Môn học quản lý Đổi mới và sáng tạo Đề tài momo Đổi mới sáng tạo trong tài chính tiêu dùng và Điện tử thanh toán

Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đổi mới sáng tạo đang ngày càng trở thành yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp,

ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN TRƯỜNG KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ CÔNG KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ

MÔN HỌC: QUẢN LÝ ĐỔI MỚI VÀ SÁNG TẠO

Đề tài: MOMO - ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TRONG TÀI CHÍNH TIÊU DÙNG

VÀ ĐIỆN TỬ THANH TOÁN

5 Lương Đào Kiều Trang - 11226389

6 Nguyễn Quỳnh Anh - 11220442

7 Phạm Thị Thanh Phương - 11225298

8 Nguyễn Ngô Như Thịnh - 11226022

9 Nguyễn Tường Đức Huy - 11222809

10 Vũ Thị Thiên Ân - 11235181

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Phương pháp nghiên cứu 3

NỘI DUNG 4

1 GIỚI THIỆU VỀ MOMO (DỰA TRÊN MÔ HÌNH KINH DOANH CANVAS).4 1.1 Giới thiệu chung 4

1.2 Khái quát 9 trụ cột trong mô hình Canvas 5

2 ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CỦA MOMO 10

2.1 Đổi mới của MoMo 10

2.2 Phân loại đổi mới 12

2.4 Các nguồn đổi mới liên quan 15

3 THẢO LUẬN: THÀNH CÔNG CỦA TỔ CHỨC ĐỔI MỚI HÀNG ĐẦU CHỦ YẾU LÀ DO TẦM QUAN TRỌNG CỦA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 16

3.1 KHCN: Động lực đổi mới 16

3.2 Yếu tố bổ trợ: Ngoài KHCN 17

KẾT LUẬN 19

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đổi mới sáng tạo đang ngày càng trở thành yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp, đặcbiệt là trong lĩnh vực tài chính tiêu dùng và thanh toán điện tử – nơi tốc độ thay đổi công nghệ và hành vi người tiêu dùng diễn ra nhanh chóng Tại Việt Nam, sự phát triển của tầng lớp trung lưu trẻ, có trình độ công nghệ tốt và nhu cầu tiêu dùng linh hoạt đã tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình thanh toán số, tài chính số bùng nổ Trong số đó, MoMo nổi bật như một điển hình tiêu biểu cho việc ứng dụng đổi mới sáng tạo thành công để đáp ứng thị trường, dẫn đầu ngành và tạo ra ảnh hưởng sâu rộng đến cách người Việt tiếp cận với tài chính tiêu dùng

Việc lựa chọn MoMo làm đối tượng nghiên cứu xuất phát từ thực tế rằng đây là một trong số ít các startup công nghệ tài chính tại Việt Nam đạt được vị thế “kỳ lân”, với hơn

30 triệu người dùng và chiếm khoảng 68% thị phần ví điện tử tính đến năm 2024 Đặc biệt, MoMo không chỉ đơn thuần ứng dụng công nghệ, mà còn là minh chứng rõ ràng choviệc đổi mới sáng tạo là kết quả của sự kết hợp đa nguồn lực: từ công nghệ (technology push), nhu cầu thị trường (market pull), đến các yếu tố chủ quan như chiến lược, văn hóa doanh nghiệp và yếu tố khách quan như chính sách, môi trường kinh doanh MoMo đồng thời cũng là đại diện cho mô hình "super app" – siêu ứng dụng tài chính – đang định hình

xu hướng phát triển trong khu vực Đông Nam Á

Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về cách thức một doanh nghiệp Việt có thể khai thác đổi mới sáng tạo để tạo lợi thế cạnh tranh, tăng trưởng bền vững và mở rộng hệ sinh thái, nhóm thực hiện chọn đề tài này nhằm phân tích toàn diện các yếu tố làm nên thành công của MoMo Không chỉ dừng lại ở khía cạnh công nghệ, bài tiểu luận còn hướng đến việc chỉ ra vai trò của chiến lược thị trường, sự am hiểu người tiêu dùng và tính linh hoạt trong phối hợp với các bên thứ ba – từ đó rút ra bài học thiết thực cho các doanh nghiệp

khác trong hành trình chuyển đổi số và đổi mới mô hình kinh doanh trong nền kinh tế số hiện nay.

2 Phương pháp nghiên cứu

Bài tiểu luận sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, kết hợp phân tích tình huống điển hình (case study) về MoMo nhằm làm rõ các nguồn lực đổi mới sáng tạo trong quá trình phát triển Dữ liệu được thu thập từ báo cáo doanh nghiệp, bài viết chuyên ngành,

và nguồn thông tin thứ cấp như báo chí, website chính thức của MoMo Phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng để liên kết các yếu tố công nghệ, chiến lược và thị trường trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam

NỘI DUNG

1 GIỚI THIỆU VỀ MOMO (DỰA TRÊN MÔ HÌNH KINH

DOANH CANVAS)1.1 Giới thiệu chung

Công ty Cổ phần dịch vụ Di Động Trực Tuyến (viết tắt M_Service) là một công ty FinTech hoạt động chính trong lĩnh vực thanh toán trên di động (mobile payment) dưới thương hiệu MoMo Công ty đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép cung cấp dịch vụ Ví điện tử và dịch vụ chuyển tiền, thu hộ/chi hộ…

Cơ cấu tổ chức M_Service:

- HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ

1 Chủ tịch HĐQT: Anthony Thomas - Cựu CEO của ví điện tử GCash

(Philippines), từng làm tại Citibank và GrabPay

- BAN ĐIỀU HÀNH CHỦ CHỐT

2 Phạm Thành Đức – Tổng Giám đốc (CEO)

- Gia nhập MoMo từ 2013

- Tốt nghiệp ĐH Ngoại thương, từng làm quản lý cấp cao tại FPT

3 Nguyễn Mạnh Tường – Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Đồng Tổng Giám đốc

- Cựu chuyên gia McKinsey

- Phụ trách chiến lược và đối ngoại cấp cao

- CÁC GIÁM ĐỐC KHỐI CHUYÊN MÔN

4 Nguyễn Bá Diệp – Đồng sáng lập, thành viên HĐQT

Là một trong những người đặt nền móng đầu tiên cho MoMo

5 Nguyễn Bá Quang – Giám đốc Công nghệ (CTO)

Phụ trách khối kỹ thuật, bảo mật và phát triển nền tảng

6 Nguyễn Bá Minh – Giám đốc Tài chính (CFO)

Quản lý tài chính, đầu tư, và điều phối các vòng gọi vốn

7 Nguyễn Thanh Hùng – Giám đốc Khối Phát triển Kinh doanh

Xây dựng mạng lưới đối tác, điểm chấp nhận thanh toán

8 Phan Tâm Duy – Giám đốc Marketing

Chịu trách nhiệm thương hiệu, truyền thông và chiến dịch người dùng

1.2 Khái quát 9 trụ cột trong mô hình Canvas

a Phân khúc khách hàng

MoMo xác định rõ các nhóm khách hàng mục tiêu để tối ưu hóa dịch vụ

- Thứ nhất là người dùng cá nhân, đặc biệt là nhóm người trẻ tuổi, sống tại thành thị, sử dụng smartphone thường xuyên và có nhu cầu thanh toán điện tử trong sinh hoạt hàng ngày Họ sử dụng MoMo để nạp tiền điện thoại, thanh toán hóa đơn, chuyển tiền, đặt vé giải trí, đi lại,

- Thứ hai là các doanh nghiệp, bao gồm cửa hàng, nhà hàng, siêu thị, sàn thương mại điệntử, Đây là những đối tác chấp nhận thanh toán qua MoMo và hợp tác quảng bá sản phẩm, dịch vụ trên ứng dụng

- Thứ ba là các ngân hàng và tổ chức tài chính như VPBank, FE Credit, Mirae Asset, hợp tác với MoMo để phân phối sản phẩm tài chính như vay tiêu dùng, bảo hiểm vi mô, đầu tư trực tuyến

- Thứ tư là các tổ chức công, bao gồm trường học, bệnh viện, cơ quan hành chính nhà nước – cho phép người dân thanh toán học phí, viện phí, phí hành chính thông qua

MoMo, góp phần thúc đẩy chính phủ điện tử và tài chính toàn diện

b Giải pháp giá trị

- Đối với người dùng cá nhân

Với người dùng cá nhân, MoMo mang đến một trải nghiệm tài chính số hóa toàn diện, trong đó sự tiện lợi, đơn giản và thân thiện được đặt lên hàng đầu Ứng dụng cho phép

thực hiện mọi giao dịch cơ bản trong cuộc sống – từ chuyển tiền, nạp điện thoại, thanh toán hóa đơn, đến mua sắm và đặt dịch vụ – chỉ với vài thao tác trên điện thoại Nhờ vậy, MoMo không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn từng bước thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt, hướng người dùng tới lối sống số văn minh và hiện đại hơn.

Hơn thế, MoMo còn mở rộng cơ hội tiếp cận tài chính cho hàng triệu người dân chưa có điều kiện sử dụng dịch vụ ngân hàng truyền thống Thông qua các sản phẩm như ví trả sau, bảo hiểm, vay tiêu dùng hay đầu tư vi mô, nền tảng này đã đơn giản hóa những thủ tục thường phức tạp, giúp người dân dễ dàng quản lý tài chính cá nhân và xây dựng thói quen tích lũy, bảo vệ rủi ro và gia tăng tài sản

Không chỉ dừng lại ở giao dịch, MoMo còn tạo ra một không gian số mang tính kết nối

và cảm xúc Những tính năng như lì xì đầu năm, quyên góp từ thiện, trò chơi tương tác hay các sự kiện cộng đồng giúp người dùng gắn bó hơn với ứng dụng, không phải bằng nghĩa vụ tài chính, mà bằng sự vui vẻ, thân thiện và cảm giác thuộc về một cộng đồng số năng động

- Đối với đối tác doanh nghiệp

Với các đối tác doanh nghiệp, MoMo là một "cổng giao tiếp số" giữa doanh nghiệp và khách hàng – nơi tích hợp cả thanh toán, tiếp thị và phân tích dữ liệu trong cùng một nền tảng Không chỉ dừng lại ở vai trò trung gian thanh toán, MoMo hỗ trợ các doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ – dễ dàng tiếp cận và phục vụ khách hàng mà không cần đầu tư lớn vào công nghệ hay hạ tầng phức tạp

Một trong những giá trị nổi bật mà MoMo mang lại là khả năng kết nối doanh nghiệp với hơn 30 triệu người dùng thông qua hệ sinh thái thanh toán và nền tảng quảng cáo MoMo Ads Doanh nghiệp có thể triển khai các chương trình khuyến mãi, giảm giá, tích điểm hay mini game nhằm tăng mức độ nhận diện thương hiệu, đồng thời tiếp cận đúng tệp khách hàng nhờ vào khả năng nhắm chọn theo hành vi tiêu dùng thực tế

Ngoài ra, MoMo còn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa vận hành thông qua hệ thống báo cáo

và phân tích dữ liệu người dùng – một công cụ mạnh mẽ để hiểu rõ hơn về hành vi khách

hàng, cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và thiết kế các chương trình chăm sóc hiệu quả hơn Đặc biệt, với vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và các tổ chức tài chính, MoMo mở ra khả năng hợp tác đa chiều trong việc cung cấp dịch vụ tài chính số như bảo hiểm nhóm, hỗ trợ trả góp hay tích hợp giải pháp tín dụng – từ đó mở rộng hệ sinh thái và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

c Kênh phân phối

MoMo sử dụng hệ thống kênh phân phối đa dạng để đưa sản phẩm, dịch vụ đến tay ngườidùng

- Thứ nhất là nền tảng ứng dụng MoMo trên thiết bị di động – là kênh chính để khách hàng trải nghiệm và sử dụng dịch vụ Giao diện thân thiện, dễ thao tác, liên tục cập nhật tính năng mới

- Thứ hai là website chính thức https://momo.vn, cung cấp thông tin về dịch vụ, hỗ trợ khách hàng, hướng dẫn sử dụng và giới thiệu các chương trình ưu đãi

- Thứ ba là các đối tác kinh doanh – nơi MoMo được tích hợp làm phương thức thanh toán tại quầy hoặc online, như cửa hàng tiện lợi, rạp phim, sàn TMĐT, giúp tiếp cận khách hàng ngay tại điểm tiêu dùng

- Thứ tư là hệ thống chăm sóc khách hàng đa kênh – bao gồm chatbot, tổng đài, email, fanpage, cùng đội ngũ cộng tác viên hỗ trợ cài đặt, tư vấn sử dụng cho người mới, đặc biệt ở khu vực nông thôn

d Quan hệ khách hàng

MoMo chú trọng xây dựng mối quan hệ bền chặt và lâu dài với khách hàng

- Thứ nhất là cung cấp trải nghiệm tự phục vụ thông qua ứng dụng thông minh – giúp người dùng chủ động thao tác các giao dịch cơ bản một cách nhanh chóng, đơn giản

- Thứ hai là xây dựng hệ thống khách hàng thân thiết qua chương trình MoMo Club, trong đó người dùng được tích điểm từ mỗi giao dịch để đổi quà, giảm giá, tham gia game và chương trình ưu đãi đặc biệt

- Thứ ba là vận hành hệ thống hỗ trợ khách hàng hoạt động liên tục 24/7 – giải đáp mọi thắc mắc qua nhiều kênh khác nhau như chatbot, hotline, fanpage, giúp người dùng an tâm sử dụng.

- Thứ tư là tạo gắn kết cảm xúc thông qua các hoạt động cộng đồng, trò chơi, chiến dịch

từ thiện, lì xì Tết, không chỉ mang lại tiện ích mà còn làm phong phú trải nghiệm số củangười Việt

e Dòng doanh thu

MoMo tạo ra doanh thu từ nhiều nguồn hợp lý, đảm bảo sự phát triển bền vững

- Thứ nhất là doanh thu từ phí giao dịch – các doanh nghiệp đối tác sẽ trả chiết khấu hoặcphí dịch vụ mỗi khi khách hàng thực hiện thanh toán qua MoMo

- Thứ hai là hoa hồng từ dịch vụ tài chính – MoMo hợp tác phân phối sản phẩm vay, bảo hiểm, đầu tư và nhận phần chia lợi nhuận từ các tổ chức tài chính

- Thứ ba là doanh thu từ quảng cáo – các thương hiệu có thể chạy chiến dịch khuyến mãi,quảng bá sản phẩm trực tiếp trên giao diện ứng dụng MoMo để tiếp cận hàng triệu người dùng

- Thứ tư là phí cung cấp dịch vụ công nghệ (API) – MoMo cho phép đối tác doanh nghiệp tích hợp thanh toán MoMo vào hệ thống bán hàng hoặc nền tảng kỹ thuật số của họ

f Nguồn lực chính (Key Resources)

MoMo là một nền tảng ví điện tử và hệ sinh thái tài chính số, nên các nguồn lực chính bao gồm:

- Nguồn lực công nghệ: Hệ thống phần mềm ví điện tử, app di động, bảo mật thông tin (biometrics, mã OTP, mã hóa dữ liệu), AI phân tích hành vi người dùng

- Nhân sự chất lượng cao: Đội ngũ kỹ sư phần mềm, chuyên viên an ninh mạng, chuyên gia tài chính, marketing và chăm sóc khách hàng

- Thương hiệu và cộng đồng người dùng: MoMo có lượng người dùng lớn, uy tín thương hiệu và độ tin cậy cao là một tài sản vô hình quan trọng.

- Dữ liệu khách hàng: Hành vi tiêu dùng, giao dịch, vị trí, thời gian, thói quen chi tiêu (được phân tích để cá nhân hóa dịch vụ)

- Giấy phép và quan hệ pháp lý: MoMo cần có giấy phép từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để hoạt động như một tổ chức trung gian thanh toán

g Hoạt động chính (Key Activities)

Những hoạt động trọng yếu để tạo ra giá trị và vận hành mô hình kinh doanh hiệu quả:

- Phát triển và duy trì nền tảng công nghệ: Cập nhật, tối ưu hóa app MoMo, bảo trì hệ thống thanh toán

- Kết nối với đối tác dịch vụ và nhà cung cấp: Điện, nước, internet, ngân hàng, bảo hiểm, bệnh viện, thương mại điện tử, games…

- Chiến lược marketing và mở rộng người dùng: Khuyến mãi, tích điểm, chiến dịch truyền thông

- Chăm sóc và hỗ trợ khách hàng: Xử lý khiếu nại, phản hồi nhanh chóng, hỗ trợ trực tuyến

- Tuân thủ pháp lý, bảo mật và phòng chống gian lận: Đảm bảo an toàn tài khoản và tuân thủ quy định của nhà nước

h Đối tác chính (Key Partnerships)

MoMo có hệ sinh thái đối tác phong phú, bao gồm:

- Ngân hàng và tổ chức tài chính: BIDV, Vietcombank, TPBank, VPBank, Shinhan Bank để liên kết tài khoản và xử lý thanh toán

- Nhà cung cấp dịch vụ tiện ích: Điện lực, nước, internet, truyền hình cáp, bảo hiểm, bệnhviện

- Công ty thương mại điện tử và bán lẻ: Tiki, Lazada, CGV, Circle K, Coopmart…

- Đối tác công nghệ và bảo mật: Hợp tác với các công ty để bảo mật hệ thống và dữ liệu người dùng.

- Chính phủ và cơ quan nhà nước: Hợp tác để triển khai thanh toán không dùng tiền mặt trong giáo dục, y tế, thuế, hành chính công

i Cơ cấu chi phí (Cost Structure)

MoMo đầu tư lớn vào công nghệ, vận hành và marketing:

- Chi phí cố định:

Duy trì hệ thống phần mềm, trung tâm dữ liệu

Lương nhân sự (đặc biệt là kỹ sư, đội ngũ phát triển, CSKH)

Chi phí pháp lý và giấy phép hoạt động

- Chi phí biến động:

Chi phí cho chiến dịch khuyến mãi, hoàn tiền, quà tặng

Chi phí giao dịch theo từng lượt nạp/rút/chi tiêu

Phí trả đối tác cho mỗi giao dịch thành công

- Kinh tế theo quy mô:

Càng nhiều người dùng, chi phí mỗi giao dịch đơn lẻ giảm

Có thể tối ưu vận hành nhờ xử lý lượng lớn giao dịch cùng lúc

- Kinh tế theo phạm vi: MoMo mở rộng dịch vụ từ thanh toán đến chuyển tiền, cho vay, bảo hiểm, quyên góp, dịch vụ hành chính công – tận dụng một nền tảng duy nhất để khai thác đa dịch vụ

2 ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CỦA MOMO2.1 Đổi mới của MoMo

Mô hình kinh doanh trước đây của MOMO bắt nguồn từ sản phẩm dịch vụ có tên gọi làM_Service với chức năng như một thẻ nạp tiền trên điện thoại di động (sim card đa năng)

và bán sản phẩm này cho đại lý của các nhà mạng di động tại Việt Nam Sau gần mộtnăm triển khai bán hàng, hệ thống phân phối sim card đa năng của M_Service nhanhchóng tăng lên con số hàng trăm ngàn điểm bán lẻ Ngay lúc đó công ty vấp phải khókhăn đầu tiên trong quá trình Startup đó là việc thu tiền Những thách thức đấy đã thúcbách nhóm sáng tạo của M_Service nghĩ về dịch vụ “mobile money” – một loại dịch vụtài chính trên điện thoại di động mà thời điểm năm 2008, tại Việt Nam chưa từng có tiền

lệ Mô hình kinh doanh của doanh nghiệp đã chuyển từ dịch vụ nạp tiền trên điện thoại diđộng thông thường sang một ứng dụng ví điện tử hoàn toàn mới tên là ví điện tử MOMO

Từ nền tảng thanh toán tài chính đơn thuần MOMO đã tích hợp nhiều loại dịch vụ hơn sovới những ứng dụng khác chỉ mang mục đích là thanh toán, chuyển tiền Điểm khiếnMoMo trở nên khác biệt là sự tích hợp sâu rộng với hệ sinh thái bán lẻ, ngân hàng vàthương mại điện tử của Việt Nam, cho phép người dùng thanh toán hầu như mọi thứ—từhàng tạp hóa, tiện ích và gọi xe đến mua sắm trực tuyến, chơi game và đặt vé du lịch.MoMo ngoài ra còn cung cấp dịch vụ như một cửa hàng tài chính từ cho vay tài chính,đến chuyển tiền liên ngân hàng, mua bán bảo hiểm, Tất cả đều thông qua một ứng dụngvới những thao tác đơn giản, dễ hiểu đối với người sử dụng

MoMo liên tục đổi mới với các giải pháp tài chính do AI thúc đẩy, từ khi công bố định vịthương hiệu mới là “Trợ thủ tài chính với AI”, MoMo khẳng định niềm tin vào chiếnlược sử dụng sức mạnh của Trí tuệ Nhân tạo (AI) để thay đổi cách làm sản phẩm và đổimới sáng tạo, tạo ra những sản phẩm thật đơn giản với chi phí thấp cùng đối tác để phục

vụ khách hàng MoMo cũng xác định AI là trụ cột công nghệ của MoMo AI ở MoMo sẽtập trung vào các bài toán nhỏ có tính ứng dụng cao cho người dùng, doanh nghiệp và cảcho MoMo MoMo ứng dụng AI để xử lý những thao tác phiền toái mà người dùngkhông mong muốn, từ đó mang đến những giải pháp cá nhân hóa, tự động hóa giúp ngườidùng tiết kiệm thời gian và nâng cao trải nghiệm

MoMo cũng tạo ra các chương trình phần thưởng được cá nhân hóa cũng như duy trìquan hệ đối tác chiến lược với hơn 50.000 đối tác là các công ty công nghệ tài chính hàngđầu trên thế giới, ngân hàng, dịch vụ bảo hiểm, hàng không, Hệ sinh thái của ứng dụng