Bạn hãy phân tích và Đánh giá về Đạo Đức, lối sống của giới trẻ việt nam trong giai Đoạn hiện nay tiểu luận kết thúc học phần tâm lý học văn hóa của nguyễn phương minh

Bạn hãy phân tích và Đánh giá về Đạo Đức, lối sống của giới trẻ việt nam trong giai Đoạn hiện nay tiểu luận kết thúc học phần tâm lý học văn hóa của nguyễn phương minh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TÂM LÝ HỌC VĂN HOÁ

Giảng viên phụ trách: TS Nguyễn Thị Liên Sinh viên: Nguyễn Phương Minh

Khóa: QH.2022S Lớp học phần: PSY3016 2

Hà Nội, 2024

MỤC LỤC

1 BỐI CẢNH 4

2 PHÂN TÍCH 6

A.LÝ THUYẾT THÍCH ỨNG VĂN HÓA (CULTURAL ADAPTATION THEORY) 6

B.LÝ THUYẾT XUNG ĐỘT VĂN HÓA (CULTURAL CONFLICT THEORY) 8

C.LÝ THUYẾT HỘI NHẬP VĂN HÓA (CULTURAL INTEGRATION THEORY) 12

3 ĐÁNH GIÁ 15

A.LÝ THUYẾT THÍCH ỨNG VĂN HÓA (CULTURAL ADAPTATION THEORY) 15

B.LÝ THUYẾT XUNG ĐỘT VĂN HÓA (CULTURAL CONFLICT THEORY) 17

C.LÝ THUYẾT HỘI NHẬP VĂN HÓA (CULTURAL INTEGRATION THEORY) 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

ĐỀ BÀI

Dựa vào bằng chứng các nghiên cứu khoa học đã công bố và từ góc nhìn của Tâm lý học văn hóa, Bạn hãy phân tích và đánh giá về đạo đức, lối sống của giới trẻ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay?

BÀI LÀM

1 Bối cảnh

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, giới trẻ Việt Nam đang đứng tại giao điểm độc đáo giữa truyền thống lâu đời và làn sóng hiện đại hóa không ngừng lan tỏa Đây là thế hệ được thừa hưởng những giá trị cốt lõi của dân tộc như lòng hiếu thảo, tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng, nhưng đồng thời cũng là thế hệ tiên phong, sẵn sàng hòa mình vào dòng chảy của tự do, sáng tạo, và hội nhập quốc tế Ở đó, họ vừa phải gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống, vừa đối diện với cơn lốc của những giá trị mới mẻ, đôi khi trái ngược Nhiều bạn trẻ đã biến công nghệ thành cây cầu đưa những giá trị văn hóa Việt Nam vượt qua biên giới, kể câu chuyện dân tộc bằng ngôn ngữ sáng tạo và sự tự hào sâu sắc Tuy nhiên, cũng

có những người lạc lối giữa dòng chảy của hiện đại, để bản thân bị cuốn vào vẻ hào nhoáng phù phiếm, đánh mất sự kết nối với những giá trị bền vững Chính sự giao thoa này không chỉ là thử thách mà còn là cơ hội lớn để họ định hình bản sắc cá nhân – vừa giữ được cốt lõi truyền thống, vừa cởi mở đón nhận tinh hoa nhân loại, trở thành những người kiến tạo tương lai với gốc rễ vững chắc và đôi cánh rộng mở Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã nhấn mạnh: “Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa, nâng cao lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước

mơ, hoài bão, khát vọng vươn lên; nêu cao tinh thần trách nhiệm đối với đất nước, với xã hội; xây dựng môi trường, điều kiện học tập, lao động, giải trí, rèn luyện để phát triển lành mạnh, toàn diện, hài hòa cả về trí tuệ, thể chất và giá trị thẩm mỹ” 1 Thế hệ trẻ đóng vai trò trực tiếp và vô cùng quan trọng trong việc kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong những năm gần đây, nhiều nghiên cứu khoa học đã cung cấp những bằng chứng phong phú về sự thay đổi trong đạo đức và lối sống của giới trẻ Việt Nam dưới tác động của xã hội hiện đại Các khảo sát xã hội học cho thấy một xu hướng đáng chú ý: giới trẻ ngày càng cởi mở, sáng tạo, và chủ động trong việc khẳng định bản thân, đồng thời có ý

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII Tập I H NXB

Chính trị quốc gia Sự thật, 2021, tr.168

thức mạnh mẽ hơn về các vấn đề toàn cầu như môi trường và bình đẳng giới Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng một bộ phận không nhỏ giới trẻ đang phải đối mặt với những mâu thuẫn nội tâm khi đứng trước áp lực từ truyền thống

và hiện đại Một số hành vi lệch chuẩn, như chạy theo giá trị vật chất hay thiếu trách nhiệm với cộng đồng, đã phản ánh rõ nét sự ảnh hưởng của toàn cầu hóa và sự thiếu định hướng

từ gia đình, xã hội Từ các bằng chứng này, có thể thấy rằng việc phát triển đạo đức và lối sống của giới trẻ không chỉ phụ thuộc vào họ, mà còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ môi trường giáo dục, truyền thông, và các chính sách hỗ trợ phù hợp

Tâm lý học văn hóa cũng được xem là một ngành khoa học thuộc tâm lý học, nghiên cứu

cách các giá trị, niềm tin, và thực hành văn hóa ảnh hưởng đến tâm lý con người, cũng như cách tâm lý cá nhân góp phần hình thành và duy trì văn hóa “Học thuyết Tâm lý học văn hóa cung cấp cho ta một lăng kính độc đáo để phân tích hành vi, đạo đức và giá trị sống của con người trong bối cảnh đặc thù Tâm lý học văn hóa nghiên cứu cái tâm lý trong văn hóa như là tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử và sự tương tác giữa văn hóa và tâm lý con người” 2 Nói một cách

dễ hiểu hơn: Tâm lý học văn hóa tìm hiểu cách tâm lý con người phát triển và thể hiện

trong bối cảnh văn hóa Văn hóa bao gồm tất cả những giá trị vật chất và giá trị tinh thần

mà con người đã tạo ra qua thời gian Phạm trù này cũng nghiên cứu mối quan hệ qua lại giữa văn hóa và tâm lý con người, tức là cách văn hóa ảnh hưởng đến tâm lý và cách tâm

lý con người góp phần tạo ra văn hóa Tâm lý học văn hóa tập trung vào việc nghiên cứu các khía cạnh tâm lý liên quan đến quá trình tạo ra, truyền đạt, và tiếp thu các giá trị văn hóa Mục tiêu là hiểu rõ cách những giá trị này ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách con người, giúp con người trưởng thành một cách toàn diện, phù hợp với sự phát triển của xã hội hiện đại và nền văn minh ngày nay Văn hóa không chỉ là một khái niệm trừu tượng,

mà còn là biểu tượng sống động của các giá trị xã hội Là cốt lõi định hình nhân loại, văn hóa mang tính đa dạng, khác biệt qua từng dân tộc, từng xã hội, nhưng đồng thời lại gắn

bó chặt chẽ với các mối quan hệ đời sống Với chức năng điều chỉnh và thúc đẩy sự phát

2 D Likhachôp: Vãn hoá và văn minh Báo ảnh Liên Xô, 2/90

triển toàn diện của xã hội, văn hóa chính là nền tảng tạo nên bản sắc ổn định, phong cách dân tộc và sức mạnh đổi mới Những giá trị văn hóa vượt khỏi ranh giới địa phương để vươn đến tầm vóc toàn cầu, góp phần xây dựng sự phát triển bền vững và mối quan hệ nhân văn sâu sắc Tuy nhiên, khi các giá trị ấy suy thoái hay khủng hoảng, sự cân bằng xã hội cũng bị phá vỡ, dẫn đến bất ổn và ngăn trở sự tiến bộ Văn hóa, với sức mạnh kết nối

và điều hòa, trở thành động lực để xã hội hướng tới nền văn minh thực thụ Mỗi dân tộc đều sở hữu những giá trị văn hóa đặc thù, được hun đúc qua lịch sử và thời gian Việc nhận diện và phát huy những giá trị ấy không chỉ là nhiệm vụ gìn giữ di sản mà còn là chìa khóa

để khai mở con đường phát triển lâu dài và đúng hướng cho nhân loại Văn hóa, do đó, là nguồn cội và cũng là động lực không thể thiếu trong hành trình tiến bộ của con người Từ những điều trên, ta có thể nhận ra rằng hành vi và giá trị không tồn tại biệt lập, mà chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ môi trường văn hóa, xã hội

Dựa trên các nghiên cứu khoa học và góc nhìn từ tâm lý học văn hóa, bài luận này sẽ phân tích và đánh giá đạo đức, lối sống của giới trẻ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Qua đó, bài viết nhấn mạnh rằng, dù xã hội phát triển kéo theo đó là những biểu hiện tiêu cực, nhưng phần lớn giới trẻ ngày nay đã và đang không ngừng xây dựng, lan tỏa những giá trị đạo đức tích cực, hài hòa giữa nét đẹp truyền thống và sự năng động của thời đại mới

2 Phân tích

A Lý thuyết thích ứng văn hóa (Cultural Adaptation Theory)

Lý thuyết thích ứng văn hóa đề cập đến cách thức một cá nhân hoặc nhóm người thay đổi hành vi, giá trị, và thói quen của mình để hòa nhập vào một môi trường văn hóa mới, khi

họ tiếp xúc với các nền văn hóa khác Trong bối cảnh giới trẻ Việt Nam hiện nay, sự phát triển của xã hội và hội nhập quốc tế đang thúc đẩy họ phải thích ứng với các giá trị và lối sống hiện đại

● Thích ứng văn hoá trong “đạo đức và lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay”:

Giới trẻ Việt Nam đang đối diện với sự pha trộn giữa các giá trị văn hóa truyền thống và các xu hướng tiêu dùng, công nghệ, và tự do cá nhân mang tính toàn cầu Sự thích ứng này không chỉ thể hiện qua hành vi cá nhân mà còn trong các giá trị đạo đức mà giới trẻ tiếp thu, chẳng hạn như các mối quan hệ gia đình, tình yêu, và quan điểm về thành công Mặc

dù họ vẫn giữ được những giá trị như lòng hiếu thảo và sự tôn trọng gia đình, giới trẻ cũng đang dần thay đổi và mở rộng khái niệm về tự do cá nhân và thành công theo cách riêng của họ

● Phân tích: Các bạn trẻ Việt Nam đang trong quá trình điều chỉnh hành vi, từ sự

trung thành với các giá trị truyền thống sang việc chấp nhận và áp dụng những giá trị hiện đại, đặc biệt là trong các mối quan hệ xã hội, công việc và lối sống cá nhân Điều này giúp

họ hội nhập vào một xã hội toàn cầu hóa mà không hoàn toàn đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc

● Nghiên cứu khoa học:

- Từ khóa/ chủ đề tìm kiếm:

● "Sự thích ứng văn hóa của giới trẻ Việt Nam trong xã hội toàn cầu hóa": Bài

nghiên cứu này có thể tập trung vào cách mà giới trẻ Việt Nam thay đổi hành vi, thái độ

và các giá trị cá nhân để thích ứng với sự phát triển xã hội và toàn cầu hóa Các giá trị về

tự do cá nhân, tự thể hiện, và sự độc lập có thể được nghiên cứu, trong khi các giá trị gia đình và cộng đồng vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành lối sống của

giới trẻ

- Nghiên cứu khoa học liên quan tới những từ khóa/ chủ đề trên:

Đề tài: TOÀN CẦU HÓA VÀ BẢN SẮC VĂN HÓA THANH NIÊN VIỆT NAM

TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ (GLOBALIZATION AND VIETNAMESE YOUTH' IDENTITY IN THE CONTEXT OF DIGITAL TRANSFORMATION)

Tác giả: Nguyễn Minh Giang (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học

Quốc gia Tp Hồ Chí Minh, Việt Nam)

Thông tin: Nhận bài / Received: 12/7/2023; Sửa bài / Revised: 13/9/2023; Chấp nhận đăng

/ Accepted: 18/9/2023

Tóm tắt nghiên cứu:

- Thanh niên là nhóm xã hội đặc biệt giữ vai trò ngày càng trở nên quan trọng với sự phát triển của xã hội Nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu quá trình kiến tạo bản sắc thanh niên đối với bối cảnh xã hội chuyển đổi số, bài viết đã dựa trên cơ sở phân tích các khảo sát tình hình thanh niên giai đoạn 1996-2021, bài viết không chỉ đưa ra hệ giá trị

do thanh niên Việt Nam hiện nay kiến tạo là tính năng động, nhạy bén, thân thiện, trọng đạo lý, tinh thần trách nhiệm, yêu nước, nhân ái, trọng thể diện, tính bảo thủ, sùng ngoại, thực dụng và bè phái, mà còn cho rằng các thiết chế xã hội cần tạo điều kiện để xây dựng thành công các sản phẩm văn hóa trên tất cả các lĩnh vực chịu ảnh hưởng bởi chuyển đổi

số, sử dụng hệ thống nền tảng giao thức kĩ thuật số kết hợp các hình thức chuyển tải thông tin truyền thống của Việt Nam để phát huy hiệu quả những giá trị tích cực và hạn chế những phi giá trị phái sinh

Nghiên cứu chỉ ra rằng:

- Trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, tính năng động, nhạy bén với thời cuộc và tính trách nhiệm của thanh niên Việt Nam tiếp tục được thể hiện qua những dự án phục dựng Hoàng thành Thăng Long, các bộ phim lịch sử - dã sử - cổ trang, những bài hát mang

âm hưởng truyền thống phối khí hiện đại, những dự án tái hiện tác phẩm văn học và dòng phim truyện nhựa đầy phá cách Đây chính là những phương thức, quan điểm tích cực, sáng tạo, đầy nhiệt huyết của thanh niên Việt Nam có thể khai thác được và thúc đẩy để khơi gợi, phát huy vai trò quảng bá văn hóa, trách nhiệm phát huy sức mạnh chủ động chung tay đóng góp cho phát triển bền vững xã hội

B Lý thuyết xung đột văn hóa (Cultural Conflict Theory)

Lý thuyết xung đột văn hóa cho rằng khi các nền văn hóa khác nhau gặp gỡ, xung đột có thể xảy ra, do những giá trị và chuẩn mực xã hội trái ngược nhau Trong trường hợp của giới trẻ Việt Nam, sự xung đột này chủ yếu xuất phát từ mâu thuẫn giữa các giá trị văn hóa truyền thống và các yếu tố văn hóa phương Tây, đặc biệt là trong lĩnh vực tiêu dùng, lối sống và mối quan hệ xã hội

● Xung đột văn hoá trong “đạo đức và lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay”:

Giới trẻ Việt Nam đang sống trong một xã hội đầy rẫy sự đối lập giữa văn hóa gia đình truyền thống và những giá trị cá nhân được thể hiện qua các chuẩn mực xã hội mới Ví dụ, trong khi gia đình truyền thống đề cao sự tôn trọng và hy sinh, giới trẻ hiện nay lại dễ bị ảnh hưởng bởi văn hóa tiêu dùng, nhấn mạnh quyền tự do cá nhân và lợi ích vật chất Điều này dẫn đến những mâu thuẫn về hành vi và cách ứng xử, chẳng hạn như cách đối diện với các quy tắc đạo đức trong gia đình, hay sự thay đổi trong cách thức lựa chọn bạn đời và hình thức kết hôn

● Phân tích: Những xung đột văn hóa này thường tạo ra căng thẳng trong các thế hệ,

với thế hệ trẻ có xu hướng thách thức và phá vỡ các chuẩn mực truyền thống, trong khi các thế hệ đi trước vẫn giữ vững các giá trị đạo đức cũ Sự xung đột này có thể dẫn đến sự phân hóa trong xã hội, và đôi khi là sự khó khăn trong việc hòa nhập giữa các nhóm xã hội, đặc biệt là trong các vấn đề về gia đình, tôn giáo, và sự nghiệp

● Nghiên cứu khoa học:

- Từ khóa/ chủ đề tìm kiếm:

● "Tác động của mạng xã hội đối với lối sống và đạo đức của giới trẻ Việt Nam":

Chủ đề này có thể đề cập đến sự xung đột giữa những chuẩn mực truyền thống trong gia đình và các chuẩn mực xã hội mà giới trẻ tiếp thu từ mạng xã hội Đồng thời cũng có thể phân tích sự thay đổi trong các giá trị như tự do cá nhân, sự tự thể hiện, và thậm chí là những giá trị vật chất

- Nghiên cứu khoa học liên quan tới những từ khóa/ chủ đề trên:

Đề tài: ẢNH HƯỞNG CỦA MẠNG XÃ HỘI ĐẾN ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA SINH

VIÊN HIỆN NAY - NGHIÊN CỨU SINH VIÊN Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG (THE

INFLUENCE OF SOCIAL NETWORKS ON STUDENTS’ ETHICS AND LIFESTYLE

- A CASE OF STUDENTS IN DANANG CITY)

Tác giả: Hoàng Thị Kim Liên (Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, Đà Nẵng,

Việt Nam)

Thông tin: Nhận bài / Received: 10/11/2023; Sửa bài / Revised: 10/01/2024; Chấp nhận

đăng / Accepted: 19/02/2024

Tóm tắt

- Bài viết dựa trên cơ sở nguồn tư liệu thứ cấp để làm rõ những ảnh hưởng của mạng

xã hội (MXH) đến đạo đức, lối sống của sinh viên (SV) Sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để thu thập số liệu sơ cấp phân tích thực trạng ảnh hưởng của MXH đến đạo đức, lối sống của SV ở Tp Đà Nẵng Kết quả nghiên cứu cho thấy, MXH đã có tác động đến đạo đức, lối sống của SV theo hướng tích cực lẫn tiêu cực Đặc biệt là tác động tiêu cực rất

dễ dẫn đến lối sống thiếu hoài bão, lý tưởng, thậm chí ngại học, ngại rèn, dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật Bài viết đánh giá một số ảnh hưởng tích cực và những tiêu cực đang trở thành mối nguy hại ảnh hưởng tới quá trình hình thành nhân cách của

SV Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm giáo dục đạo đức, lối sống của SV ở Tp Đà Nẵng trước ảnh hưởng của MXH

Kết quả khảo sát

Về ảnh hưởng tích cực: Tại Bảng 1, với câu hỏi 1, có 86 % SV khẳng định, MXH giúp SV nâng cao nhận thức, bởi MXH giúp SV cập nhật thông tin về trường, lớp một cách kịp thời giúp SV chủ động trong kết hoạch học tập, rèn luyện của bản thân, 82% SV cho rằng, MXH giúp SV rèn luyện kỹ năng, giúp họ nâng cao trình độ hiểu biết cả bản thân, 73% SV cho rằng MXH mở ra cơ hội học tập, rèn luyện suốt đời

Với câu hỏi 3, có 81% SV cho rằng nhờ mạng xã hội biết được nhiều phong trào thiện nguyện, có ý nghĩa; 82% SV lựa chọn phương án MXH biết được nhiều hoàn cảnh,

trường hợp khó khăn cần giúp đỡ; có 58,5% SV cho rằng nhờ MXH có thể kêu gọi sự ủng hộ của cộng đồng để có nguồn kinh phí cho hoạt động thiện nguyện

Với câu hỏi 4, kết quả khảo sát cho thấy, 84,1% SV cho rằng nhờ MXH biết được về tình hình lao động, việc làm để nổ lực, phấn đấu trong học tập, rèn luyện; 41,9% SV cho rằng nhờ MXH có thể tìm kiếm được công việc làm thêm thuận lợi và 34,3% SV viên trả lời có thể sử dụng MXH để khởi nghiệp

Về ảnh hưởng tiêu cực: Tại Bảng 1, với câu hỏi 2, có 72% SV lựa chọn phương án MXH

có nhiều thông tin “độc” làm suy giảm niềm tin, lý tưởng, ảnh hưởng đến nhận thức của

SV, 73% cho rằng MXH dễ dẫn đến lối sống “ảo” làm cho SV có lối sống thực dụng, thích hưởng thụ, lười học tập, rèn luyện, vô cảm, ích kỷ , có 55,4% SV lựa chọn phương án MXH dễ gây “nghiện”, làm mất thời gian dẫn đến xao nhãng rong học tập, rèn luyện, và 18% SV cho rằng MXH làm cho SV dễ có lối sống buông thả, mại dâm, vi phạm pháp luật…

C Lý thuyết hội nhập văn hóa (Cultural Integration Theory)

Lý thuyết hội nhập văn hóa nhấn mạnh quá trình hòa nhập của các yếu tố văn hóa khác nhau vào một hệ thống xã hội đồng nhất Trong bối cảnh giới trẻ Việt Nam, lý thuyết này

có thể giúp chúng ta hiểu cách mà giới trẻ không chỉ tiếp nhận mà còn tích hợp các giá trị văn hóa toàn cầu vào hệ thống giá trị và lối sống của mình, tạo ra một sự hòa hợp giữa cái mới và cái cũ

● Hội nhập văn hoá trong “đạo đức và lối sống của giới trẻ Việt Nam hiện nay”:

Giới trẻ Việt Nam hiện nay đang hòa nhập các yếu tố văn hóa phương Tây và các giá trị toàn cầu vào trong cuộc sống của họ, trong khi vẫn duy trì các giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam Ví dụ, sự hội nhập văn hóa giúp họ phát triển những quan điểm hiện đại về bình đẳng giới, tự do cá nhân, và sự nghiệp Tuy nhiên, các giá trị như lòng hiếu thảo, sự tôn