Bài tập nhóm về luật hiến pháp phản Đối thuế Độc thân

BỘ TƯ PHÁPTRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI TẬP NHÓM MÔN: LUẬT HIẾN PHÁP CHỦ ĐỀ 01: Trước tình trạng xu hướng kết hôn muộn hoặc độc thân đang không ngừng gia tăng ở Việt Nam trong thời gi

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM MÔN: LUẬT HIẾN PHÁP

CHỦ ĐỀ 01:

Trước tình trạng xu hướng kết hôn muộn hoặc độc thân đang không ngừng gia tăng ở Việt Nam trong thời gian gần đây, có ý kiến cho rằng nên quy định đánh thuế người độc thân Bằng kiến thức Luật Hiến pháp hãy đưa ra các luận điểm để ủng hộ/phản đối ý kiến trên.

Hà Nội, 2024

BẢNG ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NHÓM

Nhóm: 02 – Phản đối

Lớp: 4921 – Khoa pháp luật Kinh tế

Chủ đề tranh biện: Trước tình trạng xu hướng kết hôn muộn hoặc độc

thân đang không ngừng gia tăng ở Việt Nam trong thời gian gần đây, có ý kiến cho rằng nên quy định đánh thuế người độc thân Bằng kiến thức Luật Hiến pháp hãy đưa ra các luận điểm để ủng hộ/phản đối ý kiến trên

1 Kế hoạch làm việc nhóm:

- Bước 1: Họp nhóm để nêu ý tưởng và hướng đi của đề tài.

- Bước 2: Phân chia thành viên thành 2 nhóm nhỏ: quan điểm ủng hộ và

quan điểm phản đối để lên ý tưởng sơ bộ, phản biện lẫn nhau (phân chia công việc cụ thể cho các thành viên trong từng nhóm nhỏ)

- Bước 3: Tổng hợp kết quả làm việc của 2 nhóm nhỏ.

- Bước 4: Họp để hoàn thiện nội dung tranh biện chính thức, hoàn thiện

bản in và bản trình chiếu

- Bước 5: Họp nhóm thống nhất hoàn thiện bản mềm bài tập nhóm

2 Phân chia công việc và họp nhóm:

STT Họ và tên Công

việc thực hiện

Tiến độ thực hiện (đúng hạn)

Mức độ hoàn thành Họp nhóm Kết

luận Xếp loại

Ký tên

Có Không Tốt Trung

bình

Không tốt

Tham gia đầy đủ

Tích cực sôi nổi

Đóng góp nhiều ý tưởng

1

Phạm

Thanh

Hương

Nhóm trưởng -Tổng hợp nội dung, tham gia tranh biện

2 Kiều Ngọc

Lan

Làm nội dung, tham gia tranh biện

3

Đàm Thị

Khánh

Huyền

Làm nội dung, tham gia tranh biện

Khánh

dung, tham gia tranh biện

5

Nguyễn

Hồng

Hoàng

Làm nội dung, tham gia tranh biện

6

Trần Thị

Ngọc

Huyền

Lên ý tưởng sơ

bộ, thiết

kế bản in

và bản trình chiếu

7

Đỗ Thị

Khánh

Linh

Lên ý tưởng sơ

bộ, thiết

kế bản in

và bản trình chiếu

8

Phạm

Minh

Hằng

Lên ý tưởng sơ

bộ, thiết

kế bản in

và bản trình chiếu

Linh

Lên ý tưởng sơ

bộ, thiết

kế bản in

và bản trình chiếu

10 Phạm Thu

Hiền

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

11

Nguyễn

Thị Thu

Huệ

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

12

Ngô Thị

Hương

Giang

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

13 Cao Ngọc

Hà

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

Nguyên

Khôi

dung, tìm hiểu

số liệu

15 Nguyễn Tú

Anh

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

16

Lê Thị

Phương

Dung

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

17

Nguyễn

Trung

Hiếu

Lên ý tưởng sơ

bộ, làm nội dung

Hà Nội, ngày 29 tháng 11 năm 2024

Nhóm trưởng

Phạm Thanh Hương

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ

B NỘI DUNG TRANH BIỆN

I HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM

II GIẢI THÍCH KHÁI NIỆM

1 Thuế:

2 Thuế độc thân:

III NỘI DUNG CHI TIẾT

1 .Luận điểm 1: Áp dụng thuế độc thân là vi phạm quyền tự quyết cá nhân và quyền mưu cầu hạnh phúc của con người

2 Luận điểm 2: Áp dụng thuế độc thân gây ra bất bình đẳng giữa con người với con người

3 Luận điểm 3: Áp dụng thuế độc thân có thể gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế, xã hội

3.1 Về kinh tế:

3.2 Về xã hội:

4 Luận điểm 4: Những vấn đề phát sinh mà Nhà nước phải đối mặt khi áp dụng thuế độc thân

C KẾT LUẬN

D PHỤ LỤC

E DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây, xu hướng lựa chọn cuộc sống độc thân của những người trẻ ở Việt Nam hiện nay đang ngày càng có chiều hướng gia tăng

Số liệu công bố bởi Tổng cục Thống kê (GSO) cho thấy, trong khoảng hơn 30 năm qua, xu hướng hôn nhân ở nước ta thay đổi rất lớn Cụ thể, từ năm 1989

-2023, trung bình độ tuổi kết hôn lần đầu của nam từ 24,4 và nữ là 23,2 đã tăng lên 29,3 tuổi với nam và 25,1 đối với nữ vào năm 2023 Tỉ lệ người độc thân cũng đang có xu hướng tăng nhanh, từ 6,23% năm 2004 lên 10,1% năm 2019

Trước tình hình này, có thông tin cho rằng người độc thân sẽ phải chịu một loại thuế mang tên “thuế độc thân” với mục đích làm giảm ảnh hưởng tiêu cực của xu hướng này

Với vai trò là một công dân Việt Nam, một sinh viên ngành Luật Kinh tế với hệ thống kiến thức môn Luật Hiến pháp Việt Nam, chúng em xin được đưa

ra những quan điểm của mình để phản đối việc ban hành và áp dụng những quy định pháp luật liên quan đến việc đánh thuế đối với người độc thân

B NỘI DUNG TRANH BIỆN

I HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM

1 Áp dụng thuế độc thân là vi phạm quyền tự dó cá nhân, quyền tự quyết cá nhân và và quyền mưu cầu hạnh phúc của con người

2 Áp dụng thuế độc thân gây ra sự bất bình đẳng giữa con người với con người

3 Áp dụng thuế độc thân gây ra những tác động tiêu cực đến kinh tế, xã hội

4 Những vấn đề phát sinh mà Nhà nước phải đối mặt khi áp dụng thuế độc thân

II GIẢI THÍCH KHÁI NIỆM

1 Thuế

Thuế là một khoản tiền bắt buộc phải trả cho một tổ chức Chính phủ để tài trợ cho các khoản chi tiêu công khác nhau Thuế có thể được áp dụng trực tiếp hoặc gián tiếp và có thể được trả bằng tiền hoặc tương đương với giá trị lao động

2 Thuế độc thân

Thuế độc thân không phải là một loại thuế chính thống được quy định trong luật, thuật ngữ thuế độc thân thường là dùng để chỉ các khoản chi phí phát sinh khi bạn không kết hôn

III NỘI DUNG CHI TIẾT

1 Luận điểm 1: Áp dụng thuế độc thân là vi phạm quyền tự do cá nhân, quyền tự quyết cá nhân và quyền mưu cầu hạnh phúc của con người.

1.1 Cơ sở pháp lý

Khoản 1, Điều 14, Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013: “Ở

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo

vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật.

Khoản 1 Điều 36 Hiến Pháp 2013 Nước CHXHCN Việt Nam: “Nam, nữ

có quyền kết hôn, ly hôn Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau”.

1.2 Phân tích

Thứ nhất, áp dụng thuế độc thân được xem là một hình thức can thiệp vào quyền tự do cá nhân, khi mà công dân bị đánh thuế không phải vì khả năng thu nhập mà chỉ vì trạng thái hôn nhân của họ Khoản 1 Điều 14 Hiến pháp 2013

1khẳng định một nguyên tắc rất quan trọng, quyền con người, quyền công dân về tất cả các lĩnh vực, bao gồm quyền tự do cá nhân được công nhận, tôn trọng, bảo

vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật Điều này có nghĩa là Nhà nước có nghĩa vụ bảo vệ các quyền tự do cá nhân của công dân, và mọi sự can thiệp vào quyền tự do này đều phải tuân thủ nguyên tắc không xâm phạm quyền lợi hợp pháp của công dân Vậy nên, thuế độc thân có thể coi là sự can thiệp vô lý vào quyền tự do lựa chọn tình trạng hôn nhân của con người 2vì việc có gia đình hay không là quyền lựa chọn cá nhân của mỗi công dân, không thể là yếu tố quyết định để áp đặt một chính sách thuế Việc áp dụng một chính sách thuế dựa trên tình trạng hôn nhân, vô hình trung hạn chế quyền lựa chọn cá nhân của công dân

và nó cũng như một khoản tiền phạt đối với sự độc thân Những cá nhân độc

1 Xem: khoản 1, Điều 14, Hiến pháp 2013

2 Xem: khoản 1, Điều 36, Hiến pháp 2013

thân có thể cảm thấy bị kỳ thị hoặc ép buộc phải kết hôn để tránh phải chịu mức thuế cao, điều này dẫn đến việc kết hôn của một cá nhân có thể không xuất phát

từ lý do trong sáng như tình yêu hay mong muốn xây dựng một tổ ấm mà kết hôn chỉ vì vấn đề tài chính Chính vì vậy, thuế độc thân không chỉ đi ngược lại với nguyên tắc bảo vệ quyền tự do cá nhân mà còn vi phạm nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật, khi mà mỗi cá nhân đều có quyền lựa chọn cuộc sống của mình

mà không bị phân biệt hay ép buộc

Thứ hai, thuế độc thân có thể được coi là sự can thiệp không hợp lý vào quyền tự quyết và quyền mưu cầu hạnh phúc của cá nhân Quyền tự quyết được hiểu là sự tự quyết định của cá nhân với các vấn đề quan trọng của cá nhân, trong đó có vấn đề về hôn nhân Quyền mưu cầu hạnh phúc là một trong những quyền cơ bản của con người, được hiểu là nguyện vọng và quyền lợi chính đáng của mọi người dân, trong đó có việc con người được phát triển toàn diện, được sống cuộc sống ấm no, hạnh phúc Bên cạnh đó, khoản 1 điều 36 Hiến pháp

2013 cũng khẳng định hôn nhân phải theo nguyên tắc tự nguyện, vậy nên không thể áp đặt thuế độc thân như một biện pháp để tạo áp lực và thúc ép việc kết hôn Thuế độc thân sẽ gây ra sự can thiệp vô lý vào một trong những sự lựa chọn quan trọng nhất cuộc đời của một cá nhân Đồng thời, sự áp lực từ thuế độc thân

có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền mưu cầu hạnh phúc, quyền được lựa chọn hạnh phúc cá nhân của mỗi con người

2 Luận điểm 2: Áp dụng thuế độc thân gây ra sự bất bình đẳng giữa con người với con người.

2.1 Giải thích khái niệm

Theo Từ điển bách khoa Việt Nam (năm 1995), bình đẳng được định nghĩa là sự đối xử như nhau về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa,không phân biệt thành phần và địa vị xã hội, trong đó trước tiên và cơ bản nhất là bình đẳng trước pháp luật Bình đẳng là các công dân có quyền lợi bình đẳng như nhau

Quyền bình đẳng là một quyền cơ bản của con người Đó là quyền được xác lập tư cách con người trước pháp luật; không bị pháp luật phân biệt đối xử,

có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ như nhau

2.2 Cơ sở pháp lý

Điều 16 Hiến pháp năm 2013: “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật;

không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa,

xã hội”.

Khoản 1 Điều 21 Hiến Pháp năm 2013:“Mọi người có quyền bất khả xâm

phạm về đời sống riêng tư”.

Việt Nam đã ký kết và phê chuẩn Công ước quốc tế về các quyền dân sự

và chính trị (ICCPR) trong đó Điều 26 ICCPR: “Tất cả mọi người đều bình đẳng

trước pháp luật và có quyền được bảo vệ bình đẳng theo pháp luật mà không bị phân biệt đối xử vì lý do chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngũ, tôn giáo, quan điểm chính trị hoặc các quan điểm khác, nguồn gốc dân tộc hoặc xã hội, tài sản, nơi sinh hay bất kỳ lý do nào khác”.

Luật Quản lý thuế 2019 của Việt Nam không có quy định phân biệt đối xử

về thuế dựa trên tình trạng hôn nhân

2.3 Phân tích

Thứ nhất, việc đánh thuế lên người độc thân sẽ gây ra sự phân biệt đối xử giữa các cá nhân trong xã hội Vì việc đánh thuế có thể hình thành tư tưởng rằng lựa chọn độc thân là không đúng đắn, vô hình chung tạo nên tâm lý kỳ thị, đối

xử thiếu công bằng đối với nhóm đối tượng này Sự bất bình đẳng trong xã hội cũng sinh ra từ đó Bên cạnh đó, theo điều 16 Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền

1948 3của Liên Hợp Quốc mà nước CHXHCN Việt Nam là thành viên đã khẳng định mỗi người khi tới tuổi có quyền quyết định tình trạng hôn nhân của mình

mà không bị phân biệt đối xử Vì vậy việc đánh thuế độc thân có thể tạo ra sự bất bình đẳng trong quyền tự do lựa chọn lối sống Bởi đánh thuế độc thân vô tình tạo ra áp lực xã hội như hối thúc, bắt ép người độc thân phải lựa chọn kết hôn để tránh nộp khoản thuế trên Nếu áp dụng thuế độc thân cũng đồng nghĩa rằng những người có ý định và mong muốn độc thân, không kết hôn hay không muốn

gò bó trong tình trạng hôn nhân phải đắn đo và suy nghĩ về lựa chọn của mình Như vậy, một xã hội mà con người không được tự do lựa chọn cách sống, lối sống hay quyết định tình trạng hôn nhân của chính mình là một xã hội đang tồn tại bất bình đẳng giữa người với người

3 Xem: điều 16, Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948

Thứ hai, Luật Quản lý thuế 2019 4của Việt Nam không có quy định phân biệt đối xử về thuế dựa trên tình trạng hôn nhân, nghĩa là mỗi cá nhân dù đã kết hôn hay độc thân không có nghĩa vụ phải chịu khoản thuế dành cho tình trạng hiện tại của cá nhân đó Bên cạnh đó điều 26 ICCPR 5mà Việt Nam đã ký kết và phê chuẩn cũng có nội dung, tính chất tương tự Do đó việc đánh thuế độc thân

sẽ tạo một làn sóng phản đối trong xã hội

Thứ ba, thuế độc thân tạo ra sự bất bình đẳng về tài chính giữa các cá nhân trong xã hội Trên thực tế, người độc thân đang phải tự chi trả tất cả các loại chi phí trong cuộc sống như tiền nhà, tiền điện, tiền nước mà không có sự hỗ trợ từ

vợ hoặc chồng Bên cạnh đó, họ cũng không được hưởng những khoản khấu trừ thuế cũng như các ưu đãi giống với những người có gia đình và có con Vậy nên, việc đánh thuế người độc thân sẽ tạo thêm áp lực tiền bạc và khơi sâu thêm sự bất bình đẳng về tài chính giữa các nhóm người trong xã hội

Thứ tư, thuế độc thân có thể tạo ra sự bất bình đẳng giữa những người thuộc các nhóm xu hướng tính dục khác nhau Trên thực tế, ở Việt Nam chưa có bất kì một văn bản pháp luật công nhận hôn nhân đồng giới Vậy nên các cặp đôi đồng giới không thể kết hôn và về mặt pháp lý, họ vẫn được coi là đối tượng độc thân và vẫn phải chịu thuế độc thân Điều này dẫn đến việc thuế độc thân gây ra

sự bất công đối với nhóm người bất đắc dĩ phải độc thân do những ràng buộc pháp lý và xã hội

3 Luận điểm 3: Áp dụng thuế độc thân có thể gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế, xã hội

3.1 Về kinh tế

Việc áp dụng thuế độc thân sẽ làm tăng gánh nặng tài chính cá nhân và làm ảnh hưởng đến nền kinh tế Đời sống hiện đại, nhất là ở các thành phố lớn, đòi hỏi rất nhiều chi phí Ví dụ, trong khi các công ty thường cung cấp nhiều gói giảm giá cho các gia đình và cặp đôi, thì những người độc thân thường phải trả đầy đủ tiền cho nhà ở, gói cước điện thoại di động, thẻ thành viên phòng tập thể dục, đăng ký sử dụng Internet, không được sử dụng các ưu đãi sử dụng dịch vụ

ăn uống hay nghỉ dưỡng cho các cặp đôi và gia đình Giá xăng xe ngày càng đắt

đỏ khiến cho những người độc thân phải chịu thêm một phần chi phí nữa, hoặc

4 Xem: Luật Quản lý thuế 2019

5 Xem: điều 26, Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR)

những người độc thân không phải lúc nào cũng có thể tiếp cận các khoản giảm giá như thẻ tàu hai người Two Together ở Vương quốc Anh.6 Vậy nên, việc đặt

ra thêm một khoản thuế mới chắc chắn sẽ là một gánh nặng tài chính cho những người lao động đang độc thân, nhất là khi họ có thu nhập trung bình hoặc thấp Điều này khiến họ phải cắt giảm chi tiêu, từ đó giảm thiểu lượng cầu, mà lượng cầu giảm dẫn đến nguồn cung cũng dần dần phải giảm theo Khi đó, quy mô thị trường kinh tế thu hẹp, kìm hãm tiêu dùng làm mất một động lực lớn của tăng trưởng kinh tế

3.2 Về xã hội: Áp dụng thuế độc thân có thể làm phát sinh những hành

động như kết hôn giả để gian lận và trốn thuế

3.2.1 Cơ sở pháp lý

Điểm a khoản 2 điều 5 (Bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình) trong Luật

hôn nhân và gia đình năm 2014: “Cấm các hành vi kết hôn giả tạo, ly hôn giả

tạo”.

Khoản 11 điều 3 (Giải thích từ ngữ) trong Luật hôn nhân và gia đình năm

2014: “Kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú,

nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình”.

Điểm d khoản 2 điều 59 (Hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và

vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng) trong nghị định 82/2020/NĐ-CP: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi

sau: “Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt

Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình”.

3.2.2 Phân tích

Thứ nhất, việc kết hôn giả tạo để trốn thuế 7sẽ làm cho việc xác minh và quản lý tình trạng hôn nhân hợp pháp của nhà nước trở nên khó khăn, đặc biệt là gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc quản lý Cơ quan thuế và các cơ quan

6 “Áp lực chi phí của những người độc thân”, báo VTV Online, 28/08/2024 (Xem: https://vtv.vn/xa-hoi/ap-luc-chi-phi-cua-nhung-nguoi-doc-than-20240828152323277.htm )

7 Xem: khoản 11, Điều 3, Hiến pháp 2013