HUB| Khóa luận tốt nghiệp | Đánh giá việc thực hiện thủ tục phân tích trong Kiểm toán Báo cáo tài chính tại AASC

Khóa luận "Đánh giá việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính - Nghiên cứu tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC" tập trung đánh giá thực trạng và hiệu quả của việc thực hiện thủ tục phân tích trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC. Mục tiêu chính là làm rõ cách AASC áp dụng các thủ tục phân tích, từ đó xác định những ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán. Đề tài được nghiên cứu phương pháp định tính bao gồm khảo sát tài liệu liên quan đến thủ tục phân tích trong kiểm toán, quy trình kiểm toán chung của AASC, và phỏng vấn các kiểm toán viên có kinh nghiệm tại công ty. Tác giả thu thập tài liệu thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các hồ sơ kiểm toán thực tế, đánh giá mức độ tuân thủ và hiệu quả của việc áp dụng thủ tục phân tích trong các cuộc kiểm toán cụ thể. Các công cụ thống kê mô tả và phân tích so sánh được sử dụng để tổng hợp và diễn giải dữ liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC đã chú trọng áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính, đặc biệt là ở giai đoạn lập kế hoạch và thực hiện. Việc này góp phần quan trọng trong việc xác định các rủi ro tiềm ẩn và đưa ra nhận định hợp lý về tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế như mức độ chuyên sâu của một số phân tích còn hạn chế, và việc sử dụng công nghệ hỗ trợ chưa được tối ưu. Do đó, khóa luận đã đề xuất một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực của kiểm toán viên và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả của thủ tục phân tích tại AASC, góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán nói chung.

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH - NGHIÊN CỨU TẠI

CÔNG TY TNHH HÃNG KIỂM TOÁN AASC

NGÀNH: KẾ TOÁN MÃ SỐ: 7340301

TRẦN HOÀNG ANH

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2025

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH - NGHIÊN CỨU TẠI

CÔNG TY TNHH HÃNG KIỂM TOÁN AASC

NGÀNH: KẾ TOÁN MÃ SỐ: 7340301

Họ và tên sinh viên: Trần Hoàng Anh

Mã số sinh viên: 050609210037 Lớp sinh hoạt: HQ9-GE01

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS TRẦN THỊ THU THỦY

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2025

- Nghiên cứu tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC" tập trung đánh giá thực trạng và hiệu quả của việc thực hiện thủ tục phân tích trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC Mục tiêu chính là làm rõ cách AASC áp dụng các thủ tục phân tích, từ đó xác định những ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán

Đề tài được nghiên cứu phương pháp định tính bao gồm khảo sát tài liệu liên quan đến thủ tục phân tích trong kiểm toán, quy trình kiểm toán chung của AASC, và phỏng vấn các kiểm toán viên có kinh nghiệm tại công ty Tác giả thu thập tài liệu thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các hồ sơ kiểm toán thực tế, đánh giá mức độ tuân thủ và hiệu quả của việc áp dụng thủ tục phân tích trong các cuộc kiểm toán cụ thể Các công cụ thống kê mô tả và phân tích so sánh được sử dụng để tổng hợp và diễn giải dữ liệu Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC đã chú trọng áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính, đặc biệt là ở giai đoạn lập

kế hoạch và thực hiện Việc này góp phần quan trọng trong việc xác định các rủi ro tiềm

ẩn và đưa ra nhận định hợp lý về tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế như mức độ chuyên sâu của một số phân tích còn hạn chế, và việc sử dụng công nghệ hỗ trợ chưa được tối ưu Do đó, khóa luận đã đề xuất một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực của kiểm toán viên và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả của thủ tục phân tích tại AASC, góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán nói chung

statement audits - Research at AASC Auditing Company Limited" focuses on assessing the current status and effectiveness of the implementation of analytical procedures in the process of auditing financial statements at AASC Auditing Company Limited The main objective is to clarify how AASC applies analytical procedures, thereby identifying advantages, limitations and proposing solutions to improve audit quality

The topic is researched using qualitative methods, including surveying documents related to analytical procedures in auditing, AASC's general auditing process, and interviewing experienced auditors at the company The author collects documents by gathering and analyzing data from actual audit records, assessing the level of compliance and effectiveness of applying analytical procedures in specific audits Descriptive statistics and comparative analysis tools are used to synthesize and interpret the data The research results show that AASC Auditing Company Limited has focused on applying analytical procedures in auditing financial statements, especially in the planning and implementation stages This contributes significantly to identifying potential risks and making reasonable judgments about the truthfulness and reasonableness of financial statements However, the research also points out some limitations, such as the limited depth of some analyses and the use of supporting technology, which is not yet optimal Therefore, the thesis has proposed some specific recommendations to improve the process, enhance the capacity of auditors, and apply technology to improve the effectiveness of analytical procedures at AASC, contributing

to the overall improvement of audit quality

Kế toán thuộc chương trình đào tạo hệ đại học chất lượng cao khóa 9 của trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh

Em xin cam đoan những nội dung trong Khóa luận tốt nghiệp “Đánh giá việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính – Nghiên cứu tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC” là kết quả nghiên cứu, phân tích, đánh giá của của chính bản thân em với sự hướng dẫn của TS Trần Thị Thu Thủy và các anh chị tại phòng kiểm toán báo cáo tài chính ở Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC Các số liệu, nguồn trích dẫn trong báo cáo minh bạch, được tổng hợp từ các nguồn khác nhau có trích dẫn cụ thể ở phần tài liệu tham khảo Ngoài ra, khóa luận còn tham khảo một số thông tin từ các tác giả và tổ chức khác, tất cả đều có ghi nguồn gốc rõ ràng để thuận tiện cho việc tra cứu và xác minh

Em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về khóa luận tốt nghiệp của mình.

TP HCM, ngày… tháng… năm 2025

Sinh viên thực hiện

Trần Hoàng Anh

viên Khoa Kế toán, trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, những người đã tận tâm truyền đạt tri thức quý báu cho em trong suốt những năm học vừa qua Tiếp theo, em xin bày tỏ lòng biết ơn đặc biệt đến Tiến sĩ Trần Thị Thu Thủy, người đã trực tiếp chỉ dẫn và nhiệt tình giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này

Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC cùng toàn thể các anh chị nhân viên, kiểm toán viên đã nhiệt tình hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để em có thể hoàn thành bài báo cáo này một cách tốt nhất

Do giới hạn về thời gian nghiên cứu, kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế còn nhiều hạn chế, bài khóa luận của em chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong Quý thầy cô và các anh chị dành thời gian góp ý, chỉ bảo để em có thể học hỏi và hoàn thiện đề tài này hơn nữa

Cuối cùng, em xin kính chúc Quý thầy cô dồi dào sức khỏe, gặt hái nhiều thành công trên con đường sự nghiệp cao cả Em cũng xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất đến toàn thể các anh chị tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC luôn mạnh khỏe và đạt được nhiều thành tựu xuất sắc trong công việc

Sinh viên thực hiện

Trần Hoàng Anh

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1

1.1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu tổng quát 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Câu hỏi nghiên cứu 3

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu 4

1.5 Dữ liệu nghiên cứu 4

1.6 Đóng góp nghiên cứu 4

1.7 Kết cấu khóa luận 4

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 5

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 6

2.1 Nghiên cứu trong nước 6

2.2 Các nghiên cứu nước ngoài 8

2.3 Khoảng trống nghiên cứu 10

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 12

CHƯƠNG 3 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

3.1 Cơ sở lý thuyết và khái niệm nghiên cứu liên quan 13

3.1.1 Khái quát về thủ tục phân tích 13

3.1.1.1 Khái niệm về thủ tục phân tích 13

3.1.1.2 Phân loại thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC 14

3.1.1.2.1 Phân tích xu hướng 14

3.1.1.3 Vai trò của thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC 19

3.1.1.4 Trình tự áp dụng thủ tục phân tích 19

3.1.1.5 Phương pháp thực hiện 21

3.2 Phương pháp nghiên cứu 22

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 25

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 26

4.1 Khái quát về Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC 26

4.1.1 Quá Trình hình thành và phát triển 26

4.1.2 Đặc điểm cơ cấu tổ chức 27

4.1.3 Dịch vụ cung cấp 28

4.2 Giới thiệu về thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại AASC 29

4.2.1 Vận dụng thủ tục phân tích trong giai đoạn trước kiểm toán 29

4.2.2 Vận dụng thủ tục phân tích trong giai đoạn thực hiện kiểm toán 30

4.2.3 Vận dụng thủ tục phân tích trong giai đoạn kết thúc kiểm toán 31

4.3 Minh họa về thực tế áp dụng thủ tục phân tích tại công ty Cổ phần AAA được thực hiện bởi Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC 32

4.3.1 Thông tin sơ bộ về công ty AAA 32

4.3.2 Thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC công ty AAA năm 2024 do công ty AASC thực hiện 33

4.3.2.1 Thủ tục phân tích trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán 33

4.3.2.2 Thực hiện thủ tục phân tích trong giai đoạn thực hiện kiểm toán 48

4.3.2.3 Thực hiện thủ tục phân tích trong giai đoạn kết thúc kiểm toán 72

4.4 Khảo sát 10 hồ sơ đã thực hiện kiểm toán 73

4.4.1 Mục tiêu khảo sát 73

4.4.2 Phương pháp, đối tượng và phạm vi khảo sát 73

4.4.3 Kết quả khảo sát 74

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 81

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 82

5.1 Kết luận 82

5.2 Nguyên nhân và đề xuất giải pháp 82

5.3 Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo 84

KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

AASC Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC

Bảng 3.3 Các chỉ tiêu Nhóm tỷ số về hoạt động 17

Bảng 3.4 Các chỉ tiêu Nhóm tỷ số về doanh thu 17

Bảng 3.5 Lựa chọn phương pháp phân tích thích hợp 20

Bảng 4.1 Bảng phân tích số liệu trên Bảng cân đối kế toán (VND) 35

Bảng 4.2 Bảng phân tích số liệu trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (VND) 42 Bảng 4.3 Phân tích biến động Doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ 44

Bảng 4.4 Phân tích biến động Giá vốn hàng bán theo năm 44

Bảng 4.5 Tổng hợp kết quả phân tích sau giai đoạn chuẩn bị lập kế hoạch kiểm toán 46 Bảng 4.6 Phân tích biến động Tiền và các khoản tương đương tiền theo năm 49

Bảng 4.7 Phân tích biến động Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn theo năm 50

Bảng 4.8 Phân tích biến động chi phí trả trước theo năm 51

Bảng 4.9 Phân tích biến động Tài sản cố định năm nay theo năm 52

Bảng 4.10 Thời gian khấu hao của các TSCĐ được công ty AAA sử dụng 53

Bảng 4.11 Phân tích biến động chi phí khấu hao năm nay theo năm 53

Bảng 4.12 Phân tích biến động chi phí dở dang dài hạn theo năm 55

Bảng 4.13 Phân tích biến động Doanh thu hoạt động tài chính theo năm 55

Bảng 4.14 Phân tích biến động Chi phí tài chính theo năm 56

Bảng 4.15 Phân tích chi tiết biến động Chi phí quản lý doanh nghiệp theo năm 57

Bảng 4.16 Phân tích chi tiết biến động Chi phí quản lý doanh nghiệp theo tháng 58

Bảng 4.17 Phân tích biến động Thu nhập khác theo năm 60

Bảng 4.18 Phân tích biến động Chi phí khác theo năm 61

Bảng 4.19 Phân tích biến động doanh thu, giá vốn, tỷ lệ lãi gộp theo năm 62

Bảng 4.20 Phân tích doanh thu theo sản lượng và đơn giá 65

Bảng 4.21 Phân tích chi tiết biến động Chi phí bán hàng theo năm 66

Bảng 4.22 Phân tích chi tiết biến động Chi phí bán hàng theo tháng 68

Bảng 4.23 Tổng hợp kết quả giai đoạn thực hiện kiểm toán 70

tạo nhân viên 30

Hình 4.3 Hướng dẫn việc thực hiện thủ tục phân tích GĐ thực hiện kiểm toán - Tài liệu đào tạo nhân viên 31

Hình 4.4 Hướng dẫn việc thực hiện thủ tục phân tích GĐ kết thúc kiểm toán - Tài liệu đào tạo nhân viên 32

Hình 4.5 Chi phí quản lý doanh nghiệp theo tháng năm 2024 59

Hình 4.6 Doanh thu bán hàng theo tháng năm 2024 60

Hình 4.7 Chi phí bán hàng theo tháng năm 2024 69

Hình 4.8 Doanh thu bán hàng theo tháng năm 2024 69

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Ngày nay, sự cạnh tranh kinh tế giữa các doanh nghiệp trong cùng một lĩnh vực luôn rất gay gắt, và ngành kiểm toán cũng không nằm ngoài quy luật đó Với sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thị trường cùng quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, hoạt động kiểm toán đã trở thành một nhu cầu thiết yếu đối với các doanh nghiệp Trong đó, kiểm toán Báo cáo tài chính được xem là hoạt động đặc trưng và là nền tảng của các dịch vụ đảm bảo trong lĩnh vực kiểm toán nói chung

Kiểm toán BCTC là quá trình kiểm toán viên đưa ra ý kiến về việc liệu báo cáo tài chính

có được lập phù hợp, trên các khía cạnh trọng yếu, với khuôn khổ lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng hay không Đồng thời, kiểm toán viên cũng có thể tư vấn nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp Do đó, các kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán cần thu thập đầy đủ và phù hợp các bằng chứng kiểm toán để làm cơ sở đưa ra ý kiến cho cuộc kiểm toán

Trong thực tế, có nhiều kỹ thuật được sử dụng để thu thập bằng chứng kiểm toán Trong

số đó, thủ tục phân tích là một công cụ quan trọng, hỗ trợ hiệu quả cho việc xem xét và đưa ra phán đoán của kiểm toán viên

Thủ tục phân tích được đánh giá là một thủ tục kiểm toán hiệu quả cao bởi khả năng thực hiện nhanh chóng và chi phí thấp Thủ tục này giúp kiểm toán viên sơ bộ nắm bắt tổng thể về đơn vị được kiểm toán, đồng thời nhanh chóng và hiệu quả trong việc tìm kiếm các bằng chứng kiểm toán chuyên sâu, tiết kiệm thời gian và chi phí Ngoài ra, phân tích còn giúp kiểm toán viên tập trung rõ ràng vào các nghiệp vụ chi tiết Thủ tục phân tích được áp dụng liên tục trong suốt cả ba giai đoạn của quá trình kiểm toán, nhằm đảm bảo sự đồng bộ về số liệu và bằng chứng, từ đó đưa ra kết luận chặt chẽ về Báo cáo tài chính

Khi quy mô và số lượng doanh nghiệp được kiểm toán tăng lên, kèm theo chi phí dịch vụ tăng và sự đa dạng, phức tạp của các loại hình giao dịch, rủi ro phát hiện trong hoạt động kiểm toán cũng gia tăng Các công ty kiểm toán thường gặp phải mâu thuẫn giữa việc đưa ra mức phí hấp dẫn khách hàng và việc duy trì chất lượng dịch vụ cao Đây là một vấn đề nan giải

Do đó, việc nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính có thể giải quyết được thách thức này Một nghiên cứu của Mahathevan (1997) đã kết luận rằng thủ tục phân tích có thể giúp giảm chi phí kiểm toán đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán Thủ tục này là một trong những kỹ thuật kiểm toán quan trọng, giúp kiểm toán viên có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về doanh nghiệp, đồng thời khai thác bằng chứng kiểm toán một cách nhanh chóng, hiệu quả, tiết kiệm cả thời gian và chi phí

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá việc áp dụng các thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính mà Hãng Kiểm toán AASC đang triển khai Thông qua việc nghiên cứu thực tế tại công ty, đề tài này mong muốn làm rõ cách thức Hãng Kiểm toán AASC vận dụng các kỹ thuật phân tích, đối chiếu với các chuẩn mực kiểm toán hiện hành để nhận diện rủi ro và thu thập bằng chứng kiểm toán Tại Việt Nam, điều này có nghĩa là so sánh công việc kiểm toán với Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA), được Bộ Tài chính ban hành dựa trên các Chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA) Từ đó, đề tài sẽ tập trung vào việc chỉ ra những điểm mạnh cần phát huy và những hạn chế cần khắc phục trong việc thực hiện các thủ tục phân tích

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

• Tìm hiểu và mô tả chi tiết quy trình thực hiện, phạm vi áp dụng các thủ tục phân tích khác nhau trong từng giai đoạn kiểm toán, được kiểm toán viên AASC sử dụng

• Đánh giá ưu nhược điểm của quy trình áp dụng thủ tục phân tích và mức độ tuân thủ của KTV tại AASC đối với Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) và các quy định nội bộ liên quan đến thực hiện và tài liệu hóa thủ tục phân tích

1.3 Câu hỏi nghiên cứu

Dựa trên những mục tiêu cụ thể đã được xác định, tập trung vào việc đánh giá quy trình thực hiện, đánh giá mức độ tuân thủ, xác định vai trò và hiệu quả của thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, cũng như nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này, tác giả quyết định đặt ra câu hỏi nghiên cứu cho

đề tài đó là:

Câu 1: Các thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại AASC hiện nay được thực hiện như thế nào?

Câu 2: Quy trình thực hiện thủ tục phân tích tại AASC có những ưu điểm, hạn chế nào?

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các thủ tục phân tích được thực hiện trong kiểm toán tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC Vì tính bảo mật thông tin và quy định của Hãng Kiểm toán AASC, vì vậy tên công ty khách hàng được điều chỉnh thành công ty TNHH AAA

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu thông qua việc tìm hiểu quy trình kiểm toán, giấy tờ làm việc tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC và minh họa hồ sơ kiểm toán của Công ty khách hàng niên độ năm 2024

Đề tài được thực hiện từ ngày 26/04/2025 đến 28/06/2025 Số liệu được phân tích trong bài là số liệu của công ty TNHH AAA từ ngày 01/01/2024 đến 31/12/2024

1.5 Dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp: Tài liệu và báo cáo tài chính tại Công ty AAA được Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC kiểm toán trong niên độ 2024 Ngoài ra còn có những tài liệu nội bộ của Công ty Hãng Kiểm toán AASC cung cấp cùng với đó là những tài liệu được lưu trữ tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC

1.6 Đóng góp nghiên cứu

Đề tài "Đánh giá việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán Báo cáo tài chính" mang lại giá trị thực tiễn trong việc đánh giá về quy trình phân tích áp dụng trong thực

tế tại doanh nghiệp kiểm toán Cụ thể, việc nghiên cứu đi sâu về cách thủ tục phân tích đang được áp dụng tại AASC và đưa ra những đánh giá và đề xuất các kiến nghị giúp AASC nâng cao hiệu quả của quy trình kiểm toán, nâng cao khả năng phát hiện sai sót trọng yếu và cải thiện chất lượng bằng chứng kiểm toán

1.7 Kết cấu khóa luận

Ngoài phần mở đầu thì nội dung báo cáo gồm các phần:

Chương 1: Giới thiệu

Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu trước

Chương 3: Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 5: Kết luận và đề xuất giải pháp

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài "Đánh giá về việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính - Nghiên cứu tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC" Chúng ta đã cùng tìm hiểu về bối cảnh và sự cần thiết của việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng phát triển và quy mô giao dịch phức tạp hơn Chương này cũng đã làm rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cũng như phương pháp nghiên cứu được sử dụng để đạt được các mục tiêu đề ra Việc lựa chọn Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC làm đối tượng nghiên cứu sẽ cung cấp những đánh giá thực tế và khách quan về việc áp dụng thủ tục phân tích trong môi trường kiểm toán chuyên nghiệp tại Việt Nam Những thông tin nền tảng này là cơ sở quan trọng để tiếp tục đi sâu vào các khía cạnh lý luận và thực tiễn của thủ tục phân tích trong các chương tiếp theo

Trên cơ sở những vấn đề đã đặt ra ở Chương 1, Chương 2 sẽ đi sâu vào việc tổng quan các nghiên cứu trước đây liên quan đến thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính Việc tổng hợp và phân tích các công trình nghiên cứu đã được công bố sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện về những lý thuyết, phương pháp và kết quả mà các nhà nghiên cứu trước đã đạt được Điều này không chỉ giúp kế thừa những kiến thức có giá trị mà còn chỉ ra những khoảng trống trong nghiên cứu, từ đó định hướng cho việc phát triển những đóng góp mới của đề tài này Chương 2 sẽ tập trung phân tích vào các nghiên cứu trong nước và quốc tế về định nghĩa, vai trò, các loại hình và hiệu quả của thủ tục phân tích trong quá trình kiểm toán

CHƯƠNG 2 TỔNG QUA CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC

2.1 Nghiên cứu trong nước

Nghiên cứu của (Giang, 2015), “Hoàn thiện việc vận dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp”, đã đề cập áp dụng các thủ tục phân tích như: phân tích xu hướng, phân tích tỷ số, phân tích tính hợp lý với số liệu thu thập được từ tài liệu của công ty khách hàng Từ đó tác giả đã phân tích, đối chiếu, tổng hợp, so sánh và đưa

ra kết luận Bài viết đã đề cập về cách thức vận dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp theo thông tư 200/2014/TT-BTC và theo các chuẩn mực kiểm toán tài Việt năm như VSA 520, VSA 200 Một số hạn chế nhất định vẫn tồn tại vì tính chất đặc thù của từng ngành nghề khác nhau và có những điểm trong thông tư và chuẩn mực kiểm toán tại Việt Nam chưa có quy định rõ ràng Tuy nhiên, qua bài viết tác giả đã phân tích để người đọc có thể thấy đây là những hạn chế cố hữu, khó khăn chung của tất cả những người làm kể toán

Nghiên cứu của (Hân, 2024), “Vai trò của thủ tục phân tích và xác nhận của bên thứ 3 trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty AGS” đã nghiên cứu về thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC Đề tài đã sử dụng phương pháp thu thập và nghiên cứu tài liệu kiểm toán ngoài ra tác giả còn sử dụng phương pháp quan sát kết hợp với mô phỏng để

có thể cho ra được kết quả chính xác, minh bạch nhất Kết quả cho thấy KTV tại AGS đã áp dụng những phương pháp như phân tích hệ số, phân tích tỷ suất và phân tích tính hợp lý trong kiểm toán Tác giả bài viết cũng đã đề xuất nên tập trung hơn vào công nghệ để có thể tối ưu thời gian lẫn chi phí kiểm toán, đồng thời khuyến khích KTV nên sử dụng thêm những phương pháp khác như so sánh với hệ số trung bình của ngành Phương pháp này chưa được KTV áp dụng nhiều vì thời gian kiểm toán còn hạn chế, nhiều ngành nghề chưa có hệ số trung bình chính xác

Nghiên cứu của (Thảo, 2021), “Áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn A&C cũng đã nghiên cứu sâu về thực

hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính Trong bài tác giả đã tìm hiểu và quan sát quy trình áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn A&C, ngoài ra tác giả còn khảo sát các hồ sơ kiểm toán kết hợp với tạo bảng hỏi, đồng thời phỏng vấn trực tiếp các anh chị KTV tại A&C để có thể thu thập thêm thông tin và dữ liệu Trong bài viết cũng đã trình bài rõ về khái niệm, phương pháp thực hiện, ưu và nhược điểm của các phương pháp như: phân tích xu hướng, phân tích tỷ số và phân tích tính hợp lý Bài viết đã nêu rõ được ưu và nhược điểm của việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại A&C, cùng với đó tác giả đã đề xuất Công ty nên có bộ phận nghiên cứu cho từng ngành nghề, để có thể đưa ra số liệu chung của từng ngành nghề nhất định Việc này giúp KTV tiếp cận chính xác hơn với những số liệu chung của những lĩnh vực mà các công ty đang tham gia hoạt động Hạn chế trong việc áp dụng thủ tục phân tích là điều không thể tránh khỏi vì vậy nghiên cứu của (Hà, 2011) đã tiến hành để tìm ra nhược điểm và đề xuất để có thể nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính Tác giả đã

sử dụng kỹ thuật phân tích linh hoạt ở giai đoạn lập kế hoạch, đồng thời phân tích báo cáo luân chuyển tiền tệ, sử dụng các mô hình đơn giản để có thể đi sâu, chính xác hơn

về các xu hướng, biến động, …

Nghiên cứu của (Vũ, 2007) để hệ thống lại các thủ tục phân tích trong quá trình lập kế hoạch kiểm toán Mục đích của bài viết nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán, hạn chế được rủi ro trong quá trình kiểm toán Tác giả nghiên cứu trên học thuyết Marx về Chủ nghĩa duy vật biện chứng cùng với đó là phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh giữa thực tế và lý thuyết Kết quả là phần lớn các công ty Kiểm toán tại Việt Nam đều đã áp dụng thủ tục phân tích nghiêm túc và hợp lý, nhưng có nhiều thông tin khi thực hiện chưa được liên kết với nhau vì vậy tác giả đã đề xuất các công ty kiểm toán cần phối hợp với Nhà nước để có thể cải thiện vấn đề này

2.2 Các nghiên cứu nước ngoài

Khi thực hiện các thủ tục phân tích, kiểm toán viên có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, từ những so sánh đơn giản đến các phân tích phức tạp đòi hỏi kỹ thuật thống

kê nâng cao Theo Viện Kế toán Công chứng Singapore (ISCA, 2014), ba loại thủ tục phân tích thường được sử dụng phổ biến là phân tích xu hướng, tập trung vào việc xem xét sự thay đổi của các chỉ số tài chính hoặc hoạt động theo thời gian để nhận diện biến động bất thường; phân tích tỷ suất, liên quan đến việc tính toán và đánh giá mối quan hệ giữa các khoản mục khác nhau trên báo cáo tài chính để đánh giá hiệu quả hoạt động và tình hình tài chính; và kiểm tra tính hợp lý, tức là ước tính một số dư tài khoản hoặc mối quan hệ tài chính dựa trên các dữ liệu phi tài chính để xác định xem liệu số liệu có hợp

lý hay không

Bên cạnh đó, nghiên cứu của Hirst & Koone (1996) cũng chỉ ra rằng phân tích hồi quy

là một kỹ thuật phân tích tiên tiến được nhiều công ty và kiểm toán viên phỏng vấn thường xuyên sử dụng, giúp xác định và đo lường mối quan hệ định lượng giữa các biến

số, từ đó phát hiện sai lệch đáng kể giữa kết quả dự đoán và số liệu thực tế

Độ tin cậy của các thủ tục phân tích được áp dụng trong kiểm toán báo cáo tài chính chịu tác động của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng những yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán bao gồm: nhận thức và kinh nghiệm của kiểm toán viên, công ty kiểm toán, quy mô khách hàng, và độ tin cậy của dữ liệu được cung cấp (Abidin & Baabbad 2015; Mulligan & Inkster 1999; Senoon 1992; Kritzinger & Barac 2017; Trompeter và Wright 2010; Samaha & Hegazy 2010; ICAEW 2020; Hirst và Koonce 1996)

Bên cạnh các yếu tố đã nêu, các nhà nghiên cứu cũng xác định một số yếu tố chính khác góp phần vào việc tăng cường sử dụng các thủ tục phân tích trong kiểm toán Chúng bao gồm việc áp dụng phương pháp kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro kinh doanh, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, và việc ngày càng chú trọng vào thông tin phi tài chính

trong báo cáo tài chính (Abadin & Baabbab 2015) Những yếu tố này hỗ trợ kiểm toán viên trong việc xây dựng những kỳ vọng chính xác hơn, đóng vai trò là cơ sở để thực hiện các thủ tục phân tích (Trompeter & Wright 2010)

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ rõ tầm quan trọng của thủ tục phân tích xuyên suốt tất

cả các giai đoạn của một cuộc kiểm toán Kiểm toán viên tại Nam Phi thừa nhận rằng các thủ tục phân tích gia tăng giá trị cho cuộc kiểm toán và việc sử dụng chúng sẽ nâng cao hiệu quả kiểm toán (Kritzinger & Barac 2017) Kết quả từ nghiên cứu của Lin & Fraser (2003) cũng chỉ ra rằng, thủ tục phân tích được áp dụng rộng rãi trong thực tế, đặc biệt là tại các công ty kiểm toán lớn và chủ yếu được chú trọng trong giai đoạn cuối cùng của cuộc kiểm toán

Các tài liệu nghiên cứu đã chỉ ra rằng các thủ tục phân tích được kiểm toán viên sử dụng rất đa dạng, từ những phép so sánh tương đối đơn giản đến các kỹ thuật phân tích toán học phức tạp hơn, bao gồm cả các kỹ thuật thống kê nâng cao (Cho & Lew 2000; Mahathevan 1997) Mặc dù các phương pháp định lượng cao cấp có thể mang lại những

kỳ vọng chính xác hơn so với các phương pháp đơn giản, nhưng chúng lại đòi hỏi một lượng lớn dữ liệu lịch sử, xu hướng ổn định, sự quen thuộc với việc lập mô hình và có thể cả việc nhập dữ liệu (Bednarek 2016)

Kiểm toán viên vẫn ưu tiên sử dụng các kỹ thuật xét đoán (so sánh hai điểm) và kỹ thuật định lượng đơn giản (kiểm tra tính hợp lý đơn giản và phân tích tỷ suất) hơn là các kỹ thuật định lượng nâng cao (như mô hình hồi quy) Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc ít sử dụng các kỹ thuật định lượng phức tạp, nâng cao là do sự phức tạp của chúng Các nghiên cứu tại Canada, Úc, Mỹ, Anh, Singapore và Hồng Kông cũng cho thấy các thủ tục phân tích đơn giản được sử dụng rộng rãi hơn so với các thủ tục phân tích phức tạp (Samaha & Hegazy 2010; Mulligan & Inkster 1999)

2.3 Khoảng trống nghiên cứu

Ở những nghiên cứu trước thủ tục phân tích được xem là một trong những thủ tục kiểm toán cốt lõi, được các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và Việt Nam quy định chi tiết về mục đích, phạm vi và phương pháp thực hiện nhằm hỗ trợ kiểm toán viên đánh giá tính hợp lý tổng thể của báo cáo tài chính, phát hiện các biến động bất thường và xác định các khu vực rủi ro tiềm ẩn Mặc dù vai trò của thủ tục phân tích đã được khẳng định rõ nét trong các nghiên cứu trước và trong tài liệu lý thuyết và quy định pháp lý, tính chất cụ thể của quá trình áp dụng thủ tục này trong thực tiễn kiểm toán tại các hãng kiểm toán độc lập lớn ở Việt Nam vẫn chưa được làm rõ một cách toàn diện và có hệ thống Các nghiên cứu hiện hành chủ yếu tập trung vào khía cạnh lý thuyết hoặc đưa ra những nhận định chung về việc áp dụng thủ tục phân tích Điều này tạo ra một khoảng trống nghiên cứu đáng kể, đặc biệt là trong việc đi sâu vào quá trình thực hiện thủ tục phân tích tại các công ty kiểm toán độc lập nói chung và Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC nói riêng

Cụ thể, nghiên cứu trình bày một cách chi tiết các bước thực hiện, những phương pháp

và công cụ mà kiểm toán viên tại AASC đã và đang sử dụng khi áp dụng thủ tục phân tích, cũng như những kinh nghiệm thực tiễn mà họ tích lũy được còn hạn chế Hơn nữa, việc so sánh, đối chiếu những ưu điểm và nhược điểm thực tiễn của thủ tục phân tích được áp dụng tại AASC so với các lý thuyết và quy định chuẩn mực vẫn còn là một lĩnh vực chưa được khám phá sâu sắc Chính vì lý do đó dẫn đến sự thiếu hụt trong việc nhận diện một cách khoa học những điểm mạnh cần phát huy và những hạn chế cần khắc phục trong quy trình hiện tại của AASC

Cuối cùng, do thiếu những phân tích thực tiễn chi tiết, việc đề xuất các giải pháp hoặc góp ý cụ thể nhằm hoàn thiện thủ tục phân tích tại AASC cũng chưa được thực hiện một cách chuyên sâu Do đó khóa luận “Đánh giá về việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính – Nghiên cứu tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC”

sẽ tập trung vào những vấn đề mang lại giá trị học thuật bằng cách bổ sung kiến thức về thực tiễn kiểm toán tại Việt Nam, mà còn cung cấp những thông tin hữu ích và có tính ứng dụng cao giúp AASC nâng cao hiệu quả và chất lượng của các cuộc kiểm toán, đặc biệt là trong việc tối ưu hóa thủ tục phân tích Đề tài sẽ góp phần bổ sung vào các khoảng trống nghiên cứu về việc thực hiện thủ tục phân tích trong các doanh nghiệp kiểm toán nói chung và Hãng Kiểm toán AASC nói riêng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Chương 2 đã cung cấp cái nhìn tổng quan về các nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến đánh giá thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính Qua việc tổng hợp các công trình đã công bố, chúng ta đã nhận thấy sự đồng thuận về vai trò quan trọng của thủ tục phân tích trong việc nâng cao hiệu quả và chất lượng kiểm toán, từ giai đoạn lập kế hoạch đến kết thúc cuộc kiểm toán Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thủ tục phân tích giúp kiểm toán viên hiểu rõ hơn về hoạt động của đơn vị được kiểm toán, nhận diện rủi ro tiềm ẩn và các biến động bất thường, từ đó định hướng các thủ tục kiểm toán chi tiết phù hợp

Trên cơ sở những phân tích về các nghiên cứu đã có ở Chương 2, Chương 3 sẽ đi sâu vào việc trình bày cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đề tài này Chương 3 sẽ hệ thống hóa các khái niệm, nguyên tắc và chuẩn mực kiểm toán liên quan đến thủ tục phân tích, đặc biệt là Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) có liên quan Đồng thời, Chương 3 cũng sẽ trình bày rõ ràng các phương pháp nghiên cứu được

áp dụng, bao gồm phương pháp thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu, và các công cụ hỗ trợ để đảm bảo tính khách quan và khoa học của kết quả nghiên cứu Đây là nền tảng quan trọng để tiến hành phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng thủ tục phân tích tại Công

ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC một cách có hệ thống và logic trong các chương tiếp theo

CHƯƠNG 3 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Cơ sở lý thuyết và khái niệm nghiên cứu liên quan

3.1.1 Khái quát về thủ tục phân tích

Có rất nhiều thủ tục cần phải thực hiện trong đó thủ tục phân tích là một trong nhiều thủ tục cơ bản không thể thiếu mỗi khi thực hiện kiểm toán

Các thủ tục trong kiểm toán cần kết hợp với nhau để có kết quả tốt nhất Một số loại thủ tục có thể kể đến như thủ tục quán sát, thủ tục phỏng vấn khách hàng, các thủ tục kiểm tra và xác nhận, thủ tục tính toán và thực hiện lại và thủ tục phân tích

Sau khi đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu ở cấp độ cơ sở dẫn liệu, kiểm toán viên thiết

kế và thực hiện các thủ tục kiểm toán tiếp theo bao gồm (1) -Thử nghiệm kiểm soát, (2) -Thử nghiệm cơ bản, (3) -Thử nghiệm kép

Thử nghiệm cơ bản được thiết kế nhằm phát hiện các sai sót trọng yếu ở cấp độ cơ sở dẫn liệu bao gồm (i Thủ tục phân tích cơ bản), (ii Kiểm tra chi tiết)

3.1.1.1 Khái niệm về thủ tục phân tích

Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam 520 đoạn A1, định nghĩa về thủ tục phân tích trong kiểm toán là “Việc đánh giá thông tin tài chính qua việc phân tích các mối quan hệ hợp lý giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính Thủ tục phân tích cũng bao gồm việc điều tra, khi cần thiết, về các biến động hoặc các mối quan hệ được xác định là không nhất quán với các thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch đáng kể so với các giá trị dự tính”

Theo VSA 520 tác giả đã cô đọng, tổng hợp từ các nguyên tác và mục tiêu của thủ tục phân tích nhận thấy rằng: thủ tục phân tích là “Quá trình phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm ra xu hướng, biến động bất thường, từ đó tìm hiểu và giải thích nguyên nhân của các biến động này, là tiền đề của việc kiểm tra chi tiết”

Nội dung thủ tục phân tích bao gồm việc so sánh các thông tin tài chính như:

• Giữa thông tin số liệu giữa năm này và năm trước

• Giữa kế hoạch của đơn vị (ví dụ Kế hoạch mua hàng, kế hoạch bán hàng ) với thực tế xảy ra

• Giữa thực tế xảy ra với ước tính hay tính toán lại của kiểm toán viên (Ví dụ Chi phí khấu hao ước tính, chi phí phân bổ )

• So sánh số liệu của đơn vị so với bình quân ngành (ví dụ Tỷ lệ hoàn vốn, tỷ lệ lãi gộp )

3.1.1.2 Phân loại thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC

Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 520 không phân loại thành các phương pháp cụ thể mà chỉ tập trung vào các loại hình so sánh mà KTV cần thực hiện khi áp dụng thủ tục phân tích Cụ thể nghiên cứu của (Dũng, 2019) đã chỉ ra rằng ở Việt Nam đang phân loại thủ tục phân tích thành 3 phương pháp như:

3.1.1.2.1 Phân tích xu hướng

Phân tích xu hướng giản đơn là việc trên sự xem xét quá trình thay đổi của dữ liệu qua thời gian, ví dụ so sánh các số dư tài khoản hay số phát sinh của nghiệp vụ qua các năm Kiểm toán viên thường sẽ so sánh số liệu tài chính giữa năm kiểm toán và năm cần so sánh, hay so giữa các tháng trong kì, hoặc so sánh số phát sinh của các tài khoản cân xem xét Phương pháp này dễ dàng tìm ra các biến động bất thường sơ bộ để đi sâu tìm hiểu nguyên nhân

Phương pháp thực hiện:

Khi phân tích xu hướng, KTV có thể áp dụng các phương pháp sau:

- Tính biến động năm nay nay trước: theo phương pháp này, khi nhận thấy được các biến động lớn, sẽ đi vào tìm hiểu nguyên nhân và thu thập bằng chứng kiểm toán để giải thích các chênh lệch lớn một cách phù hợp

- Sử dụng biểu đồ, đồ thị: biểu đồ hay đồ thị phản ánh một cách trực quan và dễ hình dung sự chuyển động tài chính của một khoản mục hay số dư năm nay và năm trước, giữa các tháng với nhau

3.1.1.2.2 Phân tích tỷ số, tỷ suất

Phân tích tỷ số là việc dựa trên việc xem xét mối quan hệ kinh tế giữa các dữ liệu với nhau dưới hình thức tỷ số để nhận diện những mối quan hệ có tỷ số bất thường, những biến động lớn cần tập trung nghiên cứu Ví dụ số vòng quay nợ phải trả là một tỷ số đo lường mức độ nhanh chóng mà một doanh nghiệp có thể thực hiện thanh toán cho các chủ nợ và các nhà cung cấp mở rộng hạn mức tín dụng

Nếu phân tích xu hướng tập trung vào một khoản mục cụ thể và không đi vào phân tích mối quan hệ của chúng thì phân tích tỷ suất lại tập trung vào mối quan hệ này Trong thực hành kiểm toán, kiểm toán viên thường thực hiện thủ tục phân tích tỷ số thông qua các nhóm tỷ suất về khả năng thanh toán, hoạt động, lợi nhuận, đòn bẩy, giá thị trường…

Phương pháp thực hiện:

KTV sẽ sử dụng phương pháp này qua 3 giai đoạn kiểm toán, thông qua việc sử dụng

số liệu của của khách hàng, các chỉ tiêu trong ngành và tình hình kinh tế thực tế Phương pháp này giúp hiểu rõ về vòng quay hoạt động của doanh nghiệp và các tiềm ẩn rủi ro,

từ đó mở rộng và chú trọng thực hiện các bước thủ tục kiểm toán bổ sung vào những vùng có thể có rủi ro trọng yếu lớn, ngoài ra có thể dự báo về những khả năng hoạt động trong tương lai của đơn vị

Thông thường, KTV có thể sử dụng các tỷ số sau:

- Nhóm tỷ số về khả năng thanh toán cho biết khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của đơn vị

Bảng 3.1 Các chỉ tiêu Nhóm tỷ số về khả năng thanh toán

- Nhóm tỷ số về cơ cấu tài chính: Cho biết cơ cấu Tài sản, Nợ và Vốn chủ sở hữu trong báo cáo đơn vị Tỷ số này giúp kiểm toán viên đánh giá ban đầu về tình hình tài chính của đơn vị đồng thời đánh giá tính hợp lý và đúng thời điểm của các khoản vay và chỉ phí lãi vay từ đó giúp đánh giá khả năng chi trả nợ phải trả, xem xét về khả năng hoạt động trong tương lai hoặc cảnh báo về tình hình vay nợ quá mức của đơn vị

Bảng 3.2 Các chỉ tiêu Nhóm tỷ số về cơ cấu tài chính

Tỷ số thanh toán lãi vay Lợi nhuận trước thuế và lãi vay/lãi vay

Tỷ số thanh toán hiện hành Tổng tài sản /Nợ ngắn hạn

Tỷ số thanh toán nhanh (Tài sản ngắn hạn - Hàng tồn kho)/Nợ

ngắn hạn Tỷ số thanh toán ngắn hạn Tải sản ngắn hạn/Nợ ngắn hạn

Tỷ số thanh toán bằng tiền Vốn bằng tiền và các khoản đầu tư ngắn

hạn/Nợ ngắn hạn

- Nhóm tỷ số về hoạt động: Cho biết khả năng các nguồn lực phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh đã tạo ra doanh thu của đơn vị Các tỷ số này cũng được sử dụng trong cả ba giai đoạn của quá trình kiểm toán Kiểm toán viên sẽ so sánh những tỷ số này với bình quân ngành để tìm ra điểm bất thường của đơn vị

Bảng 3.3 Các chỉ tiêu Nhóm tỷ số về hoạt động

quân Vòng quay nợ phải thu KH Doanh thu thuằn/Số dư nợ bình quân

nợ phải thu KH

Số ngày thu tiền bình quân 365/Số vòng quay nợ phải thu trong

năm Hiệu suất sử dụng tài sản cố định Doanh thu thuần/Tài sản cố định

- Nhóm tỷ số về doanh thu: Phản ánh hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu và khả năng dùng vốn tạo ra lợi nhuận của đơn vị Các nhóm tỷ số này thường được dùng trong giai đoạn lập kế hoạch giúp KTV nhận diện những vùng rủi ro tiềm ẩn về doanh thu

và lợi nhuận

Bảng 3.4 Các chỉ tiêu Nhóm tỷ số về doanh thu

bán)/Doanh thu thuần Lợi nhuận trên tài sản ROA Lợi nhuận sau Thuế/Tổng tài sản

Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ROE Lợi nhuận sau Thuế/Vốn chủ sở hữu

3.1.1.2.3 Phân tích tính hợp lý (Phân tích dự báo)

Là phương pháp tính toán ước tính dựa trên các thông số có sẵn (kể cả dữ liệu tài chính

và dữ liệu phi tài chính) nhằm đưa ra một ước tính của KTV về số dư hay số phát sinh trong năm của các khoản mục so với giá trị ghi sổ thực tế của đơn vị nhằm phát hiện các chênh lệch bất thường trọng yếu cần hoài nghi Phương pháp này sẽ đạt hiểu quả tối ưu hơn khi áp dụng trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hơn là Bảng cân đối kế toán

Phương pháp thực hiện:

Có hai phương pháp ước tính:

- Ước tính giá trị của chỉ tiêu trong năm hiện tại dựa trên số liệu của chỉ tiêu đó ở năm trước dựa theo những thay đổi trong năm”, ví dụ như:

• Ước tính doanh thu bán hàng trong năm hiện tại dựa trên doanh thu năm trước và những thay đổi về đơn giá, sản lượng, tình hình kinh tế…

• Ước tính chỉ phí khấu hao TCSĐ năm nay dựa vào chỉ phí khấu hao năm trước, giá trị khấu hao tăng (ứng với TSCĐ tăng) và giá trị khấu hao giảm (ứng với TCCĐ thanh lý) trong kỳ

- Xây dựng mô hình ước tính với những biến số liên quan, ước tính số phát sinh khoản mục bằng cách kết hợp với một số tài khoản hay khoản mục khác có liên quan ví dụ như:

• Ước tính chi phí lãi vay bằng cách lấy số dư nợ vay nhân với lãi suất bình quân

• Ước tính chi phí tiền lương năm nay bằng cách đối chiếu trên tiền lương năm ngoái cùng với những biến động của doanh nghiệp trong năm như cắt giảm lương, giảm nhân sự hay lương tương ứng với doanh thu theo sản phẩm

• Ước tính chi phí bán hàng và doanh thu bán hàng dựa theo đơn hàng, sản lượng bán,

KTV nên phối hợp càng nhiều biến số độc lập có liên quan với nhau, sẽ cung cấp nhiều thông tin hơn dẫn đến các ước tính đáng tin cậy hơn và vì vậy dự đoán của KTV sẽ càng đúng đắn hơn

3.1.1.3 Vai trò của thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC

Dù nó đơn giản và ít tốn kém chi phí, nhưng thủ tục lại phân lại đóng vai trò cơ bản là tiền đề cho các thủ tục tiếp theo của cuộc kiểm toán

• Thủ tục phân tích giúp cho KTV nhìn nhận tổng quát về nguồn lực của đơn vị và tình hình thực tế diễn ra trong kỳ của khách hàng thông qua việc nhận định sơ bộ Báo cáo tình hình tài chính và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

• Nhận diện được những tăng giảm bất thường, nhằm xác định các khoản mục có rủi ro trọng yếu Dựa vào đó, kiểm toán viên xác định được các thủ tục kiểm toán tiếp theo, quyết định nên lan rộng các thử nghiệm cơ bản hay thu hẹp chúng một cách phù hợp

• Đánh giá sơ bộ được tình hình tương lai hoạt động của khách hàng Các kết quả

từ quá trình phân tích dữ liệu và đặc biệt là tỷ suất, KTV có thể thấy được khả năng sinh lời, khả năng trả nợ, thu nợ, của doanh nghiệp và các dấu hiệu về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp

3.1.1.4 Trình tự áp dụng thủ tục phân tích

Bước 1: Lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp

Phụ thuộc vào xét đoán của KTV như là tùy vào vị trí khoản mục trên BCTC, KTC có thể lựa chọn một trong ba phương pháp hoặc kết hợp chúng với nhau, cụ thể là:

Bảng 3.5 Lựa chọn phương pháp phân tích thích hợp

Phân tích xu hướng

Phân tích tỷ suất Phân tích dự báo

Báo cáo

HQHĐKD

Tuy nhiên KTV có thể linh hoạt trong việc chọn phương pháp phân tích phù hợp, có thể trong một trong các phương pháp hoặc kết hợp nhiều loại

Bước 2: Đưa ra mô hình để dự đoán những số liệu tài chính hay những xu hướng về số

liệu tài chính và số liệu hoạt động

Vấn đề này bao gồm những công việc sau:

• Xác định các biến tài chính và các biến phí tài chính cũng như mối quan hệ có thể dự đoán được giữa hai loại biến này

• Đưa ra mô hình để kết hợp thông tin

Bước 3: Xem xét tính độc lập và mức độ tin cậy của dữ liệu

Khi đánh giá tính độc lập và độ tin cậy của dữ liệu, KTV cần xem xét:

• Nguồn gốc dữ liệu là xuất phát từ bên trong hay bên ngoài đơn vị

• Nếu là bên trong đơn vị thì liệu thông tin đó có độc lập với người chịu trách nhiệm cho kết quả do kiểm toán viên đạt được thông qua thủ tục phân tích hay không

• Dữ liệu thu thập trong năm nay và năm trước đã được kiểm tra và điều chỉnh theo các cuộc kiểm toán trước đó hay chưa

Bước 4: Đối chiếu kết quả ước tính của KTV với dữ liệu của đơn vị

Nếu mức chênh lệch giữa số liệu ước tính kiểm toán ước tính lại với số liệu trên sổ sách thấp hơn mức sai lệch cho phép (không trọng yếu) thì KTV có thể chấp nhận được khoản mục đó Ngược lại, nếu mức chênh lệch giữa số liệu ước tính kiểm toán ước tính lại với

số liệu trên sổ sách xấp xỉ hoặc lớn hơn mức sai lệch cho phép (trọng yếu) thì KTV phải tìm cho được nguyên nhân dẫn đến tình trạng chênh lệch này

Bước 5: Đánh giá các bằng chứng kiểm toán thu thập được (kết luận)

- Đối với những khoản mục có chênh lệch nhỏ hoặc có biến động, chênh lệch bất thường nhưng đã có lời giải thích hợp lý phù hợp với hệ thống KSNB, hệ thống thông tin và các vấn đề khác thì coi như KTV đã thu thập được một bằng chứng kiểm toán cho khoản mục đó và thủ tục phân tích đã đạt được mục đích của nó

- Đối với những khoản mục có chênh lệch, biến động bất thường, chưa có lời giải thích hợp lý KTV sẽ nghi ngờ về độ tin cậy, rất có thể khả năng xảy ra sai sót, gian lận ở khoản mục này và gia tăng các thử nghiệm chi tiết đối với khoản mục này Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 520 quy định: “Trường hợp quy trình phân tích phát hiện được những chênh lệch trọng yếu hoặc mối liên hệ không hợp lý giữa các thông tin tương ứng, hoặc có chênh lệch lớn với số liệu dự tính, KTV phải thực hiện các thủ tục điều tra để thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp”

3.1.1.5 Phương pháp thực hiện

Trong lĩnh vực kiểm toán, các chuẩn mực nghề nghiệp đã nêu rõ về phương pháp thực hiện thủ tục phân tích Cụ thể, Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) số 520 - "Thủ tục phân tích" (dựa trên ISA 520) quy định như sau:

"Thủ tục phân tích là việc đánh giá thông tin tài chính thông qua việc phân tích các mối quan hệ hợp lý giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính Thủ tục phân tích bao gồm cả việc điều tra các biến động và các mối quan hệ đã được xác định là không nhất quán với các thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch đáng kể so với giá trị dự kiến." Để có cái nhìn trực quan hơn tác giả đã chia các giai đoạn bao gồm các bước sau:

- Thiết lập các kỳ vọng: Quá trình phân tích bắt đầu bằng việc thiết lập các kỳ vọng, nghĩa là các dự đoán về số liệu trên báo cáo tài chính căn cứ vào những hiểu biết của kiểm toán viên về môi trường kinh doanh, ngành nghề, kế hoạch chiến lược và những rủi ro liên quan Ví dụ, kiểm toán viên được biết về tình hình cạnh tranh thuận lợi trong ngành và chiến lược mở rộng thị trường qua các đợt khuyến mãi lớn, do đó dự đoán doanh thu sẽ tăng trưởng và chi phí bán hàng sẽ tăng lên Các dự đoán này được so sánh với các thông tin trên báo cáo tài chính chưa kiểm toán của đơn vị để đánh giá khả năng

có sai sót trọng yếu trong doanh thu hoặc chi phí bán hàng

- Thực hiện phân tích dữ liệu Bước kế tiếp của quá trình phân tích là thực hiện một số thủ tục phân tích, như phân tích xu hướng và phân tích tỷ số dựa trên các dữ liệu chưa được kiểm toán của đơn vị

- So sánh với kỳ vọng Nếu tồn tại những khoản mục, nghiệp vụ, tỷ số bất thường chỉ ra những khu vực có rủi ro cao trên báo cáo tài chính đòi hỏi phải phân tích sâu hơn Điều này sẽ ảnh hưởng đến những bước kiểm toán tiếp theo để nhận dạng rủi ro Ví dụ, tình hình cạnh tranh gay gắt trong ngành nghề do nhiều đối thủ cạnh tranh tham gia thị trường nhưng doanh thu vẫn tăng trưởng trong khi doanh nghiệp không hề thực hiện bất kỳ chính sách cạnh tranh nào Kiểm toán viên sẽ đánh giá có thể có rủi ro có sai sót trọng yếu tại các khoản mục doanh thu và nợ phải thu khách hàng

3.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong bài nghiên cứu này phương pháp được áp dụng là phương pháp định tính Cụ thể hơn tác giả áp dụng nghiên cứu tình huống thực thế còn được gọi là phương pháp nghiên cứu điển hình Bằng phương pháp này có thể mô tả quy trình đánh giá việc thực hiện các thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC được nghiên cứu tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, đồng thời xác định vấn đề và mở rộng nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu định tính này, tác giả đã áp dụng một số phương pháp thu thập

dữ liệu và phân tích sau:

Phương pháp thu thập, nghiên cứu tài liệu: Tác giả đã đọc và nghiên cứu các chuẩn

mực kế toán và kiểm toán Việt Nam, cùng với đó là các quy định, văn bản hướng dẫn của Thuế và những cơ quan quản lý nhà nước có liên qua đến kiểm toán Ngoài ra tác giả còn nghiên cứu các tài liệu về thủ tục phân tích như: VSA 520, VSA 315, VSA 330 cùng với đó là những bài nghiên cứu khoa học, luận văn về chuyên đề thủ tục phân tích Điều này giúp tác giả có một cơ sở lý thuyết vững hơn để có thể đọc hiểu các tài liệu kiểm toán về thủ tục phân tích

Ngoài ra, tác giả còn xem các hồ sơ kiểm toán của công ty TNHH AAA của năm 2024 và năm 2023, việc này giúp tác giả nhận thấy những điểm cần lưu ý, các thay đổi của công ty

Tác giả đã tham khảo các tài liệu sau:

- Chuẩn mực kế toán Việt Nam: VSA 315, VSA 330, VSA 520

- Tài liệu nội bộ do Hãng Kiểm toán AASC cung cấp

- Thông tư 200/2014/TT-BTC

- Hồ sơ kiểm toán Công ty TNHH AAA năm tài chính 2023 và năm tài chính 2024

Phương pháp quan sát: Trong quá trình kiểm toán tại công ty TNHH AAA, tác giả cần

thực hiện quan sát để có thêm dữ liệu khi thực hiện những thủ tục phân tích Dựa vào đó

có thể đánh giá các thủ tục kiểm toán có đáp ứng được mục tiêu kiểm toán hay không Phương pháp này cũng khá hữu ích bởi vì lý thuyết và thực tế thường sẽ khác nhau, phương pháp này sẽ giúp tác giả có cái nhìn trực quan về vấn đề và tìm ra mối liên kết giữa lý thuyết và thực tế

Phương pháp khảo sát các hồ sơ kiểm toán: là thực hiện tổng hợp các hồ sơ kiểm toán

để đánh giá xem việc thực hiện các thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC có tuân thủ chuẩn mực quy trình kiểm toán tại AASC hay không Bên cạnh đó, việc này còn nhằm đưa ra kết quả chính xác và khách quan, đồng thời hỗ trợ tác giả việc đưa ra những đề

xuất nếu việc áp dụng thủ tục tại AASC chưa được tối ưu Phương pháp này đáp ứng cho câu hỏi nghiên cứu “Các thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại AASC hiện nay được thực hiện như thế nào?”

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Chương 3 đã cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu được sử dụng để đánh giá về việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính Tác giả đã đi sâu vào vai trò, mục đích, và các kỹ thuật phân tích được áp dụng trong kiểm toán, từ đó làm rõ tầm quan trọng của việc thực hiện hiệu quả các thủ tục này để nâng cao chất lượng và hiệu quả của cuộc kiểm toán Các phương pháp nghiên cứu định tính đã được trình bày chi tiết, đảm bảo tính khách quan và khoa học cho nghiên cứu Những nền tảng lý thuyết và phương pháp luận này sẽ là cơ sở vững chắc để phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng thủ tục phân tích tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC trong chương tiếp theo

Tiếp nối những cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu đã được trình bày, Chương

4 sẽ đi sâu vào kết quả nghiên cứu và thảo luận về việc thực hiện thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC Chương này sẽ trình bày một cách chi tiết các phát hiện từ quá trình khảo sát và phỏng vấn, từ đó đánh giá thực trạng áp dụng các thủ tục phân tích, những ưu điểm đạt được cũng như những hạn chế còn tồn tại Bên cạnh việc trình bày kết quả, chương 4 cũng sẽ tiến hành thảo luận, so sánh các phát hiện với cơ sở lý thuyết đã nghiên cứu, đưa ra những phân tích sâu sắc về nguyên nhân của các vấn đề và tiềm năng cải thiện Đây là chương trọng tâm, tổng hợp các dữ liệu thực tế để cung cấp bức tranh chân thực về việc áp dụng thủ tục phân tích tại một doanh nghiệp kiểm toán cụ thể

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Khái quát về Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC

4.1.1 Quá Trình hình thành và phát triển

- Tên tiếng Việt: Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC

- Tên quốc tế: AASC Auditing Firm Company Limited

- Tên viết tắt: AASC., Ltd

- Mã số thuế: 0100111105

- Địa chỉ: Tầng 03, Tòa nhà Galaxy 9, Số 9 Nguyễn Khoái, Phường 01, Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

- Ngày thành lập: 25/07/2007

- Người đại diện Trần Trung Hiếu

- Quản lý bởi: TP Hồ Chí Minh - VP Chi cục Thuế khu vực II

- Hình logo: Theo nguồn từ website của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC

Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, tiền thân là Công ty Dịch vụ Tư vấn Tài chính

Kế toán và Kiểm toán thuộc Bộ Tài chính, đã trải qua quá trình phát triển liên tục và trở

Hình 4.1 Logo Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC

thành một trong những tổ chức kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC là thành viên của HLB Quốc tế, một mạng lưới kế toán và tư vấn toàn cầu

- Sự mệnh: Cung cấp các dịch vụ đảm bảo chất lượng cho nhà đầu tư, cơ quan quản lý… thông qua đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm, trình độ và đạo đức nghề nghiệp Hoạt động của AASC hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và cơ hội phát triển cho toàn bộ nhân viên của Hãng

- Tầm nhìn: “Hãng kiểm toán hàng đầu Việt Nam” - Điều này thể hiện khát vọng của AASC trong việc không ngừng phát triển, nâng cao chất lượng dịch vụ, khẳng định vị thế dẫn đầu trong ngành kiểm toán tại Việt Nam

- Giá trị cốt lõi: Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC luôn chú trọng xây dựng hình ảnh dựa trên 6 yếu tố: Minh bạch – Độc lập – Am hiểu – Tin cậy – Bền vững, trong đó giá trị cốt lõi là MINH BẠCH

Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC là một trong hai tổ chức đầu tiên được cấp phép

và lớn nhất tại Việt Nam, chuyên cung cấp các dịch vụ trong lĩnh vực kiểm toán, tư vấn tài chính, kế toán, thuế, thẩm định giá và các dịch vụ khác theo quy định của pháp luật Hiện nay, công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC có trụ sở chính tại Hà Nội và chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh và Quảng Ninh

4.1.2 Đặc điểm cơ cấu tổ chức

Theo nguồn thông tin từ website của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, tính tới thời điểm hiện tại có đội ngũ cán bộ trên 500 cán bộ, kiểm toán viên, kỹ thuật viên, trợ

lý kiểm toán, được đào tạo đại học và trên đại học chuyên ngành tài chính, ngân hàng,

kế toán kiểm toán ở trong nước và ngoài nước Trong đó có gần 80 KTV được cấp chứng chỉ kiểm toán, 8 KTV có chứng chỉ ACCA, 1 KTV có chứng chỉ CPA Hoa Kỳ, 3 KTV

có chứng chỉ CPA Úc, 31 Thẩm định viên quốc gia về giá và rất nhiều cộng tác viên bao gồm các giáo sư, tiến sỹ, kiểm toán viên

Công tác tổ chức kiểm toán tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC được xây dựng dựa trên các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và quốc tế, đảm bảo tính chuyên nghiệp, độc lập và hiệu quả

Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC có cơ cấu tổ chức bộ phận kiểm toán rõ ràng, phân chia theo các phòng ban chuyên môn, đảm bảo sự chuyên sâu và hiệu quả trong từng lĩnh vực Các bộ phận này bao gồm các kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm dày dặn, được đào tạo bài bản về các chuẩn mực kiểm toán và pháp luật liên quan Hãng Kiểm toán AASC luôn chú trọng vào việc xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, có đạo đức nghề nghiệp, đảm bảo tính độc lập và khách quan trong quá trình kiểm toán

4.1.3 Dịch vụ cung cấp

Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC là một trong những công ty kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC cung cấp nhiều dịch vụ chuyên nghiệp trong lĩnh vực kiểm toán, tư vấn và kế toán, nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng và góp phần vào sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam Chức năng

và nhiệm vụ của AASC rất đa dạng, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng phức tạp của thị trường tài chính và doanh nghiệp

- Dịch vụ kiểm toán: Đánh giá tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính, đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực kế toán và pháp luật

- Dịch vụ kế toán: Cung cấp các dịch vụ kế toán trọn gói, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí

- Dịch vụ tư vấn: Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính, lập kế hoạch tài chính, huy động vốn