Luận văn những chuyển biến về quyền hôn nhân và tài sản của phụ nữ việt nam thời cận Đại từ góc Độ pháp luật qua hoàng việt luật lệ và dân luật bắc kì 1931

ĐỀ làm rõ những thay đổi này, nghiên cửu sẽ tiến hành so sánh nội dung tương ứng trong bộ “Dân luật Bắc Kỳ” với “Hoàng Việt Luật LỆ” nhằm tìm hiểu quan niệm về quyền phụ nữ đã có những

DATITOC QUOC GIA TIA NOT

KHOA LUẬT

TRAN HOANG ANH

NHUNG CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN VA

TAT SAN CUA PITU NU VIỆT NAM THỜI CẬN DẠI TỪ GÓC

DO PHAP LUAT QUA HOANG VIET LUAT LE VA

DAN LAT BAC Ki 1931

KHOA LUAN TOT NGHIEP

NGANH LUẬT HỌC

HA NOL, 2020

DATITOC QUOC GIA TIA NOT

KHOA LUẬT

TRAN HOANG ANH

XIIỮNG CIIUYÊN BIẾN VE QUYEN TION NHÂN VÀ

TÀI SÂN CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM THỜI CẬN ĐẠI TỪ GÓC

DO PITAP LUAT QUA HOÀNG VIỆT LUẬT LỆ VÀ

LOL CAM DOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu,

kết quả ghỉ trang niên luận hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bổ

Các quan điểm, ý kiến của các tác giả khác được nêu trong khóa luận đã được

3.1 Nguyễn nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân vả tải sản của người phụ nữ

27

Việt Nam thời cận đại "

3.2 Những giá trị khoa học khi nghiên cửu về quyển hôn nhân v

phụ nữ Việt Nam thời cận đại dưới góc độ pháp luật trong việc hoán thiện hệ thống

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

địa vị của người phụ nữ trên phương điện pháp luật Khi xem xét đến các quy

định liên quan đến phụ nữ qua các quy định về quyền hồn nhân va gia đỉnh và quyên tải sân trong Bộ Dân Luật Bắc Kỷ 1931, có thể nhận thấy những thay đỗi dáng kể so với các quy định dành cho phụ nữ Việt Nam thời phong kiến ĐỀ làm

rõ những thay đổi này, nghiên cửu sẽ tiến hành so sánh nội dung tương ứng trong

bộ “Dân luật Bắc Kỳ” với “Hoàng Việt Luật LỆ” nhằm tìm hiểu quan niệm về quyền phụ nữ đã có những biến chuyển như thế nào trong tư duy pháp luật ở

nước ta thời cận đại, coi đây là một tắm gương phản chiếu những chuyển biến

trong quan niệm chug về phụ nữ Việt Nam trong giai doan nay

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu vẻ quyền lợi của người phụ nữ trong thời kỳ phong kiến nhà

Nguyễn và thời cận đại Việt Nam đã được đặt ra từ lâu nhưng kết quả vẫn còn khiêm tốn, nhất là sự chuyển biến về quyền và địa vị của người phụ nữ trong thời

ý dến Cụ thể là chưa có công trình nào nghiên cửu

kì nảy hầu như chưa cỏ ai dễ

về vấn đề này, nếu có, chỉ có thể tìm được một số công trình nghiên cứu về một

khía cạnh nào đỏ liên quan dến hôn nhân, tải sẵn của một trong hai thởi kì nếu

trên

Dưới thời phong kiến chưa thấy có công trình nghiên cứu nào về pháp luật triều Nguyễn, đặc biệt là Hoàng Việt mật Lê Chỉ đến thời Pháp thuộc, cùng với

việc dịch thuật hộ bộ luật nảy ra tiếng Pháp, một số tác giả đã chú giải nó và

nghiên cứu về Hoáng Việt Luật Lệ mới bắt đầu Tuy nghiên nghiên cứu riêng về

người phụ nữ hoản toàn không có

Đến mãi đầu năm 2005, trên cơ sở để tải nghiên cứu khoa học cấp Bộ, TS

Huynh Céng Ra đã xuất bản tac phim: Hén nhdn va gia đình trong phảp luật

triểu Nguyễn Quyền của người phụ nữ Việt Nam trong vấn đề hôn nhân cũng

được dé cap ở nghiên cứu này

Năm 2013, bài viết “Vị trí của người phụ nữ trong Hoàng Việt Luật Lệ” của

Việt Luật Lệ cúa triều Nguyễn vả Bộ Dân Luật Bắc Kỳ 1931 về những quy định

liên quan đến lĩnh vực hôn nhân gia đình và tài sản gắn Hền với quyền lợi của

người phụ nữ Từ đó đánh giá và rút ra những bài học lịch sử và chỉ ra những giá

trị khoa học của nó có thể tiếp thu trong quá trình xây dựng pháp luật vả quyền

lợi của người phụ nữ Việt Nam hiện nay

S$ Ý nghĩa và thực tiễn

Những kết quá nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan

trong sau:

VềỀ mặt lý luận: Niên luận này là công trình nghiên cứu chuyên khảo phân

tích có hệ thống và chỉ ra được những chuyến biển về quyên hôn nhân và tài sản

của phụ nữ Việt Nam thời oân đại thông qua hai bộ luật nỗi tiếng của nước ta là

HVLL và Bộ DLBK 1931

Về mặt thực tiễn: Niễn luận góp phần đánh giá lịch sử pháp luật Việt Nam

trong qué trinh chuyển giao giữa lịch sử trung dại vả cận dai Gop phan chi ra

những giá trị khoa học của hai bộ luật này trong việc bảo đảm quyền lợi của

người phụ nữ và nâng cao bình đẳng giới trong quá trình xây dựng vả hoàn thiện

pháp luật củ nước ta hiện nay

6 Bồ cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Mục lục, [anh mục tài liêu tham khảo và I3anh mục các

từ viết tắt, nội dung của luận văn gềm 3 chương:

chuyển biển rõ rệt về quyền hôn nhân và tải sản của người phụ nữ Việt

Nam thời cận đại

-_ Chương 3: Nguyên nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân và tài sản gủa người phụ nữ Việt Nam thời cân đại

TS Nguyễn Thị Thu Thủy được đăng trên Tạp chí nghiên cứu đông á cũng đề

cập đến quyền của người phụ nữ thời kỳ này

Vấn đề quyền lài sân của người phụ nữ trong Bộ Dân Luật Bắc Ki 1931 được

dé cập đến trong bài viết “ Một số ý kên vé quyền sỡ Hữu tài sản của vợ chẳng”

của tác giải Nguyễn Thị Lan, khoa Luật Dân sự, trường đại học Luật Hà Nội

Tác giả này dã nếu ra một số quy phạm pháp luật liên quan đến quyền về tải san của người vợ qua tác nhằm này

Để cập đến quyên quan hệ hôn nhân và gia đình trong cã Iloảng Việt Luật Lệ

va Ba Dan Luat Bắc Kì 1931 còn có quyển “Pháp luật về hôn nhân và gia đình

truớc và sau cách mạng tháng Tám” của tác giả Ngõ Văn Thâu

VỀ thành Lưu Các nhiên cứu trồn đã để cập đốn khía oạnh quyền lợi và địa vị

của người phụ nữ trong thời kì nhà Nguyễn và thời kỉ Pháp thuộc ( thời kỉ cận

đại củ nước ta) Các nghiên ctu nay hữu ích đối với những người nghiên cửu,

giảng dạy lịch sử nhả nước vả pháp luật cũng như những người dang lảm công,

tác xây dựng pháp luật

Tuy nhiên, chưa có công trính nào nghiên cứu diy dit va có hệ thống về sự

chuyên biến quyền và địa vi của người phụ nữ trong quá trình chuyển giao giữa

triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam và thời kì Pháp thuộc của nước 14

qua HVI.I và bộ I21.BK 1931

3 Dối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cửu của dễ tải nay 1A BS Hoang Việt Luật Lê và Bộ Dân

Luật Bắc Kỳ 1931 Trong đỏ đặc biệt nghiên cửu các quy định của pháp luật thể

hiện đặc trưng cơ bản liên quan đến quyển và địa vị của người phụ nữ việt nam thông qua các quy dinh về hôn nhân và gia đỉnh, các quy dịnh liên quan dén

quyền sở hữu tài sẵn,

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là các đặc trung cơ bản của hai bê luật Hoang

Việt Luật Lệ cúa triều Nguyễn vả Bộ Dân Luật Bắc Kỳ 1931 về những quy định

liên quan đến lĩnh vực hôn nhân gia đình và tài sản gắn Hền với quyền lợi của

người phụ nữ Từ đó đánh giá và rút ra những bài học lịch sử và chỉ ra những giá

trị khoa học của nó có thể tiếp thu trong quá trình xây dựng pháp luật vả quyền

lợi của người phụ nữ Việt Nam hiện nay

S$ Ý nghĩa và thực tiễn

Những kết quá nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan

trong sau:

VềỀ mặt lý luận: Niên luận này là công trình nghiên cứu chuyên khảo phân

tích có hệ thống và chỉ ra được những chuyến biển về quyên hôn nhân và tài sản

của phụ nữ Việt Nam thời oân đại thông qua hai bộ luật nỗi tiếng của nước ta là

HVLL và Bộ DLBK 1931

Về mặt thực tiễn: Niễn luận góp phần đánh giá lịch sử pháp luật Việt Nam

trong qué trinh chuyển giao giữa lịch sử trung dại vả cận dai Gop phan chi ra

những giá trị khoa học của hai bộ luật này trong việc bảo đảm quyền lợi của

người phụ nữ và nâng cao bình đẳng giới trong quá trình xây dựng vả hoàn thiện

pháp luật củ nước ta hiện nay

6 Bồ cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Mục lục, [anh mục tài liêu tham khảo và I3anh mục các

từ viết tắt, nội dung của luận văn gềm 3 chương:

chuyển biển rõ rệt về quyền hôn nhân và tải sản của người phụ nữ Việt

Nam thời cận đại

-_ Chương 3: Nguyên nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân và tài sản gủa người phụ nữ Việt Nam thời cân đại

Việt Luật Lệ cúa triều Nguyễn vả Bộ Dân Luật Bắc Kỳ 1931 về những quy định

liên quan đến lĩnh vực hôn nhân gia đình và tài sản gắn Hền với quyền lợi của

người phụ nữ Từ đó đánh giá và rút ra những bài học lịch sử và chỉ ra những giá

trị khoa học của nó có thể tiếp thu trong quá trình xây dựng pháp luật vả quyền

lợi của người phụ nữ Việt Nam hiện nay

S$ Ý nghĩa và thực tiễn

Những kết quá nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan

trong sau:

VềỀ mặt lý luận: Niên luận này là công trình nghiên cứu chuyên khảo phân

tích có hệ thống và chỉ ra được những chuyến biển về quyên hôn nhân và tài sản

của phụ nữ Việt Nam thời oân đại thông qua hai bộ luật nỗi tiếng của nước ta là

HVLL và Bộ DLBK 1931

Về mặt thực tiễn: Niễn luận góp phần đánh giá lịch sử pháp luật Việt Nam

trong qué trinh chuyển giao giữa lịch sử trung dại vả cận dai Gop phan chi ra

những giá trị khoa học của hai bộ luật này trong việc bảo đảm quyền lợi của

người phụ nữ và nâng cao bình đẳng giới trong quá trình xây dựng vả hoàn thiện

pháp luật củ nước ta hiện nay

6 Bồ cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Mục lục, [anh mục tài liêu tham khảo và I3anh mục các

từ viết tắt, nội dung của luận văn gềm 3 chương:

chuyển biển rõ rệt về quyền hôn nhân và tải sản của người phụ nữ Việt

Nam thời cận đại

-_ Chương 3: Nguyên nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân và tài sản gủa người phụ nữ Việt Nam thời cân đại

DANH MUC TU VIET TAT

lloàng Việt Luật Lệ

Dân luật Bac Ki 1931

Xã hội Chủ nghĩa

hà nước quyền

Nha xuat ban

iv

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

MỞ ĐẦU

1 Lý đo nghiên cứu đề tài

Phu ni Việt Nam là nguồn nhân tổ quan trọng dỗi với sự phát triển toàn diện

của xã hội Việt Nam Lịch sử đã và luôn minh chứng sự hiện diện của phu nữ

trong các vai trò quan trọng của xã hội Địa vị của người phụ nữ Việt Nam

thường xuyên biến đổi thăng trầm trong mỗi thời kỳ lich sử lrong các triều đại

phong kiến nước la quyền và địa vi cơ bản của người phụ nữ chịu rất nhiều han chế, pháp luật thời kỳ này cũng thường dưa ra rẤL nhiều những quy dinh ngặt

nghèo về người nam và người nữ trơng gia đình và xã hội Một xã hội mang tính

lẳng cấp (nam lôn nữ

phụ quyển trong đỏ xác định rõ ràng giữa nam và nữ

tì), quyền lye (nam chủ nữ tòng), phạm vi hoạt động (nam ngoại, nữ nội) kèm

theo đó là một loạt hạn chế về quyền lợi cũng như những đôi hỏi bất bình đẳng

dối với nữ giới về tam tỏng tứ dức, về tiết hạnh và phục tùng Những quy định

này khiến người phụ nữ phong kiên phải chịu thiệt thỏi về mọi mặt của đời sống

trong tương quan với ram BIỞI

Lịch sử cận đại Việt Nam được đánh dấu bằng sự kiện thực dân Pháp nỗ sung tấn cong xâm lược Việt Nam năm 1858 Đây là một giai đoạn khá ngắn so với

các giai đoạn lịch sử khác trong tiến trinh lịch sử của nước ta vả là một trong

những giai đoạn lịch sử để lại nhiều điểm lắng nhất, thời điểm mà Việt Nam dần

bước từ cải gũ sang cái mới, thời diễm địa vị và vai trỏ của người phụ nữ có

những chuyển biển mạnh mẽ và sâu sắc trong xã hội Những chuyến biển này đã

bước đầu tạo nên một bước ngoặt trong quan niệm xã hội về quyền lợi, dia vi va

vai trỏ của người phụ nỡ

Hiện nay, có rất nhiều nghiên cứu xoay quanh để tài phụ nữ Việt Nam thời

trung đại Luy nhiên, các nghiên viru về để tải nảy ở thời cận đại không có nhiều

lắm Irong để tài nghiên cửu của mình, tôi muốn hướng đến sự chuyển biên về

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

3.1 Nguyễn nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân vả tải sản của người phụ nữ

27

Việt Nam thời cận đại "

3.2 Những giá trị khoa học khi nghiên cửu về quyển hôn nhân v

phụ nữ Việt Nam thời cận đại dưới góc độ pháp luật trong việc hoán thiện hệ thống

3.1 Nguyễn nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân vả tải sản của người phụ nữ

27

Việt Nam thời cận đại "

3.2 Những giá trị khoa học khi nghiên cửu về quyển hôn nhân v

phụ nữ Việt Nam thời cận đại dưới góc độ pháp luật trong việc hoán thiện hệ thống

DANH MUC TU VIET TAT

lloàng Việt Luật Lệ

Dân luật Bac Ki 1931

Xã hội Chủ nghĩa

hà nước quyền

Nha xuat ban

iv

địa vị của người phụ nữ trên phương điện pháp luật Khi xem xét đến các quy

định liên quan đến phụ nữ qua các quy định về quyền hồn nhân va gia đỉnh và quyên tải sân trong Bộ Dân Luật Bắc Kỷ 1931, có thể nhận thấy những thay đỗi dáng kể so với các quy định dành cho phụ nữ Việt Nam thời phong kiến ĐỀ làm

rõ những thay đổi này, nghiên cửu sẽ tiến hành so sánh nội dung tương ứng trong

bộ “Dân luật Bắc Kỳ” với “Hoàng Việt Luật LỆ” nhằm tìm hiểu quan niệm về quyền phụ nữ đã có những biến chuyển như thế nào trong tư duy pháp luật ở

nước ta thời cận đại, coi đây là một tắm gương phản chiếu những chuyển biến

trong quan niệm chug về phụ nữ Việt Nam trong giai doan nay

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu vẻ quyền lợi của người phụ nữ trong thời kỳ phong kiến nhà

Nguyễn và thời cận đại Việt Nam đã được đặt ra từ lâu nhưng kết quả vẫn còn khiêm tốn, nhất là sự chuyển biến về quyền và địa vị của người phụ nữ trong thời

ý dến Cụ thể là chưa có công trình nào nghiên cửu

kì nảy hầu như chưa cỏ ai dễ

về vấn đề này, nếu có, chỉ có thể tìm được một số công trình nghiên cứu về một

khía cạnh nào đỏ liên quan dến hôn nhân, tải sẵn của một trong hai thởi kì nếu

trên

Dưới thời phong kiến chưa thấy có công trình nghiên cứu nào về pháp luật triều Nguyễn, đặc biệt là Hoàng Việt mật Lê Chỉ đến thời Pháp thuộc, cùng với

việc dịch thuật hộ bộ luật nảy ra tiếng Pháp, một số tác giả đã chú giải nó và

nghiên cứu về Hoáng Việt Luật Lệ mới bắt đầu Tuy nghiên nghiên cứu riêng về

người phụ nữ hoản toàn không có

Đến mãi đầu năm 2005, trên cơ sở để tải nghiên cứu khoa học cấp Bộ, TS

Huynh Céng Ra đã xuất bản tac phim: Hén nhdn va gia đình trong phảp luật

triểu Nguyễn Quyền của người phụ nữ Việt Nam trong vấn đề hôn nhân cũng

được dé cap ở nghiên cứu này

Năm 2013, bài viết “Vị trí của người phụ nữ trong Hoàng Việt Luật Lệ” của

DANH MUC TU VIET TAT

lloàng Việt Luật Lệ

Dân luật Bac Ki 1931

Xã hội Chủ nghĩa

hà nước quyền

Nha xuat ban

iv

Việt Luật Lệ cúa triều Nguyễn vả Bộ Dân Luật Bắc Kỳ 1931 về những quy định

liên quan đến lĩnh vực hôn nhân gia đình và tài sản gắn Hền với quyền lợi của

người phụ nữ Từ đó đánh giá và rút ra những bài học lịch sử và chỉ ra những giá

trị khoa học của nó có thể tiếp thu trong quá trình xây dựng pháp luật vả quyền

lợi của người phụ nữ Việt Nam hiện nay

S$ Ý nghĩa và thực tiễn

Những kết quá nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan

trong sau:

VềỀ mặt lý luận: Niên luận này là công trình nghiên cứu chuyên khảo phân

tích có hệ thống và chỉ ra được những chuyến biển về quyên hôn nhân và tài sản

của phụ nữ Việt Nam thời oân đại thông qua hai bộ luật nỗi tiếng của nước ta là

HVLL và Bộ DLBK 1931

Về mặt thực tiễn: Niễn luận góp phần đánh giá lịch sử pháp luật Việt Nam

trong qué trinh chuyển giao giữa lịch sử trung dại vả cận dai Gop phan chi ra

những giá trị khoa học của hai bộ luật này trong việc bảo đảm quyền lợi của

người phụ nữ và nâng cao bình đẳng giới trong quá trình xây dựng vả hoàn thiện

pháp luật củ nước ta hiện nay

6 Bồ cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Mục lục, [anh mục tài liêu tham khảo và I3anh mục các

từ viết tắt, nội dung của luận văn gềm 3 chương:

chuyển biển rõ rệt về quyền hôn nhân và tải sản của người phụ nữ Việt

Nam thời cận đại

-_ Chương 3: Nguyên nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân và tài sản gủa người phụ nữ Việt Nam thời cân đại

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

Việt Luật Lệ cúa triều Nguyễn vả Bộ Dân Luật Bắc Kỳ 1931 về những quy định

liên quan đến lĩnh vực hôn nhân gia đình và tài sản gắn Hền với quyền lợi của

người phụ nữ Từ đó đánh giá và rút ra những bài học lịch sử và chỉ ra những giá

trị khoa học của nó có thể tiếp thu trong quá trình xây dựng pháp luật vả quyền

lợi của người phụ nữ Việt Nam hiện nay

S$ Ý nghĩa và thực tiễn

Những kết quá nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan

trong sau:

VềỀ mặt lý luận: Niên luận này là công trình nghiên cứu chuyên khảo phân

tích có hệ thống và chỉ ra được những chuyến biển về quyên hôn nhân và tài sản

của phụ nữ Việt Nam thời oân đại thông qua hai bộ luật nỗi tiếng của nước ta là

HVLL và Bộ DLBK 1931

Về mặt thực tiễn: Niễn luận góp phần đánh giá lịch sử pháp luật Việt Nam

trong qué trinh chuyển giao giữa lịch sử trung dại vả cận dai Gop phan chi ra

những giá trị khoa học của hai bộ luật này trong việc bảo đảm quyền lợi của

người phụ nữ và nâng cao bình đẳng giới trong quá trình xây dựng vả hoàn thiện

pháp luật củ nước ta hiện nay

6 Bồ cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Mục lục, [anh mục tài liêu tham khảo và I3anh mục các

từ viết tắt, nội dung của luận văn gềm 3 chương:

chuyển biển rõ rệt về quyền hôn nhân và tải sản của người phụ nữ Việt

Nam thời cận đại

-_ Chương 3: Nguyên nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân và tài sản gủa người phụ nữ Việt Nam thời cân đại

TS Nguyễn Thị Thu Thủy được đăng trên Tạp chí nghiên cứu đông á cũng đề

cập đến quyền của người phụ nữ thời kỳ này

Vấn đề quyền lài sân của người phụ nữ trong Bộ Dân Luật Bắc Ki 1931 được

dé cập đến trong bài viết “ Một số ý kên vé quyền sỡ Hữu tài sản của vợ chẳng”

của tác giải Nguyễn Thị Lan, khoa Luật Dân sự, trường đại học Luật Hà Nội

Tác giả này dã nếu ra một số quy phạm pháp luật liên quan đến quyền về tải san của người vợ qua tác nhằm này

Để cập đến quyên quan hệ hôn nhân và gia đình trong cã Iloảng Việt Luật Lệ

va Ba Dan Luat Bắc Kì 1931 còn có quyển “Pháp luật về hôn nhân và gia đình

truớc và sau cách mạng tháng Tám” của tác giả Ngõ Văn Thâu

VỀ thành Lưu Các nhiên cứu trồn đã để cập đốn khía oạnh quyền lợi và địa vị

của người phụ nữ trong thời kì nhà Nguyễn và thời kỉ Pháp thuộc ( thời kỉ cận

đại củ nước ta) Các nghiên ctu nay hữu ích đối với những người nghiên cửu,

giảng dạy lịch sử nhả nước vả pháp luật cũng như những người dang lảm công,

tác xây dựng pháp luật

Tuy nhiên, chưa có công trính nào nghiên cứu diy dit va có hệ thống về sự

chuyên biến quyền và địa vi của người phụ nữ trong quá trình chuyển giao giữa

triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam và thời kì Pháp thuộc của nước 14

qua HVI.I và bộ I21.BK 1931

3 Dối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cửu của dễ tải nay 1A BS Hoang Việt Luật Lê và Bộ Dân

Luật Bắc Kỳ 1931 Trong đỏ đặc biệt nghiên cửu các quy định của pháp luật thể

hiện đặc trưng cơ bản liên quan đến quyển và địa vị của người phụ nữ việt nam thông qua các quy dinh về hôn nhân và gia đỉnh, các quy dịnh liên quan dén

quyền sở hữu tài sẵn,

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là các đặc trung cơ bản của hai bê luật Hoang

địa vị của người phụ nữ trên phương điện pháp luật Khi xem xét đến các quy

định liên quan đến phụ nữ qua các quy định về quyền hồn nhân va gia đỉnh và quyên tải sân trong Bộ Dân Luật Bắc Kỷ 1931, có thể nhận thấy những thay đỗi dáng kể so với các quy định dành cho phụ nữ Việt Nam thời phong kiến ĐỀ làm

rõ những thay đổi này, nghiên cửu sẽ tiến hành so sánh nội dung tương ứng trong

bộ “Dân luật Bắc Kỳ” với “Hoàng Việt Luật LỆ” nhằm tìm hiểu quan niệm về quyền phụ nữ đã có những biến chuyển như thế nào trong tư duy pháp luật ở

nước ta thời cận đại, coi đây là một tắm gương phản chiếu những chuyển biến

trong quan niệm chug về phụ nữ Việt Nam trong giai doan nay

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu vẻ quyền lợi của người phụ nữ trong thời kỳ phong kiến nhà

Nguyễn và thời cận đại Việt Nam đã được đặt ra từ lâu nhưng kết quả vẫn còn khiêm tốn, nhất là sự chuyển biến về quyền và địa vị của người phụ nữ trong thời

ý dến Cụ thể là chưa có công trình nào nghiên cửu

kì nảy hầu như chưa cỏ ai dễ

về vấn đề này, nếu có, chỉ có thể tìm được một số công trình nghiên cứu về một

khía cạnh nào đỏ liên quan dến hôn nhân, tải sẵn của một trong hai thởi kì nếu

trên

Dưới thời phong kiến chưa thấy có công trình nghiên cứu nào về pháp luật triều Nguyễn, đặc biệt là Hoàng Việt mật Lê Chỉ đến thời Pháp thuộc, cùng với

việc dịch thuật hộ bộ luật nảy ra tiếng Pháp, một số tác giả đã chú giải nó và

nghiên cứu về Hoáng Việt Luật Lệ mới bắt đầu Tuy nghiên nghiên cứu riêng về

người phụ nữ hoản toàn không có

Đến mãi đầu năm 2005, trên cơ sở để tải nghiên cứu khoa học cấp Bộ, TS

Huynh Céng Ra đã xuất bản tac phim: Hén nhdn va gia đình trong phảp luật

triểu Nguyễn Quyền của người phụ nữ Việt Nam trong vấn đề hôn nhân cũng

được dé cap ở nghiên cứu này

Năm 2013, bài viết “Vị trí của người phụ nữ trong Hoàng Việt Luật Lệ” của

MỞ ĐẦU

1 Lý đo nghiên cứu đề tài

Phu ni Việt Nam là nguồn nhân tổ quan trọng dỗi với sự phát triển toàn diện

của xã hội Việt Nam Lịch sử đã và luôn minh chứng sự hiện diện của phu nữ

trong các vai trò quan trọng của xã hội Địa vị của người phụ nữ Việt Nam

thường xuyên biến đổi thăng trầm trong mỗi thời kỳ lich sử lrong các triều đại

phong kiến nước la quyền và địa vi cơ bản của người phụ nữ chịu rất nhiều han chế, pháp luật thời kỳ này cũng thường dưa ra rẤL nhiều những quy dinh ngặt

nghèo về người nam và người nữ trơng gia đình và xã hội Một xã hội mang tính

lẳng cấp (nam lôn nữ

phụ quyển trong đỏ xác định rõ ràng giữa nam và nữ

tì), quyền lye (nam chủ nữ tòng), phạm vi hoạt động (nam ngoại, nữ nội) kèm

theo đó là một loạt hạn chế về quyền lợi cũng như những đôi hỏi bất bình đẳng

dối với nữ giới về tam tỏng tứ dức, về tiết hạnh và phục tùng Những quy định

này khiến người phụ nữ phong kiên phải chịu thiệt thỏi về mọi mặt của đời sống

trong tương quan với ram BIỞI

Lịch sử cận đại Việt Nam được đánh dấu bằng sự kiện thực dân Pháp nỗ sung tấn cong xâm lược Việt Nam năm 1858 Đây là một giai đoạn khá ngắn so với

các giai đoạn lịch sử khác trong tiến trinh lịch sử của nước ta vả là một trong

những giai đoạn lịch sử để lại nhiều điểm lắng nhất, thời điểm mà Việt Nam dần

bước từ cải gũ sang cái mới, thời diễm địa vị và vai trỏ của người phụ nữ có

những chuyển biển mạnh mẽ và sâu sắc trong xã hội Những chuyến biển này đã

bước đầu tạo nên một bước ngoặt trong quan niệm xã hội về quyền lợi, dia vi va

vai trỏ của người phụ nỡ

Hiện nay, có rất nhiều nghiên cứu xoay quanh để tài phụ nữ Việt Nam thời

trung đại Luy nhiên, các nghiên viru về để tải nảy ở thời cận đại không có nhiều

lắm Irong để tài nghiên cửu của mình, tôi muốn hướng đến sự chuyển biên về

DANH MUC TU VIET TAT

lloàng Việt Luật Lệ

Dân luật Bac Ki 1931

Xã hội Chủ nghĩa

hà nước quyền

Nha xuat ban

iv

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

DANH MUC TU VIET TAT

lloàng Việt Luật Lệ

Dân luật Bac Ki 1931

Xã hội Chủ nghĩa

hà nước quyền

Nha xuat ban

iv

địa vị của người phụ nữ trên phương điện pháp luật Khi xem xét đến các quy

định liên quan đến phụ nữ qua các quy định về quyền hồn nhân va gia đỉnh và quyên tải sân trong Bộ Dân Luật Bắc Kỷ 1931, có thể nhận thấy những thay đỗi dáng kể so với các quy định dành cho phụ nữ Việt Nam thời phong kiến ĐỀ làm

rõ những thay đổi này, nghiên cửu sẽ tiến hành so sánh nội dung tương ứng trong

bộ “Dân luật Bắc Kỳ” với “Hoàng Việt Luật LỆ” nhằm tìm hiểu quan niệm về quyền phụ nữ đã có những biến chuyển như thế nào trong tư duy pháp luật ở

nước ta thời cận đại, coi đây là một tắm gương phản chiếu những chuyển biến

trong quan niệm chug về phụ nữ Việt Nam trong giai doan nay

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu vẻ quyền lợi của người phụ nữ trong thời kỳ phong kiến nhà

Nguyễn và thời cận đại Việt Nam đã được đặt ra từ lâu nhưng kết quả vẫn còn khiêm tốn, nhất là sự chuyển biến về quyền và địa vị của người phụ nữ trong thời

ý dến Cụ thể là chưa có công trình nào nghiên cửu

kì nảy hầu như chưa cỏ ai dễ

về vấn đề này, nếu có, chỉ có thể tìm được một số công trình nghiên cứu về một

khía cạnh nào đỏ liên quan dến hôn nhân, tải sẵn của một trong hai thởi kì nếu

trên

Dưới thời phong kiến chưa thấy có công trình nghiên cứu nào về pháp luật triều Nguyễn, đặc biệt là Hoàng Việt mật Lê Chỉ đến thời Pháp thuộc, cùng với

việc dịch thuật hộ bộ luật nảy ra tiếng Pháp, một số tác giả đã chú giải nó và

nghiên cứu về Hoáng Việt Luật Lệ mới bắt đầu Tuy nghiên nghiên cứu riêng về

người phụ nữ hoản toàn không có

Đến mãi đầu năm 2005, trên cơ sở để tải nghiên cứu khoa học cấp Bộ, TS

Huynh Céng Ra đã xuất bản tac phim: Hén nhdn va gia đình trong phảp luật

triểu Nguyễn Quyền của người phụ nữ Việt Nam trong vấn đề hôn nhân cũng

được dé cap ở nghiên cứu này

Năm 2013, bài viết “Vị trí của người phụ nữ trong Hoàng Việt Luật Lệ” của

DANH MUC TU VIET TAT

lloàng Việt Luật Lệ

Dân luật Bac Ki 1931

Xã hội Chủ nghĩa

hà nước quyền

Nha xuat ban

iv

TS Nguyễn Thị Thu Thủy được đăng trên Tạp chí nghiên cứu đông á cũng đề

cập đến quyền của người phụ nữ thời kỳ này

Vấn đề quyền lài sân của người phụ nữ trong Bộ Dân Luật Bắc Ki 1931 được

dé cập đến trong bài viết “ Một số ý kên vé quyền sỡ Hữu tài sản của vợ chẳng”

của tác giải Nguyễn Thị Lan, khoa Luật Dân sự, trường đại học Luật Hà Nội

Tác giả này dã nếu ra một số quy phạm pháp luật liên quan đến quyền về tải san của người vợ qua tác nhằm này

Để cập đến quyên quan hệ hôn nhân và gia đình trong cã Iloảng Việt Luật Lệ

va Ba Dan Luat Bắc Kì 1931 còn có quyển “Pháp luật về hôn nhân và gia đình

truớc và sau cách mạng tháng Tám” của tác giả Ngõ Văn Thâu

VỀ thành Lưu Các nhiên cứu trồn đã để cập đốn khía oạnh quyền lợi và địa vị

của người phụ nữ trong thời kì nhà Nguyễn và thời kỉ Pháp thuộc ( thời kỉ cận

đại củ nước ta) Các nghiên ctu nay hữu ích đối với những người nghiên cửu,

giảng dạy lịch sử nhả nước vả pháp luật cũng như những người dang lảm công,

tác xây dựng pháp luật

Tuy nhiên, chưa có công trính nào nghiên cứu diy dit va có hệ thống về sự

chuyên biến quyền và địa vi của người phụ nữ trong quá trình chuyển giao giữa

triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam và thời kì Pháp thuộc của nước 14

qua HVI.I và bộ I21.BK 1931

3 Dối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cửu của dễ tải nay 1A BS Hoang Việt Luật Lê và Bộ Dân

Luật Bắc Kỳ 1931 Trong đỏ đặc biệt nghiên cửu các quy định của pháp luật thể

hiện đặc trưng cơ bản liên quan đến quyển và địa vị của người phụ nữ việt nam thông qua các quy dinh về hôn nhân và gia đỉnh, các quy dịnh liên quan dén

quyền sở hữu tài sẵn,

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là các đặc trung cơ bản của hai bê luật Hoang

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

địa vị của người phụ nữ trên phương điện pháp luật Khi xem xét đến các quy

định liên quan đến phụ nữ qua các quy định về quyền hồn nhân va gia đỉnh và quyên tải sân trong Bộ Dân Luật Bắc Kỷ 1931, có thể nhận thấy những thay đỗi dáng kể so với các quy định dành cho phụ nữ Việt Nam thời phong kiến ĐỀ làm

rõ những thay đổi này, nghiên cửu sẽ tiến hành so sánh nội dung tương ứng trong

bộ “Dân luật Bắc Kỳ” với “Hoàng Việt Luật LỆ” nhằm tìm hiểu quan niệm về quyền phụ nữ đã có những biến chuyển như thế nào trong tư duy pháp luật ở

nước ta thời cận đại, coi đây là một tắm gương phản chiếu những chuyển biến

trong quan niệm chug về phụ nữ Việt Nam trong giai doan nay

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu vẻ quyền lợi của người phụ nữ trong thời kỳ phong kiến nhà

Nguyễn và thời cận đại Việt Nam đã được đặt ra từ lâu nhưng kết quả vẫn còn khiêm tốn, nhất là sự chuyển biến về quyền và địa vị của người phụ nữ trong thời

ý dến Cụ thể là chưa có công trình nào nghiên cửu

kì nảy hầu như chưa cỏ ai dễ

về vấn đề này, nếu có, chỉ có thể tìm được một số công trình nghiên cứu về một

khía cạnh nào đỏ liên quan dến hôn nhân, tải sẵn của một trong hai thởi kì nếu

trên

Dưới thời phong kiến chưa thấy có công trình nghiên cứu nào về pháp luật triều Nguyễn, đặc biệt là Hoàng Việt mật Lê Chỉ đến thời Pháp thuộc, cùng với

việc dịch thuật hộ bộ luật nảy ra tiếng Pháp, một số tác giả đã chú giải nó và

nghiên cứu về Hoáng Việt Luật Lệ mới bắt đầu Tuy nghiên nghiên cứu riêng về

người phụ nữ hoản toàn không có

Đến mãi đầu năm 2005, trên cơ sở để tải nghiên cứu khoa học cấp Bộ, TS

Huynh Céng Ra đã xuất bản tac phim: Hén nhdn va gia đình trong phảp luật

triểu Nguyễn Quyền của người phụ nữ Việt Nam trong vấn đề hôn nhân cũng

được dé cap ở nghiên cứu này

Năm 2013, bài viết “Vị trí của người phụ nữ trong Hoàng Việt Luật Lệ” của

MUC LUC

DANH MỤC TU VIET VAT 0000.00 cesssssssssccsssseeeseseeessansenssnssseesssee

4.Phạm vị nghiên cửu HH TH HH HH” HH TH HH HH tr heo na re 3

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HOÀNG VIỆT LUẬT LE VÀ BỘ DÂN LUAT BAC Ki

Chwong 2 TW HOANG VIET LUAT LE BEN DAN LUAT BAC Ki 1931 —

BƯỚC CHUYỂN BIẾN RO RET VE QUYEN TION NIIAN VA TAI SAN CUA

NGƯỜI PHỤ NU VIỆT NAM THỜI CẬN BẠI - 555cc T3

2.1.3 Quyền li hôn ¬ 16

2.2.1, Tai sam trong quan hệ hôn nhẫn snnerereeeorrririereee 21

2.2.2 Tài sản trong quan hệ thừa kế - - - 23

Chuong 3 NGUYEN NHAN CUA SU CHUYEN BIEN VE QUYEN HON NHAN

VA TAT SAN CUA NGUOT PHY NU? VIET NAM THOT CAN DAT 3

a

3.1 Nguyễn nhân của sự chuyển biến về quyền hôn nhân vả tải sản của người phụ nữ

27

Việt Nam thời cận đại "

3.2 Những giá trị khoa học khi nghiên cửu về quyển hôn nhân v

phụ nữ Việt Nam thời cận đại dưới góc độ pháp luật trong việc hoán thiện hệ thống