Luận văn thạc sĩ phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong dạy học phương trình lượng giác Đại số và giải tích lớp 11 nâng cao

Hiện nay phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt, sáng lạo trong suy nghĩ Vị vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp dạy theo hướng phát huy

DAI HOC QUOC GIA HA NOL TRUONG DAI HOC GIAO DUC

NGUYEN MANH THANG

PHIÁT TRIÊN NĂNG LỰC TRÍ TUỆ CỦA HỌC SINII

TRONG DAY HỌC PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC

(ĐẠI SÓ VÀ GIẢI TÍCH LỚP 11 NÂNG CAO)

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN HỌC

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học

LOT CAM ON

Em xin được bảy tỏ lòng biết ơn chân thánh tới Ban giảm hiệu, Phỏng

Tào tạo cùng các thầy cô giáo giảng đạy bộ môn toán của trường Dại học

Giáo Dục- Đại học quốc gia Hả Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ cm trong suốt

quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành cuỗn luận văn này

Đặc biệt em xin bảy tô lòng biết ơn sâu sắc tới tiến sĩ Iloàng Lê Minh,

người dã tận tỉnh hướng dẫn, giúp đỡ cm hình thành ÿ tưởng, nghiên cửu và

hoàn chỉnh luận văn

Em xin chân thành cảm ơn Sở Giáo Dục và Đảo Tạo I1ải Phòng, Ban

giám hiệu trường THPT Nguyễn TYãi cũng như dồng nghiệp, gia dình, bạn bè

đã giúp đỡ và tạo điều kiện tốt nhất để em có thé hoan thành cuồn luận văn

nay

Ha N6i, thang 5 nim 2011

Tác giả

Nguyễn Mạnh Thăng

BANG CAC CHU VIET TAT TRONG LUAN VAN

MỞ ĐẦU

1, Ly da chọn dễ tài

Luật giáo đục chương II, mục 2, điều 23 qui định: “Mục tiêu giáo dục

phé thông là giúp HS phát triển toàn điện về dạo dức, trí tuê, thể chất, thẩm

mỹ và các kĩ năng cơ bản nhăm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã

hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công din, chuẩn bi cho HS

tiếp tục học lên cao hoặc di vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và báo vệ tố quốc”

Phat triển NLTT cho HS la mét nhiệm vụ rất quan trọng và thường,

xuyên trong dạy học ở nhà trường phổ thông Để làm tốt điều này người GV phải có kiến thức sâu sắc về tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là kiến thức

chuyên môn về môn học mình phụ trách củng với khả nẵng truyền thụ tốt

Miôn toán trong nhà trường phố thông có một vị trí, ý nghĩa hết sức

quan trọng trong việc góp phần nâng cao NLTT cho IIS Tuy nhiên dạy toắn

thé nao dé dat được mục đích trên thì không phải là điều đơn giản Hiện nay

phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt,

sáng lạo trong suy nghĩ Vị

vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp

dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học thỉ sẽ không thể phát

triển được NLTT của các em

Vấn dễ phát triển trí tuệ của HS thông qua dạy học môn Toán đã dược

nhiều tác giả trong nước quan tâm Cỏ thế kể đến các công trình nghiên cứu như:

- “Rẻn luyên khả năng khải quái hoá, đặc biệt hoá, tương Lự cho học

sinh phổ thông”- luận văn thạc sĩ khoa học sư phạm- Tâm lý của lê

Anh (1998)

- * Khai thác các bài toán trong SGK đại số 10 thí điểm ban khaa học

tự nhiền nhằm phát triển khả năng khái quát hoá, đặc biệt hoá của học sinh

khá giỏi"- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo đục của Lê Anh Tuần (2005)

MỞ ĐẦU

1, Ly da chọn dễ tài

Luật giáo đục chương II, mục 2, điều 23 qui định: “Mục tiêu giáo dục

phé thông là giúp HS phát triển toàn điện về dạo dức, trí tuê, thể chất, thẩm

mỹ và các kĩ năng cơ bản nhăm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã

hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công din, chuẩn bi cho HS

tiếp tục học lên cao hoặc di vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và báo vệ tố quốc”

Phat triển NLTT cho HS la mét nhiệm vụ rất quan trọng và thường,

xuyên trong dạy học ở nhà trường phổ thông Để làm tốt điều này người GV phải có kiến thức sâu sắc về tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là kiến thức

chuyên môn về môn học mình phụ trách củng với khả nẵng truyền thụ tốt

Miôn toán trong nhà trường phố thông có một vị trí, ý nghĩa hết sức

quan trọng trong việc góp phần nâng cao NLTT cho IIS Tuy nhiên dạy toắn

thé nao dé dat được mục đích trên thì không phải là điều đơn giản Hiện nay

phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt,

sáng lạo trong suy nghĩ Vị

vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp

dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học thỉ sẽ không thể phát

triển được NLTT của các em

Vấn dễ phát triển trí tuệ của HS thông qua dạy học môn Toán đã dược

nhiều tác giả trong nước quan tâm Cỏ thế kể đến các công trình nghiên cứu như:

- “Rẻn luyên khả năng khải quái hoá, đặc biệt hoá, tương Lự cho học

sinh phổ thông”- luận văn thạc sĩ khoa học sư phạm- Tâm lý của lê

Anh (1998)

- * Khai thác các bài toán trong SGK đại số 10 thí điểm ban khaa học

tự nhiền nhằm phát triển khả năng khái quát hoá, đặc biệt hoá của học sinh

khá giỏi"- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo đục của Lê Anh Tuần (2005)

MỞ ĐẦU

1, Ly da chọn dễ tài

Luật giáo đục chương II, mục 2, điều 23 qui định: “Mục tiêu giáo dục

phé thông là giúp HS phát triển toàn điện về dạo dức, trí tuê, thể chất, thẩm

mỹ và các kĩ năng cơ bản nhăm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã

hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công din, chuẩn bi cho HS

tiếp tục học lên cao hoặc di vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và báo vệ tố quốc”

Phat triển NLTT cho HS la mét nhiệm vụ rất quan trọng và thường,

xuyên trong dạy học ở nhà trường phổ thông Để làm tốt điều này người GV phải có kiến thức sâu sắc về tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là kiến thức

chuyên môn về môn học mình phụ trách củng với khả nẵng truyền thụ tốt

Miôn toán trong nhà trường phố thông có một vị trí, ý nghĩa hết sức

quan trọng trong việc góp phần nâng cao NLTT cho IIS Tuy nhiên dạy toắn

thé nao dé dat được mục đích trên thì không phải là điều đơn giản Hiện nay

phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt,

sáng lạo trong suy nghĩ Vị

vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp

dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học thỉ sẽ không thể phát

triển được NLTT của các em

Vấn dễ phát triển trí tuệ của HS thông qua dạy học môn Toán đã dược

nhiều tác giả trong nước quan tâm Cỏ thế kể đến các công trình nghiên cứu như:

- “Rẻn luyên khả năng khải quái hoá, đặc biệt hoá, tương Lự cho học

sinh phổ thông”- luận văn thạc sĩ khoa học sư phạm- Tâm lý của lê

Anh (1998)

- * Khai thác các bài toán trong SGK đại số 10 thí điểm ban khaa học

tự nhiền nhằm phát triển khả năng khái quát hoá, đặc biệt hoá của học sinh

khá giỏi"- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo đục của Lê Anh Tuần (2005)

CHUONG 1

CỠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN 1.1 Một số vẫn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.1 Khải niệm năng lực trí tuệ

1.1.1.1 Khải niệm năng lực

Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả các hoạt dông, giải quyết

các nhiệm vụ, vấn dễ thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân

trong những tình huống khác nhau trên cơ sở sự hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và

kinh nghiệm của mỗi người |36, tr 303|

Khi nói đến năng lực phải nói đến năng lực trong một loại hoạt động

nhất định Một người được coi là có năng lực nếu trong một hoàn cảnh nhất

dịnh người dó nắm vững trị thức, kỹ năng, kỹ xảo của một loại hoạt động nào

đó và đạt kết quả cao hơn so với kết quả của những người khác Năng lực

được nảy sinh và quan sái được trong hoạt động giải quyết những yêu cầu đặt

ra Năng lực chỉ được hình thành va phát triển thông qua hoat đông và bằng,

hoạt động

1.1.1.2 Khái niệm trí luệ

'Irong tiếng La Tĩnh, trí tuệ có nghĩa là hiểu biết, thông tuệ Còn trong

từ điển Tiếng Việt (NXE Khoa học xã hội 1994) giải thích: Trí tuệ là khả

năng nhận thức lý tính đạt đến một trình dộ nhất dịnh

Xét trong khoa học tâm lý học, có thê khái quát một cách tương đôi các

quan niệm đã có về khái niệm trí tuệ thành 3 nhóm chính: Nhóm thử nhất dịnh nghĩa trí tuệ là khả năng hoạt đông lao dông và học tập của cá nhân;

hóm thứ hai định nghĩa trí tuệ là năng lực tư duy trừu tượng của cá nhân;

TNhỏm thử ba coi trí tuệ lả năng lực thích ứng tỉch cực của cả nhẫn

- Quan niệm thứ nhất đã có từ lầu và khá phổ biển Theo nha tâm lý học

người Nga B.G.Ananhev, trí tuệ là đặc điểm tâm lý phức tạp của con người

mã kết quả của công việc lao dộng vả học tập phự thuộc vào nó Miỗi quan hệ

MỞ ĐẦU

1, Ly da chọn dễ tài

Luật giáo đục chương II, mục 2, điều 23 qui định: “Mục tiêu giáo dục

phé thông là giúp HS phát triển toàn điện về dạo dức, trí tuê, thể chất, thẩm

mỹ và các kĩ năng cơ bản nhăm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã

hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công din, chuẩn bi cho HS

tiếp tục học lên cao hoặc di vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và báo vệ tố quốc”

Phat triển NLTT cho HS la mét nhiệm vụ rất quan trọng và thường,

xuyên trong dạy học ở nhà trường phổ thông Để làm tốt điều này người GV phải có kiến thức sâu sắc về tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là kiến thức

chuyên môn về môn học mình phụ trách củng với khả nẵng truyền thụ tốt

Miôn toán trong nhà trường phố thông có một vị trí, ý nghĩa hết sức

quan trọng trong việc góp phần nâng cao NLTT cho IIS Tuy nhiên dạy toắn

thé nao dé dat được mục đích trên thì không phải là điều đơn giản Hiện nay

phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt,

sáng lạo trong suy nghĩ Vị

vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp

dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học thỉ sẽ không thể phát

triển được NLTT của các em

Vấn dễ phát triển trí tuệ của HS thông qua dạy học môn Toán đã dược

nhiều tác giả trong nước quan tâm Cỏ thế kể đến các công trình nghiên cứu như:

- “Rẻn luyên khả năng khải quái hoá, đặc biệt hoá, tương Lự cho học

sinh phổ thông”- luận văn thạc sĩ khoa học sư phạm- Tâm lý của lê

Anh (1998)

- * Khai thác các bài toán trong SGK đại số 10 thí điểm ban khaa học

tự nhiền nhằm phát triển khả năng khái quát hoá, đặc biệt hoá của học sinh

khá giỏi"- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo đục của Lê Anh Tuần (2005)

CHUONG 1

CỠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN 1.1 Một số vẫn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.1 Khải niệm năng lực trí tuệ

1.1.1.1 Khải niệm năng lực

Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả các hoạt dông, giải quyết

các nhiệm vụ, vấn dễ thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân

trong những tình huống khác nhau trên cơ sở sự hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và

kinh nghiệm của mỗi người |36, tr 303|

Khi nói đến năng lực phải nói đến năng lực trong một loại hoạt động

nhất định Một người được coi là có năng lực nếu trong một hoàn cảnh nhất

dịnh người dó nắm vững trị thức, kỹ năng, kỹ xảo của một loại hoạt động nào

đó và đạt kết quả cao hơn so với kết quả của những người khác Năng lực

được nảy sinh và quan sái được trong hoạt động giải quyết những yêu cầu đặt

ra Năng lực chỉ được hình thành va phát triển thông qua hoat đông và bằng,

hoạt động

1.1.1.2 Khái niệm trí luệ

'Irong tiếng La Tĩnh, trí tuệ có nghĩa là hiểu biết, thông tuệ Còn trong

từ điển Tiếng Việt (NXE Khoa học xã hội 1994) giải thích: Trí tuệ là khả

năng nhận thức lý tính đạt đến một trình dộ nhất dịnh

Xét trong khoa học tâm lý học, có thê khái quát một cách tương đôi các

quan niệm đã có về khái niệm trí tuệ thành 3 nhóm chính: Nhóm thử nhất dịnh nghĩa trí tuệ là khả năng hoạt đông lao dông và học tập của cá nhân;

hóm thứ hai định nghĩa trí tuệ là năng lực tư duy trừu tượng của cá nhân;

TNhỏm thử ba coi trí tuệ lả năng lực thích ứng tỉch cực của cả nhẫn

- Quan niệm thứ nhất đã có từ lầu và khá phổ biển Theo nha tâm lý học

người Nga B.G.Ananhev, trí tuệ là đặc điểm tâm lý phức tạp của con người

mã kết quả của công việc lao dộng vả học tập phự thuộc vào nó Miỗi quan hệ

CHUONG 1

CỠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN 1.1 Một số vẫn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.1 Khải niệm năng lực trí tuệ

1.1.1.1 Khải niệm năng lực

Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả các hoạt dông, giải quyết

các nhiệm vụ, vấn dễ thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân

trong những tình huống khác nhau trên cơ sở sự hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và

kinh nghiệm của mỗi người |36, tr 303|

Khi nói đến năng lực phải nói đến năng lực trong một loại hoạt động

nhất định Một người được coi là có năng lực nếu trong một hoàn cảnh nhất

dịnh người dó nắm vững trị thức, kỹ năng, kỹ xảo của một loại hoạt động nào

đó và đạt kết quả cao hơn so với kết quả của những người khác Năng lực

được nảy sinh và quan sái được trong hoạt động giải quyết những yêu cầu đặt

ra Năng lực chỉ được hình thành va phát triển thông qua hoat đông và bằng,

hoạt động

1.1.1.2 Khái niệm trí luệ

'Irong tiếng La Tĩnh, trí tuệ có nghĩa là hiểu biết, thông tuệ Còn trong

từ điển Tiếng Việt (NXE Khoa học xã hội 1994) giải thích: Trí tuệ là khả

năng nhận thức lý tính đạt đến một trình dộ nhất dịnh

Xét trong khoa học tâm lý học, có thê khái quát một cách tương đôi các

quan niệm đã có về khái niệm trí tuệ thành 3 nhóm chính: Nhóm thử nhất dịnh nghĩa trí tuệ là khả năng hoạt đông lao dông và học tập của cá nhân;

hóm thứ hai định nghĩa trí tuệ là năng lực tư duy trừu tượng của cá nhân;

TNhỏm thử ba coi trí tuệ lả năng lực thích ứng tỉch cực của cả nhẫn

- Quan niệm thứ nhất đã có từ lầu và khá phổ biển Theo nha tâm lý học

người Nga B.G.Ananhev, trí tuệ là đặc điểm tâm lý phức tạp của con người

mã kết quả của công việc lao dộng vả học tập phự thuộc vào nó Miỗi quan hệ

giữa học lập (đặc biệt lá kết quả học tập) với khả năng trí tuệ cá nhân đã được

các nhà sự phạm quan tâm từ lâu Các công trình nghiên cứu cho thấy giữa

¡ yếu tổ này có mỗi quan hệ nhân quả với nhau nhưng không phải là quan

hệ tương ứng 1-1 Năm 1905 nhà tâm lý học A.Binet (1857-1911) dã nghiên

cứu bằng test trí lực và xác định được những HS học kém do khả năng trí tuệ

và những cm do lười hoặc da nguyên nhân khác |37: tz.46|

- Nhóm thứ 2 đã quy hẹp khái niệm trí tuệ vào các thành phần cốt lõi

của nó là tư duy và gần như đồng nhất chúng với nhau Trên thực tế, nhóm

quan niệm này khả phổ biển bao gồm: A.Binet (1905), L.Terman (1937), G.X Cotchue (1971), V.A.Cruchetky (1976), R.Stemberp (1986) [33, tr.46]

- Nhóm thứ 3, coi trí tuệ là khả năng thích ứng của cá nhân được phố

biển hơn cả và thu hút nhiều nhà nghiên cứu lớn LJ8ter, Œ.Piapie,

1D.Wechsler, R.⁄azzo heo G.Piagie( 1969) bắt kỳ trí tuệ nảo cũng là một

sự thích ứng D.Wechsler (1939) cho rằng trí tuệ là khả năng tổng thể để hoại

động một cách có suy nghĩ, tư duy hợp lý chế ngự được môi trường xung quanh Trí tuệ là khả năng xử lý thông tin để giải quyết vẫn để và nhanh

chóng thích nghỉ với tỉnh huỗng mới ( F.Raynal và Á Ricunicr- 1997), Trí tuệ

là khả năng hiểu các mỗi quan hệ sẵn có giữa các yếu tô của tỉnh huồng và

thích nghỉ để thực hiện cho lợi ích bản thân ( N.Sillamy-1997) [37; tr.47]

Các quan niệm về trí tuệ không loại trừ nhau Không có quan niệm nảo

chỉ chú ý đến đuy nhất một khia cạnh năng lực tư đuy hay khả năng thích

quan niệm chỉ là ở chỗ khía cạnh nảo dược nhắn mạnh và nghiên cứu sâu hơn

Tuy nhiên để có cách hiểu bao quát về vấn đề khái niệm trí tuệ, cần lưu Ý đến

4 dặc trưng, của trí tuệ là

~'rí tuệ là yêu tổ tâm lý có tính độc lập tương đối với các yếu tổ tâm lý

khác của cá nhân.

- Nghién citu lai liệu tham khảo và các luận án, luận văn có liên quan

đến vấn đề phát triển NL TT của HS

4.2 Quan sit, điều tra

- Quan sát, diều tra việc day PTLG ở các lớp 11 ban nâng cao tại

trường THPT Nguyễn Trãi Thành phố Hải Phỏng

4.3 Thực nghiệm sư phụ

- Tiến hành thực nghiêm dạy học giải PTI,G cho HS lớp 11 nâng cao

theo hướng phát phát triển NLTT của các em nhằm kiểm chứng tính khả thí

và hiệu quả của để tải

ia thuyét khoa hoc

Nếu vận đụng một cách linh hoạt các biện pháp phát triển NLTT của

hoe sinh trong day hoc PTLG thì không những học sinh đạt kết quả cao trong,

học tập mả còn đáp ứng mục tiều phát triển tư day của học sinh

6 Cầu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liêu tham khảo luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận vả thực Liễn

Chương 2: Phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong dạy học

TTLG lớp 11 nẵng cao

Chương 3- Thực nghiệm sư phạm

giữa học lập (đặc biệt lá kết quả học tập) với khả năng trí tuệ cá nhân đã được

các nhà sự phạm quan tâm từ lâu Các công trình nghiên cứu cho thấy giữa

¡ yếu tổ này có mỗi quan hệ nhân quả với nhau nhưng không phải là quan

hệ tương ứng 1-1 Năm 1905 nhà tâm lý học A.Binet (1857-1911) dã nghiên

cứu bằng test trí lực và xác định được những HS học kém do khả năng trí tuệ

và những cm do lười hoặc da nguyên nhân khác |37: tz.46|

- Nhóm thứ 2 đã quy hẹp khái niệm trí tuệ vào các thành phần cốt lõi

của nó là tư duy và gần như đồng nhất chúng với nhau Trên thực tế, nhóm

quan niệm này khả phổ biển bao gồm: A.Binet (1905), L.Terman (1937), G.X Cotchue (1971), V.A.Cruchetky (1976), R.Stemberp (1986) [33, tr.46]

- Nhóm thứ 3, coi trí tuệ là khả năng thích ứng của cá nhân được phố

biển hơn cả và thu hút nhiều nhà nghiên cứu lớn LJ8ter, Œ.Piapie,

1D.Wechsler, R.⁄azzo heo G.Piagie( 1969) bắt kỳ trí tuệ nảo cũng là một

sự thích ứng D.Wechsler (1939) cho rằng trí tuệ là khả năng tổng thể để hoại

động một cách có suy nghĩ, tư duy hợp lý chế ngự được môi trường xung quanh Trí tuệ là khả năng xử lý thông tin để giải quyết vẫn để và nhanh

chóng thích nghỉ với tỉnh huỗng mới ( F.Raynal và Á Ricunicr- 1997), Trí tuệ

là khả năng hiểu các mỗi quan hệ sẵn có giữa các yếu tô của tỉnh huồng và

thích nghỉ để thực hiện cho lợi ích bản thân ( N.Sillamy-1997) [37; tr.47]

Các quan niệm về trí tuệ không loại trừ nhau Không có quan niệm nảo

chỉ chú ý đến đuy nhất một khia cạnh năng lực tư đuy hay khả năng thích

quan niệm chỉ là ở chỗ khía cạnh nảo dược nhắn mạnh và nghiên cứu sâu hơn

Tuy nhiên để có cách hiểu bao quát về vấn đề khái niệm trí tuệ, cần lưu Ý đến

4 dặc trưng, của trí tuệ là

~'rí tuệ là yêu tổ tâm lý có tính độc lập tương đối với các yếu tổ tâm lý

khác của cá nhân.

Chuong 2: PIIAT TRIEN NANG LUC TRi TUE CUA IIQC SINIT

TRONG DẠY HỌC PT LƯỢNG GIÁC @ĐẠI SỐ VÀ GIẢI TÍCH

LỚP 11 NẴNG CAO}

2.1 Một số phương pháp cơ bản giải PT lượng giác

2.1.1 Giải PT lượng giác bằng các phép biến đổi tương đương

2.1.2 Giái PT lượng giác bằng cách đặt Ấn phụ

2.1.3 Giải PT lượng giác bằng phương pháp đánh giá

2.2 Một số biện pháp phát triỂn năng lực trí tuê của học sinh trong dạy

học PT lượng giác (Dại số và giải tích lớp I1 nâng cao}

2.2.1 Rèn luyện tư duy logic và ngôn ngữ chính xác

Chương 3: THỰC NGHIỆM SUT PHẠM

3.1 Mục đích, nội dung, kế hoạch thực nghiệm sư phạm

-" Phat trién năng lực trí tuệ cho học sinh trong dạy học chương voclơ"

- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Nguyễn Ngọc Hiểu (2010)

- “Khuyên khích một số hoạt động trí tuệ của học sinh qua dạy học môn

Toán ở trường THƠS”, của các tác giá Nguyễn Bá Kim, Vương Dương Minh,

Tan Thau (1998)

-“Rén luyén ur duy trong dạy học Toán" của tác giả Trần Thúc Trình (2003)

- “Ñên luyện tư duy qua việc giải bài tập Toán” của tác giả Nguyễn

Thai [loé (1997)

Tuy nhiên chưa có một công trình nảo đi sâu nghiên cửu việc phát triển

NET sủa H8 thông qua việc dạy học PTI.G mặc dù P'I1.G là mảng kiến thức

hay và khó trong trường phổ thông Các bài tập về giải PTLG rất đa dạng và

thường xuyên có trong các kì thi tuyển sinh đại học, thi học sinh giỏi các cấp

Dây là mảng kiến thức có nhiễu tiêm năng để người GV có thể phát triển

được NLTT của IS Do đó tôi chọn đề tài: “Phát triển năng lực trí tuệ của

học sinh trong dụy học phương trình lượng giác (Đại số và giải tích lớp 11

niing cao)

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp phát triển NLI'L của HS thông qua dạy học

PTLG trong chương trình Đại số và giải tích lớp 11 nâng cao

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sé li hvin về NLTT, biện pháp phát triển NLTT

- Nghiên cửu nội dung dạy học PTLG ở trưởng THPT để dưa ra biện

pháp thích hợp và sử dụng các biện pháp đó nhằm phát triển NI của HS

- Thực nghiệm sư phạm

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu lỉ luận

- Nghiên cứu chương trình, SGK, sách GV, sách tham khảo liên quan dến các kiến thức về PTLG ở lớp 11 nâng cao

MUC LUC

MO DAU

1 Ly do chon để tài

2 Mục đích nghiên cứu

3_Nhiệm vụ nghiên cửu

4 Thương pháp nghiên cứu

5 Giả thuyết khoa học

6 Câu trúc luận văn

Chương 1: CỔ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC 1 TIEN

1.1 Một số vấn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1 1.1 Khái niệm năng lực trí tuệ

1.1.2 Mỗi quan hệ giữa dạy học và phát triển trí tuệ

1.1.3 Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.4 Các biện pháp phát triển trí tuệ của học sinh thông qua dạy học toán

1.2 Day hoe giải bài tập 'Toán học với việc phát triển trí tuệ của học sinh

1.2.1 Vai trỏ của bài tập toán Irong quá trình dạy học

1.2.2 Phương pháp chung đề giải bài tập toán học

1.2.3 Vai trò của bài tập toán học với việc phát triển trí tuê của học sinh

1.3 Những tiềm năng để bồi dưỡng năng lực trí tuệ của học sinh trong

dạy học phương trình lượng giác

13.1 Mục tiêu dạy học phương trình lượng giác ở lớp 11 nâng cao

1.3.2 Nội dụng cơ bán phần phương trình lượng giác ban ning cáo ở

trường trung học phế thông và những đổi mới so với sách giáo khoa

1.3.3, Tiềm năng bồi dưỡng năng lực trí tuệ của học sinh sh thông qua dạy

học phương trình lượng giác

1 3.4 Những thuận lợi và khó khăn trong day hoe phương trình lượng

giác lớp 11 nâng cao

- Nghién citu lai liệu tham khảo và các luận án, luận văn có liên quan

đến vấn đề phát triển NL TT của HS

4.2 Quan sit, điều tra

- Quan sát, diều tra việc day PTLG ở các lớp 11 ban nâng cao tại

trường THPT Nguyễn Trãi Thành phố Hải Phỏng

4.3 Thực nghiệm sư phụ

- Tiến hành thực nghiêm dạy học giải PTI,G cho HS lớp 11 nâng cao

theo hướng phát phát triển NLTT của các em nhằm kiểm chứng tính khả thí

và hiệu quả của để tải

ia thuyét khoa hoc

Nếu vận đụng một cách linh hoạt các biện pháp phát triển NLTT của

hoe sinh trong day hoc PTLG thì không những học sinh đạt kết quả cao trong,

học tập mả còn đáp ứng mục tiều phát triển tư day của học sinh

6 Cầu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liêu tham khảo luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận vả thực Liễn

Chương 2: Phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong dạy học

TTLG lớp 11 nẵng cao

Chương 3- Thực nghiệm sư phạm

giữa học lập (đặc biệt lá kết quả học tập) với khả năng trí tuệ cá nhân đã được

các nhà sự phạm quan tâm từ lâu Các công trình nghiên cứu cho thấy giữa

¡ yếu tổ này có mỗi quan hệ nhân quả với nhau nhưng không phải là quan

hệ tương ứng 1-1 Năm 1905 nhà tâm lý học A.Binet (1857-1911) dã nghiên

cứu bằng test trí lực và xác định được những HS học kém do khả năng trí tuệ

và những cm do lười hoặc da nguyên nhân khác |37: tz.46|

- Nhóm thứ 2 đã quy hẹp khái niệm trí tuệ vào các thành phần cốt lõi

của nó là tư duy và gần như đồng nhất chúng với nhau Trên thực tế, nhóm

quan niệm này khả phổ biển bao gồm: A.Binet (1905), L.Terman (1937), G.X Cotchue (1971), V.A.Cruchetky (1976), R.Stemberp (1986) [33, tr.46]

- Nhóm thứ 3, coi trí tuệ là khả năng thích ứng của cá nhân được phố

biển hơn cả và thu hút nhiều nhà nghiên cứu lớn LJ8ter, Œ.Piapie,

1D.Wechsler, R.⁄azzo heo G.Piagie( 1969) bắt kỳ trí tuệ nảo cũng là một

sự thích ứng D.Wechsler (1939) cho rằng trí tuệ là khả năng tổng thể để hoại

động một cách có suy nghĩ, tư duy hợp lý chế ngự được môi trường xung quanh Trí tuệ là khả năng xử lý thông tin để giải quyết vẫn để và nhanh

chóng thích nghỉ với tỉnh huỗng mới ( F.Raynal và Á Ricunicr- 1997), Trí tuệ

là khả năng hiểu các mỗi quan hệ sẵn có giữa các yếu tô của tỉnh huồng và

thích nghỉ để thực hiện cho lợi ích bản thân ( N.Sillamy-1997) [37; tr.47]

Các quan niệm về trí tuệ không loại trừ nhau Không có quan niệm nảo

chỉ chú ý đến đuy nhất một khia cạnh năng lực tư đuy hay khả năng thích

quan niệm chỉ là ở chỗ khía cạnh nảo dược nhắn mạnh và nghiên cứu sâu hơn

Tuy nhiên để có cách hiểu bao quát về vấn đề khái niệm trí tuệ, cần lưu Ý đến

4 dặc trưng, của trí tuệ là

~'rí tuệ là yêu tổ tâm lý có tính độc lập tương đối với các yếu tổ tâm lý

khác của cá nhân.

Chuong 2: PIIAT TRIEN NANG LUC TRi TUE CUA IIQC SINIT

TRONG DẠY HỌC PT LƯỢNG GIÁC @ĐẠI SỐ VÀ GIẢI TÍCH

LỚP 11 NẴNG CAO}

2.1 Một số phương pháp cơ bản giải PT lượng giác

2.1.1 Giải PT lượng giác bằng các phép biến đổi tương đương

2.1.2 Giái PT lượng giác bằng cách đặt Ấn phụ

2.1.3 Giải PT lượng giác bằng phương pháp đánh giá

2.2 Một số biện pháp phát triỂn năng lực trí tuê của học sinh trong dạy

học PT lượng giác (Dại số và giải tích lớp I1 nâng cao}

2.2.1 Rèn luyện tư duy logic và ngôn ngữ chính xác

Chương 3: THỰC NGHIỆM SUT PHẠM

3.1 Mục đích, nội dung, kế hoạch thực nghiệm sư phạm

Chuong 2: PIIAT TRIEN NANG LUC TRi TUE CUA IIQC SINIT

TRONG DẠY HỌC PT LƯỢNG GIÁC @ĐẠI SỐ VÀ GIẢI TÍCH

LỚP 11 NẴNG CAO}

2.1 Một số phương pháp cơ bản giải PT lượng giác

2.1.1 Giải PT lượng giác bằng các phép biến đổi tương đương

2.1.2 Giái PT lượng giác bằng cách đặt Ấn phụ

2.1.3 Giải PT lượng giác bằng phương pháp đánh giá

2.2 Một số biện pháp phát triỂn năng lực trí tuê của học sinh trong dạy

học PT lượng giác (Dại số và giải tích lớp I1 nâng cao}

2.2.1 Rèn luyện tư duy logic và ngôn ngữ chính xác

Chương 3: THỰC NGHIỆM SUT PHẠM

3.1 Mục đích, nội dung, kế hoạch thực nghiệm sư phạm

MUC LUC

MO DAU

1 Ly do chon để tài

2 Mục đích nghiên cứu

3_Nhiệm vụ nghiên cửu

4 Thương pháp nghiên cứu

5 Giả thuyết khoa học

6 Câu trúc luận văn

Chương 1: CỔ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC 1 TIEN

1.1 Một số vấn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1 1.1 Khái niệm năng lực trí tuệ

1.1.2 Mỗi quan hệ giữa dạy học và phát triển trí tuệ

1.1.3 Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.4 Các biện pháp phát triển trí tuệ của học sinh thông qua dạy học toán

1.2 Day hoe giải bài tập 'Toán học với việc phát triển trí tuệ của học sinh

1.2.1 Vai trỏ của bài tập toán Irong quá trình dạy học

1.2.2 Phương pháp chung đề giải bài tập toán học

1.2.3 Vai trò của bài tập toán học với việc phát triển trí tuê của học sinh

1.3 Những tiềm năng để bồi dưỡng năng lực trí tuệ của học sinh trong

dạy học phương trình lượng giác

13.1 Mục tiêu dạy học phương trình lượng giác ở lớp 11 nâng cao

1.3.2 Nội dụng cơ bán phần phương trình lượng giác ban ning cáo ở

trường trung học phế thông và những đổi mới so với sách giáo khoa

1.3.3, Tiềm năng bồi dưỡng năng lực trí tuệ của học sinh sh thông qua dạy

học phương trình lượng giác

1 3.4 Những thuận lợi và khó khăn trong day hoe phương trình lượng

giác lớp 11 nâng cao

MỞ ĐẦU

1, Ly da chọn dễ tài

Luật giáo đục chương II, mục 2, điều 23 qui định: “Mục tiêu giáo dục

phé thông là giúp HS phát triển toàn điện về dạo dức, trí tuê, thể chất, thẩm

mỹ và các kĩ năng cơ bản nhăm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã

hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công din, chuẩn bi cho HS

tiếp tục học lên cao hoặc di vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và báo vệ tố quốc”

Phat triển NLTT cho HS la mét nhiệm vụ rất quan trọng và thường,

xuyên trong dạy học ở nhà trường phổ thông Để làm tốt điều này người GV phải có kiến thức sâu sắc về tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là kiến thức

chuyên môn về môn học mình phụ trách củng với khả nẵng truyền thụ tốt

Miôn toán trong nhà trường phố thông có một vị trí, ý nghĩa hết sức

quan trọng trong việc góp phần nâng cao NLTT cho IIS Tuy nhiên dạy toắn

thé nao dé dat được mục đích trên thì không phải là điều đơn giản Hiện nay

phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt,

sáng lạo trong suy nghĩ Vị

vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp

dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học thỉ sẽ không thể phát

triển được NLTT của các em

Vấn dễ phát triển trí tuệ của HS thông qua dạy học môn Toán đã dược

nhiều tác giả trong nước quan tâm Cỏ thế kể đến các công trình nghiên cứu như:

- “Rẻn luyên khả năng khải quái hoá, đặc biệt hoá, tương Lự cho học

sinh phổ thông”- luận văn thạc sĩ khoa học sư phạm- Tâm lý của lê

Anh (1998)

- * Khai thác các bài toán trong SGK đại số 10 thí điểm ban khaa học

tự nhiền nhằm phát triển khả năng khái quát hoá, đặc biệt hoá của học sinh

khá giỏi"- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo đục của Lê Anh Tuần (2005)

- Nghién citu lai liệu tham khảo và các luận án, luận văn có liên quan

đến vấn đề phát triển NL TT của HS

4.2 Quan sit, điều tra

- Quan sát, diều tra việc day PTLG ở các lớp 11 ban nâng cao tại

trường THPT Nguyễn Trãi Thành phố Hải Phỏng

4.3 Thực nghiệm sư phụ

- Tiến hành thực nghiêm dạy học giải PTI,G cho HS lớp 11 nâng cao

theo hướng phát phát triển NLTT của các em nhằm kiểm chứng tính khả thí

và hiệu quả của để tải

ia thuyét khoa hoc

Nếu vận đụng một cách linh hoạt các biện pháp phát triển NLTT của

hoe sinh trong day hoc PTLG thì không những học sinh đạt kết quả cao trong,

học tập mả còn đáp ứng mục tiều phát triển tư day của học sinh

6 Cầu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liêu tham khảo luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận vả thực Liễn

Chương 2: Phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong dạy học

TTLG lớp 11 nẵng cao

Chương 3- Thực nghiệm sư phạm

Chuong 2: PIIAT TRIEN NANG LUC TRi TUE CUA IIQC SINIT

TRONG DẠY HỌC PT LƯỢNG GIÁC @ĐẠI SỐ VÀ GIẢI TÍCH

LỚP 11 NẴNG CAO}

2.1 Một số phương pháp cơ bản giải PT lượng giác

2.1.1 Giải PT lượng giác bằng các phép biến đổi tương đương

2.1.2 Giái PT lượng giác bằng cách đặt Ấn phụ

2.1.3 Giải PT lượng giác bằng phương pháp đánh giá

2.2 Một số biện pháp phát triỂn năng lực trí tuê của học sinh trong dạy

học PT lượng giác (Dại số và giải tích lớp I1 nâng cao}

2.2.1 Rèn luyện tư duy logic và ngôn ngữ chính xác

Chương 3: THỰC NGHIỆM SUT PHẠM

3.1 Mục đích, nội dung, kế hoạch thực nghiệm sư phạm

Chuong 2: PIIAT TRIEN NANG LUC TRi TUE CUA IIQC SINIT

TRONG DẠY HỌC PT LƯỢNG GIÁC @ĐẠI SỐ VÀ GIẢI TÍCH

LỚP 11 NẴNG CAO}

2.1 Một số phương pháp cơ bản giải PT lượng giác

2.1.1 Giải PT lượng giác bằng các phép biến đổi tương đương

2.1.2 Giái PT lượng giác bằng cách đặt Ấn phụ

2.1.3 Giải PT lượng giác bằng phương pháp đánh giá

2.2 Một số biện pháp phát triỂn năng lực trí tuê của học sinh trong dạy

học PT lượng giác (Dại số và giải tích lớp I1 nâng cao}

2.2.1 Rèn luyện tư duy logic và ngôn ngữ chính xác

Chương 3: THỰC NGHIỆM SUT PHẠM

3.1 Mục đích, nội dung, kế hoạch thực nghiệm sư phạm

- Nghién citu lai liệu tham khảo và các luận án, luận văn có liên quan

đến vấn đề phát triển NL TT của HS

4.2 Quan sit, điều tra

- Quan sát, diều tra việc day PTLG ở các lớp 11 ban nâng cao tại

trường THPT Nguyễn Trãi Thành phố Hải Phỏng

4.3 Thực nghiệm sư phụ

- Tiến hành thực nghiêm dạy học giải PTI,G cho HS lớp 11 nâng cao

theo hướng phát phát triển NLTT của các em nhằm kiểm chứng tính khả thí

và hiệu quả của để tải

ia thuyét khoa hoc

Nếu vận đụng một cách linh hoạt các biện pháp phát triển NLTT của

hoe sinh trong day hoc PTLG thì không những học sinh đạt kết quả cao trong,

học tập mả còn đáp ứng mục tiều phát triển tư day của học sinh

6 Cầu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liêu tham khảo luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận vả thực Liễn

Chương 2: Phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong dạy học

TTLG lớp 11 nẵng cao

Chương 3- Thực nghiệm sư phạm

CHUONG 1

CỠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN 1.1 Một số vẫn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.1 Khải niệm năng lực trí tuệ

1.1.1.1 Khải niệm năng lực

Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả các hoạt dông, giải quyết

các nhiệm vụ, vấn dễ thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân

trong những tình huống khác nhau trên cơ sở sự hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và

kinh nghiệm của mỗi người |36, tr 303|

Khi nói đến năng lực phải nói đến năng lực trong một loại hoạt động

nhất định Một người được coi là có năng lực nếu trong một hoàn cảnh nhất

dịnh người dó nắm vững trị thức, kỹ năng, kỹ xảo của một loại hoạt động nào

đó và đạt kết quả cao hơn so với kết quả của những người khác Năng lực

được nảy sinh và quan sái được trong hoạt động giải quyết những yêu cầu đặt

ra Năng lực chỉ được hình thành va phát triển thông qua hoat đông và bằng,

hoạt động

1.1.1.2 Khái niệm trí luệ

'Irong tiếng La Tĩnh, trí tuệ có nghĩa là hiểu biết, thông tuệ Còn trong

từ điển Tiếng Việt (NXE Khoa học xã hội 1994) giải thích: Trí tuệ là khả

năng nhận thức lý tính đạt đến một trình dộ nhất dịnh

Xét trong khoa học tâm lý học, có thê khái quát một cách tương đôi các

quan niệm đã có về khái niệm trí tuệ thành 3 nhóm chính: Nhóm thử nhất dịnh nghĩa trí tuệ là khả năng hoạt đông lao dông và học tập của cá nhân;

hóm thứ hai định nghĩa trí tuệ là năng lực tư duy trừu tượng của cá nhân;

TNhỏm thử ba coi trí tuệ lả năng lực thích ứng tỉch cực của cả nhẫn

- Quan niệm thứ nhất đã có từ lầu và khá phổ biển Theo nha tâm lý học

người Nga B.G.Ananhev, trí tuệ là đặc điểm tâm lý phức tạp của con người

mã kết quả của công việc lao dộng vả học tập phự thuộc vào nó Miỗi quan hệ

MUC LUC

MO DAU

1 Ly do chon để tài

2 Mục đích nghiên cứu

3_Nhiệm vụ nghiên cửu

4 Thương pháp nghiên cứu

5 Giả thuyết khoa học

6 Câu trúc luận văn

Chương 1: CỔ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC 1 TIEN

1.1 Một số vấn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1 1.1 Khái niệm năng lực trí tuệ

1.1.2 Mỗi quan hệ giữa dạy học và phát triển trí tuệ

1.1.3 Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.4 Các biện pháp phát triển trí tuệ của học sinh thông qua dạy học toán

1.2 Day hoe giải bài tập 'Toán học với việc phát triển trí tuệ của học sinh

1.2.1 Vai trỏ của bài tập toán Irong quá trình dạy học

1.2.2 Phương pháp chung đề giải bài tập toán học

1.2.3 Vai trò của bài tập toán học với việc phát triển trí tuê của học sinh

1.3 Những tiềm năng để bồi dưỡng năng lực trí tuệ của học sinh trong

dạy học phương trình lượng giác

13.1 Mục tiêu dạy học phương trình lượng giác ở lớp 11 nâng cao

1.3.2 Nội dụng cơ bán phần phương trình lượng giác ban ning cáo ở

trường trung học phế thông và những đổi mới so với sách giáo khoa

1.3.3, Tiềm năng bồi dưỡng năng lực trí tuệ của học sinh sh thông qua dạy

học phương trình lượng giác

1 3.4 Những thuận lợi và khó khăn trong day hoe phương trình lượng

giác lớp 11 nâng cao

-" Phat trién năng lực trí tuệ cho học sinh trong dạy học chương voclơ"

- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Nguyễn Ngọc Hiểu (2010)

- “Khuyên khích một số hoạt động trí tuệ của học sinh qua dạy học môn

Toán ở trường THƠS”, của các tác giá Nguyễn Bá Kim, Vương Dương Minh,

Tan Thau (1998)

-“Rén luyén ur duy trong dạy học Toán" của tác giả Trần Thúc Trình (2003)

- “Ñên luyện tư duy qua việc giải bài tập Toán” của tác giả Nguyễn

Thai [loé (1997)

Tuy nhiên chưa có một công trình nảo đi sâu nghiên cửu việc phát triển

NET sủa H8 thông qua việc dạy học PTI.G mặc dù P'I1.G là mảng kiến thức

hay và khó trong trường phổ thông Các bài tập về giải PTLG rất đa dạng và

thường xuyên có trong các kì thi tuyển sinh đại học, thi học sinh giỏi các cấp

Dây là mảng kiến thức có nhiễu tiêm năng để người GV có thể phát triển

được NLTT của IS Do đó tôi chọn đề tài: “Phát triển năng lực trí tuệ của

học sinh trong dụy học phương trình lượng giác (Đại số và giải tích lớp 11

niing cao)

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp phát triển NLI'L của HS thông qua dạy học

PTLG trong chương trình Đại số và giải tích lớp 11 nâng cao

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sé li hvin về NLTT, biện pháp phát triển NLTT

- Nghiên cửu nội dung dạy học PTLG ở trưởng THPT để dưa ra biện

pháp thích hợp và sử dụng các biện pháp đó nhằm phát triển NI của HS

- Thực nghiệm sư phạm

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu lỉ luận

- Nghiên cứu chương trình, SGK, sách GV, sách tham khảo liên quan dến các kiến thức về PTLG ở lớp 11 nâng cao

-" Phat trién năng lực trí tuệ cho học sinh trong dạy học chương voclơ"

- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Nguyễn Ngọc Hiểu (2010)

- “Khuyên khích một số hoạt động trí tuệ của học sinh qua dạy học môn

Toán ở trường THƠS”, của các tác giá Nguyễn Bá Kim, Vương Dương Minh,

Tan Thau (1998)

-“Rén luyén ur duy trong dạy học Toán" của tác giả Trần Thúc Trình (2003)

- “Ñên luyện tư duy qua việc giải bài tập Toán” của tác giả Nguyễn

Thai [loé (1997)

Tuy nhiên chưa có một công trình nảo đi sâu nghiên cửu việc phát triển

NET sủa H8 thông qua việc dạy học PTI.G mặc dù P'I1.G là mảng kiến thức

hay và khó trong trường phổ thông Các bài tập về giải PTLG rất đa dạng và

thường xuyên có trong các kì thi tuyển sinh đại học, thi học sinh giỏi các cấp

Dây là mảng kiến thức có nhiễu tiêm năng để người GV có thể phát triển

được NLTT của IS Do đó tôi chọn đề tài: “Phát triển năng lực trí tuệ của

học sinh trong dụy học phương trình lượng giác (Đại số và giải tích lớp 11

niing cao)

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp phát triển NLI'L của HS thông qua dạy học

PTLG trong chương trình Đại số và giải tích lớp 11 nâng cao

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sé li hvin về NLTT, biện pháp phát triển NLTT

- Nghiên cửu nội dung dạy học PTLG ở trưởng THPT để dưa ra biện

pháp thích hợp và sử dụng các biện pháp đó nhằm phát triển NI của HS

- Thực nghiệm sư phạm

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu lỉ luận

- Nghiên cứu chương trình, SGK, sách GV, sách tham khảo liên quan dến các kiến thức về PTLG ở lớp 11 nâng cao

Chuong 2: PIIAT TRIEN NANG LUC TRi TUE CUA IIQC SINIT

TRONG DẠY HỌC PT LƯỢNG GIÁC @ĐẠI SỐ VÀ GIẢI TÍCH

LỚP 11 NẴNG CAO}

2.1 Một số phương pháp cơ bản giải PT lượng giác

2.1.1 Giải PT lượng giác bằng các phép biến đổi tương đương

2.1.2 Giái PT lượng giác bằng cách đặt Ấn phụ

2.1.3 Giải PT lượng giác bằng phương pháp đánh giá

2.2 Một số biện pháp phát triỂn năng lực trí tuê của học sinh trong dạy

học PT lượng giác (Dại số và giải tích lớp I1 nâng cao}

2.2.1 Rèn luyện tư duy logic và ngôn ngữ chính xác

Chương 3: THỰC NGHIỆM SUT PHẠM

3.1 Mục đích, nội dung, kế hoạch thực nghiệm sư phạm

- Nghién citu lai liệu tham khảo và các luận án, luận văn có liên quan

đến vấn đề phát triển NL TT của HS

4.2 Quan sit, điều tra

- Quan sát, diều tra việc day PTLG ở các lớp 11 ban nâng cao tại

trường THPT Nguyễn Trãi Thành phố Hải Phỏng

4.3 Thực nghiệm sư phụ

- Tiến hành thực nghiêm dạy học giải PTI,G cho HS lớp 11 nâng cao

theo hướng phát phát triển NLTT của các em nhằm kiểm chứng tính khả thí

và hiệu quả của để tải

ia thuyét khoa hoc

Nếu vận đụng một cách linh hoạt các biện pháp phát triển NLTT của

hoe sinh trong day hoc PTLG thì không những học sinh đạt kết quả cao trong,

học tập mả còn đáp ứng mục tiều phát triển tư day của học sinh

6 Cầu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liêu tham khảo luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận vả thực Liễn

Chương 2: Phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong dạy học

TTLG lớp 11 nẵng cao

Chương 3- Thực nghiệm sư phạm

giữa học lập (đặc biệt lá kết quả học tập) với khả năng trí tuệ cá nhân đã được

các nhà sự phạm quan tâm từ lâu Các công trình nghiên cứu cho thấy giữa

¡ yếu tổ này có mỗi quan hệ nhân quả với nhau nhưng không phải là quan

hệ tương ứng 1-1 Năm 1905 nhà tâm lý học A.Binet (1857-1911) dã nghiên

cứu bằng test trí lực và xác định được những HS học kém do khả năng trí tuệ

và những cm do lười hoặc da nguyên nhân khác |37: tz.46|

- Nhóm thứ 2 đã quy hẹp khái niệm trí tuệ vào các thành phần cốt lõi

của nó là tư duy và gần như đồng nhất chúng với nhau Trên thực tế, nhóm

quan niệm này khả phổ biển bao gồm: A.Binet (1905), L.Terman (1937), G.X Cotchue (1971), V.A.Cruchetky (1976), R.Stemberp (1986) [33, tr.46]

- Nhóm thứ 3, coi trí tuệ là khả năng thích ứng của cá nhân được phố

biển hơn cả và thu hút nhiều nhà nghiên cứu lớn LJ8ter, Œ.Piapie,

1D.Wechsler, R.⁄azzo heo G.Piagie( 1969) bắt kỳ trí tuệ nảo cũng là một

sự thích ứng D.Wechsler (1939) cho rằng trí tuệ là khả năng tổng thể để hoại

động một cách có suy nghĩ, tư duy hợp lý chế ngự được môi trường xung quanh Trí tuệ là khả năng xử lý thông tin để giải quyết vẫn để và nhanh

chóng thích nghỉ với tỉnh huỗng mới ( F.Raynal và Á Ricunicr- 1997), Trí tuệ

là khả năng hiểu các mỗi quan hệ sẵn có giữa các yếu tô của tỉnh huồng và

thích nghỉ để thực hiện cho lợi ích bản thân ( N.Sillamy-1997) [37; tr.47]

Các quan niệm về trí tuệ không loại trừ nhau Không có quan niệm nảo

chỉ chú ý đến đuy nhất một khia cạnh năng lực tư đuy hay khả năng thích

quan niệm chỉ là ở chỗ khía cạnh nảo dược nhắn mạnh và nghiên cứu sâu hơn

Tuy nhiên để có cách hiểu bao quát về vấn đề khái niệm trí tuệ, cần lưu Ý đến

4 dặc trưng, của trí tuệ là

~'rí tuệ là yêu tổ tâm lý có tính độc lập tương đối với các yếu tổ tâm lý

khác của cá nhân.

giữa học lập (đặc biệt lá kết quả học tập) với khả năng trí tuệ cá nhân đã được

các nhà sự phạm quan tâm từ lâu Các công trình nghiên cứu cho thấy giữa

¡ yếu tổ này có mỗi quan hệ nhân quả với nhau nhưng không phải là quan

hệ tương ứng 1-1 Năm 1905 nhà tâm lý học A.Binet (1857-1911) dã nghiên

cứu bằng test trí lực và xác định được những HS học kém do khả năng trí tuệ

và những cm do lười hoặc da nguyên nhân khác |37: tz.46|

- Nhóm thứ 2 đã quy hẹp khái niệm trí tuệ vào các thành phần cốt lõi

của nó là tư duy và gần như đồng nhất chúng với nhau Trên thực tế, nhóm

quan niệm này khả phổ biển bao gồm: A.Binet (1905), L.Terman (1937), G.X Cotchue (1971), V.A.Cruchetky (1976), R.Stemberp (1986) [33, tr.46]

- Nhóm thứ 3, coi trí tuệ là khả năng thích ứng của cá nhân được phố

biển hơn cả và thu hút nhiều nhà nghiên cứu lớn LJ8ter, Œ.Piapie,

1D.Wechsler, R.⁄azzo heo G.Piagie( 1969) bắt kỳ trí tuệ nảo cũng là một

sự thích ứng D.Wechsler (1939) cho rằng trí tuệ là khả năng tổng thể để hoại

động một cách có suy nghĩ, tư duy hợp lý chế ngự được môi trường xung quanh Trí tuệ là khả năng xử lý thông tin để giải quyết vẫn để và nhanh

chóng thích nghỉ với tỉnh huỗng mới ( F.Raynal và Á Ricunicr- 1997), Trí tuệ

là khả năng hiểu các mỗi quan hệ sẵn có giữa các yếu tô của tỉnh huồng và

thích nghỉ để thực hiện cho lợi ích bản thân ( N.Sillamy-1997) [37; tr.47]

Các quan niệm về trí tuệ không loại trừ nhau Không có quan niệm nảo

chỉ chú ý đến đuy nhất một khia cạnh năng lực tư đuy hay khả năng thích

quan niệm chỉ là ở chỗ khía cạnh nảo dược nhắn mạnh và nghiên cứu sâu hơn

Tuy nhiên để có cách hiểu bao quát về vấn đề khái niệm trí tuệ, cần lưu Ý đến

4 dặc trưng, của trí tuệ là

~'rí tuệ là yêu tổ tâm lý có tính độc lập tương đối với các yếu tổ tâm lý

khác của cá nhân.

-" Phat trién năng lực trí tuệ cho học sinh trong dạy học chương voclơ"

- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Nguyễn Ngọc Hiểu (2010)

- “Khuyên khích một số hoạt động trí tuệ của học sinh qua dạy học môn

Toán ở trường THƠS”, của các tác giá Nguyễn Bá Kim, Vương Dương Minh,

Tan Thau (1998)

-“Rén luyén ur duy trong dạy học Toán" của tác giả Trần Thúc Trình (2003)

- “Ñên luyện tư duy qua việc giải bài tập Toán” của tác giả Nguyễn

Thai [loé (1997)

Tuy nhiên chưa có một công trình nảo đi sâu nghiên cửu việc phát triển

NET sủa H8 thông qua việc dạy học PTI.G mặc dù P'I1.G là mảng kiến thức

hay và khó trong trường phổ thông Các bài tập về giải PTLG rất đa dạng và

thường xuyên có trong các kì thi tuyển sinh đại học, thi học sinh giỏi các cấp

Dây là mảng kiến thức có nhiễu tiêm năng để người GV có thể phát triển

được NLTT của IS Do đó tôi chọn đề tài: “Phát triển năng lực trí tuệ của

học sinh trong dụy học phương trình lượng giác (Đại số và giải tích lớp 11

niing cao)

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp phát triển NLI'L của HS thông qua dạy học

PTLG trong chương trình Đại số và giải tích lớp 11 nâng cao

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sé li hvin về NLTT, biện pháp phát triển NLTT

- Nghiên cửu nội dung dạy học PTLG ở trưởng THPT để dưa ra biện

pháp thích hợp và sử dụng các biện pháp đó nhằm phát triển NI của HS

- Thực nghiệm sư phạm

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu lỉ luận

- Nghiên cứu chương trình, SGK, sách GV, sách tham khảo liên quan dến các kiến thức về PTLG ở lớp 11 nâng cao

MỞ ĐẦU

1, Ly da chọn dễ tài

Luật giáo đục chương II, mục 2, điều 23 qui định: “Mục tiêu giáo dục

phé thông là giúp HS phát triển toàn điện về dạo dức, trí tuê, thể chất, thẩm

mỹ và các kĩ năng cơ bản nhăm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã

hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công din, chuẩn bi cho HS

tiếp tục học lên cao hoặc di vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và báo vệ tố quốc”

Phat triển NLTT cho HS la mét nhiệm vụ rất quan trọng và thường,

xuyên trong dạy học ở nhà trường phổ thông Để làm tốt điều này người GV phải có kiến thức sâu sắc về tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là kiến thức

chuyên môn về môn học mình phụ trách củng với khả nẵng truyền thụ tốt

Miôn toán trong nhà trường phố thông có một vị trí, ý nghĩa hết sức

quan trọng trong việc góp phần nâng cao NLTT cho IIS Tuy nhiên dạy toắn

thé nao dé dat được mục đích trên thì không phải là điều đơn giản Hiện nay

phần lớn HS rất thụ động trong học tap, lam bai may móc, thiểu tính linh hoạt,

sáng lạo trong suy nghĩ Vị

vậy nếu người GV không đổi mới phương pháp

dạy theo hướng phát huy tính tích cực của người học thỉ sẽ không thể phát

triển được NLTT của các em

Vấn dễ phát triển trí tuệ của HS thông qua dạy học môn Toán đã dược

nhiều tác giả trong nước quan tâm Cỏ thế kể đến các công trình nghiên cứu như:

- “Rẻn luyên khả năng khải quái hoá, đặc biệt hoá, tương Lự cho học

sinh phổ thông”- luận văn thạc sĩ khoa học sư phạm- Tâm lý của lê

Anh (1998)

- * Khai thác các bài toán trong SGK đại số 10 thí điểm ban khaa học

tự nhiền nhằm phát triển khả năng khái quát hoá, đặc biệt hoá của học sinh

khá giỏi"- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo đục của Lê Anh Tuần (2005)

CHUONG 1

CỠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN 1.1 Một số vẫn đề về phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

1.1.1 Khải niệm năng lực trí tuệ

1.1.1.1 Khải niệm năng lực

Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả các hoạt dông, giải quyết

các nhiệm vụ, vấn dễ thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân

trong những tình huống khác nhau trên cơ sở sự hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và

kinh nghiệm của mỗi người |36, tr 303|

Khi nói đến năng lực phải nói đến năng lực trong một loại hoạt động

nhất định Một người được coi là có năng lực nếu trong một hoàn cảnh nhất

dịnh người dó nắm vững trị thức, kỹ năng, kỹ xảo của một loại hoạt động nào

đó và đạt kết quả cao hơn so với kết quả của những người khác Năng lực

được nảy sinh và quan sái được trong hoạt động giải quyết những yêu cầu đặt

ra Năng lực chỉ được hình thành va phát triển thông qua hoat đông và bằng,

hoạt động

1.1.1.2 Khái niệm trí luệ

'Irong tiếng La Tĩnh, trí tuệ có nghĩa là hiểu biết, thông tuệ Còn trong

từ điển Tiếng Việt (NXE Khoa học xã hội 1994) giải thích: Trí tuệ là khả

năng nhận thức lý tính đạt đến một trình dộ nhất dịnh

Xét trong khoa học tâm lý học, có thê khái quát một cách tương đôi các

quan niệm đã có về khái niệm trí tuệ thành 3 nhóm chính: Nhóm thử nhất dịnh nghĩa trí tuệ là khả năng hoạt đông lao dông và học tập của cá nhân;

hóm thứ hai định nghĩa trí tuệ là năng lực tư duy trừu tượng của cá nhân;

TNhỏm thử ba coi trí tuệ lả năng lực thích ứng tỉch cực của cả nhẫn

- Quan niệm thứ nhất đã có từ lầu và khá phổ biển Theo nha tâm lý học

người Nga B.G.Ananhev, trí tuệ là đặc điểm tâm lý phức tạp của con người

mã kết quả của công việc lao dộng vả học tập phự thuộc vào nó Miỗi quan hệ