Phạm thanh tâm phân tích các vấn Đề liên quan Đến hành vi dùng thuốc hạ Đường huyết trên bệnh nhân Đái tháo Đường típ 2 kiểm soát Đường huyết kém tại bệnh viện Đa khoa Đức giang luận văn thạc sĩ

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề	Phân tích các vấn đề liên quan đến hành vi dùng thuốc hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2 kiểm soát đường huyết kém tại bệnh viện đa khoa Đức Giang
Tác giả	Phạm Thanh Tâm
Người hướng dẫn	PGS.TS. Phạm Thị Thúy Vân
Trường học	Trường Đại học Dược Hà Nội
Chuyên ngành	Dược lý và Dược lâm sàng
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2024
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	105
Dung lượng	1,27 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Cấu trúc

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN (12)
- 1.1. Tổng quan về bệnh đái tháo đường và các thuốc kiểm soát đường huyết (0)
  - 1.1.1. Tổng quan về bệnh đái tháo đường típ 2 (12)
  - 1.1.2. Các thuốc kiểm soát đường huyết (14)
- 1.2. Tổng quan về tuân thủ điều trị của bệnh nhân ĐTĐ típ 2 (0)
  - 1.2.1. Khái niệm và vai trò tuân thủ điều trị (0)
  - 1.2.2. Các biện pháp đánh giá tuân thủ điều trị trên bệnh nhân ĐTĐ (0)
  - 1.2.3. Các yếu tố liên quan tới tuân thủ dùng thuốc ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 (22)
  - 1.2.4. Các nghiên cứu tuân thủ dùng thuốc trên bệnh nhân ĐTĐ típ 2 (23)
- 1.3. Tổng quan các vấn đề (DRP) dùng thuốc hạ đường huyết của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 (27)
  - 1.3.1. Khái niệm và phân loại các vấn đề liên quan đến hành vi dùng thuốc (27)
  - 1.3.2. Các vấn đề (DRP) dùng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2 (28)
  - 1.3.3. Một số nghiên cứu về DRP về hành vi dùng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2 (0)
- 1.4. Vài nét về Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (35)
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (36)
- 2.1. Đối tượng nghiên cứu (36)
  - 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn (36)
  - 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ (36)
  - 2.1.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu (36)
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu (36)
  - 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu (36)
  - 2.2.2. Cỡ mẫu và phương pháp lấy mẫu (36)
  - 2.2.3. Qui trình nghiên cứu và phương pháp thu thập số liệu (36)
- 2.3. Chỉ tiêu nghiên cứu (39)
  - 2.3.1. Chỉ tiêu nghiên cứu mục tiêu 1: Tuân thủ dùng thuốc và các vấn đề DRP dùng thuốc hạ đường huyết (39)
  - 2.3.3. Các tiêu chuẩn và quy ước trong nghiên cứu (42)
  - 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu (43)
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU (44)
- 3.1. Thực trạng tuân thủ dùng thuốc và DRP dùng thuốc hạ đường huyết (44)
  - 3.1.1. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu (44)
  - 3.1.2. Đặc điểm tuân thủ dùng thuốc của người bệnh (48)
  - 3.1.3. Đặc điểm DRP dùng thuốc hạ đường huyết của người bệnh (50)
- 3.2. Các yếu tố liên quan đến tuân thủ dùng thuốc và DRP dùng thuốc hạ đường huyết của người bệnh (56)
  - 3.2.1. Các yếu tố liên quan đến tuân thủ dùng thuốc hạ đường huyết của người bệnh . 47 3.2.2. Các yếu tố liên quan đến DRP dùng thuốc hạ đường huyết (56)
  - 3.2.3. Các yếu tố liên quan đến DRP dùng thuốc hạ đường huyết đường uống… 51 3.2.4. Các yếu tố liên quan đến DRP dùng insulin (0)
CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN (65)
- 4.1. Tuân thủ dùng thuốc và DRP dùng thuốc hạ đường huyết (65)
  - 4.1.1. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu (65)
  - 4.1.2. Đặc điểm tuân thủ dùng thuốc hạ đường huyết (68)
- 4.2. Đặc điểm các yếu tố liên quan đến tuân thủ dùng thuốc và DRP dùng thuốc hạ đường huyết (73)
  - 4.2.1. Đặc điểm các yếu tố liên quan đến tuân thủ dùng thuốc (0)
  - 4.2.2. Đặc điểm các yếu tố liên quan đên DRP dùng thuốc hạ đường huyết (0)
  - 4.2.3. Đặc điểm các yếu tố liên quan đến DRP dùng thuốc hạ đường huyết đường uống (0)
  - 4.2.4. Đặc điểm các yếu tố liên quan đến DRP dùng thuốc insulin (0)
Bẳng 3.20. Kết quả phân tích mối liên quan của một số đặc điểm bệnh nhân đến (0)

Nội dung

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI PHẠM THANH TÂM PHÂN TÍCH CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN HÀNH VI DÙNG THUỐC HẠ ĐƯỜNG HUYẾT TRÊN BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT KÉM TẠI BỆNH VI

TỔNG QUAN

Tổng quan các vấn đề (DRP) dùng thuốc hạ đường huyết của bệnh nhân đái tháo đường típ 2

1.3.1 Khái niệm và phân loại các vấn đề liên quan đến hành vi dùng thuốc

Các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc (Drug Related Problems) - viết tắt là DRPs, theo định nghĩa của Hiệp Hội Chăm Sóc Dược Châu Âu (PCNE), là “Những tình huống liên quan đến điều trị bằng thuốc có thể gây hại hoặc tiềm ẩn mối nguy hại cho sức khỏe người bệnh” [35] Các DRP dùng thuốc của bệnh nhân được Hiệp hội chăm sóc Dược Châu Âu (PCNE) mã hóa như trong bảng sau:

Bảng 1.7 Bảng mã các DRP hành vi bệnh nhân theo PCNE

1 C7.1 Bệnh nhân dùng liều thấp hơn so với liều dùng trên đơn thuốc

2 C7.2 Bệnh nhân dùng liều cao hơn so với liều dùng trên đơn thuốc

3 C7.3 Bệnh nhân lạm dụng thuốc (lạm dụng không kiểm soát)

4 C7.4 Bệnh nhân sử dụng thuốc không cần thiết

5 C7.5 Bệnh nhân dùng thức ăn có tương tác với thuốc

6 C7.6 Bệnh nhân bảo quản thuốc không đúng cách

7 C7.7 Thời điểm/khoảng cách dùng thuốc không phù hợp

8 C7.8 Bệnh nhân vô ý sử dụng thuốc sai cách

9 C7.9 Bệnh nhân không thể tự sử dụng thuốc theo chỉ dẫn

10 C7.10 Bệnh nhân không thể hiểu đúng hướng dẫn sử dụng thuốc

Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành mẫu phiếu phân tích sử dụng thuốc số 3547/QĐ- BYT, trong đó phân loại các DRP dùng thuốc của bệnh nhân như sau [36]:

Bảng 1.8 Bảng mã DRP hành vi bệnh nhân của Bộ Y Tế

STT Tên vấn đề Mã Nội dung

Tuân thủ điều trị của người bệnh

T3.1 Dùng thuốc không đủ liều như được kê đơn

2 T3.2 Dùng thuốc cao hơn liều như được kê đơn

3 T3.3 Dùng thuốc không đều như được kê đơn

5 T3.5 Dạng bào chế khó sử dụng

6 T3.99 Vấn đề khác về tuân thủ của người bệnh

1.3.2 Các vấn đề (DRP) dùng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2

Bệnh nhân ĐTĐ típ 2 thường có một chế độ dùng thuốc phức tạp nên các vấn đề (DRP) thường xảy ra với các đối tượng này DRP là một nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả kiểm soát bệnh, tăng nguy cơ gặp các biến chứng trên bệnh nhân ĐTĐ Bệnh nhân ĐTĐ típ 2 được dùng các thuốc hạ đường huyết đường uống và hoăc các thuốc tiêm, do đó DRP dùng thuốc xuất hiện trên cả 2 nhóm thuốc này

Có ít nghiên cứu báo cáo về DRP dùng thuốc hạ đường huyết đường uống Một số nghiên cứu về DRP dùng thuốc hạ đường huyết đường uống trên bệnh nhân ĐTĐ típ

Bảng 1.9 Các DRP dùng thuốc hạ đường huyết đường uống

Nghiên cứu Thiết kế/ cỡ mẫu

Phương pháp xác định DRP

Bô ̣ câu hỏi MMAS-8; phiếu thu thâp ̣ thông tin

5,7% dùng liều quá cao; 26,7% dùng liều quá thấp Nguyễn Thu Chinh,

Bênh viêṇ đa khoa Đông Anh (2021) [72]

Bô ̣ câu hỏi phỏng vấn tự xây dưng;

85,6% DRP sai liều; 86,6% DRP sai cách dùng với viên bào chế đăc̣ biêt Nguyễn Thi ̣Thảo,

Bô ̣ câu hỏi phỏng vấn tự xây dựng

1,6% dùng thuốc sai cách với viên bào chế đăc̣ biêt

Các nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh nhân ĐTĐ thường gặp các DRP dùng thuốc hạ đường huyết đường uống phổ biến như: không tuân thủ dùng thuốc, sai liều dùng so với đơn thuốc, sai cách dùng với dạng bào chế đặc biệt (giải phóng kéo dài, giải phóng có kiểm soát….)

Với những bệnh nhân mắc ĐTĐ típ 2 kiểm soát đường huyết kém, các sai sót trong hành vi dùng insulin thường xảy ra phổ biến hơn khi dùng thuốc hạ đường huyết đường uống Các DRP dùng insulin mô tả trong các nghiên cứu được tóm tắt ở bảng sau:

Bảng 1.10 Các DRP dùng insulin

Nghiên cứu Thiết kế/ cỡ mẫu Phương pháp xác định DRP Kết quả

Trần Ngọc Phương, Bệnh viện nội tiết trung ương

Cắt ngang: N 3 Bảng kiểm kỹ thuật sử dụng bút tiêm; bộ câu hỏi khảo sát kiến thức về sử dụng insulin tự xây dựng

87,7% tái sử dụng kim tiêm; 72,4% bảo quản bút tiêm sai cách; 90,1% thực hiện không đúng tất cả các bước dùng bút tiêm

Nguyễn Thị Nam, Bệnh viện Bãi Cháy (2019) [45]

Theo dõi dọc và cắt ngang: N= 67

Bảng kiểm kỹ thuật dùng bút tiêm tự xây dựng

76,1% không thay đổi vị trí giữa các lần tiêm; 73,1%tái sử dụng kim tiêm; 94% thực hiện không đúng tất cả các bước dùng bút tiêm Hoàng Thị Chuyên, Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn

Cắt ngang: N1 Bảng kiểm kỹ thuật dùng bút tiêm tự xây dựng

96% thực hiện không đúng tất cả các bước dùng bút tiêm; 93,1% bảo quản sai cách với insulin đang dùng; 9,9% không thay đổi vị trí tiêm; 100% tái sử dụng kim tiêm

Nguyễn Thị Thắm, Trung tâm y tế huyện Yên Bình

Cắt ngang: N= 120 Bảng kiểm kỹ thuật dùng bơm tiêm tự xây dựng; bộ câu hỏi MARS-5

92,5% thực hiện không đúng tất cả các bước dùng bút tiêm; 98,3% bảo quản lọ tiêm sai sách

Các nghiên cứu đều chỉ ra các DRP dùng insulin phổ biến là sai kỹ thuật dùng lọ tiêm/bút tiêm, không thay đổi vị trí giữa các lần tiêm, tái sử dụng bơm tiêm/kim tiêm, bảo quản insulin sai cách khi chưa dùng/đang dùng Đây là các DRP ảnh hưởng lớn đến hiệu quả điều trị và khả năng kiểm soát đường huyết của bệnh nhân ĐTĐ Việc tư vấn và hướng dẫn sử dụng insulin trực tiếp cho bệnh nhân là thực sự cần thiết, góp phần giảm thiểu tối đa các sai sót cho bêṇh nhân khi sử dụng insulin

1.3.3 Một số nghiên cứu về DRP dùng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2

1.3.3.1 Một số nghiên cứu trên thế giới

Một số nghiên cứu trên thế giới về DRP dùng thuốc trên bệnh nhân ĐTĐ típ 2 mô tả tại bảng 1.11

Bảng 1.11 Các nghiên cứu DRP dùng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2

STT Nghiên cứu Thiết kế

Phương pháp xác định DRP hành vi

Kết quả chính Các yếu tố ảnh hưởng trong nghiên cứu

Công cụ thu thập dữ liệu tự xây dựng thuốc uống và Insulin

Thuốc kiểm soát đường huyết

DRP nói chung: phát hiện ra

156 DRP DRP dùng thuốc: sử dụng nhiều loại thuốc

Thời gian mắc bênh (OR 3,39)

Bệnh mắc kèm (OR=4,12); Dùng nhiều loại thuốc (OR= 6,27)

Công cụ thu thập dữ liệu tự xây dựng thuốc uống và Insulin

Thuốc kiểm soát đường huyết

Phát hiện được 455 DRP chung

Số DRP trung bình trên mỗi bệnh nhân là 1,38±0,85 DRP trong hành vi: dùng quá nhiều thuốc

Thời gian mắc bên (OR=2,02)

Bộ câu hỏi PDAQ, MDKT, MMAS-8

DRP trong hành vi: không tuân thủ chiếm 62%, dùng nhiều thuốc, phối hợp thuốc -Thực phẩm chức năng, quên uống thuốc, tự ý ngừng thuốc, bỏ liều

Tuân thủ chế độ ăn kém; Dùng nhiều loại thuốc; Mù chữ; thực hành các phương thức khác; kiến thức kém về ĐTĐ ( p

Ngày đăng: 01/08/2025, 14:26

Nguồn tham khảo

Tài liệu tham khảo

Loại

Chi tiết

2. Kiel, P. J., & McCord, A. D. (2005). Pharmacist impact on clinical outcomes in a diabetes disease management program via collaborative practice. Annals of Pharmacotherapy, 39(11), 1828-1832

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Annals of Pharmacotherapy, 39
Tác giả:	Kiel, P. J., & McCord, A. D
Năm:	2005

3. Cramer JA, Benedict A, Muszbek N, Keskinaslan A, Khan Z (2008), "The significance of compliance and persistence in the treatment of diabetes, hypertension and dyslipidaemia: a review", Int J Clin Pract, 62(1):76–87

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	The significance of compliance and persistence in the treatment of diabetes, hypertension and dyslipidaemia: a review
Tác giả:	Cramer JA, Benedict A, Muszbek N, Keskinaslan A, Khan Z
Năm:	2008

4. Ernst FR, Grizzle AJ (2001), "Drug-related morbidity and mortality: updating the cost-of-illness model", J Am Pharm Assoc, 41(2):192–199

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Drug-related morbidity and mortality: updating the cost-of-illness model
Tác giả:	Ernst FR, Grizzle AJ
Năm:	2001

5. Kaufmann CP, Stọmpfli D, Hersberger KE, Lampert ML (2015), “Determination of risk factors for drugrelated problems: a multidisciplinary”, 5:e006376

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Determination of risk factors for drugrelated problems: a multidisciplinary
Tác giả:	Kaufmann CP, Stọmpfli D, Hersberger KE, Lampert ML
Năm:	2015

7. Miyakawa M., Shimizu T., et al (2017), “Prevalence perception and factors asociated with diabetes mellitus among the adult population in central Vietnam: a population-based, cross-sectional seroepidemiological survy ”, PMC Public Health, 17(1), pp.298

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Prevalence perception and factors asociated with diabetes mellitus among the adult population in central Vietnam: a population-based, cross-sectional seroepidemiological survy ”, "PMC Public Health
Tác giả:	Miyakawa M., Shimizu T., et al
Năm:	2017

8. Whelton, P.K., et al., (2017), ACC / AHA/ AAPA/ ABC/ ACPM/ AGS/ APhA/ ASH/ ASPC/ NMA/ PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. Journal of the American College of Cardiology. 71(19): p. e127

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Journal of the American College of Cardiology
Tác giả:	Whelton, P.K., et al
Năm:	2017

9. Ogbonna B, Ezenduka CC, Opara CA, Ahara L (2014). “Drug therapy problems in patients with típ 2 diabetes in a tertiary hospital in Nigeria”. Int J Innovat Res Dev. ;3:1

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Drug therapy problems in patients with típ 2 diabetes in a tertiary hospital in Nigeria”. "Int J Innovat Res Dev
Tác giả:	Ogbonna B, Ezenduka CC, Opara CA, Ahara L
Năm:	2014

10. Bộ Y Tế (2020), Hướng dẫn chuẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2 kèm theo quyết định số 5481/QĐ-BYT, Hà Nội

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Hướng dẫn chuẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2 kèm theo quyết định số 5481/QĐ-BYT
Tác giả:	Bộ Y Tế
Năm:	2020

11. American Diabetes Association (2024), Summary of revisions: standards of care in diabetes—2024. Diabetes Care, 46(Supplement_1), S5-S9

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Diabetes Care, 46
Tác giả:	American Diabetes Association
Năm:	2024

12. Lê Thị Phương Thảo (2024), Phân tích các vấn đề liên quan đến hành vi dùng thuốc hạ đường huyết của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 kiểm soát đường huyết kém tại Bệnh viện 19-8, Luận văn thạc sĩ dược học, Đại học Dược Hà Nội, Hà Nội

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Phân tích các vấn đề liên quan đến hành vi dùng thuốc hạ đường huyết của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 kiểm soát đường huyết kém tại Bệnh viện 19-8
Tác giả:	Lê Thị Phương Thảo
Năm:	2024

13. Trần Hạnh Dung (2020), khảo sát mức độ phù hợp với hướng dẫn điều trị trong kê đơn cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2 được quản lý ngoại trú tại Bệnh viện nội tiết Trung ương, Đại học Dược Hà Nội, Hà Nội

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	khảo sát mức độ phù hợp với hướng dẫn điều trị trong kê đơn cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2 được quản lý ngoại trú tại Bệnh viện nội tiết Trung ương
Tác giả:	Trần Hạnh Dung
Năm:	2020

14. Huang J, Ding S, Xiong S and Liu Z (2021), “Medication Adherence and Associated Factors in Patients with Type 2 Diabetes: A Structural Equation Model”, Front. Public Health, pp. 9:730845

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Medication Adherence and Associated Factors in Patients with Type 2 Diabetes: A Structural Equation Model”, "Front. Public Health
Tác giả:	Huang J, Ding S, Xiong S and Liu Z
Năm:	2021

16. American Diabetes Association (2019), “Standard of Medical care in Diabetes”, Diabetes care, 42

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Standard of Medical care in Diabetes”
Tác giả:	American Diabetes Association
Năm:	2019

18. Kaufman C.P., Stampfli D., et al (2015), "Dentermination of risk factors for drug - related proplems; amutidisciplinary triangulation process", BMJ Open, 5(3),pp.e006376 19. American Diabetes Association (2020), “Standard of Medical care in Diabetes”, Diabetes care, 43

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Dentermination of risk factors for drug - related proplems; amutidisciplinary triangulation process", BMJ Open, 5(3),pp.e006376 19. American Diabetes Association (2020), “Standard of Medical care in Diabetes
Tác giả:	Kaufman C.P., Stampfli D., et al (2015), "Dentermination of risk factors for drug - related proplems; amutidisciplinary triangulation process", BMJ Open, 5(3),pp.e006376 19. American Diabetes Association
Năm:	2020

20. Organization World Health (2003), "Adherence to long-term therapies: Evidence for action", pp. 3

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Adherence to long-term therapies: Evidence for action
Tác giả:	Organization World Health
Năm:	2003

21. Rumsfeld P. Michael Ho Chris L. Bryson and John S. (2009), "Medication Adherence: Its Importance in Cardiovascular Outcomes", pp. 1-2

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Medication Adherence: Its Importance in Cardiovascular Outcomes
Tác giả:	Rumsfeld P. Michael Ho Chris L. Bryson and John S
Năm:	2009

22. Haynes R., McDonald, H., Garg, A., & Montague, P. (2002), "Interventions for helping patients to follow prescriptions for medications", Cochrane Database of Systematic Reviews

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Interventions for helping patients to follow prescriptions for medications
Tác giả:	Haynes R., McDonald, H., Garg, A., & Montague, P
Năm:	2002

24. Lustman PJ Griffith LS, Clouse RE (1997), "Depression in adults with diabetes", Seminars in Clinical Neuropsychiatry, 2(1), pp. 15-23

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Depression in adults with diabetes
Tác giả:	Lustman PJ Griffith LS, Clouse RE
Năm:	1997

26. . Lerman I (2005), "Adherence to Treatment: The Key for Avoiding Long-Term Complications of Diabetes", Archives of Medical Research, 36(3), pp. 300–306

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	Adherence to Treatment: The Key for Avoiding Long-Term Complications of Diabetes
Tác giả:	Lerman I
Năm:	2005

27. Chan A. H. Y Horne R (2019), “The Medication Adherence Report Scale (MARS- 5): a measurement tool for eliciting patients' reports of non-adherence”, Br J Clin Pharmacol, pp.1

Sách, tạp chí

Tiêu đề:	The Medication Adherence Report Scale (MARS-5): a measurement tool for eliciting patients' reports of non-adherence”, "Br J Clin Pharmacol
Tác giả:	Chan A. H. Y Horne R
Năm:	2019