Luận văn thạc sĩ xây dựng và sử dụng thí nghiệm Ảo phần dao Động cơ vật lý 12 bằng phần mềm macromedia flash nhằm nâng cao năng lực thực nghiệm cho học sinh

Có thế đủng phan mém Macromedia Flash dé lập trình thí nghiệm äo dựa trên các thí nghiệm thực sẽ góp phần giải quyết các khó khăn và nâng cao dược chất lượng dạy học Vật lí hiện nay T

Trang 1

ĐẠI HỌC QUOC GIA HA NOT TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYÊN HUY THÁI

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM ẢO

PHAN DAO DONG CO, VAT Li 12 BANG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH NHAM NANG CAO NANG LUC

'THỤC NGHIỆM CHO HỌC SIXH

LUẬN VĂN THAC S¥ SU PHAM VAT LI

CHUYEN NGANH: Li LUAN VA PHUONG PHAP DAY HOC

BO MON VAT Li

Mã số: 60 1401 11

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Kim Chung

HA NỘI —2016

Trang 2

MUC LUC

MG DAU

1 Lý do chọn dé tai §

2 Mục dịch nghiền cứu 9

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 10

5 Vấn để nghiên cứu — 10

6 Giả thuyết khoahọc 10

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu II

8

9

1

Dóng góp mới của để tải 11

Phương pháp nghiên cứu 11

{ Câu trúc của luận văn 1

Trang 3

CHƯƠNG l1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VA THUC TIEN CUA DE TAL 7

1.1 Thí nghiềm Vật lí và vai trò trong dạy học ở trường phổ thông — 13

1.1.1 Thi nghiệm Vật lí và dặc diém của thí nghiệm Vật lí 13

1.1.2 Vai trò của thi nghiệm trong dạy học Vật lí ở THPT 14

1.1.3 Các loại thí nghiệm Vật lí ở rường phố thông 20

1.1.4 Một số yêu cầu đổi với thí nghiệm Vật lí trong quá trình tễ chức hoạt

động nhận thức tích cực, tự lực của học sinh TIIPT21

1.13 Xu hướng đổi mới tổ chức hoạt động thực hành thí nghiệm 22

1.2 Hệ thông các kĩ năng thí nghiệm cần rẻn luyện ở học sinh phổ thông

1.24 Các cấp độ phát triển kĩ năng thi nghiém cua hoe sinh 27

1.2.5 Cáu giai đoạn phát triển kĩ năng 30

1.3 Năng lực thực nghiệm trong đạy học Vật lí ở trường THPT 32

1.3.1 Khái niệm về năng lực thực nghiệm: 32

1.3.2 Câu trúc của năng lực thực nghiệm 33

1.3.3 Năng lực chuyên biệt môn Vật lí 33

1.3.4 Béi dung nang lye thực nghiệm Vật lí cho học sinh Error!

Bookmark not defined

1.4 Vai trò của thí nghiệm thực hành trong rên luyện kĩ năng thí nghiệm cho

học sinh trong dạy học Vật lí ở trưởng THPT, Krror! Bookmark not

defined

1.4.1 Thi nghiém thie hanh Vat li Error! Bookmark not defined

1.42 Nội dung, hình thức tổ chức thí nghiệm thực hành trong dạy học Vật lí ởtrường THPT Error! Bonkmark not deñned

1.5 Sử dựng phần mềm thí nghiệm äo trong day học Vật lí Error!

1.5.1 Khai niém phan mém day hoc Error! Bookmark not defined

1.5.2 Những yêu cầu chung đối phần mềm đạy học Error! Bookmark not defined

1.5.3 Phần mềm thí nghiệm ảo trong dạy học Vật lí Error! Bookmark not defined

1.6 Thực trạng của việc rèn luyện kĩ năng thí nghiệm cho hoc sinh trong day

học Vật lí ở trường THPT Error! Bookmark not defined

1.6.1 Mue dich tim hiéu Error! Bookmark not defined

1.6.2 Néi dung tim hiểu Error! Bookmark not defined

1.6.3 Phuong pháp tim hidu Error! Bookmark not defined

1.64 Ké qui tim hiéu Error! Bookmark not defined

1.7 Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

Trang 4

Tĩnh 2.2: Đồng hồ đo thời gian hiện số, cổng quang điện và sơ đỗ

nguyên lý công quang điện dùng nghiên cứu chuyển dộng của can lắc don

Hình 2.5: Bảng lựa chọn đụng cụ thí nghiệm trong phan mém

Tinh 2.6: Thuc hién thí nghiệm trong phần mềm

Trang 5

3.2 Phương pháp thực nghiệm sư phạm — Error! Bookmark not delined

3.2.1 Chuẩn bị thực nghiệm Error! Bookmark not defned

3 2.2 Phương thức tổ chức quá trình thực nghiệm sưphạm — Errorl

3.3, Kết quả thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark nof defined

3.3.1 Phin tich dinh tinh Error! Bookmark not defined

3.3.2 Phân tích kết quả định lượng Error! Bookmark not defined

3.4 Hiệu quả của biện pháp đề tài đã đề xuâtKrror! Bankmark no defined

3.5 Kết luận chương 3 Error! Beakmark not defined

Trang 6

10

dẫn tới hiệu quả giảng dạy giảm ‹ sút Một lý do nữa là, bài thực hảnh được chia làm

2 tiết, tiết 1 nêu ra cơ sở lý thuyết, giới thiệu dụng cụ, các phương án, các bước

thực hành, tiết 2 sẽ cho học sinh thực hành, thu thập số liệu, xử lý số liệu 'Tiết 1

chỉ có giới thiệu dụng cụ thí nghiệm và học sinh chỉ quan sắt thi nghiém thi khéng thể hiểu phương án thí nghiệm, cũng như năm vững các bước tiền hành thí nghiệm Điều đó sẽ dẫn tới khi làm thí nghiệm thực hành, học sinh có thể thu được các số

liệu xã rời thực tế

Tiện nay, việc ứng dụng CNTT đã góp phần khắc phục những khó khăn cho

giáo viên khi lôn lớp, nâng cao hứng thú học tập cho học sinh khi lâm bài thực

hành Đồng thời CNTT cũng làm phong phú thêm các bài thi nghiệm thực hành, thi nghiệm biểu điển, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận với công nghệ hiện đại, với nhiều loại hình thí nghiệm, loại hình kiểm tra trực tiếp trên máy tính từ đó nâng

cao chất lượng giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh

Có Tất nhiều phân mém tin hoc được sử dụng rong quá trinh day hoc, trong d6 phan mém Macromedia Flash la phan mềm có khả năng lập trình đa phương

tiện, có khả năng xử lý hình ảnh cũng như video rất tốt Nó có khả năng chạy tốt

trên cả máy tính cá nhân vá mạng Intemet nên được sử dụng ngày cảng nhiễu dễ phát triển các phần mêm dạy học Có thế đủng phan mém Macromedia Flash dé

lập trình thí nghiệm äo dựa trên các thí nghiệm thực sẽ góp phần giải quyết các khó

khăn và nâng cao dược chất lượng dạy học Vật lí hiện nay

Trong chương trình Vật lí lớp 12 thì chương Dao động cơ cỏ nhiều hiện tượng

‘Vat li phức tạp, thậm chí khỏ thực hiện trong diễu kiện thực tế, các thí nghiệm đôi

hỏi phải sử dụng những dung cu do ma hoc sinh chưa được rén luyện các kĩ năng,

sử đựng Vì vậy, để tiến hành các thí nghiệm trong phần này, học sinh gặp phải

nhiều khó khăn

'Với những lý đo trên, chúng tồi chọn đề tài nghiện cứu: “Xây dựng và sử

dụng thí nghiệm ảo phần Dao động cơ - Vật lí 12 bằng phần mềm

Macromedia Flash nhằm nẵng cao năng lực thực nghiệm cho học sinh”

Dao động cơ - Vật lí 12, ban Cơ bản THPT

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về vai trò của thí nghiệm Vật lí trong quá trình tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh ở các trường THPT

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về thí nghiệm ảo vả những yêu cầu đối với thí

nghiệm ảo

Trang 7

CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGIHIỆM VAT Li AO

TIỖ TRỢ THỰC IIÀNH VẶT LÍ CHƯƠNG DAO ĐỌNG CƠ VẶT Li

12, BAN CƠ BÁN

THPT

not defi ed

2.1 Phân tích nội dung, mục tiêu dạy học bài thí nghiệm thực hành Chương

Dao động cơ Error! Bookmark not defined

2.1.1 Vị trí của bài thí nghiệm thực hành trong chương Dao ding cơ Error!

2.1.2 Mục tiêu bải thí nghiệm thực hành Chương Dao déng co Error!

Bovkmark not defined

2.1.3 Nội dung bài thực hành: “Khảo sát các định luật thực nghiệm của

Errur! Bookmark not defined

2.1.4 Những khá khăn khi lam bải thí nghiệm thực hành Chương Dao động

co Error! Bookmark not defined

2.2 Đề xuất các giải pháp xây dựng va str dung phần mém thí nghiệm Vật lí

äo hỗ trợ thực hành Vật lỉ chương Dao động cơ — Error! Bookmark not

2.2.1 Xây dựng và sử dung phần mém thí nghiệm Vật lí ảo hỗ trợ quá

trình tự học, tự nghiên cứu ở nhà của học sinh (Hễ trợ tìm kiêm vả trao

dỗi thông tin) Error! Bookmark not defined

2.2.2 Xây dựng va sit dung phần mềm thí nghiệm Vật lí áo (Hỗ trợ

thực hiện Quy trinh) Error! Bookmark not defied

2.2.3 Xây dựng và sử dựng phần mềm thí nghiệm Vật lí ảo hỗ trợ quá trình kiểm tra, đánh giá — Error! Bookmark not defined

2.3 Xây đựng và sử dụng phần mềm thí nghiệm Vật lí ảo hỗ trợ thực Error! Bookmark not defined _

23.1.Ý tưởng xây dụng phần mềm Error! Bookmark not defined

2.3.2 Xây đựng bải thí nghiệm thực hành Vật lí ảo bing Macromedia Error! Bookmark not defined

2.4 Sử dụng phần mềm thí nghiệm Vật lí ảo hỗ trợ thực hành Vật lí chương

Dan động cơ Krror! Bookmark not defined

2.4.1 Các bước tổ chức thí nghiêm thực hanh với sự hỗ trợ của thí nghiệm

Vật lí áo Error! Bookmark not defined

2.4.2 Thiết kế tiến trình dạy học thực hành thí nghiém “Khao sat thue Error!

3.1 Mục đích, đổi tượng, nội dung thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined

3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined

3.1.2 Đối tượng vả nội dung thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark

not defined

-Error! Bookmark

Trang 8

11

- Ung dụng CNLL để xây dựng bài thí nghiệm thực hành Vật lí áo trong,

chương I2ao dộng cơ (Vật lí 12, ban Cơ bản THET) đáp ứng các yêu cầu cơ bản của thí nghiệm thực hành hiện nay (đòi hỏi nâng cao tỉnh tích cực, tự lực của bọc

sinh trong khi chuẩn bị, tiễn hành và sử dụng các thí nghiệm Vật lí phổ thông)

- Nghiên cửu việc sử dụng hiệu quả các thí nghiệm Vật lí ảo đã xây dựng,

trong quá trình dạy bài thực hành chương Dao động cơ

- Thực nghiệm sư phạm nhằm dánh giá tính khả thí và hiệu quả của các bài thí nghiệm thực hành Vật lí äo và các tiên trình đạy học đã xây đựng

- Quả trình nhân thức, kĩ năng thí nghiệm của học sinh khi được tổ chức hoc

thực hành thí nghiệm có sử dụng phổi hợp các thiết bị thí nghiệm thật và thí

nghiệm ảo

5 Vấn đề nghiên cứu

Đồ tải tập trung vào nghiên cứu hai vấn đề cơ bản sau:

- Ung dụng CNLT để xây dựng bài thí nghiệm thực hành Vật lí áo trong,

chương Tao dông sơ (Vật lí 12, ban Cơ bản THPT) như thể nảo đễ đáp ứng các

yêu cầu cơ bản của thí nghiệm thực hành Vật lí hiện nay ?

- Việc sử dụng thi nghiệm Vật ] hỗ trợ trong quả trình dạy bài thực thành

thí nghiêm Vật lí trong chương Tao đông cơ như thể nào dể có hiệu quả và dúng

mục địch ?

6 Giả thuyết khoa hoc

Xây dựng các phần mềm thí nghiệm Vật lí áo tương tự như thi nghiêm that cả

về hình ảnh, quy trình, thao táo thí nghiệm và thiết kế tiễn trình đạy học có sự kết

hợp giữa thí nghiệm Vật lí áo vả thí nghiệm thật hướng tới các mục tiêu về kiến

thức, kĩ năng thí nghiệm cần hình thành & học sinh Từ đó nâng cao năng lực thực

nghiệm cho học sinh trong day hoc Vat li

Trang 9

Trang 10

9

MO DAU

1 Lý do chọn đề tài

Trước yêu cầu cắp bách của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá dat

nước, trước nhu cầu hội nhập, đòi hỏi giáo đục đại học Việt Nam phải có những

đổi mới mạnh mẽ Nghị quyết số 14/2005 gủa Chính phú về đổi mới cơ bản vả toàn

điện GDĐITI Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 đã nêu: “Mục tiên chưng là đổi mới

cơ bản và toàn điện GDDH, tạo được chuyển biển cơ bản về chất lượng, hiệu quả

và quy mô, đáp ứng yên cầu của sự nghiệp Công nghiệp hoá- hiện đại hóa đất

nước, hội nhập kinh tế quốc tế” và yêu cầu giáo dục, đảo tạo sinh viên trong thời

kỳ mới: "Phát triển tiêm năng nghiên cứu sáng tạo, kĩ năng nghề nghiệp, năng lực

hoạt động trong cộng đồng và khả năng lập nghiệp của người học"

Môn Vật lí là môn học không thể thiểu các bài thi nghiệm, đặc biết là các bài

thí nghiệm thực hành của học sinh, hi Vật lí cũng như một số môn học khác, là

một môn khoa học thực nghiệm Việc nắm vững mục đích, cơ sở lý thuyết liên

quan dến các thí nghiệm, các kĩ năng lắp ráp cũng như các thao tác khi tiến hành thí nghiệm có ý nghĩa rất lớn Nö góp phần quan trọng trong quả trình tổ chức các

hoạt động nhận thức lích cực và tự lực của học sinh Đồng thời, thí nghiệm Val I

cỏn tạo ra va nâng cao hứng thú học tập cho hoc sinh, tạo cho hoc sinh niém tin

khoa học bằng những kiến thức đã thu nhận được trong quá trình học

Trong những năm trở lại đây, phòng thí nghiệm ở ở các trường phổ thông đã

được trang bị một cách khá đầy đủ về số lượng thiết bị thí nghiệm, nhưng vẫn còn nhiều | khé khăn cần phải khắc phục, như nhiều dung cụ thí nghiệm chưa đầm bảo yêu cầu, cán bộ quản lý thí nghiệm thì không chuyên nên việc chuân bị thí nghiệm cho một tiết học trên lớp còn nhiều khỏ khăn Dổng thời, mỗi tiết học chỉ diễn ra trong thời gian 45 phút, không đủ để thực hiện hoàn chỉnh một bài thực hành Vật

1, , Bay trở ngại cho cả thảy và trò 'Irong mỗi giờ thực hành Vật lí, thời gian chủ

yêu danh cho thao tac giới thiệu vả lắp rap thiết bị nên thời gian để đo đạc và xử lý

kết quả còn lại rất ít Muốn có nhiều thời gian hơn, người thầy phải dành thời gian

để chuẩn bị trước cho bài thực hành trước khi lên lớp, Dé lam duoc điều nay thi

các bát thực hành Vật li cần được bố trí trong các phỏng chuyển môn riểng biệt dễ

mỗi khi có tiết thí nghiệm thực hành, học sinh chỉ cần lên phòng học chuyên môn

và tiến hành các tha tác do dạc, tính toán Tuy nhiên, hiện nay cỏ rẤt ÍL các trường

phố thông được trang bị phòng học chuyên môn nên giáo viên vẫn phải mang các

thiết bị, đồ dùng thí nghiệm lên lớn học để hướng dẫn cũng như cho học sinh làm

thi nghiệm thực hành Điều nay dẫn đến thiết bị thí nghiệm có thể bị hỏng hóc, bị lỗi trong quá trình van chuyển, khiến cho chất lượng quả trình dạy và học còn

nhiều hạn chế Nhieu khi do phân phổi chương trình, có nhiều lớp cùng tiển hành

bài thực hành, mã số lượng bệ dụng cụ có hạn, nên phải lùi thời gian thực hành lại,

Trang 11

9

MO DAU

Trang 12

Trang 13

12, BAN CƠ BÁN

THPT

not defi ed

not defined

-Error! Bookmark

Trang 14

11

nghiệm ảo

mục địch ?

Trang 15

Trang 16

Trang 17

9

MO DAU

Trang 18

KẾT LUẬN VÀ KHUYÊN NGHỊ 97

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyén nghị Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Bảng các kĩ năng thí nghiệm cơ bản can rèn luyện cho học sinh

Bảng 3.2 - Bảng thống kê số học sinh đạt từ điểm x, trở xuống

DANH MUC HiNH

Hình 1.1: Sơ đồ Chu trinh sang tao theo V.G

Trang 19

Trang 20

DANH MUC HiNH

Trang 21

Trang 22

11

nghiệm ảo

mục địch ?

Trang 23

12, BAN CƠ BÁN

THPT

not defi ed

not defined

-Error! Bookmark

Trang 24

DANH MUC HiNH

Trang 25

10

nhiều khó khăn

nghiệm ảo

Trang 26

11

nghiệm ảo

mục địch ?

Trang 27

10

nhiều khó khăn

nghiệm ảo

Trang 28

12, BAN CƠ BÁN

THPT

not defi ed

not defined

-Error! Bookmark

Trang 29

9

MO DAU

Trang 30

11

nghiệm ảo

mục địch ?

Trang 31

12, BAN CƠ BÁN

THPT

not defi ed

not defined

-Error! Bookmark

Trang 32

12, BAN CƠ BÁN

THPT

not defi ed

not defined

-Error! Bookmark

Trang 33

DANH MUC HiNH

Trang 34

10

nhiều khó khăn

nghiệm ảo

Trang 35

10

nhiều khó khăn

nghiệm ảo

Trang 36

10

nhiều khó khăn

nghiệm ảo

Trang 37

DANH MUC HiNH

Tiêu đề	Xây dựng và sử dụng thí nghiệm Ảo phần dao Động cơ vật lý 12 bằng phần mềm Macromedia Flash nhằm nâng cao năng lực thực nghiệm cho học sinh
Tác giả	Nguyễn Huy Thái
Người hướng dẫn	TS. Phạm Kim Chung
Trường học	Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2016
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	638,01 KB