Kinh nghiệm quản lý bồi dưỡng HSG

Tại Đại Hội VII , Đảng cộng sản Việt Nam , Đảng ta đã khẳng định mục tiêugiáo dục nớc ta trong chiến lợc phát triển kinh tế xã hội là “ phát triển giáo dụcnhằm nâng cao dân trí - đào tạo

2020 Trớc những yêu cầu bức thiết ấy, đòi hỏi ngành giáo dục phải có một sự chấnhng mạnh mẽ , mới đáp ứng và theo kịp đợc tốc độ phát triển kinh tế, xã hội của đấtnớc Và trong sự nghiệp chấn hng đó, vấn đề phát hiện , tuyển chọn , bồi dỡng và

đào tạo nhân tài phải là vấn đề đợc u tiên và đặt lên hàng đầu

Tại Đại Hội VII , Đảng cộng sản Việt Nam , Đảng ta đã khẳng định mục tiêugiáo dục nớc ta trong chiến lợc phát triển kinh tế xã hội là “ phát triển giáo dụcnhằm nâng cao dân trí - đào tạo nhân lực , bồi dỡng ngời tài , đào tạo nên nhữngcon ngời có kiến thức , có văn hóa, khoa học kỹ thuật , có kỹ năng nghề nghiệp , lao

động tự chủ sáng tạo , có kỷ luật , giàu lòng nhân ái, yêu nớc, yêu chủ nghĩa xã hội,sống lành mạnh đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nớc

Cả ba mục tiêu: “ Nâng cao dân trí - đào tạo nhân lực - bồi dỡng nhân tài”

đều phải cần đến chất lợng giáo dục đào tạo chung của hệ thống giáo dục quốc dân,trên mọi lĩnh vực khoa học tự nhiên , khoa học xã hội , khoa học kỹ thuật, khoa họcnhân văn vừa tạo điều kiện tiếp thu khoa học công nghệ thế giới , vừa trở thànhcông nghiệp hóa , hiện đại hóa đất nớc ,vừa nâng cao đời sống nhân dân, xây dựngxã hội vững mạnh , đất nớc phồn vinh Đó chính là mực tiêu cao cả và lý tởng củachủ nghĩa xã hội mà Đảng ta , nhân dân ta đã và đang quyết tâm phấn đấu

Đại hội Đảng lần VIII cũng nêu rõ : “ Lấy việc phát huy nguồn lực con ngờilàm yếu tố cơ bản cho sự phát triển bền vững của đất nớc” mà muốn có nguồn lựccon ngời thì con đờng duy nhất là phải thông qua con đờng giáo dục đào tạo Giáodục đào tạo thuộc cơ sở hạ tầng kinh tế , giữ vai trò trọng yếu trong sự phát triểnquốc gia Vì vậy , tại nhiệm kỳ đại hội này, Đảng ta đã ra hẳn một nghị quyết riêng

về giáo dục - Đào tạo , thể hiện sâu sắc tầm nhìn chiến lợc của Đảng về vấn đề giáodục về vấn đề con ngời và đặc biệt là vấn đề nhân tài

Tại Đại hội IX , Đảng ta tiếp tục khảng định rõ những quan điểm đó đã đợcnêu ở các kỳ đại hội trớc Hiện nay Đảng đã và đang xây dựng triển khai chiến lợccán bộ , quy hoạch đào tạo, bồi dỡng phát huy tài năng cho thập niên đầu của thế kỷXXI

Ngày nay , mọi quốc gia trên thế giới đều luôn luôn coi trọng sự phát triểncon ngời , là nhân tố quyết định sự phát triển của xã hội.Con ngời là trung tâm của

sự phát triển kinh tế xã hội, muốn thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa, hiện đại hóathì phải đầu t nâng cao trình độ mỗi con ngời

Bớc vào thế kỷ XXI cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triểnrất mạnh ở nhiều nớc trên thế giới và trong đó cả Việt Nam Trong xu thế mở cửa ,trong tình hình khoa học và công nghệ trên thế giới phát triển nh vũ bão làm lợngchất xám trong sản phẩm hàng hóa càng cao Làm thế nào để chúng ta có đủ khảnăng để cạnh tranh và tham gia vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất n-

ớc cùng trào lu, tốc độ chung của thế giới , để đạt đợc đến năm 2020 Việt Nam trởthành nớc công nghiệp

Vấn đề ai cũng thấy rõ là phải bắt đầu giáo dục đào tao Đồng thời phải cómột bộ phận giáo dục đào tạo chất lợng cao với một quy mô nhất định , đợc u tiên

về nguồn lực và điều kiện chỉ đạo , quản lý , nhằm tạo nên hạt nhân về chất lợngcủa hệ thống và tiềm lực khoa học , công nghệ của đất nớc trong cạnh tranh quốc tế

2.Cơ sở thực tiễn

Trong những năm gần đây , ngành giáo dục đào tạo Thanh Hóa đã thật sự chútrọng đặc biệt tới chất lợng giáo dục, đã tạo ra những bớc chuyển biến mới về chấtlợng giáo dục toàn diện theo hớng tiếp cận với trình độ tiêu biểu của khu vực và thếgiới , phù hợp với thực tiễn Việt Nam , phục vụ thiết thực cho sự phát triển kinh tếxã hội của Tỉnh , của đất nớc Đặc biệt ngành giáo dục đào tạo Thanh Hóa đã chútrọng nâng cao chất lợng giáo dục mũi nhọn Công tác tuyển chọn bồi dỡng họcsinh giỏi luôn đợc chú trọng và phát triển Hàng năm , Thanh Hóa có nhiều họcsinh giỏi quốc gia về các môn Văn Hóa, Thể dục thể thao và vơn tới có học sinhgiỏi quốc tế trong những năm gần đây Hiệu quả giáo dục đào tạo Thanh Hóa đang

có những chuyển biến tích cực và trở thành mọt trong những tỉnh có phong trào họctập tốt nhất cả nớc

Thực hiện nghị quyết TW2 – Khóa XIII về giáo dục đào tạo , ngành giáodục huyện Nga Sơn tham mu và giúp Huyện ủy Nga Sơn ban hành và triển khai đợcnghị quyết 10 – Một nghị quyết riêng về giáo dục Nga Sơn Ngành cũng đã sôinổi thi đua: “ Dạy tốt – học tốt” chú trọng nâng cao chất lợng giáo dục đào tạo ,

đổi mới phơng pháp dạy học Đặc biệt ngành giáo dục Nga Sơn đã sớm quan tâm

và có những chính sách hiệu quả trong bồi dỡng giáo dục học sinh giỏi, học sinhnăng khiếu Việc tuyển chọn một đội ngũ thầy giỏi , trò giỏi để nâng cao chất lợng

đợc chú trọng rất cao Chính vì vậy mà tỷ lệ học sinh giỏi của huyện Nga Sơn ở các

cấp đều rất cao và đồng đều ở tất cả các cấp học Chỉ tính riêng trong bậc học THCS, chất lợng học sinh giỏi cấp tỉnh của Huyện luôn là một trong năm đơn vị dẫn đầuTỉnh Thanh Hóa.

Trờng THCS Chu Văn An, ngày từ ngày thành lập trờng, nhà trờng đã luônxác định và thực hiện đúng nhiệm vụ mà Chủ tịch Uỷ ban nhân dân Tỉnh ThanhHóa đã chỉ rõ trong quyết định thành lập trờng là “ Thực hiện giảng dạy toàn diện ,coi trọng giáo dục chính trị, đạo đức, nâng cao chất lợng tất cả các bộ môn văn hóa

Đồng thời có biện pháp bồi dỡng học sinh năng khiếu các bộ môn tự nhiên hoặc xãhội” Từ nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc phát hiện, bồi dỡng học sinhnăng khiếu nh vậy, nhiều năm qua, nhà trờng đã tìm tòi, xác định hớng đi , cải tiến,thí nghiệm những biện pháp tổ chức quản lý, bồi dỡng học sinh năng khiếu và đã

đạt đợc nhiều kết quả tốt đẹp Số lợng, chất lợng học sinh năng khiếu của nhà trờngngày càng tăng , năm sau cao hơn năm trớc

Là Hiệu trởng nhà trờng, với 24 năm trong nghề , tôi đã có 20 năm trực tiếpgiảng dạy và làm công tác quản lý bồi dỡng học sinh năng khiếu của huyện NgaSơn Trong suốt 20 năm qua , từ thực tiễn và qua học tập, tôi càng nhận thức sâu sắchơn bao giờ hết về vị trí, tầm quan trọng của công tác chỉ đạo , phát hiện bồi dỡnghọc sinh năng khiếu Với mong muốn đóng góp công sức, sự hiểu biết về vấn đềnày và cũng là một niềm đam mê, tâm huyế với nghề nên tôi đã chọn đề tài : “Quản lý chỉ đạo phát hiện, tuyển chọn, bồi dỡng học sinh năng khiếu” để nghiêncứu thực tế, tổng kết lại và rút ra những biện pháp khả thi trong công tác chỉ đạo bồidỡng học sinh năng khiếu bậc trung học cơ sở Đề tài này đợc nghiên cứu thực tế tạitrờng THCS Chu Văn An huyện Nga Sơn

II Nhiệm vụ của đề tài

Để làm đợc đề tài phải nghiên cứu:

Cơ sở lý luận của công tác phát hiện, tuyển chọn , bồi dỡng học sinh năngkhiếu

Thực trạng chất lợng học sinh và công tác phát hiện, tuyển chọn, bồi dỡnghọc sinh năng khiếu của trờng THCS Chu Văn An

Đề xuất một số biện pháp thực hiện, tuyển chọn , bồi dỡng học sinh năngkhiếu của trờng THCS Chu Văn An

III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tợng : Biện pháp quản lý phát hiện, tuyển chọn , bồi dỡng học sinhnăng khiếu trong nhà trờng trung học cơ sở của trờng THCS Chu Văn An.

2 Phạm vi : Các biện pháp đợc diễn ra tại trờng THCS Chu Văn An Cácbiện pháp đợc đề xuất nhằm cải tiến phơng pháp từ nay đến năm 2010

3 Số liệu: Số liệu ghi trong đề tài từ năm học 2002 đến 2007

IV- Phơng pháp nghiên cứu:

Đề tài sử dụng các phơng pháp sau:

Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, điều tra, phỏng vấn tổng kết kinhnghiệm

Phơng pháp thống thế toán học để sử lý số liệu

B phần nội dung Chơng I: cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

I- Một số khái niệm liên quan tâm đến đề tài

1.1 Quản lý và quản lý giáo dục

1.1.1.Quản lý là và vạch ra mục tiêu cho một bộ máy, lựa chọn phơng tiện,

điều kiện tác động đến bộ máy để đạt mục tiêu:

Về góc độ kinh tế: Quản lý là tính toán, sử dụng hợp lý các nguồn nhân lựcnhằm đạt mục tiêu đã đề ra

Nh vậy, quản lý bao gồm các thành phần:

Chủ thể quản lý và các tác động quản lý

Mục tiêu quản lý

Có thể xem xét quản lý dới hai góc độ:

Góc độ tổng hợp mang tính chất chính trị – xã hội

Góc độ mang tính chất hành động

1.1.2 Quản lý giáo dục

Về vấn đề quản lý giáo dục , M.I.Ken trs cốp- Một chuyên gia giáo dục LiênXô cũ, quan niệm là : “ Tập hợp những biện pháp tổ chức , phơng pháp cán bộ , kếhoạch hóa nhằm đảm bảo vận hành bình thờng của các cơ quan trong hệ thốnggiáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống của các cơ quan trong hệ thốnggiáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt vật chất cũng nh số l-ợng ”

Còn theo ông Phạm Minh Hạc – Một nhà quản lý giáo dục Việt Nam thì : “Quản lý nhà trờng( quản lý giáo dục nói chung) là thực hiện đờng lối giáo dục của

Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình tức là đa nhà trờng vận hành theonguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngànhgiáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh”

Nh vậy, quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, hợp với quy luậtcủa chủ thể quản lý nhằm tạo cho hệ vận hành theo đờng lối nguyên lý giáo dục của

Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu

điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục cho thế hệ trẻ, đa hệ thống giáo dục đếnmục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất

1.1.3 Ngời hiệu trởng trong nhà trờng :

Trong nhà trờng, theo chế độ thủ trởng, hiệu trởng là ngời đứng đầu đợc giaoquyền chủ đạo toàn bộ các hoạt động của nhà trờng theo đờng lối, mục tiêu, nội

dung giáo dục của Đảng, nhà nớc và chịu trách nhiệm toàn diện trớc cấp trên vềnhững công việc quản lý chỉ đạo giáo dục của mình Vì vậy, với phẩm chất và nănglực của mình, ngời hiệu trởng có vai trò và tầm quan trọng hết sức lớn, có tính quyết

định đến sự thành bại của các hoạt động giáo dục trong nhà trờng

Trong những điều kiện, hoàn cảnh thực tế nh nhau, với ngời hiệu trởng cóphẩm chất về các hoạt động giáo dục, nhng với hiệu trởng mà phẩm chất, năng lựcyếu thì trờng không những không phát triển, đổi mới mà chất lợng giáo dục lại cònthấp

Trong nhà trờng, ngời hiệu trởng tổ chức thực hiện chủ trơng đờng lối giáodục thông qua nội dung, phơng pháp và hình thức tổ chức giáo dục phù hợp vàhiệu quả Ngời hiệu trởng phải hiểu rõ mục tiêu giáo dục, nắm chắc các nguyên tắc

tổ chức giáo dục xã hội chủ nghĩa Đồng thời, ngời hiệu trởng cũng là ngời có kinhnghiệm, có uy tín về chuyên môn cũng nh các mặt khác Hay nói một cách khác làngời hiệu trởng phải phấn đấu để trở thành một con ngời toàn diện, một nhà quản lýgiỏi toàn diện

Do đó, năng lực tổ chức thực tiễn của ngời hiệu trởng quyết định hiệu quảcủa quản lý giáo dục Trong công tác tổ chức và thực hiện, ngời hiệu trởng phải cótri thức cần thiết về khoa học tổ chức, đặc biệt khoa học quản lý con ngời Chínhvậy hoạt động quản lý con ngời hiệu trởng vừa mang tính khoa học, vừa mang tínhnghệ thuật

II Lịch sử nghiên cứu vấn đề phát hiện và bồi dỡng họcsinh năng khiếu

1- Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Trong thời đại ngày nay, không có dân tộc nào có thể phát triển và đứng ở vịtrí một quốc gia vững mạnh hàng đầu thế giới mà thiếu đi sự học tập tích cực vàchính sách đào tạo nhân tài Sự phồn thịnh hay suy thoái của bất cứ quốc gia nàocũng đều phụ thuộc vào kế hoạch và khả năng học tập của dân tộc đó

Trong một thế giới hiện đại , thì điều đó càng trở nên bức bách và có tínhchất sống còn Các cuộc đua tranh về khoa học và công nghệ, mà cốt lõi của nóchính là trí tuệ con ngời- Một nhân tố quyết định đến sự thành bại của các cuộc đuatranh đó

Với dân tộc nào cũng vậy, Trí tuệ luôn luôn là một tài nguyên vô giá, vô hạn

mà càng khai thác càng phát triển, càng bền vững Một thứ tài nguyên đặc biệt, caocấp Đồng thời, Trí tuệ cũng luôn luôn là một công cụ lao động vạn năng, vô địch

Ngày nay, trong nền văn minh trí tuệ, với nền khoa học kỹ thuật phát triểnmạnh, với việc hình thành các khối liên kết, nhiều quốc gia trong khu vực thì vấn

đề ai thắng ai trên lĩnh vực chất xám đang đợc quan tâm , khai thác và canh tranhhàng đầu trong từng lĩnh vực giữa các quốc gia với nhau

Kinh nghiệm của các nớc phát triển cao và những yếu tố quan trọng hàng đầu

có tính quyết định tiến trình phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc,chính là một sự hoạch định đúng và thi hành đợc một chính sách phát hiện, tuyểnchọn, bồi dỡng, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ nhân tài hợp lý và có hiệu quả nhất

Các dân tộc trên thế giới ngày càng nhận rõ hơn tính bức thiết, uy thế củavấn đề nhân tài trong quá trình xây dựng và phát triển đất nớc, dân tộc mình Nhântài không chỉ là tiếng thơm cho mỗi quốc gia, mỗi dân tộc mà còn mang lại các giátrị tinh thần, vật chất to lớn không chỉ cho từng nớc mà cho cả nhân loại

Chính vì vậy, ba cuộc hội thảo quốc tế khu vực về phát triển, tuyển chọn, bồidỡng, đào tạo tài năng về toán, khoa học và công nghệ họp tại Seul(Hàn Quốc) năm

1988, tại Thợng Hải (Trung Quốc) năm 1991 và tại TôKiÔ(Nhật Bản) năm 1993,

đều đã nêu lên khuyến nghị: “ Mỗi quốc gia hãy nhanh chóng đề ra chính sách đàotạo ngời tài” để góp phần đẩy nhanh sự phát triển kinh tế xã hội ở mỗi nớc

Ngời ta đã dự báo : bớc vào thế kỷ 21, ở tất cả các nớc, kể các nớc đang pháttriển nhất hiện nay, cũng đều thiếu hai loại ngời: Loại ngời có trình độ phát triển trithức cao, có khả năng sáng tạo ra các giá trị văn hóa khoa học tinh thần cho nhânloại; và loại ngời có trình độ kỹ năng kỹ xảo, thông minh, sáng tạo ra các giá trị vậtchất, tinh thần, sáng tạo ra các vật dụng, đa công dụng, đa chức năng, chất lợng cao,

đẹp, nhằm thỏa mãn yêu cầu cao của xã hội loài ngời

Việt Nam là một nớc chậm phát triển so với nhiều nớc trong khu vực và trênthế giới, vì chúng ta phải trải qua hai cuộc chiến tranh vệ quốc quá khốc liệt và lâudài Hiện tại, đất nớc ta đã và đang thực hiện đợc một số yếu tố nh: nhiều tàinguyên đang đợc khai phá một cách có hiệu quả nhiều tiềm năng thiên nhiên đangphát huy, đời sống nhân dân ổn định nền kinh tế tăng trởng với tốc độ khá Nhữngyếu tố ngày rất cần thiết nhng cha đủ để bảo đảm thực hiện một nền công nghiệphóa theo định hớng xã hội chủ nghĩa để hiện đại hóa đất nớc Chúng ta còn thiếumột yếu tố chủ yếu nhất : đó là một đội ngũ nhân tài , cân đối , những ngời lao động

đợc đào tạo đến độ chuyên môn cần thiết cho mỗi nghề nghiệp, những ngời lao

động có hoài bão, từ những ngời nông dân giỏi, ngời công nhân giỏi, những kỹ scông trình s dầu kiến thức kinh nghiệm đến những nhà phát minh khoa học ,những văn nghệ sĩ tài năng

Cái vốn qúy ấy chỉ có thể do chính chúng ta xây dựng nên chứ không thểchuyển giao, nhập khẩu từ bên ngoài vào nh chuyển giao công nghệ hay nhập khẩumáy móc.

Việt Nam vốn là nớc có nền văn hiến lâu đời Con ngời Việt Nam vốn thôngminh, cần cù và sáng tạo Các bậc anh hùng, các bậc trí giả và ngời tài đời nào cũng

có Từ ngàn xa, ông cha ta đã đúc kết kinh nghiệm qúy báu: “ Hiền tài là nguyênkhí của một quốc gia”, minh chứng cho truyền thống qúy trọng nhân tài đợc thểhiện từ thời nhà Lý qua việc xây dựng Quốc Tử Giám từ việc bồi dỡng nhân tài đầutiên của Việt Nam Sau nhà Lý , các triều đại phong kiến vẫn tiếp tục truyền thốngqúy trọng ngời tài, làm phong phú kho tàng văn hóa của dân tộc và góp phần làmrạng rỡ đất nớc

Từ xa xa , trong lịch sử dựng và giữ nớc của dân tộc , ông cha ta đã nhận thứcthấy vị trị vai trò trọng yếu của mỗi con ngời có tài năng đối với sự hình thành phátsinh, phát triển của mỗi quốc gia Trên văn bia Quốc Tử Giám đã từng khẳng định:

“ những ngời tài giỏi là yếu tố cốt tử đối với một chình thể Khi yếu tố này dồi dàothì đất nớc phát triển mạnh mẽ và phồn thịnh Khi yếu tố này suy kém thì quyền thìquyền lực đất nớc bị auy thoái” “ Những ngời tài giỏi có học thức là một sứcmạnh đặc biệt quan trọng đối với đất nớc” Đây là một chân lý Chính những ngờitài năng , nhất là các bậc vĩ nhân đã thúc đẩy , mở đờng, đánh dấu các phát triểncủa khoa học, lịch sử

Khi cách mạnh tháng 8 thành công, nớc Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời ,ngày 21 tháng 11 năm 1946, trong bài viết, “ Hồ Chủ Tịch khẳng định: “ Nhà nớccần phải kiến thiết , kiến thiết phải có ngời tài” và Bác đã đặt vấn đề chống “ Giặcdốt”, lên ngang bằng cấp bách đối với dân tộc nh chống “ Giặc đói” và “ Giặc ngoạixâm” , đồng thời pháy triển phong trào bình dân học vụ, xóa mù chữ , từng bớcnâng cao trình độ dân trí nớc nhà

Đảng ta rất quan tâm đến vấn đề dân trí , nhân lực , ngời tài vì nguồn lực conngời chính là động lực phát triển của đất nớc Nghị quyết TW2 khóa 8 đã chỉ rõ : “Mục tiêu chủ yếu là giáo dục toàn diện : Đức, trí, thể, mĩ ở tất cả các bậchọc”.Những năm gần đây, từ khi có nghị quyết TW2 – K8 thì vấn đề bồi dỡngnhân tài càng đợc coi trọng Với quan điểm “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu” thìchất lợng giáo dục có nhiều chuyển biến và đội ngũ học sinh giỏi ngày càng nhiều

Đối với đất nớc ta, rõ rằng , muốn có điều kiện tiến nhanh , tránh nguy cơ tụthậu, để sánh vai với các nớc trong khu vực và trên thế giới thì phải thật sự quan tâm

đầy đủ tới chiến lợc con ngời vào sớm có chiến lợc ngời tài Phải nhanh chóng nâng

cao nhận thức , khắc phục nhanh các t tởng, quan niệm cũ đang làm hạn chế, kìmhãm sự phát triển các năng khiếu, tài năng Phải tích cực phát huy truyền thống qúytrọng ngời tài của tổ tiên , chăm lo tòan diện cả sáu khâu: phát hiện, tuyển chọn,

đào tạo, bồi dỡng, sử dụng, đãi ngộ đúng đối với những ngời có tài

Ngày nay, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã đạt những thành tựu rực rỡ Nền văn minh trí tuệ đã làm cho tính chất lao động và cơ cấu lao động xã hội đangthay đổi Trớc tình hình nh vậy , vấn đề ngời tài là hết sức cần thiết Xuất phát từyêu cầu phát triển công nghiệp cao , bên cạnh mục tiêu nâng cao dân trí , đào tạonhân lực , nhà trờng còn đặc biệt chú ý đến việc phát triển nhân tài

Thế kỷ 21 là thế kỷ của t duy, của tài năng khoa học Việc phát triển kinh tế ,khoa học ở trình độ cao, không còn con đờng nào khác con đờng phát hiện bồi dỡng

và sử dụng nhân tài Vấn đề mang ý nghĩa tầm vóc thời đại này sẽ thực sự góp phầntạo nên nguồn nhân lực qúy giá cho đất nớc

Thực tiến cho thấy: ở những nớc công nghiệp phát triển , họ đã sớm lựa chọncác lĩnh vực khoa học công nghiệp phát triển , họ đã sớm nhất là đầu t chất xám,

đầu t vào lĩnh vực giáo dục nhằm đào tạo bồi dỡng những tài năng để từng bớcchiếm lĩnh thị trờng trong khu vực nh Nhật Bản, Hàn Quốc

Ngoài ra ở Việt Nam cũng nh nhiều nớc trên thế giới , cũng đều quan tâm

đến tổ chức công tác bồi dỡng học sinh giỏi với các chế độ, chính sách phù hợpnhằm phát triển số lợng và nâng cao chất lợng học sinh giỏi ở các cấp nhà trờngcác bậc học , trong đó có THCS

Tuy nhiên, với nớc ta, cũng nh với một số nớc khác, những năng khiếu, tàinăng cha đợc phát hiện , đào tạo, bồi dỡng và sử dụng nh mong muốn nên chúng tagặp nhiều khó khăn trên các lĩnh vực : Kinh tế , khoa học , xã hội

2- Tại sao phải bồi dỡng nhân tài?

Nhân tài vốn là vốn quí, một tài sản của một đất nớc , một dân tộc Việc pháthiện và bồi dỡng nhân tài chính là tạo ra những khâu đột phá trong các lĩnh vực đặcbiệt : lĩnh vực kỹ thuật và những ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia Bồi dỡngnhân tài tạo điều kiện hòa nhập với thế giới và nhân loại thông qua quá trình chuyểngiao công nghệ

Bồi dỡng nhân tài quyết định nhân tài, mở ra và khẳng định tơng lai của một

đất nớc, một dân tộc Không có bồi dỡng nhân tài thì không có nhân tài và chắckhông có sự phát triển Và khi đó không còn một đất nớc , một dân tộc

3- Quan niệm về học sinh năng khiếu, học sinh giỏi

Học sinh năng khiếu , học sinh giỏi là học sinh có năng lực trí tuệ đặc biệt ,giỏi về một môn nào đó, là sự đánh giá ghi nhận kết quả học tập của các em đạt ởmức độ cao hơn so với mục tiêu môn học ở từng cấp học, lớp học Kết quả mỗi mônhọc của học sinh giỏi , học sinh năng khiếu đợc thể hiện qua kiến thức và kỹ năngtrong giao tiếp hàng ngày.

Học sinh giỏi là học sinh thể hiện đợc tiềm năng của sự thông thạo, của sựlành nghề ở đây , học sinh giỏi không những đạt danh hiệu học sinh giỏi so vớimục tiêu môn học, ở từng cấp học theo tiêu chuẩn đánh giá của Bộ giáo dục - đàotạo qua các thông t, công văn hớng dẫn cụ thể về đánh giá xếp loại học sinh cấpTHCS) mà học sinh đó còn phải đạt những yêu cầu cao hơn Đó là đạt những danhhiệu mà các kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện(quận) , cấp tỉnh (thành phố) hoặc cấpquốc gia, quốc tế

Tuy nhiên , trớc những học sinh này không chỉ học tập mới đạt các danhhiệu qua các kỳ thi , sau nữa các em còn phảo có năng khiếu nhất định , nhữngnăng khiếu ấy mang tính bẩm sinh.Học sinh có năng khiếu là những học sinh thểhiện đợc triển vọng của một năng lực sáng tạo Qua quá trình rèn luyện , tác độngcủa môi trờng s phạm và sự nỗ lực của bản thân , năng lực đợc khẳng định , tài năngmới đợc phát triển

Khi đã chọn đợc đúng học sinh năng khiếu rồi thì trong cách đào tạo phải ớng về tiêu chí ngời tài đó là năng lực sáng tạo và dùng phơng pháp cá biệt hóa để

h-đào tạo bồi dỡng

4- Các chính sách phát hiện và bồi dỡng học sinh năng khiếu , học sinh giỏi ởViệt Nam

Trong phiên họp ngày 10 tháng 03 năm 1996 của Uỷ ban thờng vụ quốc hộibàn về cải cách giáo dục, đồng chí Trờng Chinh nêu rõ : “ Vấn đề phát triển năngkhiếu học sinh rất quan trọng”

Nghị quyết số 142NQ/TW của Bộ chính trị TW Đảng khóa 6 đã nêu: “ Nhântài không phải là sản phẩm tự phát ”

Đồng chí Lê Khả Phiêu – nguyên Tổng bí th Đảng cũng nêu rõ: “ Về nhântài, mọt mặt phải tìm đợc những cách thích hợp để phát triển và bồi dỡng nhân tàinhng đồng thời cũng cần lu ý là nhân tài sẽ có điều kiện xuất hiện trên mọi nền dântrí rộng và trên cơ sở việc tổ chức đào tạo nhân lực tốt Vì nhân tài là ngời có trí tuệsắc bén, và những ngời có bàn tay vàng , có kỹ năng đặc biệt”

Tiếp tục quán triệt nghị quyết TW2 khóa 8 các nhà trờng thực hiện tốt nhiệm

vụ năm học 2006 – 2007 , phát hiện , bồi dỡng học sinh năng khiếu , học sinh giỏithờng xuyên và có kết quả thông qua thi

Bồi dỡng trí tuệ , phổ cập kiến thức và các biện pháp sáng tạo trong quá trìnhhọc, giúp ngời học rèn luyện trí thông minh , là cho t chất trí tuệ phát triển, tăng khẳnăng sáng tạo , vận dụng tri thức giải quyết nhanh chóng va có hiệu lực những vấn

Bồi dỡng tài năng là một công việc rất công phu bền bỉ sáng tạo cần phải biếtchăm chút , phát hiện bồi dỡng ngay từ lúc cò mầm non từ các lớp dới cấp dới.Trong bồi dỡng phải toàn diện và sáng tạo , chú ý bồi dỡng phơng pháp , bồi dỡng

t duy

Việc phát hiện , tuyển chọn và bồi dỡng nhân tài phải đợc dựa trên một số

điều kiện , tiêu chuẩn nhất định Để đề ra đợc các tiêu chuẩn , dấu hiệu tuyển chọnchúng ta phải nắm vững một số khái niệm sau:

lý có hiệu quả.

1-7: Nhân tài:

Nhân tài là những ngời trong lĩnh vực họat động của mình, có những phẩmchất là năng lực sau đây nổi trội so với ngời bình thờng: Nhậy cảm phát hiện ravấn đề trong những tình huống mà ngời bình thờng không thấy ý thức đợc sứcmạnh của “ tất yếu” ẩn trong các quy luật do đó luôn luôn học tập , nghiên cứu , tìmtòi các quy luật để sử dụng chúng nh những ngời giúp việc đắc lực vô t khách quan

để dần dần dành đợc quyền chủ động Biết trau dồi đạo đức và tài năng của mìnhtrong mọi hoàn cảnh nhờ vậy mà có hiệu suất làm việc cao, sức làm việc lớn, có uytín

2- Nguồn gốc và các giai đoạn phát triển của một tài năng:

2-1: Những ngời tài năng thờng có nguồn gốc xuất thân và có quá trình trởngthành rất khác nhau Ngời ta đã kết luận: “ Mỗi con ngời bình thờng sinh ra trong

các gia đình bình thờng đều có thể có sẵn một mầm mống năng khiếu tài năng tiềmẩn”

Sở dĩ nh vậy, khi con ngời đợc hình thành , phát triển , trởng thành , cá nănglực , năng khiếu đều chịu tác động qua lại của các yếu tố :

Tố chất di truyền (Kể cả di truyền đột biến)

Môi trờng hoạt động thực tiễn tự nhiên và xã hội

2-2-1: Giai đoạn 1: Giai đoạn học sinh

Trong giai đoạn này , vai trò di truyền, tác động của môi trờng tự nhiên: Từtrờng trái , trờng tơng tác giữa các hành tinh, tia bức xạ , môi trờng xã hội: Sứckhỏe , tri thức, tâm lý và môi trờng sống của cha mẹ( nhất là mẹ) đã ảnh hởng đếnthai nhi Thai nhi đã tiếp nhận thích ứng và trởng thành Phải chú ý từ bào thai ,,

đứa trẻ phải đợc quan tâm từ khi còn trong bụng mẹ để tạo ra tiền đề vật chất lợngcủa con ngời sau này cả thể xác và tinh thần

Do tác động của ba yếu tố trên , ơt mỗi trẻ bình thờng , do di truyền độtbiến , khi ra đời đều có khả năng có các mầm mống năng khiếu tài năng ấp ủ vàmang theo trong suốt cuộc đời mình

2-2-2: Giai đoạn 2: Giai đoạn sinh – xã hội học:

Đó là sự nuôi dỡng và một môi trờng sinh – xã hội thuận lợi để đứa trẻ nảysinh , bộ lộ, phát triển và xác lập năng khiếu , từ lúc trẻ ra đời đến khi trởng thành

Từ môi trờng vi mô của xã hội đều góp phần hình thành nên năng khiếu và tài năngcủa đứa trẻ Trong đó , gia đình , bạn bè, thầy cô giáo là yếu tố ảnh hởng quyết địnhchiều hớng phát triển năng khiếu của trẻ em

ở độ tuổi tiền học đờng (1-6 tuổi) , mầm mống năng khiếu ban đầu (Nhạc,họa, cờ vua ) ở một số trẻ đã bộc lộ rõ (Thơ, tính nhẩm)

ở độ tuổi phổ thông (6- 18 tuổi) các loại mầm mống năng khiếu ở mọi trẻ em

đếu gặp điều kiện và cơ hội sẽ bộc lộ , nảy nở ( Hoặc ngợc lại bị mai mọt hoặc thuichột )

Nếu đợc chăm sóc , bồi dỡng , đào tạo đúng năng khiếu dần dần định hình vàtrẻ em trở thành tài năng bằng học sinh năng khiếu.

Giai đoạn sinh học – xã hội học sinh này giữ vai trò quan trọng nhất trongquá trình hình thành tài năng và quá trình trởng thành của mỗi con ngời

ở đây, vai trò của môi trờng tự nhiên , xã hội, nhất là vai trò của giáo dục , vaitrò nỗ lực chủ động sáng tạo của mỗi cá nhân rất quan trọng Nó sẽ tạo điều kiệncho mầm mống năng khiếu ấp ủ đợc bộc lộ phát triển

Nhà nớc mà trực tiếp là Bộ giáo dục - Đào tạo phải nâng cao nhận thức chotừng gia đình và toàn xã hội , tạo điều kiện và có cơ chế chế độ chính sách thíchhợp nhằm phát hiện , tuyển chọn , đào tạo , bồi dỡng đúng các năng khiếu , tài năngcủa mỗi cấp học , ngành học , bậc học để những mầm mống tài năng ở mỗi con ng-

ời không những không bị mai một mà còn có điều kiện và cơ hội để phát triển vàxác lập từng bớc

Với các nhà trờng bậc trung học cơ sở đặc biệt càng phải quan tâm chú ý và

có những định hớng, biện pháp cụ thể đối với giai đoạn này

2-2-3:Giai đoạn 3: giai đoạn xã hội họ (30 tuổi trở lên)

Đây là một môi trờng tạo ra sự hoạt động của đứa trẻ , thử sức các năng lực ,năng khiếu của nó để đứa trẻ biết mình đợc quan tâm , đợc cống hiến , đợc đánh giáthế nào

Đây là giai đoạn tài năng đợc sử dụng cống hiến mang lại kết quả cụ thể choxã hội Việc đãi ngộ , sử dụng tài năng có thể ảnh hởng tới việc xuất hiện các tàinăng cũng nh sức sáng tạo và sự công hiến tài năng của cộng đồng cũng nh củamỗi con ngời

Cần hết sức khắc phục những t tởng hẹp hòi, kỳ thị để bố trí sử dụng tạo

điều kiện cho tài năng cống hiến Đồng thời cần sớm thoát khỏi các t tởng bìnhquân cao bằng để sớm có chính sách biệt đãi cả về tinh thần lẫn vật chất đối vớinhững ngời thực sự có tài, tạo điều kiện cho họ cống hiến cao nhất cho quốc gia vàcho cả nhân loại

Năng khiếu tài năng có nhiều loại, thời kỳ bộc lộ phát triển và các biểu hiệncủa chúng rất khác nhau Các năng khiếy về Toán, Nghệ thuật, Thể dụ bộc lộ sớm

và có những biểu hiện khác nhau

Các năng khiếu về khoa học cơ bản đòi hỏi phải phát hiện tuyển chọn đào tạobồi dỡng có hệ thống , khoa học , liên tục , kế thừa ở nhiều bậc học.

Ngời có năng khiếu thờng thể hiện rõ những năng lực chuyên biệt với những giácquan tinh tế phát triển với những phẩm chất sinh lý , thần kinh tơng hợp, với nhữngnăng lực t duy rất cao Sự phát triển năng khiếu ấy là cả một quá trình nh sau:

Độ tuổi bậc

đại học vàsau đaị học

30 tuổi trởlên

đầu

Năng khiếu

đợc bồi dỡng

định hình ờng bớc

t-Năng khiếu

đợc đào tạobồi dỡng và

có cơ hội trởthành tàinăng

Tài năng đợcxác lập cốnghiến cho xã

Ba giai đoạn này kế tiếp nhau , đan xen và nơng tựa vào nhau Thiếu sự ” tiếpsức” nào đó sẽ thui chột năng khiếu của trẻ

Gần đây, theo điều tra của chỉ số trí tuệ của Việt Nam, Ngời ta thấy: có từ 2%

đến 6% là những ngời xuất sắc, khoảng 23 % đến 30 % là khá , khoảng 25% đến30% là trung bình yếu Và từ 27% đến 75% là yếu, số còn lại là trung bình Về họcsinh, số học sinh giỏi từ 3% đến 5%

Về học vị , học hàm, có 200 giáo s và tiến sĩ và 700 phó tiến sĩ

Nhng thực tế có phải ai cũng đợc hởng thụ các điều kiện cần thiết để bộc lộ,thử sức, cống hiến và đợc đánh giá là có tài năng hay cha phải là tài năng ?

Vì thế, việc bồi dỡng và sử dụng các năng khiếu và tài năng có ý nghĩa đặcbiệt quan trọng đối với nhà trờng cũng nh đối vơí xã hội

3- Tầm quan trọng của công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Trong quá trình giáo dục - đào tạo ở nhà , bên cạnh các họat động giáo dục

đạo đức , giáo dục các họat động ngoài giờ lên lớp , giáo dục đại trà, công việc giáodục đào tạo học sinh giỏi chiếm một vị thế quan trọng mang tính chất then chốt Nó

đào tạo cho xã hội một đội ngũ thợ giỏi có khả năng sáng tạo cao, tạo đà(tái sảnxuất) cho đất nớc một đội ngũ thầy kế cận

Vì vậy, ngời cán bộ quản lí phải có tâm nhìn xa, có một khả năng trông rộng,

dự đoán và biết đón đầu những yêu cầu của xã hội trong tơng lai Trên cơ sở đó , ởtầm vĩ mô , trong quá trình xây dựng kế hoạch của nhà trờng, kế hoạch đào tạo họcsinh giỏi phải có vị trí xứng đáng , phải đợc đầu t đúng mức về các nguồn lực , nhânlực , vật lực và tài lực

IV- Mục đích của công tác bồi dỡng học sinh năng khiếu ,học sinh giỏi:

1- Mục đích giáo dục:

Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài cho công nghệ côngnghiệp hóa , hiện đại hóa đất nớc theo tinh thần nghị quyết đại hội Đảng khóa 8,9

2- Mục tiêu giáo dục:

Đào tạo con ngời Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức , có tri thức , sứckhỏe, thẩm mỹ về nghề nghiệp, trung thành với lý tởng độc lập dân tộc và chủ nghĩaxã hội , quá trình hình thành và bồi dỡng nhân cách , phẩm chất và năng lực củacông dân, yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc , vì mục tiêu dân giầu nớc mạnh , xãhội công bằng , dân chủ văn minh

2.1 Mục tiêu giáo dục phổ thông

Là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức , trí tuệ thể chất thẩm mĩnhằm hình thành nhân cách con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa , xây dựng t cách

và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộcsống lao động , tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc

2.2- Mục tiêu giáo dục THCS:

Nhằm giúp cho học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dụctiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở , những hiểu biết ban đầu vê kỹ thuật

và hớng nghiệp để tiếp tục học Trung học phổ thông , Trung học chuyên nghiệp ,học nghề hoặc đi vào cuộc sống (Luật giáo dục đã đợc quốc hội thông qua ngày2/12/1998)

Bồi dỡng học sinh năng khiếu , học sinh giỏi nhằm mục đích động viên,khích lệ những học sinh đó và giáo viên dạy , góp phần cải tiến , nâng cao chất lợngdạy và học, chất lợng của công tác quản lý, chỉ đạo các cấp giáo dục, đồng thời pháthiện học sinh có năng khiếu để tiếp tục bồi dỡng ở cấp cao hơn nhằm đào tạo nhântài cho đất nớc

V- Đặc điểm của công tác phát hiện và bồidỡng học sinhgiỏi , học sinh năng khiếu ở trờng THCS

Bồi dỡng học sinh giỏi , học sinh năng khiếu ở trờng THCS là quá trình bổsung , nâng cao kiến thức , rèn luyện lỹ năng t duy và khả năng thực hành của họcsinh Thời gian bồi dỡng mang tính bổ trợ , ngắn hơn thời gian đào tạo đại trà Số l-ợng học sinh ít, đợc tuyển theo quy trình kiểm tra, đánh giá ở mức độ cao Chơngtrình bồi dỡng nâng cao hơn chơng trình đào tạo đại trà cả về kiến thức và kỹ năng.Phải thực hiện liên thông, liên kết trong quá trình bồi dỡng học sinh về công tácquản lý.

Trong kế hoạch năm học của nhà trờng , bên cạnh các chỉ tiêu phấn đấu vềgiáo dục tòan diện phải có chỉ tiêu phấn đấu về học sinh giỏi Kèm theo đó là cácbiện pháp thực hiện , huy động mọi nguồn lực, tài lực kinh phí cho việc bồi dỡnghọc sinh năng khiếu để sau mỗi năm đều có phần thởng để động viên giáo viên vàhọc sinh

Quản lý phải phù hợp với đối tợng Trong quy trình tổ chức hoạt động nàycần chú ý đến đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh cấp THCS đến khả năng pháttriển trí tuệ, có tính đột phá, nhảy vọt tốc độ t duy của một sóo học sinh Công tácnày cần làm liên tục, có kế hoạch tỉ mỉ, sâu sát và đợc kiểm trra thờng xuyên

Cần tiến hành kiểm tra đánh giá theo từng giai đoạn , từng vấn đề có kếhoạch bồi dỡng cho sát thực tế

Chơng II: Thực trạng vấn đề nghiên cứu trong trờngTHCS Chu Văn An

I- Tình hình địa phơng và nhà trờng

1 Tình hình địa phơng

Huyện Nga Sơn là một huyện nằm phía đông bắc Tỉnh Thanh Hóa Phía bắcgiáp huyện Kim Sơn tỉnh Ninh Bình Phía nam giáp huyện Hởu Lộc và Huyện HàTrung Phía tây giáp huyện Hà Trung và Thị Xã Bỉm Sơn Phía đông giáp biển Diện tích và số dân đợc phân làm ba vùng miền rõ rệt: Vùng chiêm trũng, vùng

đồng màu và vùng cây công nghiệp, nền kinh tế không có nhiều biến đổi mạnh ồ ạtsong cũng không ở mức nghèo đói Môi trờng văn hóa bình lặng với sự đan xen củamột số văn hóa tín ngỡng khác nhau song thuần nhất Nhân dân có truyền thốnghiếu học, luôn chăm lo đến việc học tập của con cái Tình hình an ninh chính trị vàtrật tự an toàn xã hội tơng đối tốt

Những năm gần đây , Đảng bộ và nhân dân Nga Sơn rất chăm lo đến sựnghiệp giáo dục của địa phơng ( đặc biệt là từ khi có nghị quyết TW2 – khóa 8) Các tổ chức đoàn thể, các địa phơng đã thấm nhuần đờng lối quan điểm của Đảngcoi “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, coi nhiệm vụ giáo dục là nhiệm vụ của mọingời , mọi tổ chức , ai cũng phải có trách nhiệm đến sự nghiệp giáo dục Từ huy

động vốn đầu t xây dựng cơ sở vật chất cho tất cả các trờng đến việc mua sắm trangthiết bị dạy học , đến việc giáo dục học sinh tạo nên mối quan hệ khăng khít trongcộng đồng- xã hội Đặc biệt năm 2004 Huyện ủy Nga Sơn đã ra nghị quyết 10 vềphát triển giáo dục của huyện nhà

Tuy nhiên sự phát triển của kinh tế thị trờng cũng đã có những ảnh hởng nhất

định đến thái độ , động cơ học tập của một số ít học sinh Đó là thái độ cha tự giác,phong trào tự học cha cao, còn bị cuốn hút bởi các trò chơi và các phơng tiện nghenhìn hiện đại(điện tử) cuốn hút nhiều thời gian tự học của các em Tất cả tình hìnhtrên đều ảnh hởng không nhỏ đến tình hình chất lợng của học sinh và vấn đề quản

lý của nhà trờng , của giáo viên

2- Tình hình nhà trờng THCS Chu Văn An

Trờng THCS Chu Văn An – Tiền thân là trờng PTCS năng khiếu Nga Sơn –thành lập ngày 20 tháng 8 năm 1991 theo Quyết định số 02 của Chủ Tịch Uỷ bannhân dân tỉnh Thanh Hóa

Diện tích tổng thể nhà trờng là 5 600m2 Phía nam, phía đông , phía tây giáp

đờng thị trấn và sông Hng Long Phía bắc giáp trung tâm giáo dục thờng xuyênhuyện Nga Sơn