Sơ cứu và cấp cứu chấn thương trước khi đến viện (Phần 2) pot

thương CS cổ: nẹp cổ collar • -Băng cầm máu tạm... Airways: thông thoáng khí đạo, T/ t CS cổ ngưng thở đột ngột • B.. *Cầm máu *Bảo đảm tốt khối lượng tuần hoàn tối thiểu bồi phụ đủ • D.

PHẦN THỰC HÀNH

• ĐÁNH GIÁ & SƠ CỨU B ĐẦU TRƯỚC KHI ĐẾN VIỆN (G/đ 1)

• Muốn đánh giá và cấp cứu hiệu quả:

• -Khai thác cơ chế chấn thương

• -Liệt kê thương tổn

• -Đ giá dấu sinh tồn & tri giác

XỬ TRÍ SƠ CỨU

• -Cho thở Oxy

• -Phải truyền dịch

• -Tránh mất nhiệt: ủ ấm nạn nhân

• ? Truyền nhiều dịch N/n c/c CT: bàn cãi

• NC trên người & ĐV hữu nhũ:

• Truyền dịch ào ạt trên N/n đa thương,

• nhất là VT: tai hại > Hiệu quả

• ? Cơ chế truyền nhiều dịch tinh thể:

• -Phá vỡ các cục máu vừa đông

• -Loảng các Y tố chống đông tự nhiên

THÁI ĐỘ XỬ TRÍ CẤP CỨU

• Đứng trước BN đa thương:

• -Nhận định ngay diễn tiến nặng: tối khẩn, khẩn…

• -Dựa vào tình trạng Tri giác & Huyết động

• 1 BN TĨNH / H ĐỘNG ỔN

• -Bất động nạn nhân & chi (nếu nghi ngờ)

• -Nghi T thương CS lưng: N/n trên phản cứng

• -Nghi T thương CS cổ: nẹp cổ (collar)

• -Băng cầm máu tạm

• Theo dõi & xử trí chuyên khoa (ở tuyến sau)

2 VỚI NẠN NHÂN NẶNG

• Đ giá chớp nhoáng phác đồ “cứu thương nâng cao” (Advanced trauma life support: ATLS)

• Ưu tiên trong sơ - cấp cứu:

• A (Airways): thông thoáng khí đạo, T/ t CS cổ (ngưng thở đột ngột)

• B (Breathings): T/t đường hô hấp dưới (TMMP, TKMP) thở

oxy ngay/ giúp thở máy

• C (Cardiac & Circulation): *Giải phóng tamponade *Cầm máu

*Bảo đảm tốt khối lượng tuần hoàn tối thiểu (bồi phụ đủ)

• D (Disability): khám kỹ, Đ giá chết não (hồi sức phung phí, tốn kém)

• E (Exposure: cởi bỏ áo quần hoàn toàn): khám toàn diện, tránh

bỏ sót

HỒI SỨC NẠN NHÂN

• Theo dõi sát nạn nhân để hồi sức hiệu quả ban đầu:

• 1.Pulse oximeter & ECG / Monitor.

• 2 HA (HA B/thường/ N/n): <60-90 mm Hg (sốc)

• 3 2 catheter đường truyền cơ bản / 6 dây.

• TRUYỀN GÌ ?

• - DD tinh thể: khí giới ban đầu chống sốc

• - Tiếp theo: HC lắng, kể cả Hemoglobine tổng hợp

• - Sử dụng yếu tố VII hoạt hóa trước khi truyền 1 lượng máu lớn

• Đ/v N/n đa thương nặng (nhất là N/n có B lý đông máu trước đó).

THEO DÕI BỆNH NHÂN

• - Đừng nên Đ/ giá sự mất máu bằng Hct

• - Đánh giá hiệu quả/ hồi sức ban đầu:

• • pH máu và lượng nước tiểu

• • Thành công (đưa oxy đến cơ quan):

• Nước tiểu: -(50-75 mL) ở người lớn

• -(1-2 mL/Kg/ giờ ở trẻ em)

KHÁM TỔN THƯƠNG ĐẦU

• Nhìn, sờ: để đánh giá vỡ hoặc rách sọ

• -Chảy máu từ hộp sọ: nhiều & B hiện mất máu cấp

• Băng ép cầm máu Nếu thấy chỗ chảy, nên rửa sạch, cắt lọc

và khâu toàn bộ lớp da đầu (sát sọ) với một cuộn vải thưa cầm máu

• -T/thương nhiều ở mặt: sonde mũi-dạ dày: hút sạch (tránh viêm phổi hít)+ nuôi ăn

• -Thông thoáng khí đạo: lấy hết dị vật (cát đá, răng gẫy…) trong mũi-họng nạn nhân

KHÁM CỔ Nếu T thương vùng cổ hoặc nghi ngờ

• (CS cổ, mạch máu, khí quản-thực quản)

• -Nếu có tụ máu hoặc VT: lượng máu mất nhiều.

• -Nghi T/thương CS cổ: đeo collar ngay? cho đến khi loại trừ T/ thương này.

• -VT dưới sụn nhẫn: mạch máu lớn, máu tụ vùng này thường phát triển nhanh?chèn ép KQ?Tử vong nhanh?Mở thám sát khẩn cấp

• - VT trên sụn nhẫn: M/m nuôi não (nặng)

• - VT từ góc hàm?đáy sọ: nếu nghi T/ thương M/m: mạch đồ