1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1. Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf

86 1 0
Tài liệu đã được kiểm tra trùng lặp

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc
Tác giả Hoàng Bích Ngọc
Người hướng dẫn TS. Lã Thị Quỳnh Liên
Trường học Trường Đại Học Dược Hà Nội
Chuyên ngành Quản lý và Kinh tế Dược
Thể loại khóa luận tốt nghiệp
Năm xuất bản 2025
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 86
Dung lượng 1,93 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Cấu trúc

  • CHƯƠNG I: TỔNG QUAN (11)
    • 1.1 Nhà thuốc và vai trò của nhà thuốc trong chăm sóc sức khỏe ban đầu (11)
      • 1.1.1 Khái niệm nhà thuốc (11)
      • 1.1.2 Vai trò của nhà thuốc trong chăm sóc sức khỏe ban đầu (14)
    • 1.2 Chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng (14)
      • 1.2.1 Một số khái niệm về chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng (14)
      • 1.2.2 Vai trò của dược sĩ cộng đồng trong việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc (16)
      • 1.2.3 Một số quy định về chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng (18)
      • 1.2.4 Các hướng dẫn về chăm sóc dược (23)
      • 1.2.5 Thực trạng chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng (29)
    • 1.3 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu (32)
    • 1.4 Tính cấp thiết của đề tài (33)
  • CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (34)
    • 2.1 Đối tượng nghiên cứu (34)
    • 2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu (34)
    • 2.3 Phương pháp nghiên cứu (34)
      • 2.3.1 Thiết kế nghiên cứu (34)
      • 2.3.2 Biến số nghiên cứu (35)
    • 2.4 Mẫu nghiên cứu (39)
      • 2.4.1 Cỡ mẫu nghiên cứu (39)
      • 2.4.2 Phương pháp chọn mẫu (40)
      • 2.4.3 Phương pháp thu thập số liệu (40)
      • 2.4.4 Xử lý và phân tích số liệu (41)
    • 2.5 Vấn đề đạo đức (43)
  • CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU (44)
    • 3.1 Kết quả nghiên cứu (44)
      • 3.1.1 Thông tin chung của người bán thuốc (44)
      • 3.1.2 Nhận thức của người bán thuốc về chăm sóc dược tại nhà thuốc (46)
      • 3.1.3 Thái độ của người bán thuốc về chăm sóc dược tại nhà thuốc (49)
      • 3.1.4 Tần suất cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc (57)
      • 3.1.5 Rào cản về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược theo đánh giá NBT tại nhà thuốc (60)
    • 3.2 Bàn luận (64)
      • 3.2.1 Nhận thức của NBT về chăm sóc dược tại nhà thuốc (64)
      • 3.2.2 Thái độ NBT về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc (66)
      • 3.2.3 Tần suất và rào cản khi cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược theo đánh giá của NBT tại nhà thuốc (69)
    • 3.3 Hạn chế của nghiên cứu (72)
    • 1. Kết luận (73)
    • 2. Kiến nghị (74)
  • TÀI LIỆU THAM KHẢO (75)

Nội dung

Để được tham gia cung cấp dịch vụ trong hệ thống NHS, các nhà thuốc phải đáp ứng đầy đủ và cần đảm bảo cung cấp các dịch vụ tối thiểu theo khung hợp đồng mà NHS đưa ra: - Dịch vụ thiết y

TỔNG QUAN

Nhà thuốc và vai trò của nhà thuốc trong chăm sóc sức khỏe ban đầu

Cơ sở bán lẻ thuốc, bao gồm nhà thuốc, quầy thuốc, đại lý bán thuốc của doanh nghiệp và tủ thuốc của trạm y tế, là các địa điểm phân phối thuốc hợp pháp đã được cấp phép hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam Theo Khoản 1 Điều 24 của Luật Dược, các cơ sở này phải đủ điều kiện kinh doanh thuốc và được cơ quan có thẩm quyền chứng nhận Để đảm bảo chất lượng dịch vụ dược và an toàn cho người dùng, Bộ Y tế quy định các nhà thuốc phải tuân thủ nguyên tắc “Thực hành tốt nhà thuốc” (GPP) về cơ sở vật chất, nhân sự, quy trình chuyên môn và đạo đức hành nghề Thông tin về các loại hình nhà thuốc hiện nay tại Việt Nam được trình bày rõ ràng trong các bảng tài liệu của các nguồn từ [5-9], giúp người đọc hiểu rõ các tiêu chuẩn và điều kiện hoạt động của các cơ sở bán lẻ thuốc hợp pháp.

Bảng 1.1: Một số các loại hình nhà thuốc hiện nay tại Việt Nam Đặc điểm

Hộ kinh doanh riêng lẻ nhưng cùng tên thương mại

(thường là công ty bán buôn hoặc công ty mẹ) trực tiếp sở hữu nhiều nhà thuốc, mỗi nhà thuốc là một chi nhánh

Một doanh nghiệp sở hữu thương hiệu và cấp phép cho các đơn vị khác, thường là hộ kinh doanh hoặc công ty nhỏ, sử dụng tên, hình ảnh và mô hình kinh doanh theo hợp đồng nhượng quyền thương hiệu.

Phải tuân theo hệ thống quản lý và kiểm soát chất lượng của bên nhượng quyền

Các nhà thuốc mang cùng tên nhưng đăng ký theo hình thức hộ kinh doanh, độc lập nhau về pháp lý và tài chính

( không là chuỗi theo pháp luật )

Hộ kinh doanh cá thể tự mở nhà thuốc tại địa phương

Cá nhân/hộ gia đình Đặc điểm

Hộ kinh doanh riêng lẻ nhưng cùng tên thương mại

Tính đồng nhất thương hiệu

Rất cao (đồng bộ biển hiệu, đồng phục, cách phục vụ )

Trung bình - cao (tuân theo quy định hợp đồng nhượng quyền)

Thấp - trung bình (tùy thỏa thuận, không có hợp đồng ràng buộc)

Rất thấp (tự thiết kế, không theo quy chuẩn chung)

Quản lý và vận hành

Tập trung từ trụ sở chính

Tuân theo hướng dẫn bên nhượng quyền

Không có quản lý trung tâm Tự quản lý

Có quy trình, tiêu chuẩn thống nhất

Theo tiêu chuẩn nhượng quyền

Rất cao (quy mô toàn quốc)

Cao (nếu có vốn và kiểm soát tốt)

Tùy thuộc vào thỏa thuận

Rất thấp, quy mô nhỏ lẻ

(Công ty Cổ phần Dược phẩm

(Công ty Cổ phần Thế Giới

Nhà thuốc Minh Tâm, Nhà thuốc Hồng Đức

Nhà thuốc truyền thống do cá nhân/hộ gia đình mở tại địa phương

Hiện tại, Việt Nam vẫn chưa có quy định cụ thể về chuỗi nhà thuốc, gây khó khăn trong quản lý và phát triển hệ thống phân phối thuốc Gần đây, Luật Dược số 44/2025/QH15 của Quốc hội chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, mở ra những thay đổi quan trọng trong lĩnh vực dược phẩm của nước ta.

Trong dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Dược năm 2025, khái niệm “chuỗi nhà thuốc” được đề xuất là hệ thống các nhà thuốc của một cơ sở tổ chức, hoạt động theo hệ thống quản lý chất lượng thống nhất dưới cùng một tên thương hiệu Cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc phải đáp ứng các điều kiện quy định, bao gồm việc có ít nhất 02 nhà thuốc trực thuộc đã được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng thống nhất cho toàn bộ các nhà thuốc trong chuỗi.

Hiện nay, mô hình doanh nghiệp của chuỗi nhà thuốc tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, trong đó hình thức nhượng quyền thương hiệu đã xuất hiện và trở nên phổ biến, mirroring các mô hình thành công trên thế giới Tuy nhiên, các hộ kinh doanh riêng lẻ cùng tên thương mại không được xem là chuỗi nhà thuốc vì thiếu liên kết pháp lý và quản lý chung, dễ dẫn đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ Mặc dù vậy, trong thực tiễn, nhiều người vẫn gọi các cơ sở này là “chuỗi” theo cách hiểu thương mại hoặc tiếp thị, dẫn đến sự nhầm lẫn cho người dân Hệ thống bán lẻ thuốc tại Việt Nam rất lớn và đa dạng, với khoảng 60.000 cơ sở vào năm 2024, trong đó các chuỗi nhà thuốc hiện đại như Long Châu, Pharmacity, An Khang chiếm khoảng 5% thị phần với khoảng 3.000 cửa hàng, còn phần lớn (85%) thuộc về các nhà thuốc nhỏ lẻ truyền thống.

Các loại hình nhà thuốc trên thế giới

Hiện nay trên thế giới, nhà thuốc cộng đồng bao gồm các chuỗi nhà thuốc bán lẻ và các nhà thuốc truyền thống nằm ngoài cơ sở chăm sóc sức khỏe, được xem là một phần quan trọng của hệ thống y tế hàng ngày [4] Theo nghiên cứu của Hanne Herborg và cộng sự năm 2007, các nhà thuốc tại Đan Mạch là các đơn vị tư nhân, nhưng hoạt động của chúng vẫn nằm dưới sự quản lý về giá thuốc và số lượng nhà thuốc của các cơ quan y tế địa phương [12].

Tại Vương quốc Anh, dịch vụ dược phẩm của Cơ quan Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) được cung cấp thông qua các hợp đồng với các nhà thuốc tư nhân, giúp mở rộng phạm vi tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân.

Để tham gia cung cấp dịch vụ trong hệ thống NHS, các nhà thuốc cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của hợp đồng và đảm bảo cung cấp các dịch vụ tối thiểu theo tiêu chuẩn do NHS quy định Việc tuân thủ các tiêu chí này là điều kiện tiên quyết để nhà thuốc có thể hoạt động hiệu quả trong hệ thống y tế công cộng của NHS.

Dịch vụ thiết yếu là các dịch vụ bắt buộc theo quy định của quốc gia mà các nhà thuốc phải cung cấp để đảm bảo chăm sóc sức khỏe cộng đồng Các dịch vụ này bao gồm phân phối thuốc và dụng cụ y tế, xử lý phản ứng không mong muốn của thuốc hoặc thuốc dự phòng, tư vấn cho người bệnh về cách tự chăm sóc, hướng dẫn về lối sống lành mạnh, và hỗ trợ về thuốc sau khi xuất viện Việc cung cấp dịch vụ thiết yếu giúp nâng cao hiệu quả điều trị và đảm bảo sự an toàn cho bệnh nhân trong quá trình chăm sóc sức khỏe.

Dịch vụ nâng cao là các dịch vụ tùy chọn mà các nhà thuốc có thể lựa chọn cung cấp để nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng Các dịch vụ này được thiết lập và chỉ định trên toàn quốc, mang tính thống nhất và phù hợp với quy định chung Tất cả các nhà thuốc có đáp ứng các yêu cầu tối thiểu nhất định đều có thể lựa chọn cung cấp các dịch vụ nâng cao, góp phần nâng cao uy tín và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

Các dịch vụ nâng cao hiện được ủy quyền theo hợp đồng bao gồm tiêm vắc-xin cúm, dịch vụ Thuốc mới nhằm giúp người bệnh hiểu và sử dụng hiệu quả các loại thuốc mới được kê đơn, cùng với dịch vụ tư vấn dược sĩ cộng đồng mới phát triển, cho phép các bộ phận hệ thống y tế giới thiệu người bệnh đến nhà thuốc cộng đồng để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe.

1.1.2 Vai trò của nhà thuốc trong chăm sóc sức khỏe ban đầu Ở Việt Nam, cũng như tại nhiều quốc gia đang phát triển, nhà thuốc là nơi đầu tiên người dân tìm đến khi gặp phải các vấn đề sức khỏe thông thường hoặc cần dịch vụ y tế cơ bản Bên cạnh vai trò cung ứng thuốc, nhà thuốc còn đảm nhiệm vai trò quan trọng trong việc tư vấn, hỗ trợ sử dụng thuốc hợp lý, đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị Theo quy định hiện hành, chỉ có dược sĩ trình độ đại học mới đủ điều kiện mở nhà thuốc và họ được phép cung cấp cả thuốc kê đơn, không kê đơn Bên cạnh đó, họ còn có trách nhiệm đánh giá sự phù hợp của thuốc, liều lượng, cũng như đưa ra các khuyến cáo và cảnh báo cần thiết cho người bệnh

Các cơ sở bán lẻ thuốc trong cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân Chiến lược phát triển ngành Dược của Tổ chức Y tế thế giới và Liên đoàn Dược phẩm Quốc tế nhấn mạnh xu hướng của hoạt động thực hành dược là hướng tới việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả và kinh tế cho người bệnh Trong đó, thực hành dược trong cộng đồng đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng

1.2.1 Một số khái niệm về chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng v Chăm sóc dược

Khái niệm "Chăm sóc Dược" (Pharmaceutical Care) lần đầu tiên được đề cập vào năm 1975 bởi Mikeal và cộng sự tại Hoa Kỳ, định nghĩa là "sự chăm sóc mà một người bệnh cụ thể yêu cầu và nhận được nhằm đảm bảo việc sử dụng thuốc một cách an toàn và hợp lý", góp phần đặt nền móng cho thực hành dược lâm sàng hiện đại và nhấn mạnh vai trò của người bán thuốc trong việc đảm bảo hiệu quả và an toàn cho người bệnh Năm 2004, trong cuốn “Pharmaceutical Care Practice – The Clinician Guide”, định nghĩa chăm sóc dược được hoàn thiện là lĩnh vực lấy người bệnh làm trung tâm, với chuyên gia y tế có trách nhiệm về các nhu cầu liên quan đến thuốc của người bệnh và bảo đảm hoàn thành trách nhiệm đó Đến năm 2013, PCNE đã định nghĩa lại chăm sóc dược là "sự đóng góp của dược sĩ vào việc chăm sóc cá nhân nhằm tối ưu hóa việc sử dụng thuốc và cải thiện kết quả sức khỏe" Trong Pharmaceutical Care Services Guidelines 2019 tại Singapore, dịch vụ chăm sóc dược (PCS) được mô tả là “dịch vụ lấy người bệnh làm trung tâm nhằm mục đích trao quyền người bệnh và/hoặc người chăm sóc chịu trách nhiệm về nhu cầu dùng thuốc của họ và đạt được kết quả tốt nhất”.

Dược sĩ cộng đồng hiện được công nhận là nhóm chuyên gia chăm sóc sức khỏe lớn thứ ba trên thế giới, sau bác sĩ và y tá Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dược sĩ cộng đồng là những chuyên gia y tế dễ tiếp cận nhất với cộng đồng, có vai trò cung cấp thuốc kê đơn và bán thuốc không kê đơn khi được pháp luật cho phép Ngoài việc đảm bảo cung cấp các sản phẩm phù hợp chính xác, họ còn thực hiện các hoạt động tư vấn cho người bệnh tại thời điểm bán thuốc, cung cấp thông tin thuốc cho nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng, đồng thời tham gia các chương trình nâng cao sức khỏe Dược sĩ cộng đồng duy trì mối liên kết chặt chẽ với các nhân viên y tế khác trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống y tế cộng đồng.

Dưới tầm nhìn chiến lược của Dược cộng đồng đến năm 2030 theo báo cáo "PHARMACY 2030: A Vision for Community Pharmacy in Europe" của Nhóm Dược thuộc Liên minh Châu Âu (PGEU), dược sĩ cộng đồng không chỉ đảm nhiệm vai trò cung ứng thuốc mà còn đảm bảo chất lượng chăm sóc và an toàn cho người bệnh Dược sĩ cộng đồng góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng, giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện và thuốc men Đồng thời, họ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính bền vững của hệ thống y tế, hướng tới mục tiêu hệ thống chăm sóc sức khỏe ngày càng hiệu quả và thân thiện hơn với cộng đồng.

Dù thuật ngữ “Dược sĩ cộng đồng” phổ biến trên thế giới, tại Việt Nam, khái niệm này chưa được định nghĩa rõ ràng trong hệ thống pháp luật Hiện nay, các văn bản pháp luật chủ yếu đề cập đến “người bán lẻ thuốc,” được hiểu là người phụ trách chuyên môn về dược và nhân viên làm việc tại các cơ sở bán lẻ thuốc có bằng cấp phù hợp với loại hình hoạt động Trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực y tế, vai trò của dược sĩ cộng đồng đang mở rộng từ việc đảm bảo cung cấp thuốc an toàn, hợp lý đến tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc, góp phần giảm thiểu các vấn đề liên quan đến thuốc không đúng cách và chi phí điều trị Xu hướng này cho thấy dược sĩ cộng đồng không còn chỉ là người bán thuốc mà còn là nhân tố chủ chốt trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, đóng vai trò tích cực trong quản lý và nâng cao chất lượng điều trị cho cộng đồng.

1.2.2 Vai trò của dược sĩ cộng đồng trong việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dược sĩ nhà thuốc đóng vai trò quan trọng trong việc giao tiếp và giáo dục sức khỏe, bởi họ là điểm tiếp xúc đầu tiên của người bệnh Để thực hiện tốt vai trò này, dược sĩ cần biết lắng nghe và đặt câu hỏi phù hợp nhằm thu thập đầy đủ thông tin, giúp hỗ trợ người bệnh tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

Dược sĩ cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong cung cấp dịch vụ chăm sóc dược theo định nghĩa của WHO là "việc cung cấp liệu pháp thuốc có trách nhiệm nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh." Vai trò của dược sĩ trong chăm sóc dược tại nhà thuốc được phân thành ba nhóm chính, thể hiện năng lực và trách nhiệm trong việc tối ưu hóa việc điều trị cho cộng đồng Sự hiện diện của dược sĩ cộng đồng không chỉ đảm bảo sử dụng thuốc đúng cách mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng.

Chăm sóc dược theo phương pháp lấy người bệnh làm trung tâm là trách nhiệm của dược sĩ trong việc hỗ trợ và hướng dẫn bệnh nhân, đặc biệt là những người mắc bệnh mãn tính, để đảm bảo việc sử dụng thuốc đúng cách ngoài bệnh viện Dược sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi liên tục quá trình điều trị và cung cấp các hướng dẫn cần thiết, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ biến chứng.

Dược sĩ cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược cơ bản bao gồm tư vấn liều lượng và hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, giao tiếp hiệu quả với người bệnh để nâng cao hiểu biết về các loại thuốc, theo dõi và xử lý các phản ứng có hại của thuốc, đồng thời thực hiện hoạt động giáo dục sức khỏe và phổ biến kiến thức về an toàn thuốc nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn cho cộng đồng.

[19] Các dịch vụ này được thực hiện tại cả chuỗi nhà thuốc và nhà thuốc truyền thống

Dược sĩ cộng đồng cần nâng cao dịch vụ chăm sóc dược, bao gồm kiểm tra đơn thuốc, xử trí các tình huống khẩn cấp, sàng lọc sức khỏe, quản lý thuốc cho bệnh mãn tính, tạo hồ sơ thuốc cá nhân, cung cấp thông tin sức khỏe toàn diện và thực hiện tiêm chủng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cộng đồng.

Hiểu biết và thái độ của dược sĩ cộng đồng về chăm sóc dược đóng vai trò then chốt đối với hiệu quả triển khai các hoạt động chăm sóc dược Nghiên cứu cho thấy, dược sĩ tại các chuỗi nhà thuốc thường có kiến thức tốt hơn so với dược sĩ tại nhà thuốc truyền thống, từ đó họ thể hiện thái độ tích cực and mức độ sẵn sàng tham gia vào các hoạt động chăm sóc dược cao hơn [4], [21].

Dược sĩ cộng đồng đóng vai trò thiết yếu trong chăm sóc dược, tập trung vào quản lý sử dụng thuốc an toàn, tư vấn điều trị và giáo dục người bệnh để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu và phòng ngừa bệnh tật Truyền thông giáo dục sức khỏe (TTGDSK) được Tổ chức Y tế Thế giới xem là công cụ quan trọng hàng đầu trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, nhằm phổ biến kiến thức, thay đổi hành vi và nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng [22] Tại Việt Nam, mô hình nhà thuốc đang phát triển theo hai hướng chính: nhà thuốc truyền thống và chuỗi nhà thuốc, với sự phân cấp quản lý rõ ràng giúp các công ty như Pharmacity, Long Châu, An Khang kiểm soát hiệu quả nhiều cơ sở kinh doanh trên toàn quốc Trong khi đó, nhà thuốc truyền thống thường do hộ kinh doanh cá thể điều hành, chủ nhà thuốc chịu trách nhiệm trực tiếp về bán hàng, quản lý kho và quy định dịch vụ cung cấp, thể hiện sự tự chủ hoàn toàn trong hoạt động hàng ngày [5], [6], [23] Sự phát triển của các chuỗi nhà thuốc không chỉ phản ánh xu hướng hiện đại mà còn đáp ứng yêu cầu về quản lý chuyên nghiệp và quy mô lớn trong ngành dược phẩm Việt Nam.

Trong lĩnh vực dược phẩm tại Việt Nam, sự khác biệt chính giữa chuỗi nhà thuốc và nhà thuốc truyền thống tập trung vào vai trò và mức độ tham gia vào các hoạt động quản lý và chuyên môn của dược sĩ phụ trách Ở nhà thuốc truyền thống, dược sĩ thường là chủ nhà thuốc hoặc người quản lý trực tiếp, chịu trách nhiệm từ bán hàng, quản lý kho, đến tư vấn thuốc và đảm bảo chất lượng thuốc theo các quy định pháp luật Trong khi đó, tại các chuỗi nhà thuốc như Pharmacity hay FPT Long Châu, dược sĩ không phải chủ sở hữu mà giữ vai trò giám sát chất lượng và tư vấn dùng thuốc an toàn, phù hợp với tiêu chuẩn chung của hệ thống, trong khi các hoạt động kinh doanh và quản lý kho do bộ phận riêng điều hành giúp dược sĩ tập trung vào công việc chuyên môn Mô hình này giúp chuẩn hóa hoạt động chăm sóc dược, nhưng đồng thời có thể hạn chế tính linh hoạt so với nhà thuốc truyền thống, nơi chủ sở hữu có quyền tự chủ cao hơn Thêm vào đó, hình thức nhượng quyền thương hiệu và hộ kinh doanh riêng lẻ, nhưng mang cùng tên thương mại, phổ biến tại Việt Nam, đều có nhân sự gồm chủ nhà thuốc, dược sĩ phụ trách chuyên môn và dược sĩ bán thuốc, phần lớn chủ nhà thuốc kiêm luôn dược sĩ phụ trách chuyên môn Hiện nay, vai trò của người bán thuốc tại Việt Nam vẫn chủ yếu là bán lẻ thuốc, tuy nhiên để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng, cần chuyển đổi từ “nhà cung ứng thuốc” sang “nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe”, đòi hỏi sự hỗ trợ từ chính sách pháp luật rõ ràng nhằm thúc đẩy vai trò này phát triển phù hợp với mục tiêu y tế cộng đồng.

1.2.3 Một số quy định về chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng

Dịch vụ chăm sóc dược cơ bản tại nhà thuốc

Trên thế giới, dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc cộng đồng đã được triển khai rộng rãi tại nhiều quốc gia, trong đó có cả Việt Nam Tại Đức, các dịch vụ này không chỉ bao gồm cung cấp thuốc theo đơn và các sản phẩm độc quyền của nhà thuốc mà còn cung cấp thông tin, tư vấn về cách sử dụng thuốc phù hợp cho người bệnh Các hoạt động này được quy định rõ ràng trong Quy định về giá thuốc (AMPreisV) nhằm đảm bảo tính minh bạch và hợp lý về giá cả, đồng thời tuân thủ các điều khoản của Luật Bảo hiểm Y tế (SGB V), góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Tại Vương quốc Anh, để tham gia cung cấp dịch vụ trong hệ thống NHS, các nhà thuốc cần đảm bảo đáp ứng các yêu cầu tối thiểu của khung hợp đồng Điều này bao gồm việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu và sẵn sàng triển khai các dịch vụ nâng cao theo yêu cầu của hệ thống y tế.

Các nhà thuốc ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong cộng đồng, không chỉ đơn thuần là nơi bán lẻ thuốc mà còn mở rộng dịch vụ sang chăm sóc dược toàn diện, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Dịch vụ chăm sóc dược nâng cao tại nhà thuốc a Dịch vụ hoàn trả phí khi cung cấp thuốc cho người bệnh:

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

Hà Nội là thành phố trực thuộc trung ương có diện tích lớn nhất Việt Nam, rộng 3.359,8 km² Với quy mô dân số lên đến 8.587,1 nghìn người, Hà Nội đứng thứ hai cả nước về dân số Tính đến năm 2025, thành phố có 30 đơn vị hành chính cấp huyện, trong đó gồm 12 quận, đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị và quản lý hành chính hiệu quả.

Theo Báo cáo khảo sát mức sống dân cư Việt Nam mới nhất của Tổng cục Thống kê, Hà Nội có mức thu nhập trung bình 6,86 triệu đồng/người/tháng, đứng ở vị trí thứ hai trong cả nước Tính đến tháng 6 năm 2024, Hà Nội đã cấp phép cho 10.691 cơ sở hành nghề dược tư nhân, gồm 3.917 nhà thuốc và 1.742 quầy thuốc, với hơn 5.000 cơ sở bán lẻ thuốc, phản ánh nhu cầu ngày càng tăng về dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người dân Sự gia tăng số lượng cơ sở bán lẻ thuốc đã làm mở rộng mạng lưới cung ứng thuốc và dịch vụ y tế tại thành phố, với nhà thuốc là điểm tiếp xúc ban đầu của khách hàng và người bệnh khi gặp vấn đề về sức khỏe.

Tính cấp thiết của đề tài

Tổng quan tài liệu cho thấy vai trò của các cơ sở bán lẻ thuốc đã vượt ra ngoài việc cấp phát thuốc để hướng tới cung cấp dịch vụ chăm sóc dược toàn diện nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị và nâng cao sức khỏe cộng đồng Trong bối cảnh hội nhập và phát triển ngành dược Việt Nam, người bán thuốc cần chuyển đổi nhận thức và thái độ, nhằm thực hiện hiệu quả vai trò mới trong chăm sóc dược, đòi hỏi sự tương tác trực tiếp với người bệnh và sự thích nghi của đội ngũ bán thuốc với các thách thức mới.

Hiện nay, tại Việt Nam, đặc biệt là tại Hà Nội, rất thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về nhận thức và thái độ của người bán thuốc đối với hoạt động chăm sóc dược, gây ra khoảng trống lớn trong việc đánh giá thực trạng ngành dược Sự thiếu sót này làm cản trở việc đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ dược, vì không có đánh giá khách quan và khoa học, chúng ta khó xác định mức độ hiểu biết và sự sẵn sàng của người bán thuốc tham gia vào hoạt động chăm sóc dược Điều này cũng làm khó khăn trong việc nhận diện các rào cản còn tồn tại và các yếu tố thúc đẩy việc triển khai hoạt động chăm sóc dược một cách hiệu quả.

Nghiên cứu về “Khảo sát nhận thức, thái độ của người bán thuốc về chăm sóc dược tại nhà thuốc trên địa bàn Hà Nội” là cần thiết để hình thành bức tranh tổng thể về năng lực và định hướng của người bán thuốc trong lĩnh vực chăm sóc dược Dữ liệu từ nghiên cứu này giúp các cơ quan quản lý xây dựng chính sách, chương trình đào tạo phù hợp và quy định pháp luật để nâng cao chất lượng dịch vụ dược Việc xác định những hạn chế trong nhận thức và e ngại của người bán thuốc giúp các cơ sở đào tạo điều chỉnh chương trình giảng dạy, trang bị kỹ năng và kiến thức cần thiết cho sinh viên Điều này góp phần đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội về dịch vụ chăm sóc sức khỏe dựa trên bằng chứng, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ dược và sức khỏe cộng đồng tại Hà Nội và toàn quốc.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Ngày đăng: 23/07/2025, 00:29

Nguồn tham khảo

Tài liệu tham khảo Loại Chi tiết
2. Smith Felicity, science (2009), "The quality of private pharmacy services in low and middle-income countries: a systematic review", Pharmacy world, 31, pp.351-361 Sách, tạp chí
Tiêu đề: The quality of private pharmacy services in low and middle-income countries: a systematic review
Tác giả: Felicity Smith
Nhà XB: Pharmacy world
Năm: 2009
5. Quốc hội (2016), Luật Dược số 105/2016/QH2013 ban hành ngày 06 tháng 04 năm 2016, Quốc hội: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Luật Dược số 105/2016/QH2013 ban hành ngày 06 tháng 04 năm 2016
Tác giả: Quốc hội
Năm: 2016
6. Bộ Y tế (2018), Thông tư số 02/2018/TT-BYT ban hành ngày 22 tháng 01 năm 2018 Quy định về Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc, Bộ Y tế: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Thông tư số 02/2018/TT-BYT ban hành ngày 22 tháng 01 năm 2018 Quy định về Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc
Tác giả: Bộ Y tế
Nhà XB: Bộ Y tế
Năm: 2018
7. Chính phủ (2021), Nghị định số 01/2021/ND-CP ban hành ngày 04 tháng 01 năm 2021 về Đăng ký doanh nghiệp, Chính phủ: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Nghị định số 01/2021/ND-CP ban hành ngày 04 tháng 01 năm 2021 về Đăng ký doanh nghiệp
Tác giả: Chính phủ
Nhà XB: Chính phủ
Năm: 2021
8. Quốc hội (2020), Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 ban hành ngày 17 tháng 6 năm 2020, Quốc hội: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 ban hành ngày 17 tháng 6 năm 2020
Tác giả: Quốc hội
Nhà XB: Quốc hội
Năm: 2020
9. Quốc hội (2022), Luật số 07/2022/QH15 ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2022 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Quốc hội: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Luật số 07/2022/QH15 ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2022 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ
Tác giả: Quốc hội
Nhà XB: Quốc hội
Năm: 2022
10. Quốc hội (2024), Luật số 44/2024/QH15 ban hành ngày 21 tháng 11 năm 2024 về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược (có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2025), Quốc hội: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Luật số 44/2024/QH15 ban hành ngày 21 tháng 11 năm 2024 về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược
Tác giả: Quốc hội
Nhà XB: Quốc hội
Năm: 2024
11. V. Research (2023), Báo cáo ngành Dược 2023: Tổng quan và triển vọng Sách, tạp chí
Tiêu đề: Báo cáo ngành Dược 2023: Tổng quan và triển vọng
Tác giả: V. Research
Năm: 2023
14. The Secretary of State for Health (2013), The Pharmaceutical Services (Advanced and Enhanced Services) (England) Directions 2013, Department of Health: London Sách, tạp chí
Tiêu đề: The Pharmaceutical Services (Advanced and Enhanced Services) (England) Directions 2013
Tác giả: The Secretary of State for Health
Nhà XB: Department of Health
Năm: 2013
15. WHO (World Health Organization) (2019), Role of the pharmacist in the healthcare system: Geneva Sách, tạp chí
Tiêu đề: Role of the pharmacist in the healthcare system
Tác giả: WHO (World Health Organization)
Nhà XB: Geneva
Năm: 2019
19. Huang Yuankai, Yao Dongning, et al. (2019), "Do clerkship schemes effectively improve pharmacy students’ understanding of and attitudes regarding pharmaceutical care a pre-post study in China Pharmaceutical University", 19, pp. 1-9 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Do clerkship schemes effectively improve pharmacy students’ understanding of and attitudes regarding pharmaceutical care a pre-post study in China Pharmaceutical University
Tác giả: Huang Yuankai, Yao Dongning, et al
Năm: 2019
20. Chen Timothy F, Nishtala Prasad S (2019), "Pharmaceutical Care in Australia and New Zealand", The Pharmacist Guide to Implementing Pharmaceutical Care, pp. 173-182 Sách, tạp chí
Tiêu đề: The Pharmacist Guide to Implementing Pharmaceutical Care
Tác giả: Chen Timothy F, Nishtala Prasad S
Năm: 2019
22. Tiến Nguyễn Quang, Hương Nguyễn Thanh (2006), Khoa học hành vi và giáo dục sức khỏe, Y học Sách, tạp chí
Tiêu đề: Khoa học hành vi và giáo dục sức khỏe
Tác giả: Tiến Nguyễn Quang, Hương Nguyễn Thanh
Nhà XB: Y học
Năm: 2006
23. Chính phủ (2017), Nghị định số 54/2017/ND-CP ban hành ngày 08 tháng 05 năm 2017 về Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Dược, Chính phủ: Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Nghị định số 54/2017/ND-CP ban hành ngày 08 tháng 05 năm 2017 về Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Dược
Tác giả: Chính phủ
Nhà XB: Chính phủ
Năm: 2017
24. Bundesministerium für Gesundheit (2023), "Arzneimittelpreisverordnung – AMPreisV&#34 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Arzneimittelpreisverordnung – AMPreisV
Tác giả: Bundesministerium für Gesundheit
Năm: 2023
25. Bundesministerium für Gesundheit (2024), "Sozialgesetzbuch V – SGB V&#34 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Sozialgesetzbuch V – SGB V
Tác giả: Bundesministerium für Gesundheit
Năm: 2024
26. NHS England (2019), Community Pharmacy: Personalised care through personalised medicine: London, UK Sách, tạp chí
Tiêu đề: Community Pharmacy: Personalised care through personalised medicine
Tác giả: NHS England
Nhà XB: London, UK
Năm: 2019
27. Retsinformation.dk (2025), "Lov om autorisation af sundhedspersoner og om sundhedsfaglig virksomhed (Autorisationsloven)&#34 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Lov om autorisation af sundhedspersoner og om sundhedsfaglig virksomhed (Autorisationsloven)
Tác giả: Retsinformation.dk
Năm: 2025
28. OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) (2004), OECD Health Data File, 2004: Paris, France Sách, tạp chí
Tiêu đề: OECD Health Data File, 2004
Tác giả: OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development)
Năm: 2004
1. Ha Thuy Van, Nguyen An Mai Thi, et al. (2019), "Public awareness about antibiotic use and resistance among residents in highland areas of Vietnam", 2019(1), pp. 9398536 Khác

HÌNH ẢNH LIÊN QUAN

Bảng 1.1: Một số các loại hình nhà thuốc hiện nay tại Việt Nam - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 1.1 Một số các loại hình nhà thuốc hiện nay tại Việt Nam (Trang 11)
Bảng 1.3: Những dịch vụ chăm sóc dược đã được triển khai tại Úc - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 1.3 Những dịch vụ chăm sóc dược đã được triển khai tại Úc (Trang 25)
Bảng 1.4: Các bước chính trong quy trình Đánh giá thuốc tại nhà và Đánh giá - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 1.4 Các bước chính trong quy trình Đánh giá thuốc tại nhà và Đánh giá (Trang 26)
Hình 2.1: Sơ đồ các giai đoạn nghiên cứu - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Hình 2.1 Sơ đồ các giai đoạn nghiên cứu (Trang 35)
Bảng 2.7: Kết quả kiểm định Hệ số Cronbach’s alpha cho thái độ, tần suất, rào - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 2.7 Kết quả kiểm định Hệ số Cronbach’s alpha cho thái độ, tần suất, rào (Trang 42)
Bảng 3.8: Đặc điểm đối tượng tham gia khảo sát - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 3.8 Đặc điểm đối tượng tham gia khảo sát (Trang 44)
Hình 3.2: Biểu đồ phân phối tổng điểm nhận thức của người bán thuốc về chăm - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Hình 3.2 Biểu đồ phân phối tổng điểm nhận thức của người bán thuốc về chăm (Trang 47)
Hình 3.3: Phân loại mức điểm nhận thức của người bán thuốc về chăm sóc dược tại - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Hình 3.3 Phân loại mức điểm nhận thức của người bán thuốc về chăm sóc dược tại (Trang 48)
Bảng 3.10 dưới đây trình bày về mối liên quan giữa thông tin chung và nhận thức  của người bán thuốc về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 3.10 dưới đây trình bày về mối liên quan giữa thông tin chung và nhận thức của người bán thuốc về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc (Trang 48)
Bảng 3.11: Thái độ của người bán thuốc về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 3.11 Thái độ của người bán thuốc về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc (Trang 51)
Hình 3.4: Biểu đồ phân phối tổng điểm thái độ của NBT về chăm sóc dược tại - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Hình 3.4 Biểu đồ phân phối tổng điểm thái độ của NBT về chăm sóc dược tại (Trang 54)
Hình 3.5: Phân loại mức điểm thái độ của NBT về chăm sóc dược tại nhà thuốc  Các yếu tố liên quan đến điểm thái độ của NBT về chăm sóc dược tại nhà  thuốc - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Hình 3.5 Phân loại mức điểm thái độ của NBT về chăm sóc dược tại nhà thuốc Các yếu tố liên quan đến điểm thái độ của NBT về chăm sóc dược tại nhà thuốc (Trang 55)
Bảng 3.13: Tần suất cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 3.13 Tần suất cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược tại nhà thuốc (Trang 58)
Bảng 3.14: Rào cản về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược theo đánh giá - Bộ Y Tế Trường Đại Học Dược Hà Nội Hoàng Bích Ngọc Khảo Sát Nhận Thức, Thái Độ Của Người Bán Thuốc Về Việc Cung Cấp Các Dịch Vụ Chăm Sóc Dược Tại Nhà Thuốc Khóa Luận Tốt Nghiệp Dược Sĩ Người Hướng Dẫn 1.  Ts. Lã Thị Quỳnh Liên.pdf
Bảng 3.14 Rào cản về việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc dược theo đánh giá (Trang 61)

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm