mãnh liệt, tác phẩm nghệ thuật càng trác tuyệt” [10, tr.101] Cùng với tư duy khoa học, cảm xúc thẩm mỹ là một điều kiện cần thiết để con

người nhận thức, lĩnh hội thế giới thực tại trong tính hoàn chỉnh, phong phú và sinh động vốn có của nó Cảm xúc thẩm mỹ giúp con người phân biệt được các đối tượng đẹp hay xấu, tạo cho con người khả năng thưởng thức những sắc thái

và sự hòa hợp của chúng Nghĩa là, cảm xúc thẩm mỹ là điều kiện không thể thiếu đối với các chủ thể cảm thụ và thưởng thức nghệ thuật, bởi nó đem lại khả năng

“cảm thấy trực tiếp mực thước chân chính để đo giá trị của các hiện tượng” [11, tr.127], nhờ đó mà chủ thể khám phá được cái hay, cái đẹp của tác phẩm Như vậy, một tâm hồn giàu cảm xúc gắn liền với trực giác nghệ thuật nhạy bén không chỉ cần có ở chủ thể sáng tạo nghệ thuật, mà còn cần cho cả chủ thể cảm thụ, thưởng thức Thiếu nó, chủ thể sẽ mất đi tiền đề quan trọng để cộng hưởng được với cái đẹp và những giá trị thẩm mỹ đích thực khác của tác phẩm nghệ thuật

“Thiếu nó, thiếu đi cái cảm xúc ấy, sẽ không có thiên tài, không có tài năng, không

có trí thông minh, mà chỉ còn lại cái thứ đầu óc tỉnh táo một cách ti tiện cần thiết cho sinh hoạt thường ngày trong nhà, cho những tính toán nhỏ nhen của bệnh ích kỷ” [12, tr8]

Tóm lại, sự có mặt của nghệ thuật âm nhạc với tư cách là nơi hàm chứa cái đẹp, được con người tiếp nhận một cách tích cực, sẽ trau dồi văn hóa cảm quan, bồi dưỡng và làm phong phú năng lực cảm xúc của con người Thiếu đi sự dẫn dắt của nó, con người sẽ không thể thực hiện được sự “nhào nặn vật chất theo quy luật của cái đẹp” [13, tr.94] và cũng có nghĩa là thiếu đi một phương thức cơ bản

để con người tự hoàn thiện chính bản thân mình

1.1.3.3 Vai trò của âm nhạc trong sự phát triển thẩm mỹ của học sinh

Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhận thức thẩm mỹ của học sinh, đặc biệt là ở lứa tuổi trung học cơ sở – giai đoạn các

em bắt đầu có khả năng cảm nhận cái đẹp một cách sâu sắc hơn và phát triển tư duy độc lập trong việc đánh giá giá trị thẩm mỹ Thông qua việc tiếp xúc với âm nhạc trong học đường và đời sống, học sinh dần hình thành gu thẩm mỹ riêng, nâng cao khả năng cảm thụ nghệ thuật, từ đó góp phần định hình nhân cách và cảm xúc tích cực

Âm nhạc trước hết là ngôn ngữ của cảm xúc Những giai điệu rộn ràng hay

da diết, sâu lắng đều có khả năng tác động trực tiếp đến tâm hồn học sinh, giúp các em mở rộng thế giới nội tâm và học cách cảm nhận cái đẹp một cách tinh tế hơn Khi tiếp xúc thường xuyên với âm nhạc giàu tính nghệ thuật, học sinh dễ dàng phát triển khả năng đồng cảm – một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển thẩm mỹ

Chưa dừng lại ở việc cảm thụ, âm nhạc còn tạo điều kiện để học sinh thể hiện khả năng sáng tạo thông qua các hoạt động như đặt lời mới cho bài hát, trình bày cảm xúc cá nhân, hoặc tham gia các tiết mục biểu diễn văn nghệ Như vậy, học sinh không chỉ thụ động tiếp nhận mà còn chủ động liên tưởng, cảm nhận và tái hiện những hình ảnh, câu chuyện mà âm nhạc gợi lên phát triển năng lực quan sát, phân tích và đánh giá thẩm mỹ một cách sâu sắc hơn Những trải nghiệm này giúp học sinh tự tin thể hiện bản thân, phát triển năng lực quan sát, phân tích và đánh giá thẩm mỹ một cách sâu sắc hơn

Ngoài ra, môi trường học đường có âm nhạc cũng góp phần tạo nên không gian giáo dục toàn diện và nhân văn Những giờ học âm nhạc nhẹ nhàng giúp cân bằng tâm lý học sinh, giảm căng thẳng sau các môn học lý thuyết, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục cảm xúc và thẩm mỹ Các hoạt động âm nhạc tập thể như hợp xướng, biểu diễn văn nghệ, tham gia câu lạc bộ, còn góp phần phát triển kỹ năng

xã hội và thẩm mỹ cộng đồng

Sự tác động của âm nhạc đến nhận thức thẩm mỹ không phải là một quá trình đơn lẻ, mà là kết quả của việc tiếp xúc và cảm nhận các yếu tố cấu thành nên tác phẩm âm nhạc Mỗi yếu tố – từ âm thanh đến ngôn ngữ, từ cấu trúc đến nội dung – đều góp phần giúp học sinh khám phá và trau dồi khả năng cảm thụ cái đẹp theo hướng tinh tế và đa chiều hơn

- Giai điệu: Giai điệu được xem là linh hồn của một tác phẩm âm nhạc, là yếu tố đầu tiên chạm đến cảm xúc của người nghe Đối với học sinh lớp 8, việc tiếp xúc với những giai điệu đẹp, giàu cảm xúc giúp các em phát triển khả năng cảm nhận sự hài hòa, cân đối và sự cuốn hút trong tổ chức âm thanh Giai điệu du

dương có thể gợi nên cảm giác thư thái, bình yên, trong khi giai điệu mạnh mẽ tạo cảm xúc hứng khởi, khơi dậy sự rung động thẩm mỹ đa dạng

- Nhịp điệu: Nhịp điệu tạo nên chuyển động và sinh khí cho âm nhạc Qua việc cảm nhận các nhịp điệu nhanh – chậm, phức tạp – đơn giản, học sinh rèn luyện khả năng nhận biết sự thay đổi, linh hoạt và cảm xúc thời gian trong âm nhạc Điều này không chỉ phát triển cảm xúc thẩm mỹ mà còn kích thích tư duy logic, tạo nên sự gắn kết giữa lý trí và cảm xúc trong quá trình tiếp nhận nghệ thuật

- Hòa âm: Hòa âm là sự kết hợp các âm thanh khác nhau một cách hài hòa, tạo nên không gian âm nhạc phong phú Khi học sinh nghe và cảm nhận sự chuyển biến giữa các hợp âm, chúng có thể học được cách đánh giá sự phối hợp, tương phản và thống nhất trong một tổng thể nghệ thuật Nhờ đó, các em phát triển năng lực cảm thụ cái đẹp không chỉ từ sự đơn giản mà còn từ tính phức tạp, sâu sắc

- Ca từ: Ca từ là yếu tố kết nối nội dung và cảm xúc trong âm nhạc Những

ca từ giàu hình ảnh, giàu tính biểu cảm giúp học sinh mở rộng vốn từ ngữ, hiểu sâu hơn về nội dung tác phẩm, đồng thời phát triển năng lực cảm thụ cái đẹp trong ngôn ngữ Ca từ cũng là cầu nối giữa âm nhạc và văn học – hai loại hình nghệ thuật có mối liên hệ mật thiết trong việc nuôi dưỡng tâm hồn học sinh

Tóm lại, việc tiếp xúc thường xuyên và có định hướng với các yếu tố cơ bản của âm nhạc không chỉ giúp học sinh lớp 8 phát triển cảm xúc nghệ thuật mà còn rèn luyện khả năng phân tích, đánh giá cái đẹp trong cuộc sống Âm nhạc vì thế không đơn thuần là một môn nghệ thuật, mà còn là công cụ giáo dục quan trọng trong việc nâng cao nhận thức thẩm mỹ và bồi dưỡng nhân cách cho học sinh

1.1.4 Mục tiêu của chương trình Âm nhạc cấp Trung học Cơ sở

Chương trình môn Âm nhạc giúp HS: Nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ và tình yêu âm nhạc, có đời sống tinh thần phong phú, hình thành và phát triển những phẩm chất cao đẹp; Trải nghiệm và khám phá nghệ thuật âm nhạc thông qua nhiều hình thức hoạt động, phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác; Hình thành và phát triển các năng lực âm nhạc đặc thù dựa trên nền tảng kiến thức và kĩ năng

âm nhạc phổ thông, qua đó phát triển năng lực tự chủ và tự học; Nhận thức được

sự đa dạng của thế giới âm nhạc và mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử,

xã hội cùng các loại hình nghệ thuật khác, hình thành ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống; Phát huy tiềm năng hoạt động âm nhạc, có định hướng nghề nghiệp phù hợp, phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

Ở cấp trung học cơ sở, Âm nhạc giúp HS: Nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ và tình yêu âm nhạc, có đời sống tinh thần phong phú, hình thành và phát triển những phẩm chất cao đẹp; Trải nghiệm và khám phá nghệ thuật âm nhạc thông qua nhiều hình thức hoạt động, phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác; Phát triển các kỹ năng âm nhạc cơ bản, dựa trên nền tảng kiến thức và kỹ năng âm nhạc phổ thông, nâng cao năng lực tự chủ và tự học; Nhận thức được sự đa dạng của thế giới âm nhạc và mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử, xã hội cùng các loại hình nghệ thuật khác, hình thành ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống; Phát huy tiềm năng hoạt động âm nhạc, nâng cao năng lực giải quyết vấn

đề và sáng tạo

1.2 Thực trạng dạy học môn âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng

1.2.1 Khái quát về Trường Trung học Cơ sở Kim Đồng

Địa điểm, trụ sở chính: Số 38 đường Triệu Nữ Vương, phường Hải Châu - Quận Hải Châu - Thành phố Đà Nẵng

Trường THCS Kim Đồng được thành lập những năm đầu (trước giải phóng 1975) có lịch sử hình thành trên 49 năm Trước năm 1975, trường nguyên là trường Nam tiểu học được xây dựng trên khu đất diện tích hơn 12000m2 tại 122

Lê Lợi, Quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng Tại thời điểm đấy, trường chỉ có 21 phòng học và phòng làm việc Tháng 04/1975 trường được Ty giáo dục Quảng

Đà đổi tên là trường cấp I Kim Đồng

Năm học 1977 - 1978, trường đổi tên là trường cấp I, II Kim Đồng

Năm học 1987 - 1988 Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng cũ quyết định đổi tên trường là trường PT cấp II Kim Đồng gồm có 34 lớp từ khối 6 đến khối 9 Năm học 1991 - 1992, trường được Sở GD&ĐT thành phố Đà Nẵng đổi tên thành trường THCS Kim Đồng thuộc phường Hải Châu, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng cho đến ngày hôm nay

Năm học 2003 - 2004 trường được chuyển về cơ sở mới; hiện nay toa lạc tại

87 Trần Bình Trọng, phường Hải Châu, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng trên một khu đất diện tích hơn 5000m2 với 32 phòng học và các phòng chức năng Cơ

sở mới khang trang, sạch đẹp đáp ứng được các hoạt động giáo dục toàn diện của nhà trường

Các danh hiệu trường đạt được trong 49 năm qua:

Năm học 2005 - 2006 đã được UBND thành phố công nhận trường tiên tiến xuất sắc, lá cờ đầu của ngành GD THCS toàn thành phố Nhiều bằng khen của UBND thành phố, của Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam

Đặc biệt năm học 2000 - 2001, nhà trường được Thủ tướng chính phủ tặng bằng khen, Năm học 2006 - 2007 nhà trường vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba

Năm học 2012 - 2013 vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng Nhì

Năm học 2014 - 2015 được Chủ tịch UBND thành phố tặng bằng khen Năm học 2017 - 2018 được Chủ tịch UBND thành phố tặng bằng khen Bên cạnh đó nhà trường còn đạt được nhiều danh hiệu từ năm 2017 tới năm

2023

Năm học 2020 - 2021, Trường được UBND thành phố đầu tư xây dựng Khu

B gồm 12 phòng học, 01 phòng truyền thống 03 phòng bộ môn hiện đại và đưa vào sử dụng năm 2021

Năm học 2024 - 2025, Trường được UBND quận Hải Châu đầu tư xây dựng Khu A (khu hiệu bô) với tổng kinh phí 14.482.940.000đ gồm phòng học, 05 phòng chức năng, thư viện mở, sân bóng mini hiện đại và đưa vào sử dụng năm 2025

Số phòng bộ môn hiện có: 7, số phòng đạt chuẩn tính đến tháng 5/2018: 3 (Vật lý - Hóa - Tin học)

- Hoạt động của phòng bộ môn: Đáp ứng cơ bản dạy và học ở phòng bộ môn

- Dự kiến xây dựng: Phòng bộ môn Tin học và Công nghệ

- Công tác chỉ đạo xây dựng CSVC trường, lớp

Nhà trường tiếp tục đầu tư, sửa chữa, tu bổ CSVC đáp ứng yêu cầu hoạt động dạy và học Tổ chức kiểm tra, rà soát thực trạng thiết bị dạy học để có kế hoạch sửa chữa và bổ sung kịp thời theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu đã ban hành theo Thông tư số Số: 39/2021/TT-BGDĐT, ngày 30 tháng 12 năm 2021 của Bộ GD&ĐT

Tổng số viên chức - người lao động là 84 người, 100% giáo viên đều đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo theo quy định

- Ban giám hiệu: 03 (gồm 01 hiệu trưởng, 02 phó hiệu trưởng)

- Đội ngũ giáo viên: 74 (biên chế: 72; Hợp đồng Ngân sách: 02)

- Công tác thư viện: 01

- Công tác văn phòng: 02 (Kế toán, Văn thư)

- Công tác Y tế: 01

- Công tác Bảo vệ: 03

- Công tác phục vụ: 04

Năm học 2024 - 2025 đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường gồm

83 người, biên chế: BGH: 03; GV: 72 giáo viên và 04 nhân viên văn phòng; hợp đồng: 06 (02 Giáo viên hợp đồng ngân sách và 04 nhân viên hợp đồng 68) Tổ chuyên môn: 06 tổ (Ngữ văn - GDCD; Toán - Tin; Khoa học tự nhiên; Lịch Sử

và Địa lý; Tiếng Anh, Giáo dục thể chất - Nghệ thuật) Giáo viên: 74 (72 trong chỉ tiêu được giao, 02 giáo viên hợp Ngân sách) Đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường trẻ, khỏe, năng động, nhiệt huyết với nghề; trình độ giáo viên 74/74 = 100% giáo viên có trình độ Đại học và trên đại học (13 người gồm 01 Hiệu trưởng, 01 Phó

HT và 11 giáo viên có trình độ thạc sĩ); tỷ lệ biên chế giáo viên: 1,9 Giáo viên/lớp (so với định mức 1,9 GV/lớp, trường đủ giáo viên) Giáo viên hợp đồng Ngân sách: 02 giáo viên (01 giáo viên Ngữ văn, 01 giáo viên Tổng phụ trách Đội) Giáo viên nhà trường có tinh thần tự giác, tích cực, đoàn kết, học hỏi và luôn chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau nên chất lượng giáo dục trong nhà trường luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao…

1.2.2 Thực trạng dạy và học môn Âm nhạc tại Trường THCS Kim Đồng, TP

Đà Nẵng

Để tìm hiểu thực trạng dạy và học môn Âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng, thành phố Đà Nẵng, tác giả đã tiến hành điều tra, khảo sát giáo viên âm nhạc cũng như học sinh khối 8 tại trường THCS Kim Đồng, TP Đà Nẵng

Mục đích khảo sát: Khảo sát nhằm đánh giá thực trạng mức độ ảnh hưởng

của âm nhạc đến sự phát triển thẩm mỹ của học sinh trường THCS Kim Đồng Từ

đó, rút ra những nhận định khách quan về vai trò của âm nhạc trong quá trình hình thành và phát triển cảm xúc thẩm mỹ, gu thẩm mỹ, hành vi thẩm mỹ ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động

âm nhạc trong nhà trường

Nhiệm vụ khảo sát

- Tìm hiểu mức độ yêu thích và quan tâm của học sinh đối với các hoạt động

âm nhạc trong và ngoài giờ học

- Khảo sát mức độ tham gia và cảm nhận của học sinh về các hoạt động âm nhạc tại trường

- Đánh giá vai trò của âm nhạc trong việc hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp, phát triển cảm xúc và hành vi thẩm mỹ ở học sinh

- Phân tích những biểu hiện cụ thể về sự phát triển thẩm mỹ thông qua hoạt động âm nhạc ở học sinh trường THCS Kim Đồng

- Xác định một số khó khăn, hạn chế trong việc tổ chức và triển khai hoạt động âm nhạc trong nhà trường ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục thẩm mỹ

Nội dung khảo sát: Căn cứ vào mục đích nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu,

tôi khảo sát chủ yếu ở một số vấn đề cơ bản sau đây:

1 Mức độ yêu thích và tiếp cận âm nhạc của học sinh:

- Học sinh có yêu thích học môn Âm nhạc hay không?

- Học sinh thường nghe thể loại âm nhạc nào?

- Thời gian và tần suất tiếp xúc với âm nhạc ngoài giờ học

2 Mức độ tham gia và cảm nhận thẩm mỹ qua hoạt động âm nhạc:

- Học sinh có tham gia các hoạt động âm nhạc ngoại khóa như biểu diễn văn nghệ, CLB âm nhạc, hội diễn nghệ thuật không?

- Cảm xúc của học sinh khi nghe/biểu diễn âm nhạc?

- Học sinh có thể cảm nhận và phân biệt cái đẹp trong âm nhạc (giai điệu, ca

từ, tiết tấu…) không?

3 Biểu hiện cụ thể về sự phát triển thẩm mỹ của học sinh qua âm nhạc:

- Sự thay đổi trong hành vi, cảm xúc, gu thẩm mỹ

- Khả năng thể hiện cảm xúc qua hoạt động nghệ thuật (vẽ tranh theo nhạc, trình bày cảm nhận, ứng xử văn hóa…)

- Ý thức thẩm mỹ trong giao tiếp, trang phục, và lựa chọn nghệ thuật

Công cụ khảo sát: Để khảo sát được đầy đủ và chính xác, đề tài sử dụng các

công cụ sau:

Phiếu khảo sát dành cho học sinh: Gồm các câu hỏi trắc nghiệm và câu hỏi

mở nhằm tìm hiểu thói quen tiếp xúc âm nhạc, cảm nhận và thái độ của học sinh đối với âm nhạc cũng như biểu hiện thẩm mỹ

Phỏng vấn giáo viên âm nhạc và giáo viên chủ nhiệm: Để thu thập ý kiến đánh giá khách quan về sự phát triển thẩm mỹ của học sinh qua quá trình dạy học

và quan sát thực tế

Quan sát thực tế trong lớp học và các hoạt động âm nhạc ngoại khóa: Ghi nhận hành vi, thái độ, sự chủ động, sáng tạo của học sinh khi tham gia các hoạt động có yếu tố âm nhạc

Phân tích sản phẩm học sinh: Một số bài viết cảm nhận âm nhạc, tranh vẽ theo chủ đề âm nhạc hoặc các phần trình diễn văn nghệ được quay/ghi hình

Đối tượng khảo sát: 02 GV âm nhạc và 02 giáo viên chủ nhiệm trường

THCS Kim Đồng, gần 120 HS khối lớp 8 trường THCS Kim Đồng

Địa điểm và thời gian khảo sát: Tôi đã bắt đầu tiến hành khảo sát thực tiễn

dạy học âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng vào đầu học kỳ II (năm học 2025) trong quá trình thực tập sư phạm tại trường THCS Kim Đồng

2024-1.2.3 Kết quả khảo sát thực trạng

Để đánh giá thực trạng ảnh hưởng của âm nhạc đến sự phát triển thẩm mỹ,

đề tài đã tiến hành khảo sát 120 học sinh từ lớp 8/1 đến 8/4 và phỏng vấn 4 giáo viên (trong đó có 2 giáo viên Âm nhạc và 2 giáo viên chủ nhiệm)

Mức độ yêu thích và tiếp cận âm nhạc của học sinh

- 88% học sinh cho biết các em yêu thích môn Âm nhạc và mong muốn có nhiều tiết học hơn trong tuần

- 76% học sinh thường xuyên nghe nhạc ở nhà, trong đó chủ yếu là nhạc trẻ (54%), nhạc thiếu nhi (18%), nhạc truyền thống (12%) và nhạc nước ngoài (16%)

- Học sinh tiếp xúc với âm nhạc chủ yếu qua YouTube (59%), mạng xã hội (28%) và đài phát thanh hoặc truyền hình (13%)

Mức độ tham gia và cảm nhận thẩm mỹ qua hoạt động âm nhạc

- 65% học sinh đã từng tham gia vào ít nhất một hoạt động âm nhạc ngoại khóa (văn nghệ, hội diễn, câu lạc bộ…)

- 72% học sinh cho biết cảm thấy "thư giãn, vui vẻ và hứng thú" khi học Âm nhạc

- 63% học sinh cho rằng âm nhạc giúp các em cảm nhận được cái đẹp, có cảm xúc tích cực hơn, dễ bày tỏ suy nghĩ và cảm nhận của mình

- Một số học sinh chia sẻ rằng các bài học âm nhạc đã giúp các em "hiểu được giá trị của cái đẹp", "cảm thấy tự tin hơn khi thể hiện bản thân"

Biểu hiện cụ thể về sự phát triển thẩm mỹ

Qua quan sát và phân tích sản phẩm học sinh (tranh vẽ theo nhạc, bài cảm nhận, bài biểu diễn ), giáo viên ghi nhận:

- Học sinh có xu hướng chọn lọc âm nhạc tích cực, có nội dung sâu sắc hơn sau khi được học và nghe phân tích trong giờ học

- Nhiều học sinh biết kết hợp yếu tố nghệ thuật trong cách ăn mặc, giao tiếp, đặc biệt là trong các sự kiện của trường

- Gu thẩm mỹ của học sinh thay đổi rõ rệt: từ ngẫu nhiên đến có chọn lọc, biết lý giải tại sao thích một bài hát hay một thể loại nhạc nào đó

Một số khó khăn, hạn chế

Một số học sinh vẫn còn tiếp cận âm nhạc một cách thụ động, chủ yếu vì

“thói quen nghe theo xu hướng”

Thiếu sự định hướng về thẩm mỹ từ gia đình và môi trường xã hội

Điều kiện cơ sở vật chất, thời lượng học Âm nhạc còn hạn chế so với nhu cầu phát triển nghệ thuật

Phát triển gu thẩm mỹ cá nhân: Học sinh dần hình thành khả năng chọn lọc

âm nhạc, biết phân biệt giữa âm nhạc tích cực và tiêu cực, từ đó có xu hướng hướng đến cái đẹp, cái đúng và cái hay

Tác động đến hành vi và thái độ sống: Học sinh biết cư xử nhẹ nhàng hơn,

lễ phép, sống tích cực hơn khi tiếp xúc với âm nhạc phù hợp lứa tuổi và có nội dung giáo dục

Khơi gợi đam mê nghệ thuật: Nhiều học sinh yêu thích ca hát, học đàn, hoặc đăng ký vào các CLB nghệ thuật của trường

Thiếu hoạt động trải nghiệm phong phú: Chương trình học chính khóa còn giới hạn, ít có cơ hội để học sinh trải nghiệm đa dạng các loại hình âm nhạc như nhạc cụ dân tộc, nhạc kịch, hợp xướng…

Ảnh hưởng của môi trường bên ngoài: Âm nhạc mạng xã hội, các trào lưu TikTok, YouTube có thể khiến học sinh bị chi phối bởi gu âm nhạc "mì ăn liền", làm giảm khả năng cảm thụ giá trị nghệ thuật đích thực

Sự phối hợp giữa gia đình – nhà trường chưa chặt chẽ: Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến định hướng nghệ thuật cho con, khiến việc giáo dục thẩm mỹ qua âm nhạc chưa phát huy hết hiệu quả

Nguyên nhân của hạn chế

Qua phân tích thực trạng và những hạn chế còn tồn tại, có thể xác định một

số nguyên nhân chính dẫn đến việc ảnh hưởng của âm nhạc đến sự phát triển thẩm

mỹ của học sinh vẫn chưa thực sự hiệu quả như sau:

1 Chương trình giáo dục âm nhạc còn hạn chế về thời lượng và nội dung

Hiện nay, môn Âm nhạc trong chương trình THCS chỉ có 1 tiết/tuần, chưa

đủ để tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận và phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc một cách sâu sắc

Nội dung bài học còn mang tính khái quát, thiếu chiều sâu, tích hợp nhiều mạch nội dung nhưng lại quá ít thời gian để giáo viên và học sinh có thể hoàn thành nội dung 1 tiết học Hoạt động trải nghiệm hoặc liên hệ thực tiễn chưa có

sự liên kết, dẫn đến sự hời hợt trong tiếp cận thẩm mỹ

2 Thiếu động lực nội tại từ học sinh

Một số học sinh coi môn Âm nhạc là một môn phụ và không có ích gì mấy, không liên quan đến điểm số hoặc các kỳ thi quan trọng Điều này dẫn đến sự học đối phó, thiếu tập trung trong giờ học, hoặc thậm chí né tránh các hoạt động âm nhạc Ở lứa tuổi lớp 8, tâm lý học sinh thường dao động, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn

bè và áp lực học tập các môn chính, nên nếu không có hứng thú từ đầu, việc thay đổi thái độ học tập sẽ rất khó khăn

3 Phong cách âm nhạc không phù hợp với thị hiếu học sinh

Một số tiết học âm nhạc chỉ tập trung vào các thể loại truyền thống hoặc các bài hát đã cũ, trong khi khi học sinh lại bị thu hút bởi những dòng nhạc hiện đại như pop, rap, ballad,v.v Sự không đồng đều này khiến học sinh cảm thấy âm nhạc học đường khô khan, không hấp dẫn và khó kết nối

4 Năng lực âm nhạc không đồng đều

Có học sinh có năng khiếu và đam mê rõ rệt nhưng cũng có em cảm thấy khó khăn trong việc hát đúng cao độ, tiết tấu hoặc thể hiên cảm xúc qua âm nhạc Những học sinh yếu thế này dễ nản lòng, cảm thấy tựu ti và mất động lực tham gia vào các hoạt động chung, từ đó bỏ lỡ cơ hội được phát triển thẩm mỹ

5 Định kiến xã hội về học nghệ thuật

Trong một số gia đình hoặc cộng đồng, việc học nghệ thuật – đặc biệt là âm nhạc – chưa được nhìn nhận là yếu tố phát triển toàn diện mà vẫn còn bị xem là

“phụ”, “vui là chính” Điều này làm học sinh bị ảnh hưởng tâm lý, không dám thể hiện đam mê âm nhạc hoặc thiếu sự ủng hộ từ gia đình, khiến việc tiếp cận và nuôi dưỡng thẩm mỹ âm nhạc trở nên khó khăn

6 Tác động từ công nghệ số làm giảm khả năng cảm thụ sâu

Dù công nghệ mang đến tiện ích trong dạy học, nhưng việc tiếp xúc quá nhiều với âm nhạc qua TikTok, Youtube Shorts khiến học sinh chỉ nghe lướt qua, không chú ý đến chiều sâu nội dung và cảm xúc Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng cảm thụ thẩm mỹ chân thật, tinh tế qua âm nhạc

Việc học sinh không thích học âm nhạc là một thách thức lớn trong giáo dục thẩm mỹ, đòi hỏi nhà trường và giáo viên cần có những điều chỉnh linh hoạt

về nội dung, phương pháp, cũng như tăng cường sự kết nối giữa âm nhạc và cuộc sống của học sinh Chỉ khi học sinh cảm thấy âm nhạc gần gũi và có giá trị, việc phát triển năng lực thẩm mỹ mới có thể diễn ra một cách tự nhiên và bền vững

7 Thiếu cơ hội tiếp cận với đa dạng loại hình âm nhạc chất lượng

Học sinh chủ yếu tiếp cận âm nhạc qua mạng xã hội, YouTube, TikTok… với lượng nội dung âm nhạc mang tính thị trường cao, thiếu chọn lọc, nhiều trường hợp lệch chuẩn về thẩm mỹ

Âm nhạc dân gian, nhạc truyền thống, các tác phẩm kinh điển hầu như ít xuất hiện trong đời sống học đường, khiến học sinh ít cơ hội mở rộng gu thẩm mỹ

8 Nhận thức và sự định hướng thẩm mỹ từ phía gia đình còn hạn chế Nhiều phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến việc nuôi dưỡng khả năng cảm thụ nghệ thuật của con em

Việc để học sinh tiếp xúc với âm nhạc theo xu hướng, không có định hướng

cụ thể dẫn đến việc gu thẩm mỹ của học sinh bị chi phối bởi những sản phẩm thiếu giá trị

9 Hoạt động giáo dục âm nhạc ngoài giờ chưa phong phú

Các hoạt động ngoại khóa âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng vẫn còn mang tính hình thức, số lượng hoạt động chưa nhiều và chủ yếu tập trung vào các

sự kiện văn nghệ lớn (như 20/11, 26/3), thiếu sự đa dạng và thường xuyên

Thiếu sân chơi nghệ thuật đúng nghĩa để học sinh được trải nghiệm, thể hiện và khám phá năng lực thẩm mỹ bản thân

10 Giáo viên âm nhạc còn chịu áp lực về thời gian và điều kiện giảng dạy Một số giáo viên chưa có nhiều điều kiện đổi mới phương pháp dạy học

theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực thẩm mỹ do thời lượng ít, cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ

Việc kết hợp âm nhạc với các môn học khác hoặc tổ chức hoạt động liên môn còn hạn chế, làm giảm khả năng tích hợp giáo dục thẩm mỹ toàn diện

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Chương 1 đã trình bày cơ sở lý luận về vai trò quan trọng của âm nhạc trong đời sống tinh thần và sự phát triển toàn diện của con người, đặc biệt là đối với lứa tuổi học sinh Âm nhạc không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là một phương tiện giáo dục thẩm mỹ hiệu quả, góp phần bồi dưỡng tâm hồn, khơi gợi cảm xúc, phát triển khả năng tư duy và hoàn thiện nhân cách

Tuy nhiên, thực trạng thẩm mỹ âm nhạc của học sinh hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức đáng lưu tâm Sự chi phối của các xu hướng giải trí hiện đại và

sự tiếp cận dễ dàng với các sản phẩm âm nhạc mang tính thương mại, thiếu chiều sâu nghệ thuật có nguy cơ làm suy giảm khả năng cảm thụ âm nhạc một cách sâu sắc ở học sinh

Có thể nói, giáo dục âm nhạc đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách, phát triển cảm xúc, tư duy thẩm mỹ và kỹ năng xã hội của học sinh Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần có sự đầu tư đồng bộ về nội dung giảng dạy, phương pháp sư phạm, cơ sở vật chất và sự phối hợp giữa giáo viên, học sinh, gia đình và nhà trường Những phân tích và khảo sát trong chương này đã giúp tác giả nhìn nhận rõ những điểm mạnh, điểm yếu trong thực trạng giáo dục âm nhạc hiện nay, làm cơ sở định hướng xây dựng chương trình, giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, giúp học sinh trở nên tự tin, sáng tạo và chủ động hơn trong các tiết học âm nhạc

Chương 2 GIẢI PHÁP GIÚP CHO SỰ PHÁT TRIỂN THẨM MỸ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC HỌC ÂM NHẠC TẠI TRƯỜNG THCS KIM ĐỒNG 2.1 Nguyên tắc đề xuất các giải pháp

2.1.1 Đảm bảo phù hợp với thực tiễn

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả xuất phát từ thực tế của trường THCS Kim Đồng về chương trình dạy học môn Âm nhạc, chất lượng giáo viên, cơ sở vật chất, đặc điểm học sinh… để đề xuất giải pháp đưa nội dung múa phụ họa vào tiết học hát môn Âm nhạc cho phù hợp với thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc của trường THCS Kim Đồng phải đảm bảo tính khả thi Những giải pháp đưa ra phải đảm bảo cơ sở vật chất của nhà trường, năng lực của GV và HS có khả năng thực hiện được và mang lại hiệu quả cao hơn so với thời gian trước khi nghiên cứu đề xuất

2.1.2 Đảm bảo tính giáo dục

Mặc dù chủ thể thực hiện các giải pháp là GV, nhưng mục đích cuối cùng của nghiên cứu vẫn là để phục vụ cho mục tiêu giáo dục Đó là nâng cao chất lượng học tập của HS, phục vụ lợi ích của người học là chính Cho nên mọi hoạt động triển khai giải pháp đều không gây ảnh hưởng xấu đến đời sống, quá trình học tập của học sinh Các giải pháp này phục vụ cho nghiên cứu thực hiện cách thức dạy học tích cực để không chỉ giúp HS hứng thú, tích cực học tập môn Âm nhạc mà còn đào tạo những GV tài năng, nhiệt huyết, năng động, sáng tạo đáp ứng yêu cầu dạy học trong thời đại mới

2.1.3 Đảm bảo tính kế thừa

Các giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng phải đảm bảo tính hệ thống, được căn cứ trên chương trình khung của Bộ GD & ĐT và thực tiễn dạy học môn Âm nhạc của trường THCS Kim Đồng, phát triển dựa trên những kết quả trước đó nhà trường đã đạt được

Mặt khác, phải đảm bảo các giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc tại trường THCS Kim Đồng phải mang tính kế thừa,

có thể áp dụng đồng bộ, lâu dài cho môn Âm nhạc nói riêng và nội dung chương trình đào tạo nói chung của trường THCS Kim Đồng

2.2 Các giải pháp thực hiện

2.2.1 Các phương pháp sử dụng âm nhạc trong giáo dục thẩm mỹ

Để phát triển khả năng cảm thụ thẩm mỹ cho học sinh, giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp sư phạm trong dạy học âm nhạc Mỗi phương pháp mang lại những hiệu quả khác nhau, tùy theo mục tiêu bài học và đặc điểm tâm lý lứa tuổi Dưới đây là một số phương pháp chính:

2.2.1.1 Phương pháp trực quan

Trong lĩnh vực giáo dục âm nhạc, mặc dù âm thanh là yếu tố cốt lõi, việc tận dụng sức mạnh của các giác quan khác, đặc biệt là thị giác, thông qua phương pháp trực quan cũng vô cùng quan trọng trong việc khơi gợi và bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ cho học sinh Phương pháp này không chỉ giúp các em tiếp cận vẻ đẹp của âm nhạc một cách sinh động, đã chiều mà còn tạo ra những kết nối trực quan giữa âm thanh và thế giới hình ảnh, từ đó tăng khả năng ghi nhớ, cảm thụ và hiểu biết sâu sắc hơn về tác phẩm

Theo các nghiên cứu về tâm lý học nhận thức, con người có xu hướng xử lý thông tin đa giác quan hiệu quả hơn so với việc chỉ tiếp nhận thông tin đơn lẻ Sự kết hợp giữa thính giác và thị giác tạo ra các liên kết thần kinh mạnh mẽ hơn, giúp học sinh hình thành những biểu tượng tinh thần phong phú và sâu sắc về âm nhạc Bản chất của thẩm mỹ là sự rung động của tâm hồn trước cái đẹp, hình ảnh minh họa có khả năng cụ thể hóa những khái niệm âm nhạc trừu tượng, làm cho quá trình tiếp cận và lĩnh hội trở nên trực quan và dễ dàng hơn đối với học sinh, đặc biệt là ở lứa tuổi Trung học Cơ sở, nơi tư duy trừu tượng đang trong giai đoạn phát triển Bản chất của thẩm mỹ là sự rung động của tâm hồn trước cái đẹp Việc sử dụng phương pháp trực quan một cách hợp lí mang lại nhiều lợi ích

sư phạm:

- Tăng cường mức độ tương tác và hứng thú: Thay vì chỉ nghe những âm thanh đơn thuần, việc học sinh được nhìn thấy những hình ảnh, video biểu diễn liên quan đến tác phẩm sẽ kích thích sự hứng thú và tò mò của học sinh Một bức tranh phong cảnh tuyệt đẹp khi nghe một bản nhạc trữ tình, hay hình ảnh những nhạc cụ độc đáo khi giới thiệu về một loại hình âm nhạc dân tộc sẽ tạo ra ấn tượng mạnh mẽ và sâu sắc hơn Từ đó sẽ tạo được một môi trường học tập tích cực và chủ động

- Hỗ trợ hiểu biết về bối cảnh văn hóa - xã hội: Âm nhạc thường gắn liền với một nền văn hóa, một giai đoạn lịch sử hoặc một không gian xã hội nhất định Việc sử dụng hình ảnh minh họa (ví dụ như trang phục truyền thống, phong tục tập quán, địa danh, kiến trúc) sẽ giúp học sinh kết nối âm nhạc với bối cảnh cụ thể, từ đó hiểu rõ hơn về ý nghĩa và giá trị thẩm mỹ của tác phẩm trong mối tương quan với đời sống

- Kích thích khả năng tưởng tượng và liên tưởng thẩm mỹ: Khi âm thanh và hình ảnh kết hợp, nó sẽ tạo ra một không gian mở, kích thích trí tưởng tượng và khả năng liên tưởng của học sinh Các em có thể tự do hình dung về câu chuyện,

về cảm xúc, về không gian mà âm nhạc gợi ra, từ đó phát triển khả năng cảm thụ thẩm mỹ một cách cá nhân và sâu sắc

- Góp phần củng cố trí nhớ và khắc sâu ấn tượng: Những ấn tượng thị giác mạnh mẽ thường đi kèm với những trải nghiệm thính giác, giúp học sinh ghi nhớ thông tin và kiến thức về âm nhạc một cách hiệu quả hơn Việc liên kết âm thanh với hình ảnh sẽ tạo ra những "móc nối liên kết" trong trí nhớ, giúp các em dễ dàng gợi lại và hiểu sâu hơn về tác phẩm

Ví dụ minh họa: Khi GV dạy bài hát “Lí cây bông”, thay vì cho học sinh nghe giai điệu và học thuộc lời bài hát, việc kết hợp phương pháp trực quan có thể được thực hiện một cách đa dạng như sau:

Giáo viên có thể làm một “Tour du lịch ảo” về miền Tây sông nước, GV thiết

kế một slide trình chiếu những hình ảnh mang đậm chất Nam Bộ: những cánh đồng lúa xanh mướt, những con thuyền lướt nhẹ trên sông, những chợ nổi tấp nập, những vườn trái cây trĩu quả Chèn vào đó là điệu “Lí cây bông”, học sinh sẽ cảm

nhận được cái không khí thanh bình, trù phú và cảm được cái tình người chân chất của dân vùng đất này

Giáo viên sẽ sưu tầm những tranh ảnh các cô bác nông dân trong bộ áo bà

ba duyên dáng, đang chăm chỉ lao động trên đồng ruộng hoặc đang ca hát vui vẻ trong một lễ hội, những động tác uyển chuyển trong khung ảnh thanh bình Kết hợp hình ảnh này với giai điệu “Lí cây bông”, giúp học sinh thấy được không gian văn hóa nơi bài hát ra đời và vẻ đẹp giản dị, mộc mạc mà rất đỗi duyên dáng của con người Nam Bộ

Giáo viên sẽ tìm những video ngắn giới thiệu về các loại nhạc cụ dân tộc của miền Nam như đàn kìm, đàn cò, đàn tranh GV sẽ cho HS vừa xem hình dáng độc đáo của nó, vừa nghe cái âm thanh “tình tang” đặc trưng Sau đó, GV sẽ liên hệ

nó với âm hưởng của bài “Lí cây bông”, giúp học sinh cảm nhận được cái chất riêng của âm nhạc truyền thống, hiểu rõ hơn về bản sắc âm nhạc của vùng đất này

và sự phong phú trong âm sắc của bài hát

Giáo viên sử dụng tranh ảnh minh họa về cây bông (từ khi còn là nụ đến khi hoa nở trắng muốt), hình ảnh người nông dân chăm sóc cây bông, thu hoạch bông Đồng thời, kết hợp với những hình ảnh về cuộc sống sinh hoạt bình dị của người dân Nam Bộ (cảnh chợ làng quê, cảnh gia đình sum họp) Những hình ảnh này sẽ giúp học sinh kết nối lời bài hát với những hình ảnh cụ thể trong cuộc sống, hiểu được ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “cây bông” trong bài hát (sự cần cù, chịu thương chịu khó, vẻ đẹp giản dị)

2.2.1.2 Phương pháp trải nghiệm – thực hành

Đây là phương pháp giữ vị trí trung tâm trong quá trình giáo dục thẩm mỹ

âm nhạc, đặc biệt trong việc chuyển hóa kiến thức lý thuyết thành những rung cảm và tư duy thẩm mỹ sâu sắc ở học sinh Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động, phương pháp này tạo cơ hội cho học sinh được trực tiếp tham gia vào các hoạt động âm nhạc, từ đó khơi gợi những trải nghiệm cảm xúc cá nhân và phát triển khả năng biểu đạt nghệ thuật một cách sáng tạo

Dựa trên nguyên tắc "học đi đôi với hành", phương pháp trải nghiệm – thực hành tạo điều kiện để học sinh được "sống" trong âm nhạc, được tự mình tạo ra

âm thanh, giai điệu và thể hiện cảm xúc thông qua các hoạt động cụ thể Quá trình này không chỉ củng cố kiến thức về âm nhạc mà còn tác động mạnh mẽ đến sự phát triển thẩm mỹ của các em:

- Kích hoạt và nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ: Việc trực tiếp tham gia vào các hoạt động âm nhạc như ca hát, chơi nhạc cụ hay biểu diễn giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của âm thanh, giai điệu, tiết tấu và hòa âm Những trải nghiệm này khơi gợi những rung động cảm xúc cá nhân, từ đó hình thành và phát triển thị hiếu thẩm mỹ

- Phát triển tư duy sáng tạo và khả năng biểu đạt: Khi được tự do thể hiện âm nhạc theo cách riêng của mình, học sinh có cơ hội phát huy khả năng sáng tạo, tìm tòi những cách diễn giải độc đáo và truyền tải cảm xúc cá nhân thông qua ngôn ngữ âm nhạc và các hình thức biểu diễn khác

- Củng cố kiến thức và kỹ năng âm nhạc một cách tự nhiên: Quá trình thực hành tác phẩm giúp học sinh hiểu rõ hơn về cấu trúc âm nhạc, các yếu tố biểu cảm

và các kỹ năng biểu diễn Kiến thức và kỹ năng được lĩnh hội một cách tự nhiên thông qua trải nghiệm thực tế sẽ sâu sắc và bền vững hơn so với việc học lý thuyết đơn thuần

- Tăng cường sự tự tin và khả năng hợp tác: Tham gia vào các hoạt động âm nhạc tập thể như hát đồng ca, chơi nhạc cụ hòa tấu hay biểu diễn nhóm giúp học sinh phát triển sự tự tin khi thể hiện bản thân và rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, lắng nghe và phối hợp với người khác để tạo ra một sản phẩm âm nhạc hoàn chỉnh

Ví dụ: Sau khi học bài hát Niềm vui của em, GV có thể tổ chức các hoạt động trải nghiệm – thực hành đa dạng để học sinh cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp

và ý nghĩa của tác phẩm:

Biểu diễn kết hợp động tác minh họa theo nhóm: Chia lớp thành các nhóm nhỏ và khuyến khích các em tự xây dựng kịch bản biểu diễn cho bài hát "Niềm vui của em", kết hợp với các động tác hình thể sáng tạo để diễn tả nội dung và cảm xúc của bài hát (ví dụ: niềm vui khi được đến trường, khi được vui chơi cùng bạn bè, khi được khám phá thế giới xung quanh) Hoạt động này không chỉ giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn niềm vui trong âm nhạc mà còn phát triển khả