Luận văn vài nét về vai trò của hoạn quan trong ngoại thương thế kỷ xvii

Bai viết này bắt đần giới thiên và đối chiếu những, " nước ngoài và trong nước về một hoạn quan - Văn T.ÿ hầu3⁄JDƒ#, sau đó khảo sát thêm hành trạng hoặc vị bá của các hoạn quan trong

Trang 1

2B NHM Vi NAM 0c THEO SNH HUCNC UBN NCANH

Vậy hoạn quan chiếm vị trí và vai trị cụ thể như thế nào? Nghiên

cứu chính trị thời Lê Trung hưng chưa được tiến hành sâu Mặc đù những cơng trình nghiên cứu trước đây nhận định rằng hoạn quan

đồng vai trỏ quan trọng trong nhiều hnh vực, đặc biệt là ở ngoại thương,

nhưng chưa được thành cơng ở vị trí và vai trả của họ trong cầu tric

h nước ngồi, đặc biệt là sử liệu phương Tây Việc nghiên cửu ngoại

thương đỗi với Nhật Ban cũng mang tính chất đĩ, hơn nữa là thiếu khảo

1 AVH&FACHAP=Assoviation ot Vieunuese Histusiane and People’s Adtsisistrative

‘Connuitice of Hai Hung Pravin 1994: Blas Pied: the Coneter of buteraaborad! Commerce fee, XVI) RVING eruturies Hanox: Tlie Cao prabishers

2 Ching ta.cé nhidu cong trình nghiên cứu vẻ lịch sữngoạithường Việt Nam [Thành Thể

_Vý, Nggạt thương Vệt Nam Hồi thế kỹ XVI, XVIH sâ đẫu XIX, Nxb Sử học; AVTT&PACTIITE sdd, 1994), Lick sử ngoại giao Nhật ~ Việt oa lich sit avd dich Chau An tiuyen [Rin, Eiken

8l: THƯESME HO e2 MfEI tấUP CAGE quem WE ta Doug Dàny tả Nhật

Bâu, Nsb [izmbeu, 1943), Twao, Seichi, 3L, + (ATRL ABE 2

bảo Tiiểu Tiểu, số ư, 1944): lwao, Seiichi z [3i #4 bo 0121 #

}|312kBỀ, [Nhnến cứu hịch sứ mẫu dịch Châu Ất Huyền, bàn twa, Yosh Kola,

1085), Nagaznmi, Yole JVRÉT, ‹ [ZSH/BR| #7 X-fi (Luiu Ân Hage, WON), ize sử gore gu Việt Man: sơ Hà Lan tí IBmd WE, Lo Cons ences

ef Chadeckine, BEFEO 36, pp 97 196/32, 1937 38,pp TÀI 235 Nhgazani, Volm :

HART: IAM Aa ba Bosh) Phe eS TEE

SÍÍ 8 pp.Al 46 Gề ngoại Hang Nhật Bến - Đồng Ngồi stam thé Gf 12 Nién bei

nghiên cứu cao học, Đại học Josai 8, 1997); Kalo, Puchi tik, [ |-|s5t#O#EjErlE 7

Coto] TRAE AERA) 3 pp.l—2L (Sựđầm phần vớt Nhật Bản của

“Cơng ty An Bo Ha Lan và lưới chuyến thơng tin trong giữa thể kỷ 17 Kỷ yêu nghiên

“cửa Viện biên soạn sử: liệu, ĐITTII Tokyo, 56 3, 1993)}, về lịch sứ truyền đạo Thiên Chúa giáo |GonolRiashi #W-LEU, [7 SARA GRE RS be eo ates

5 TAS) 0-4 pp 91 113 (Syrbat dds aruyen gato Ding Ngồi của Dịng Tên Kha Nhật Dau, tap chi Shignku, 36 60 —4, 1991), Gonoi, Takash ABEL [ALTE

EAT EKA Soh se “lŒ | [R®ASLRSẤW Y7i4L&] 3 pp

125-139 (Bao cáo của hộis$ Dịng Tên kătu Nhật Bản, răn 1626 Kỷ yêu nghiên cứu

Viện biên soạn sứ liêu, Đại học Tổng hợp Tokyo, số 3, 1993) Gonoi, Tikashi 23°71

Mụ 2= x@nbệom>7s33 va RBBE ——HEORlừe Fy3 S22

+^2.2|# b9 ——] [REESE] 108-5 (Congregdo cia phi hei vin Dong Tén và tầng lớu hố — nuối quan hệ giữa Loneluubu ở Nhất Bán và catechist (truyền đạo sỹ)

Sing Ngodi ShlgskuZasshi số 10% 3, 1994) Nguyễn Văn Kiện, Sự du rp eva der

“Thiệu Chia giáo vào tết Nam tử thế ký XVIđên thế ký XIX, Mi Khhơa luục lịch sứ Việt Nam,

“Trung tần DNESCO ldo tơn vã thất tiến văn lsui dân tộc Việt Nam, Hã Nội, 2001],

Trang 2

góc độ lịch sử Nhật Dân Song những công trình nghiên cứu sử dụng sử

hệu phương Tây đưới đây cho rằng hoạn quan đồng vai trỏ quan trọng,

trong ngoại thương Việt Nam, nhưng ít quan tâm đến bản thân những haạn quan và chưa có liên hệ đầy đủ vái nghiên cứu chính trị Hơn nữa, nguễn sử Hiệu phương Tây có nhưng hạn chế, nhất là hiên quan đến các nhân vật

Ở Nhài Dân, chỉ có ông Wada Masahiko đã khảo sát và giới thiệu hoạt động cụ thể của các hoạn quan từ Cổ đại đến đẫu nhà Nguyễn qua các chính sử Việt Nam [như công trình của Wada các năm 1976, 1977, 1978]

Giai đoạn ông Wada, nhà sử học phải dựa hoàn toần vào chính sử Ï nay chúng ta thu được nguồn tài liệu nhiễu hơn vì sự biển đổi tình hình

hank được sâu

hom Bai viết này bắt đần giới thiên và đối chiếu những, " nước ngoài

và trong nước về một hoạn quan - Văn T.ÿ hầu3⁄JDƒ#, sau đó khảo sát

thêm hành trạng hoặc vị bá của các hoạn quan trong lịch sử chỉnh trị nhà

Lé Trung hung thé ky XVI

2 Ngoại thương và hoạn quan: trường hợp Văn Ly hấu

'Văn Lý hẳu là một nhân vật lịch sử đặc biệt vì thông tin về ông được

tim thay từ các sử liệu Nhật Dản, lriểu Tiên và Việt Nam Những nhà nghiên

cứu Nhàt Bản đã từng kháo sal Van Ly hau trên sử liêu Nhật Bản Theo đó,

Van Vy hau két hop him nghị với một Suminekura, một thương gia lớn và nổi tiếng ở Nhật Ban Sit lian sớm nhất về Văn I ý hầu là Trần thức tài thư

BRIBE (bite thư của Trắn) có niên đại ngày 26 thắng 3 Hoằng Định năm thứ (1606) Ông Trần là một quan viên có tước Nghĩa Lương nam šŠ ft 8} và

làm việc cho Văn Lý hẳn Theo bức thư này, Văn Lý hẳn xác nhận Jai quan

hệ với ông 3uminokura và cho phép mậu dịch ở Nghệ An Dựa vào bức thư này C8 Hayashiya nhận định, Văn Lý hầu lầ người phụ trách ngoại thường,

ở Nghệ Anh Báng 1 là danh mục của quan viên bên Việt Nam trong những

bức thư ngoại thương và ngoại giao giữa Nhật Ran và Việt Nam được giữ gìn

1 Chữ “Thức ;§ không phải là tên riêng mả là một từ xưng hô cửa quan lại

2 Hayashiya Tatsusaluro ZI [fHRTBLS Z9] EWHBDV (Suuinelewa

Ryan va da Hỗ đồ Nhà sách Henduna, 1944,t043 Ø4)

[327

Trang 3

2B NHM Vi NAM 0c THEO SNH HUCNC UBN NCANH

tại Nhật Bânt Ở tài liệu số 4 “An Nam quốc Văn Lý hẳn đại thư | FLX

Ng A) “, Văn Lý hầu cứu giúp tầu đấm của Suminokura với Thư quận công (Nguyễn Cảnh Kiến) và Phò mã Quang Phú hầu”,

An Nam quéc Nghé An xứ Tổng th

hau gii thy cho Sozaemon, tức em trai hạm lường và họ tên của muỗi sân người theo sau Tổng số bị đắm là I05 người Vĩ Quan viên ở bản xứ (Nghệ An) Dại đê đường Iiữu phủ Thư công, Văn Lý hấu và Phò mã quan Quang,

giám Chường giám sự Văn lý

Thú hẳn đều muến ban chia công đức, nên thương xót tình trạng đối ăn

ở nước ngoài xa xôi đóng góp tiễn và cứu giúp để đi lên kinh đô gấp vua

chúa và trình bày tình trạng của mảnh Đức công của Chúa to lớn cho lương,

y, Dại đỗ dường Thư

1, cho phép về nước, để thưả mãn tính công đức đần

tiên, Nay gửi thư và cho phép về nước Nhật Dàn Ngày tháng hai, Hoằng Định nàm thứ mười một

thực và quan áo thì thật là hạnh phúc V ng và

các quan viên đồng,

Sử liên cuấi cùng có tân Văn lý hẳn là bức thư của 8uminekura

Haruyuki #8 # È-È (tên khác là Hồi địch đại sứ ty Tình thuận Tử Nguyên

BISA (fa) TUƯẾ ƒ7u] ngày mông 3, tháng Giêng, Khánh Trường năm thứ

TZ (1612) (số 5 của bảng 1) nên Văn I ý hẳu trú xử Nghệ An và phụ trách

ngoại thương đối với Nhật Bản ít nhất khoảng năm 1605 - 1612 Về quan

chức của Văn Lý hẳu trong các sử hệu Nhật Bản (xem bằng 1) khả tương bự

nhưng không ghỉ tên riêng, Van Ly hau cung xuất hiện trong sử liệu Tiểu Tiên Đó là ghi chép của một người có tên Triệu Hoàn Bích #35, vấn là một tù nhân Triều Tiên

khi Toyotomi Hideyoshi xâm lược nước này Người này đã ba lẫn sang Việt Nam bằng Châu Ấn thuyền đầu thế kỷ XVIL Trong này nói rằng:

Nước An Nam cách Nhật ba vạn bảy thiên lý đường biển Khối từ

Satsuma qua Chương Châu và Quảng Đăng của Trung Quấc rồi đến huyện

1_ Tăng này không sưa lâm tất cả nguờn Việt Na cá hên quan đến ngoại thương Nhậi

hy hầu hếi bức thưirong, Cialban Tausho cũng, được lìm má trong Tkokut Những người muồn nghiễn cứu Lừ góc độ văn bản học phải xem

‘Tkoku Nikki vi cudn nay là mội trong, những, Wai ligu của Gaiban Tsusho

2 ‘Thu quin công cũng ở số 1, Quảng Phú hầu là người trong số 2 Theo điều mùa Thị,

tháng tấm abun, mer At Mido (Hoằng Định) thủ 16 (1615) trong TT [Tada 1986-88:

930] (TI-NYVH thi tháng #), Thư quận công là Nguyễn Cảnh Kiến, nưệt võ thần cứ thể lực, quê tai luyện Nam Đường ở Nghệ Án Củn theo Eiướn Châu ký, Quảng Phú

Bầu tên là Nguyễn Cảnh Hà, cơn thứ hai của Nguyễn Cảnh Kiến, con xổ của Bình Ai 'Vương Tranh Tu [Tiần Khánh Hạo ct ái 195A Tới TE8,264 63|

328 |

Trang 4

Pri eal 1658-a T658~b 1660 1667

a See

Trang 5

28 NăM VIỆT Naa Hoc THEO BINE HUONG LEN NGAGE

đất để cho hai chùa và sáu thêm trong Trần công bí là B5 mẫu 8o với sự lệ ở

Kinh BẮc mã tác giả Phạm Thị Thuờ Vĩnh sưu tập thì không thấy được sự lệ

nhiều han Việc tham đự ngoại thương chắc chấn đồng vai tes qnan trong

âm mưu phản nghịch" Nay tôi xin được giới thiện một đạo sắc đã bổ nhiệm

có niên đại Phúc Thái năm thứ B (1647)

(OLAS BRAK © 5]fA(02JEE/P RE - RAE - fHWf(5[03JEE

EDs Ps + RC, B04 MB WIS + MATOS REA ERE TA - EJ

AS + PER + (OGMERLCREAE RHEE 3], fEBEI0ZIRSTEWW, ABSA F[BEETI

|08|SE#EEEZh, f3 |09|ff, 5./S1#E@?548|10|X-E - nliỗf SAB: ERE - RIA ER thớt, ALIAS, [SHER HELA ÄIM H[ríi Z '§T

Đây là đạo sắc cho Vũ Văn Trình thăng cắp đến Tư lễ giám Thiếu giám

Diểm đáng chú ý là: 1) thấy được tên Trịnh Lâm, 2) cầu “đi theo Khiêm Dịnh phủ RÈZEfŸ làm việc lâu đài” Khiêm Dịnh phủ là phủ của Trịnh Tạc

lập hai năm truớc đây, đồng thời Trinh Tac tién Kham sai Tiết chế Các xứ

thuỷ bộ chư đỉnh Chưởng quc hành Ta tong Thai uy Tay quéc công xác

lập vị tí Thế từ của Trịnh Tráng Sau khi Tịnh Tùng trở thành Dình Án vương và khai mở Vương phủ năm 1599, cơ cu quan liêu của nhà T.ê ngày cảng yếu và chỉ có danh nghĩa, chúng ta đều biết Thiết lập Lục phiên đầu

thé ky XVII day mạnh xu hướng này Trong tình hình này, hoạn quan nấm

1 Phạm Thị Thuỷ Vinh, Vău bụi thời Lê xứ Kinh Bắc tà 'Yăn hoá Thông tin, 114 Noi, 2003, 11.588 - 623

2 Taylog Keith W, The Leiera Reo mu Seweuteuurth card y dien: SEAS 18 (1), 1987, ppd 10

3 Thién nay, dao séc nay duge giữ gìn bởi ho Vir Cong tai lang An Mumg, x4 Dai An, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam: Dịnh Doạn chúng tôi được phép chụp ảnh ngày 26 - 8 -

2003, Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các thành viên họ Y0 Công và các cán bộ dịa phương và Dại học Quốc gảa TIà Nội đã nhiệt tĩnh giúp đỡ

4 Dong dun

Sự/ hân ánh sinh hoạt tầng 2a, Nico

by vã uưển bạ đất đổu tuột chi

[3

Trang 6

Đây là gây: tờ xác nhận đỗ khoa cử, hơi khác đạo sắc của Vũ Văn Trình,

nưưưng cùng lã loại sắc để bổ nhiệm Ở đây người mới giới là Bùi Sy Lam

Ông là một hoạn quan có quyền hành rất lớn dud ‘Linh Tang dan thể kỷ:

XVII, cũng đóng vai trẻ quan trọng khi Trịnh Tráng kế thừa lên ngôi, Cùng:

với trường hợp sắc của Vú Vàn Hình, sử liệu này chứng lỏ Bủi 3ÿ Lâm

tham dự nhân sự loàn điện kế cả quan liễu khoa cử

Chúng 1a cũng cần chú ý rằng, đấy không có nghĩa 1a mọi lĩnh vực hoạt

động của nhà nước đều bị hoạn quan chỉ phối Thậm chỉ ngoại thương

chúng ta thấy được hoạt động của vương tử hoặc võ thắn Côn việc bang,

gậaa với Trưng Quốc, tắt cả sứ thần đều là văn thần

van than nho sỹ và hoạn quan

Nhà Minh ở Trung Quốc cũng nổi tiếng với nạn hoạn quan độc quyền

trong một thời kỳ, đối lập giữa Nội đình và Ngoại triểu thật ác liệt Còn ở

nhà Lê Trung hưng thì hoạn quan đường như là thành viên chính thức của

Ngoại Hiển

133

Trang 7

(Ở huyện Ï lưng Nguyễn) có một ông Văn Lý hầu Trinh Tién BBA tam

Hoan Dich dén

thầm nhà ông vì ông Sy mời, mẫy chục quan liên cao cấp ăn nẵng, T1o rất

hiểu khách và môi ăn uống vì Triệu Hoàn Bích là người Tiểu Tiên (Văn

Tg hu) My mat cuẫn sách và nói rằng: “Đây la tha cia LY Chi Phong FE 3# người nước anh” Chỉ Phong tức là hiệu của Lý Toái Quang, Thơ này, Lý To&i Quang gửi đến sứ than (của Việt Nam] năm Đình Dận (1597) khi Lý

‘Todi Quang đi sú Trung Quốc"

năm 1597 (lần đầu tiên sau khi nhà Lê thu phục Thăng Long), ông đã giao

đưa với Lý Toái Quang và giá thơ cho nhau Lý Toái Quang hỏi chuyện

Phùng Khắc Khoan để thu thông tin về Việt Nam”

Một nhân vật quan trọng đến như vậy mà lại hoàn toàn không thấy:

xuất hiện trong các sử sách Việt Nam như Đại Việt sử ký toàn tu đây, tôi muốn để cập đến tâm bia Van Ly bau ‘Trin công bì ER BRA HE (sau

này gọi tắt lrần công bị) Thác bản của văn bia này đang được lưu trữ tại

Viện Nghiên cứu Hán Nêm (ký hiệu lưn trữ: 19037) Vẫn còn chưa sắng tỏ

về hiện trạng của vấn bia, nhưng đá là văn bia ở nhà thở hạ Trần thuộc xã

Nguyệt Âu, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tinhê Bia mội mặt, cir 5? x 25am có 22 đông và đượt lập năm IToằng Dịnh thứ ? (1604)

Từ đầu đến đông thứ mười ghỉ lý lịch và tính tỉnh của Văn Lý hầu Từ đồng thứ mười ba đến thứ nuuời lăm là đanh mục rnộng gửi cha hai ngồi

1 Iwao, Seiichi, 47 + E1 [BI 6

Teas (ing Hoàn St, nột ngơi Thấy tết in et km, Học bảo Thiên xà by

1944, 10)

2 Kin, Eiken SAGE; (PAE LAL OL! CORR RULE Cobb guớ hệ it Đồng

Dương oa Nha Bin Nxb Fuzanbou, 1943, 11235 - 242), Tran Lé Sang, Phinig Khấc Khoai,

Cuộc đồi i tuo vin, Keb Tla Nội, 1585, 2126-128,

3 Các trần tổng xã danh Ui Lam ghi xa Nguyet Âu thuộc tắng Lai Thạch, huyện La Son

phú Đức Quang, trần Nghệ Âu, côn Đồng Kiến ngự lâm đặt dich phú xã này đuuộc tổng Lai Thạch, huyệu La Sơn, phrú Đức Thọ, tial Nj

xác định dha dink ie vi tt nga Thường Nga, huyện Cøn Tộc

Trang 8

chặt tài chính với tư cách là quan chức của Lục phiên! Dạo sắc này chứng

tỏ hoạn quan làm việc cho phủ của vương tử, kiêm nhiệm chức vị Mặc dẫu chức năng và quyền hành cụ thể của phủ chưa rõ, những vương tộc chủ yếu là vương tử có phủ riêng và cạnh tranh nhau trong giai đoạn thế

kỷ XVIE Các hạ thần văn vó và hoạn quan cũng liên hệ với vương tử, khi vương tử mà họ ủng hộ thắng lợi thả họ tiến lên trong triều đình vì “công, lao khả vua ở h°m: để i#Bðzz Sh"

Về điểm (1), chúng ta cần khảo sát hình thức Công văn loại này có hình thức hẫu hết giếng nhau và chia một số bộ phận như:

Á:T1g tên và quan chức, tước vị về trước

{B: Họ tên của người môi giới)

B: Ly do thing tién

C¡ Quan chức, bước vị mới D: Niên hiệu vả con dẫn #hí£ # Hình thức này hầu hết giống với trường hợp sắc phong cho thành hoàng Trường hợp sắc để bổ nhuệm hoặc thang tiến đôi khi được thấy BY đúng trước B Nhân vật ở thường là đại thẫn như Trạnh Tầm ở trên hoặc người trong vương tộc Ngoài ra có một tài liệu khác:

Pộ lại (ban cấp giấy tờ này) vì nhận ơn mệnh Ngày mang ba, thang

năm, Vinh Tô năm thứ 10 (1628), Phó quốc thuần tinh Bui S¥ Lam 341:

#‡ kính vâng sắc chỉ cho Phạm Công Trứ, với Đệ tam giáp Đồng tiến sỹ xuất

thân, thưởng tư tư

(Thừa tướng Phạm công nién pha (ky phụ lộc,

êu Viện [lan Nom: Á 1368),

Thừa tướng sắc văn các đạo, Ơn mệnh)

Bees, AR IPEAE0, fl Eo aE RST

Fl ela SE S| + PRR ASB ae AE + EASE

da, Masahiko, : WHIES, : [2z k2 ARKRAOE BIT) MaKe

SC (ERATE Fr BET 10 (VE ign quan thải Lê tật tử đầu triều Nguyễn ở Việt Nam, _Rỷ yếu cúa Viện Nghuên cứu Văn hoá Ngôn ngữ, Đại học Keio, số 1U, 1978, tr27—28)

“Tuy vậy, những đạt thẫn họ khác đổi khi cũng ru phù viêng, đặc biệt là vào đầu thề

kg XVIL Wada, Masabiko, Vé tour yuuoe tiết LỄ mat ai đều frat Nguyễn 9 Viet Nun ko yêu của

“Viên Nghiên cứu Van hod Nein ngs std, ted 78,

Trang 9

Hoan Dich dén

1944, 10)

Trang 10

“Thánh chủ khối ở vùng phia Ty ERTL” (dan ding thir tz) chắc chắn là sự phục hỗi nhà 1.2 Ai Tao cadi ndm 1532 Trần Tịnh tham gia

trung hưng nhà Lê và tiễn thân Chính Tứ nấm thứ 6 (1563), ông ấy được trao chức Chường bạ tước Ván Lý tử và làm việc tại cùng đình TEŸ87S*E,

MESS «ET HA RE

(déng thi nim), Bidu nay phit hop voi ghi chép cia TT-A4: làm lên

chức và ướt: của vác giám ty, hộ vệ và nội ngoại quan viên theo tấn loại của

Trịnh Kiểm” San đó, Trần Tỉnh được thăng cấp [hung ngự Thừa chế, Tham

trì Văn Lý bá đến Tổng thái giám Chường cung món thừa chế Văn Lý hẳu

Mặc dù chúng ta chưa lầm thấy sử liệu quan chế dầu thể kỷ XVI nhưng các

quan chức Trần Tịnh thông qua hầu hất phủ hợp với [Duyệt tuyển thể Thức

lệnh ñ8i#Í‡C#' được ban hành năm Vĩnh Thọ nguyên niên (1658) (xem

bảng 2} Các quan chức của Trần Tịnh đều được tìm ra rong bằng 2, hơn

nữa những từ Nội giám j* ý và Nội phú IJỸ cũng chỉ rõ Văn Ly hau Tran

Tịnh là một hoạn quan cao cấp,

Bến nay, lồi giới thiệu nguồn sử liệu về Văn Lý hầu của ba nước Các

thang tin về chức tuớc, niên đại và địa danh đếu tương tự hoặc bể sung, cho nhau Chỉ về họ tên khác nhau giữa sử liện Việt Nam và Triển Tiên Ghỉ

chép Văn Lý hầu có tập thơ của Lý Toái Quang là điểm đáng chú ý Còn soạn giả của Văn Lý hẳn Trần công bị là Phàng Khắc Khoan, chính là người

giao lưu với Lý Toái Quang tại Bắc Kinh Chữ “tiểu Ñt” trong Tuyển Triện

Hoan Bich nghia rất xắn không được đất tên người, nên tối nghĩ rằng chắc

có sai lắm Vì thể mã chúng ta cẩn khẳng định Văn Lý hẳu được chép trong,

sử liệu ba nước là cũng một nhàn vật

8 Hoạn quan và chính quyển chúa Trịnh

'Ở mục 1, đhúng ta biết được cụ thể hơn về Văn Lý hấu Ông ấy là một

hoạn quan cao cấp trú xử Nghệ An để phái triển ngoại thương, còn có mỗi quan hệ với vẫn thin trung ương như Phùng Khắc Khoan Tổng số ruậng,

1 Chắc vì kiếng huý dân gian [Ngô Dức Thọ, 1497: 82, %|

2 Điều mẫn Hệ, tháng tư, Quý Hạt Chính Tín uấm thứ 6, quyểu, T8 của TY A4,

330 |

Trang 11

Hoan Dich dén

1944, 10)

Trang 12

Hoan Dich dén

1944, 10)

Trang 13

4 Dong dun

[3

Trang 14

MESS «ET HA RE

330 |

Trang 15

Hoan Dich dén

1944, 10)

Trang 16

Ngoại Hiển

133

Trang 17

Hoan Dich dén

1944, 10)

Trang 18

Ngoại Hiển

133

Trang 19

MESS «ET HA RE

330 |

Trang 20

im | tem | Eee oe EEvE Leh

TEril#|j : bệ phần Tư lẻ giấm của Hoàng triều quan chế đệ năm, Nội quan quan

chế tong Hiệu định L€ tiểu quan chế lộ UP SE E-Ä t ý hiện của VỆ

Hán Nôm: A.51).1658-ab : Rl3#“kzS% Tage]

Số trong |J là số đồng, L7 là chữ không rõ Chữ trong dẫn L] nghĩa là

chữ được tác giả khôi phục lại Chữ có dẫn [7| là vẫn ròn nghỉ ngờ về nhận

dang, Minh từ đông thứ mười sáu đến đồng thứ mười chín, giữa các cầu

bắn chữ có chỗ để trồng tương đương hôn chữ nhưng tác giả hược hết ở

đây Các đóng từ đồng thứ tư đến dòng thứ mười và đồng thứ hai mươi đài đầu một chữ

*- RSRRA KERB) AREN RAL, Shee, SRR AUER SEASRA A KE HRB RIL, &

BRR JWSS SE TEM, BRSCASHEAR BP

ISR, RR CS, WAY RR, Snake OEM TT oR Maver EA? ft 8S h, (0)LRI-L%XK, 349/82

J5

Trang 21

4 Dong dun

[3

Trang 22

MESS «ET HA RE

330 |

Trang 23

chặt tài chính với tư cách là quan chức của Lục phiên! Dạo sắc này chứng

tỏ hoạn quan làm việc cho phủ của vương tử, kiêm nhiệm chức vị Mặc dẫu chức năng và quyền hành cụ thể của phủ chưa rõ, những vương tộc chủ yếu là vương tử có phủ riêng và cạnh tranh nhau trong giai đoạn thế

kỷ XVIE Các hạ thần văn vó và hoạn quan cũng liên hệ với vương tử, khi vương tử mà họ ủng hộ thắng lợi thả họ tiến lên trong triều đình vì “công, lao khả vua ở h°m: để i#Bðzz Sh"

Về điểm (1), chúng ta cần khảo sát hình thức Công văn loại này có hình thức hẫu hết giếng nhau và chia một số bộ phận như:

Á:T1g tên và quan chức, tước vị về trước

{B: Họ tên của người môi giới)

B: Ly do thing tién

C¡ Quan chức, bước vị mới D: Niên hiệu vả con dẫn #hí£ # Hình thức này hầu hết giống với trường hợp sắc phong cho thành hoàng Trường hợp sắc để bổ nhuệm hoặc thang tiến đôi khi được thấy BY đúng trước B Nhân vật ở thường là đại thẫn như Trạnh Tầm ở trên hoặc người trong vương tộc Ngoài ra có một tài liệu khác:

Pộ lại (ban cấp giấy tờ này) vì nhận ơn mệnh Ngày mang ba, thang

năm, Vinh Tô năm thứ 10 (1628), Phó quốc thuần tinh Bui S¥ Lam 341:

#‡ kính vâng sắc chỉ cho Phạm Công Trứ, với Đệ tam giáp Đồng tiến sỹ xuất

thân, thưởng tư tư

(Thừa tướng Phạm công nién pha (ky phụ lộc,

êu Viện [lan Nom: Á 1368),

Thừa tướng sắc văn các đạo, Ơn mệnh)

Bees, AR IPEAE0, fl Eo aE RST

Fl ela SE S| + PRR ASB ae AE + EASE

da, Masahiko, : WHIES, : [2z k2 ARKRAOE BIT) MaKe

SC (ERATE Fr BET 10 (VE ign quan thải Lê tật tử đầu triều Nguyễn ở Việt Nam, _Rỷ yếu cúa Viện Nghuên cứu Văn hoá Ngôn ngữ, Đại học Keio, số 1U, 1978, tr27—28)

“Tuy vậy, những đạt thẫn họ khác đổi khi cũng ru phù viêng, đặc biệt là vào đầu thề

kg XVIL Wada, Masabiko, Vé tour yuuoe tiết LỄ mat ai đều frat Nguyễn 9 Viet Nun ko yêu của

“Viên Nghiên cứu Van hod Nein ngs std, ted 78,

Trang 24

4 Dong dun

[3

Trang 25

MESS «ET HA RE

330 |

Trang 26

Pri eal 1658-a T658~b 1660 1667

a See

Trang 27

MESS «ET HA RE

330 |

Trang 28

J5

Trang 29

Ngoại Hiển

133

Trang 30

4 Dong dun

[3

Trang 31

Pri eal 1658-a T658~b 1660 1667

a See

Trang 32

J5

Trang 33

4 Dong dun

[3

Trang 34

Pri eal 1658-a T658~b 1660 1667

a See

Trang 35

Hoan Dich dén

1944, 10)

Trang 36

J5

Trang 37

MESS «ET HA RE

330 |

Tiêu đề	Luận văn vài nét về vai trò của hoạn quan trong ngoại thương thế kỷ XVII
Người hướng dẫn	Nguyễn Văn Kiện
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Lịch sử Việt Nam
Thể loại	Luận văn
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	264,42 KB