Sáng kiến một số giải pháp rèn nề nếp thói quen hàng ngày cho trẻ 3 tuổi tại trường mầm non

Thích ứng được với môi trường lớp học và có những nề nếp, thói quen tốt trong cuộc sống: Lấy và cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định, biết hợp tác giúp đỡ bạn bè, biết hoạt động nhóm,

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN BA VÌ

TRƯỜNG MẦM NON TIÊN PHONG

********

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên sáng kiến: “Một số giải pháp rèn nề nếp thói quen hàng ngày cho trẻ 3 tuổi tại trường Mầm non”

Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo

Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Liên Đơn vị công tác: Trường Mầm non Tiên Phong Chức vụ: Giáo viên

Năm học: 2024-2025

Thực tế đặc điểm tâm sinh lý trẻ Mầm non đặc biệt trẻ 3 tuổi phát triển mạnh, dễ bị kích thích, dễ bị những tác động, đặc biệt ở độ tuổi này trẻ rất nhạy cảm do các tác động tốt, xấu của người lớn, của xã hội Vì có trẻ chưa tách rời

bố mẹ, gia đình (nếu chưa qua nhà trẻ) nên khi mới nhập học, nhập trường trẻ thường hành động theo thói quen như khi ở nhà là thụ động Như ăn uống không

có giờ giấc, không tự giác cất dọn đồ chơi, không tự chào hỏi, đòi hỏi theo sở thích của trẻ… Do đó, khi trẻ bước vào môi trường lớp học, trẻ rất khó có thể hòa nhập Bởi vì ở trường Mầm non mọi hoạt động của trẻ đều được sắp xếp theo một thời gian biểu nhất định, được bố trí hợp lý theo sự nghiên cứu của các nhà khoa học

Đối với trẻ 3 tuổi việc rèn cho trẻ có nề nếp trong sinh hoạt tại trường có một ý nghĩa vô cùng lớn Bởi vì, việc rèn nề nếp cho trẻ trước tiên sẽ giúp trẻ thích ứng với điều kiện, môi trường sống tại trường, hòa nhập với các bạn, đảm bảo về sức khỏe, mở rộng về nhận thức Sau đó, việc rèn nề nếp cho trẻ góp phần giúp trẻ có một thói quen tốt về nề nếp trong sinh hoạt, đồng thời giúp trẻ phát triển, củng cố những tố chất vận động, sự khéo léo, tính kiên trì, kỷ luật… góp phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách mới cho trẻ

1.2 Cơ sở thực tiễn

* Về phía nhà trường

- Được sự quan tâm của nhà trường đã xây dựng hạ tầng mạng internet và trang thiết bị công nghệ thông tin tại các lớp đầy đủ Tổ chức bồi dưỡng công nghệ thông tin cho giáo viên nhằm đáp ứng kỹ năng sử dụng, kỹ năng khai thác hiệu quả cho công việc tạo bài giảng video hiệu quả và thu hút trẻ

- Cán bộ quản lý nắm vững và chia sẻ phương pháp tổ chức hoạt động rèn nề nếp thói quen sinh hoạt văn minh thanh lịch biết cách sưu tầm, vận dụng phương pháp hợp lý, thu hút trẻ theo tình hình hiện tại

* Về phía giáo viên

- Giáo viên có trình chuyên môn nghiệp vụ, yêu nghề, mến trẻ, có đạo đức lối sống tốt Nhiều năm phụ trách chăm sóc trẻ độ tuổi nhà trẻ nên nắm được tâm sinh lý của trẻ ở độ tuổi này Có ý thức trách nhiệm cao trong công việc

- Nhưng vẫn còn áp lực đến từ xã hội, dư luận xã hội luôn đặt kì vọng cao cho giáo viên đứng lớp và ngành Giáo dục Theo quan niệm từ xưa đến nay, giáo viên phải là những người chuẩn mực nhất Thế nhưng, thực tế cho thấy, với

sự phát triển của báo chí, của truyền thông mạng thì các tồn tại của ngành Giáo dục, của giáo viên dù là nhỏ nhất cũng được đưa lên với những tiêu đề giật gân

- Hay áp lực đến từ phụ huynh học sinh, phụ huynh có tâm lý giao khoán con cho giáo viên

-Trước đây đa số giáo viên thường áp đặt trẻ phải như thế này, phải như thế khác, mà chưa thực sự tìm hiểu nguyên nhân hành vi và tâm sinh lý của trẻ

- Giáo viên luôn mong muốn trẻ phải hoàn thành tốt mọi điều mà mình lập trình sẵn Đến khi thực tế trẻ không đạt được những kì vọng: Khiến cho chúng ta nhiều lúc cảm thấy chán nản, mệt mỏi, đam mê, nhiệt huyết với nghề giảm sút, lớp học không còn là lớp học theo đúng nghĩa của giáo dục

- Và cuối cùng đó là áp lực đến từ chính bản thân mỗi giáo viên, mỗi giáo viên luôn muốn làm tròn các vai trò xã hội của mình Do đó, chúng ta đã tự đưa chúng ta và học sinh vào những khuôn khổ, những đích do chúng ta tự đặt

ra mà đôi khi không phù hợp với người học Giáo viên luôn mong muốn trẻ phải làm đúng, phải ngoan ngoãn lễ phép và phải thế này, thế kia

Chính vì vậy tôi nhận thấy, liệu rằng những đứa trẻ có thể làm thực hiên tốt những nề nếp thói quen Thì chính bản thân mỗi giáo viên phải có những thay đổi để tìm ra những biện pháp, hình thức rèn nề nếp thói quen ban đầu cho trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái tự nhiên, không gò bó, từ đó việc rèn nề nếp cho trẻ đạt kết quả cao nhất

* Về phía học sinh

- Một số gia đình cha mẹ quá quan tâm, cưng chiều trẻ, dẫn đến trẻ có thói quen ỷ lại, không chủ động, thiếu tự tin

- Một số trẻ hiếu động hay nhút nhát, chưa biết kết hợp với bạn trong các hoạt động hàng ngày trên lớp

- Nhiều phụ huynh hiện nay cho con em mình chơi, nghịch điện thoại di động, xem ti vi nhiều như vậy các bậc phụ huynh đã vô tình biến con mình thành người nhút nhát, thụ động chỉ biết đến mình, không chịu giao tiếp ứng xử đối với người xung quanh dẫn đến một số trẻ không biết tự làm một việc gì dù là nhỏ nhất

- Giai đoạn này cơ thể trẻ còn non nớt, rất nhạy cảm với tác động bên ngoài, đồng thời cũng là lúc trẻ phát triển rất nhanh về mọi mặt, trẻ rất dễ tổn thương

về mặt tâm lý, nhu cầu về cảm giác an toàn rất lớn

- Vậy làm thế nào để nhanh chóng ổn định tâm lý cho trẻ để trẻ mạnh dạn tiếp xúc với cô, với bạn, thích thú với môi trường mới và đưa trẻ vào nề nếp ngay

từ những ngày đầu Mặt khác, làm cho phụ huynh tin tưởng vào giáo viên? Đây

là vấn đề trăn trở không chỉ riêng tôi mà là của tất cả các đồng nghiệp nói chung

* Về phía phụ huynh: Một số gia đình cha mẹ quá quan tâm, cưng chiều

trẻ, dẫn đến trẻ có thói quen ỷ lại, không chủ động, thiếu tự tin

- Nhiều phụ huynh chỉ biết phối hợp với cô giáo về chương trình học của con và chăm sóc cho con thế nào cho tốt nhưng phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc rèn nề nếp thói quen tốt cho con từ bé

Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chọn đề tài: “Một số giải pháp rèn nề nếp thói quen hàng ngày cho trẻ 3 tuổi tại trường Mầm non” Để áp

dụng vào năm học 2024 - 2025 tại trường Mầm non Tiên Phong - Ba Vì - Hà Nội

2 Mục tiêu của sáng kiến

- Nhằm tìm ra một số giải pháp, hình thức để rèn nề nếp thói quen ban đầu cho trẻ một cách nhẹ nhàng, trẻ được thoải mái tự nhiên, hoạt động không gò bó

để việc rèn nề nếp cho trẻ đạt kết quả cao nhất Giúp trẻ hình thành thói quen tốt

về nề nếp trong sinh hoạt hàng ngày Thích ứng được với môi trường lớp học và

có những nề nếp, thói quen tốt trong cuộc sống: Lấy và cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định, biết hợp tác giúp đỡ bạn bè, biết hoạt động nhóm, biết lao động tự phục vụ, chào hỏi mọi người, ngủ đúng giấc, ăn hết xuất… không chỉ khi ở trên lớp mà về nhà các cháu vẫn duy trì thói quen ấy

3 Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

* Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2024 đến tháng 15/3/2025

* Đối tượng nghiên cứu: “Một số giải pháp rèn nề nếp thói quen hàng ngày cho trẻ 3 tuổi tại trường Mầm non”

- Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: Trẻ 3 tuổi

* Phạm vi nghiên cứu: Đề tài của tôi được nghiên cứu và áp dụng tại lớp

3 tuổi C1 trường Mầm non Tiên Phong (Gồm 24 trẻ: 16 nam; 08 nữ)

PHẦN II: NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN

1 Hiện trạng vấn đề

Trước đây việc rèn nề nếp, thói quen sinh hoạt hàng ngày cho trẻ trên lớp còn mang tính lý thuyết, chưa thực tế với trẻ, chưa tích hợp nội dung vào các hoạt động trong ngày, chưa dành thời gian nhiều để cùng với phụ huynh học sinh có những biện pháp cụ thể để cùng rèn nề nếp thói quen sinh hoạt hàng ngày cho trẻ Giáo viên và gia đình rèn nề nếp cho trẻ nhưng không thường xuyên liên tục, không bài bản, không theo một phương pháp nào, trẻ lúc nghe, lúc không nghe,

kết quả không cao

Chính vì vậy qua điều tra, khảo sát, tô đã nhận thấy được một số thuận lợi, khó khăn và kết quả khảo sát trên trẻ Và tầm quan trọng của việc rèn nề nếp thói quen hàng ngày cho trẻ tại trường Mầm non

1.1 Cách làm cũ trước khi thực hiện đề tài:

Thực tế đối với các trường Mầm non đặc biệt là trường Mầm non Tiên Phong nơi tôi đang công tác tôi nhận thấy việc chăm sóc giáo dục trẻ tại trường luôn được nhà trường quan tâm đầu tư và xây dựng kế hoạch giáo dục cụ thể cho từng độ tuổi đảm bảo các mục tiêu phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, nhà trường luôn chú trọng tích hợp lồng ghép các kỹ năng, rèn nề nếp, thói quen sinh hoạt văn minh thanh lịch vào trong các hoạt động hàng ngày, đặc biệt đối với trẻ

độ tuổi 3 tuổi thì việc rèn nề nếp thói quen sinh hoạt hàng ngày luôn được các giáo viên chú trọng và lồng ghép tích hợp vào trong một số hoạt động như hoạt động học, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời giờ ăn, giờ chơi và một số hoạt động hàng ngày ở lớp 3 tuổi C1 Tuy nhiên giáo viên thường sử dụng một số giải pháp cũ như sau:

* Hướng dẫn bằng lời nói trực tiếp

Giáo viên thường xuyên nhắc nhở trẻ thực hiện các quy tắc như chào hỏi, xếp hàng, rửa tay trước khi ăn, giữ gìn vệ sinh cá nhân

Việc nhắc nhở được thực hiện lặp đi lặp lại hằng ngày nhưng chưa có phương pháp cụ thể để trẻ ghi nhớ lâu dài

* Trẻ quan sát và bắt chước: Trẻ chủ yếu học qua quan sát

cách giáo viên và bạn bè thực hiện các nề nếp, thói quen

Tuy nhiên, phương pháp này không đảm bảo tất cả trẻ đều có thể học theo đúng cách, dễ bị ảnh hưởng bởi các hành vi chưa đúng của bạn bè

* Giáo viên cứng nhắc: Một số giáo viên áp dụng cách yêu

cầu trẻ thực hiện theo mệnh lệnh mà chưa có biện pháp khuyến khích phù hợp

Điều này có thể khiến trẻ thực hiện hành vi mang tính đối phó mà không thực sự hình thành thói quen tốt

* Sử dụng tranh ảnh minh họa: Một số lớp học sử dụng tranh

ảnh minh họa để dạy trẻ về các hành vi văn minh như xếp hàng, giữ trật

tự, dọn dẹp đồ chơi

Tuy nhiên, phương pháp này chưa phát huy tối đa hiệu quả vì trẻ chưa được tham gia trải nghiệm thực tế nhiều

* Nhắc nhở khi trẻ vi phạm: Giáo viên thường nhắc nhở hoặc

yêu cầu trẻ sửa lỗi ngay khi trẻ vi phạm nội quy Nhưng việc thiếu các biện pháp củng cố tích cực khiến trẻ dễ quên và lặp lại lỗi cũ

* Ưu điểm:

Nhà trường luôn quan tâm và đầu tư vào việc chăm sóc giáo dục trẻ, đảm bảo rằng các hoạt động và chương trình giáo dục được thiết kế phù hợp với độ tuổi và nhu cầu phát triển của trẻ

Nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục cụ thể cho từng độ tuổi, đồng thời tích hợp các kỹ năng và nếp sống văn minh vào trong các hoạt động hàng ngày, giúp trẻ tiếp cận và phát triển tự nhiên

Giáo viên tại trường chú trọng vào việc giáo dục trẻ các kỹ năng lễ giáo

và nề nếp thói quen sinh họat văn minh, thanh lịch vào các hoạt động như kể chuyện, đọc thơ, trò chuyện sáng, và hoạt động hàng ngày

Các kỹ năng được tích hợp vào các hoạt động học hàng ngày, giúp trẻ tiếp xúc và thực hành trong môi trường thực tế, từ đó tăng cường việc học và tiếp thu

* Nhược điểm:

Mặc dù có sự quan tâm và đầu tư, nhưng hiệu quả đạt được trên trẻ chưa cao, có thể do độ tuổi của trẻ còn nhỏ và khó khăn trong việc thực hiện nề nếp thói quen văn minh, lịch sự Giáo viên chưa ây được sự hấp dẫn, chưa khuyến khích trẻ chủ động thực hiện Trẻ dễ quên, không duy trì được thói quen lâu dài Giáo viên phải nhắc nhở thường xuyên, gây áp lực trong quá trình giảng dạy Thiếu các hoạt động trải nghiệm thực tế để trẻ học qua thực hành

Trong thực tế bản thân tôi đã nhận thấy việc hình thành nề nếp thói quen văn minh lịch sự cho trẻ theo phương pháp trước đây và hiện hành cũng đã mang lại hiệu quả Song phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huy hết

kĩ năng và khả năng của trẻ Các giải pháp lâu nay đang được sử dụng còn mang tính áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo

và sự linh hoạt của người giáo viên khi thực hiện những giải pháp giúp trẻ có nề nếp tốt

Trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ tôi nhận thấy có những thuận lợi khó khăn sau:

Chính vì những khó khăn và những giải pháp cũ chưa thực sự mang lại hiệu quả nên ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát một số nề nếp thói quen ở mỗi trẻ và thu được được kết quả như sau:

4

Trẻ tự giác chào hỏi

mọi người xung

quanh 4/24 16,6 9/24 37,5 7/24 29,1 4/24 16,6

2 Các giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề

2.1 Cơ sở lý luận liên quan trực tiếp đến đề tài

Căn cứ kế hoạch số 1377/KH-GDĐT-MN ngày 09/9/2024 của

Phòng GDĐT Ba Vì Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2024-2025

Cấp học MN huyện Ba Vì

Căn cứ kế hoạch số 356/KH-MNTP Kế hoạch thực hiện nhiệmvụ giáo dục năm học 2024-2025 trường Mầm non Tiên Phong

Căn cứ theo kế hoạch số 1511/KH-PGDĐT Kế hoạch tháng 10 năm 2024

Tổ chức, thực hiện công tác sáng kiến kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học Năm học 2024 – 2025 của Phòng giáo dục

Căn cứ theo kế hoạch số 416/KH-MNTP Kế hoạch tổ chức, thực hiện công tác sáng kiến kinh nghiệm nghiên cứu khoa học Năm học 2024 – 2025

Trường Mầm non Tiên Phong

2.2 Các giải pháp chính khi thực hiện

Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch chăm sóc giáo dục, lựa chọn kỹ năng phù hợp với độ tuổi, phù hợp với tình hình thực tế

Đặc điểm của trẻ ở lứa tuổi Mầm non là “Học bằng chơi chơi bằng học” nên việc xây dựng môi trường phải hấp dẫn đối với trẻ Môi trường áp dụng các phương pháp học tập linh hoạt, hiện đại để có thể kích thích các

tư duy tìm tòi, khám phá cho trẻ Môi trường an toàn về thể chất và tinh thần Giáo viên và học sinh phải được bảo vệ, không có sự xúc phạm về thể chất và tinh thần để mỗi khi đến trường như là ở nhà Trẻ Mầm non mỗi trẻ

có một tâm lý tính cách khác nhau chính vì vậy cô cần tôn trọng sự khác biệt bởi chính sự khác biệt ấy mới tạo nên sự đa dạng

- Để có được những năng lượng, suy nghĩ, cảm xúc tích cực hàng ngày khi đến lớp để giáo dục, rèn nề nếp, thói quen cho các bé lớp mẫu giáo bé 3 tuổi Vì vậy ngay từ đầu năm tổ chuyên môn nhà trường đã xây dựng mục tiêu và xây dựng kế hoạch giáo dục, rèn nề nếp theo tháng, theo tuần trong hoạt động hàng ngày cho trẻ trong nhà trường Dựa vào mục tiêu giáo dục Mầm non, chương trình giáo dục Mầm non mới và chuẩn phát triển của trẻ

Ví dụ: Tôi đã làm bảng kế hoạch rèn kỹ năng theo tháng từ dễ đến khó, để phù hợp với khả năng và sự phát triển của trẻ

- Ngay từ đầu năm học tôi đã lập kế hoạch đưa ra mục tiêu nội dung giáo dục phù hợp với lứa tuổi, với trẻ trong lớp Tôi thực hiện từng bước, đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy, xây dựng có hiệu quả các hoạt động đổi mới giáo dục, tham gia sinh hoạt tổ khối chuyên môn, trau dồi kiến thức, tiếp cận những phương pháp mới Đa dạng các hình thức dạy học, sáng tạo

- Mỗi độ tuổi có một khả năng nhận thức, tư duy và phát triển khác nhau

Kế hoạch đặt ra cũng phải phù hợp với nhu cầu và sự phát triển của trẻ 3 tuổi từng tháng, từng tuần và lồng ghép trong các hoạt động một cách linh hoạt

Vì vậy, việc rèn nề nếp, thói quen trong các hoạt động cho trẻ 3 tuổi tại trường Mầm non cần phụ thuộc vào khả năng nhận thức, hành vi, thái độ của trẻ Trẻ có những ý thức, hiểu biết, ban đầu về các hoạt động tại trường, các nề nếp quy định mà mình cần phải thực hiện với mọi người xung quanh Giúp trẻ có các

kỹ năng nhanh nhẹn, khéo léo, mạnh dạn, tự tin năng động, sáng tạo và thể hiện hết khả năng của mình trong các hoạt động học, các hoạt động ngoại khóa và hoạt động vui chơi, đặc biệt là giáo dục trẻ có kỹ năng mạnh dạn tự tin vào bản thân

Hình ảnh 1: Môi trường lớp học

* Kết quả đạt được: Sau khi áp dụng giải pháp tôi nhận thấy có sự chủ

động hơn trong việc lập kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ theo hướng khoa học, phù hợp, lựa chọn kỹ năng phù hợp với trẻ Trẻ tiếp thu tốt hơn các kỹ năng chăm sóc bản thân, hình thành nề nếp trong sinh hoạt hằng ngày như: tự xúc ăn, rửa tay đúng cách, biết cất đồ dùng gọn gàng Kỹ năng giao tiếp, ứng xử lễ phép được cải thiện rõ rệt, trẻ biết chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi đúng hoàn cảnh Trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong các hoạt động tập thể, tích cực tham gia vào các hoạt động nhóm Giáo viên có kế hoạch cụ thể giúp hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ diễn

ra bài bản, đồng bộ giữa các lớp, tránh sự chồng chéo hoặc thiếu sót Các hoạt động phù hợp với thực tế, tận dụng tốt cơ sở vật chất hiện có để tối ưu hóa hiệu quả giáo dục Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng cho trẻ tại trường và gia đình, đảm bảo tính nhất quán

Giải pháp 2: Tìm hiểu và phân nhóm khả năng, đặc điểm tâm sinh

lý của trẻ để có biện pháp thích hợp

Ở lứa tuổi này, trẻ rất tò mò, ham hiểu biết, dễ thích nhanh chán, tôi luôn

chú ý xây dựng nhiều hoạt động hướng tới nhu cầu của trẻ, lấy trẻ làm trung tâm

- Trong các hoạt động tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, tương tác,

giao lưu với bạn, với cô Đặc biệt là các hoạt động phải linh hoạt, phù hợp với

đặc điểm, để đa số trẻ có thể tham gia và thực hiện; Qua đó giúp trẻ tự tin, hào

hứng trong mọi hoạt động cùng với cô và các bạn

Qua việc khảo sát thực tế mọi hoạt động trong ngày của trẻ tôi đã nắm

bắt được khả năng, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và lập ra chương trình kế hoạch

rèn luyện bồi dưỡng theo sự phân nhóm và sắp xếp chỗ ngồi cho trẻ một cách

hợp lý

Ví dụ: Trẻ hiếu động cá biệt hay nói chuyện đùa nghịch ngồi cạnh trẻ

ngoan để làm giảm thói quen nói chuyện, hay nghịch ngầm trong lớp

Ví dụ: Trẻ ăn ít, ăn chậm ngồi riêng để được cô quan tâm động viên nhiều

hơn Trẻ khó ngủ cho nằm riêng để không làm ảnh hưởng đến các bạn khác

Ví dụ: Trẻ nhút nhát ngồi cạnh trẻ nhanh nhẹn, nhằm kích thích tính tự giác tích

cực hoạt động của trẻ Trẻ khá ngồi cạnh trẻ trung bình, mục đích để trẻ trung

bình quan sát thấy trẻ khá tham gia hoạt động một cách sôi nổi thì trẻ trung bình

cũng muốn tham gia để được cô và các bạn khen

Trong các hoạt động vui chơi cô cho trẻ xếp hàng, chơi theo nhóm, theo sở thích

của trẻ Hình ảnh 2: Trẻ học và chơi theo nhóm – theo góc

Khi cho trẻ hoạt động học, tôi cũng cho những trẻ có nhận thức tốt, mạnh dạn

tham gia theo nhóm, theo đội cùng các bạn nhút nhát, kỹ năng chưa tốt Để các

bé có thể hỗ trợ, học hỏi nhau

Trong hoạt động vệ sinh tôi cho trẻ khá làm trước, còn những trẻ chưa có kỹ

năng nề nếp thì quan sát sau đó giáo viên hướng dẫn trẻ

* Kết quả đạt được: Sau khi thực hiện giải pháp này bản thân tôi nhận thấy

việc phân nhóm đặc điểm, tâm sinh lý của từng nhóm trẻ, giáo viên giúp trẻ hoạt

động tích cực hơn “Trẻ chủ động chào hỏi mọi người xung quanh”, mạnh dạn

hơn “Trẻ hăng hái giơ tay trả lời câu hỏi”, có nếp hơn trong các hoạt động “Trẻ

tự giác xếp hàng khi cất ghế…”

Giải pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục trong và ngoài lớp theo

hướng mở giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tạo hứng thú cho trẻ tham gia

vào các hoạt động

Đối với trẻ Mầm non việc trang trí hình ảnh không chỉ đẹp, ngộ nghĩnh, màu sắc bắt mắt, mang tính giáo dục mà còn phải phù hợp với chủ đề, với từng góc chơi, với nội dung chơi của trẻ, đáp ứng được nhu cầu khám phá, sáng tạo, trí tò mò thích cái mới, cái lạ của trẻ Nhằm kích thích, gây hứng thú cho trẻ

- Ngay từ môi trường lớp học tôi đã dùng những khẩu hiệu, hình ảnh , ký

hiệu… Nó là những khẩu hiệu giúp trẻ dễ nhận biết, nhằm khích lệ, động viên, nhắc nhở trẻ thực hiện thường xuyên và thực hiện đúng Để 1 ngày ở lớp cùng

cô và trẻ luôn là ngày vui, lớp học luôn có những nụ cười, những lời động viên khích lệ, luôn là một lớp học hạnh phúc

Ví dụ: Ở hoạt động vệ sinh rửa tay, tôi để khẩu hiệu rửa tay 6 bước của bộ y tế,

với hình ảnh và nội dung cho trẻ dễ nhìn, dễ hiểu ngay tại nơi rửa tay Hình ảnh

3 : Hoạt động rửa tay của trẻ

Ví dụ: Tại các góc chơi, tôi đã gắn những bảng nội quy chơi với những hình ảnh hướng dẫn trẻ chơi một cách dễ hiểu nhất Giúp trẻ chơi đúng cách, biết hợp tác, biết sử dụng đồ dùng đồ chơi khi chơi Như vậy vừa giáo dục được trẻ, vừa tận dụng tối đa được tác dụng của đồ dùng đồ chơi, lại giúp trẻ hào hứng hơn trong các buổi chơi

Hình ảnh 4: Hình ảnh bảng nội quy trong góc chơi

Ví dụ: Ký hiệu khăn, cốc cũng được giáo viên thêu, vẽ những hình ảnh bắt mắt, dễ nhìn, dễ lấy cho trẻ Để trẻ hào hứng, tích cực hoạt động tạo thói quen,

nề nếp sinh hoạt tốt cho trẻ

- Tôi đã trang trí và xây dựng môi trường lớp học một cách sáng tạo theo hướng

mở lấy trẻ làm trung tâm một cách linh hoạt Khi trẻ hoạt động ở góc chơi mở,

từ một góc chơi trẻ có thể thay đổi nội dung chơi, chủ đề chơi, hình ảnh, biểu tượng chơi một cách linh hoạt, sáng tạo, phát huy tài năng của mỗi trẻ Các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian trong, ngoài lớp phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động, sinh hoạt hằng ngày của trẻ đều được xây dựng theo hướng lấy trẻ làm trung tâm nhằm mục đích phát triển toàn diện về: thể chất, trí tuệ, thẩm mĩ, đạo đức Thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Từ cách trang trí đó mà trẻ lớp tôi hoạt động tích cực, hứng thú, say mê, không còn nhàm chán, dập khuôn, máy móc như trước

* Kết quả đạt được: Sau khi sử dụng giải pháp này tôi thu được một số

kết quả như sau: Đối với trẻ: Trẻ hứng thú hơn với các hoạt động trong lớp và ngoài trời nhờ môi trường học tập phong phú, gần gũi, kích thích sự khám phá

Phát triển khả năng tư duy sáng tạo, giao tiếp, hợp tác qua các hoạt động mở Trẻ chủ động, tự tin hơn trong học tập và vui chơi, tăng khả năng tự lập và giải quyết vấn đề

- Đối với giáo viên: Giáo viên chủ động hơn trong việc thiết kế bài giảng, tận dụng môi trường mở để tạo ra các hoạt động phong phú, sinh động

Tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm, kích

thích trẻ tự khám phá, trải nghiệm Dễ dàng lồng ghép các nội dung giáo dục vào môi trường lớp học và ngoài trời một cách tự nhiên, hiệu quả

- Đối với môi trường giáo dục: Lớp học được sắp xếp khoa học, linh hoạt, tạo không gian mở giúp trẻ tiếp cận nhiều hoạt động khác nhau Khu vui

chơi, khám phá ngoài trời được tận dụng hiệu quả, giúp trẻ có cơ hội vận

động, trải nghiệm thực tế Tích hợp các yếu tố thiên nhiên vào không gian học tập, tạo sự gắn kết giữa trẻ và môi trường xung quanh Giải pháp 4: Giáo viên làm gương cho trẻ

Để dạy trẻ được những nề nếp, thói quen hàng ngày thì đầu tiên cô giáo trên

lớp là người rất quan trọng, hành vi và lời nói của cô giáo chính là kim chỉ nam cho hành vi, lời nói của trẻ hàng ngày tại trường Mầm non Chính vì vậy, phương pháp “Dùng nhân cách để giáo dục nhân cách” là một phương pháp rất hữu ích Những người dạy trẻ em phải luôn là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng xử, cách giải quyết vấn đề… Đây là những yêu cầu rất cao, đòi hỏi giáo viên luôn phải tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn

Tôi đưa ra những điều mà giáo viên nên và không nên trong việc rèn nề nếp và một số thói quen, kỹ năng sống cơ bản cho trẻ để trẻ vừa vào nề nếp vừa phát huy được hết khả năng của trẻ đó là: - Không nói dài và nói nhiều

- Không la mắng trẻ sẽ làm trẻ sợ hãi, thiếu tự tin

- Không vội vàng phê phán đúng, sai như một người phán xử Mà hãy kiên

trì giúp trẻ cùng thảo luận và đưa ra kết luận

- Không nên bắt trẻ hoạt động, vận động liên tục mà phải để dành thời gian

và khoảng trống cho trẻ suy nghĩ, cho trẻ tĩnh tâm về điều mà mình vừa được nghe, vừa được học hay vừa được làm

Ví dụ: Cô cho trẻ tĩnh tâm ngồi nghe những bản nhạc không lời, hay những bài thiền nhẹ, phù hợp với lứa tuổi Mầm non Khi ngồi tĩnh tâm cô hướng trẻ tới những điều mà mình vừa được nghe, vừa được học hay vừa được làm Điều này

sẽ giúp cho trẻ khắc sâu, nhớ lâu hơn những kiến thức mà trẻ được lĩnh hội Từ

đó, giúp trẻ tự tin hơn, dám tự tìm tòi và suy nghĩ, dám đưa ra ý kiến của mình

và có những thói quen tự giác trong các hoạt động tại lớp, tại trường

Hình ảnh 5: Cô cho trẻ ngồi thiền sau hoạt động học phát triển thể chất

Trong những buổi sinh hoạt chuyên môn khối mỗi giáo viên chúng ta nên đưa ra những giá trị của việc rèn nề nếp và thói quen trong các hoạt động tại trường Mầm non cho trẻ Để cùng nhau thảo luận, chia sẻ và đưa ra những hướng tốt nhất giúp trẻ có nề nếp, thói quen tốt trong các hoạt động của lớp, trường cũng như ở nhà:

- Biết sắp xếp, trang trí phòng, nhóm tạo sự hấp dẫn, hứng thú cho trẻ

- Biết tạo bầu không khí trò chuyện sôi nổi để trẻ cảm thấy an tâm, gần gũi

- Kiên nhẫn và có kỹ năng lắng nghe trẻ tốt

- Luôn khích lệ động viên và tin tưởng vào khả năng trẻ

- Ý thức về bản thân và sẵn sàng thực hiện các yêu cầu của cô

- Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình lên trẻ

Trẻ 3 tuổi, ở độ tuổi này đa số trẻ mới đi học nên vừa rời khỏi bàn tay

ấp ủ, yêu thương của bố mẹ, gia đình và những người thân yêu quanh bé, trẻ rất muốn được cô bế như ở nhà Khi mới nhập lớp các cháu còn mang một tâm trạng lưu luyến, nhớ bố mẹ và những người thân Khi đến lớp quanh bé đều lạ lẫm, lúc này bé rất cần tình cảm sự âu yếm, nhẹ nhàng, tạo cảm giáo gần gũi và thân quen với trẻ Từ đó trẻ hòa nhập vào môi trường lớp học và làm quen dần với nề nếp, thói quen của lớp

Ví dụ: Mỗi buổi đón- trả trẻ, tôi thường đứng ở cửa lớp giao tiếp với trẻ bằng những lời chào, những cái ôm hay những cử chỉ gần gũi, thân thiết với trẻ, tạo cho trẻ thói quen, nề nếp biết chào hỏi và biết thể hiện tình cảm của mình với mọi người Đồng thời giúp trẻ vui vẻ, tự tin hơn ngay khi bước vào lớp

Hình ảnh 6: Cô và trẻ chào nhau khi đến lớp

Đối với trẻ nhỏ chúng rất nhạy bén về cảm tính và cảm xúc Tức là dễ dàng nhận ra tình cảm của người giao tiếp đối với trẻ, chúng biết người ấy thích hay không thích mình và cũng bộc lộ ngay tình cảm của bản thân đối với họ Người khác quý mến, yêu trẻ thì trẻ sẽ quý mến lại, nhưng nếu không thích trẻ thì trẻ sẽ

tỏ thái độ xa lánh, lảng tránh họ Do đó, cô phải làm sao để trẻ cảm nhận được

sự quan tâm, sự ấm áp, được yêu mến, cảm giác được an toàn và nguồn hạnh phúc tới trẻ từ phía cô giáo Từ đó giúp trẻ tự tin, mạnh dạn hơn với các cô, các

bạn trong lớp, cũng như trong trường Cô luôn tôn trọng và đồng cảm tạo nên không khí vui tươi, cởi mở, lôi cuốn trẻ hứng thú tham gia vào sinh hoạt một cách thoải mái và tự tin Từ đó, việc rèn luyện nề nếp thói quen cho trẻ thuận lợi hơn, đạt kết quả cao hơn

* Kết quả đạt được: Sau khi thực hiện giải pháp này tôi nhận thấy mạng lại kêt quả rõ rệt Đối với trẻ: Trẻ cảm nhận được tình yêu thương, sự quan tâm của cô

giáo, từ đó hình thành sự tin tưởng, gắn kết với cô và bạn bè, trẻ ngoan ngoãn,

lễ phép hơn, biết cách bày tỏ cảm xúc, chia sẻ, giúp đỡ bạn bè và thể hiện sự quan tâm đến người khác

- Trẻ tích cực tham gia các hoạt động giáo dục, mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp, thể hiện bản thân

- Đối với giáo viên: Cô giáo thấu hiểu trẻ hơn, trẻ cảm thấy an toàn và được yêu thương Giáo viên đóng vai trò là tấm gương sáng cho trẻ noi theo, giúp trẻ

học hỏi những hành vi văn minh, chuẩn mực qua chính hành động và lời nói của

cô - Đối với môi trường giáo dục: Lớp học trở thành một cộng đồng nhỏ tràn đầy yêu thương, nơi trẻ cảm thấy an toàn, vui vẻ khi đến trường Hạn chế tối đa

tình trạng trẻ có hành vi tiêu cực như tranh giành, xô đẩy, nói tục, không vâng

lời Tạo nên một văn hóa lớp học thân thiện, tích cực, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện cả về nhận thức, cảm xúc và kỹ năng xã hội

- Đối với phụ huynh: Phụ huynh nhận thấy sự thay đổi tích cực của con trong cách cư xử, giao tiếp, biết yêu thương, chia sẻ và cư xử lễ phép Phụ huynh yên tâm, tin tưởng hơn vào phương pháp giáo dục của nhà trường

Giải pháp 5: Rèn nề nếp thói quen thường xuyên trong mọi hoạt động, mọi lúc, mọi nơi

Hàng ngày, các cháu đến lớp với các nội dung hoạt động: Học tập vui chơi giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, giờ đón - trả trẻ mọi sinh hoạt đều là những hoạt động

để trẻ được rèn luyện Đối với độ tuổi này, để đưa các cháu vào nề nếp thói quen không phải là chuyện dễ dàng và đơn giản, không phải ngày một ngày hai làm được mà đòi hỏi cả một thời gian dài và liên tục

Trong giờ đón trả trẻ: Hàng ngày tôi đón trẻ, cùng trò chuyện với trẻ, dạy trẻ 1

số kĩ năng giao tiếp dạy trẻ biết chào hỏi, biết nói lời xin lỗi- cảm ơn, không nói leo khi người khác nói, dạy trẻ tự cất giầy dép, tự cất ba lô đúng nơi quy định ngoài ra tôi còn dạy trẻ không tự tiện lấy đồ và sử dụng đồ của bạn, của người khác…

Hình ảnh 7: Trẻ có nề nếp thói quen trong các hoạt động Cất

bát, cất dép, xếp hàng…

Trong giờ thể dục sáng: Khi đến giờ tập thể dục tập thể buổi sáng tại sân trường các cô sẽ hướng dẫn các cháu tự lấy dép, xếp hàng, đi theo hàng, không chen lấn

xô đẩy khi đi trong hàng

Qua hoạt động học: Tôi luôn kết hợp các hình thức như “Hoạt động nhóm, chơi theo đội, hoạt động tập thể, hay cá nhân” để trẻ được hoạt động, rèn luyện các

nề nếp, kỹ năng thường xuyên hàng ngày

Trong giờ hoạt động ngoài trời: Tôi sẽ như một người bạn của trẻ, cùng trẻ chơi, cùng trẻ học để trẻ cảm thấy gần gũi, thoải mái, giúp trẻ tự tin hơn trong mọi tình huống

Ví dụ: Tôi cho trẻ nhổ cỏ ở vườn rau hoặc nhặt lá cây hay nhặt rác bỏ vào thùng, kết hợp giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh môi trường

Ví dụ: Tôi cho trẻ xem hoạt động lao động của bác làm vườn, cho trẻ trải nghiệm cuốc đất Giáo dục trẻ trân trọng những người lao động và yêu lao động Trong giờ ăn tôi dạy trẻ những kỹ năng tự lao động phục vụ, rèn tính tự lập như: Bàn trưởng lấy khay thìa cho bàn mình, khi ăn biết ăn uống sạch sẽ, không nói chuyện trong khi ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng trong giờ ăn một cách đúng đắn, biết ăn hết xuất, biết mời trước khi ăn, biết cất bát thìa đúng nơi quy định, biết giúp người lớn dọn dẹp, trẻ biết lấy đúng cốc, khăn theo ký hiệu của mình và sử dụng, cốc khăn đúng cách Trong giờ ăn, khi đi uống nước, xúc miệng, lau miệng, trẻ biết xếp hàng chờ đến lượt mà không chen lấn, xô đẩy gây ảnh hưởng đến các bạn khác

Hoạt động âm nhạc: Tôi thường lựa chọn những bài hát mang tính giáo dục cao

để kết hợp vừa dạy trẻ giai điệu bài hát, vừa dạy trẻ múa, vận động minh họa Đồng thời cũng lồng ghép giáo dục trẻ rèn nề nếp, thói quen hàng ngày cho trẻ đạt được hiệu quả cao

Ví dụ: Qua hát bài “Lời chào buổi sáng” giáo dục trẻ thói quen hàng ngày chào hỏi ông bà, bố mẹ trước khi đi học và khi đi học về

Ví dụ: Qua bài hát “Đôi mắt” Giáo dục trẻ thường xuyên vệ sinh mắt bằng cách rửa mặt sạch sẽ hàng ngày

Ví dụ: Qua bài hát “Quả” Giáo dục trẻ ăn uống đa dạng các loại thức ăn, vì mỗi loại đều có tác dụng giúp trẻ mau lớn, khỏe mạnh