Sáng kiến một số biện pháp Ứng dụng phương pháp montessori Để dạy trẻ 5 6 tuổi kỹ năng Đọc, viết trong trường mầm non

Kết cấu sáng kiến gồm 3 phần Đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, kết luận và khuyến nghị sáng kiến đã đưa ra các giải pháp cụ thể góp phần nâng cao chất lượng, khả năng đọc, viết trong hoạt đ

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN BA VÌ

TRƯỜNG MẦM NON CHU MINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori

để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết

trong trường mầm non

Tên tác giả : Bùi Thị Mai Lan

Đơn vị công tác : Trường mầm non Chu Minh Chức vụ : Giáo viên

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng xét duyệt sáng kiến trường mầm non Chu Minh;

Hội đồng xét duyệt sáng kiến kinh nghiệm Huyện Ba Vì

Họ và tên

Ngày tháng năm

sinh

Nơi công tác Chức

danh Chức danh

Trình độ chuyên môn

Giáo viên

Giáo viên mầm non hạng III

Mã số:

V.07.02.26

Cử nhân

Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non

Lĩnh vực áp dụng: Lĩnh vực tôi nghiên cứu thuộc lĩnh vực Giáo dục Mẫu

giáo

Sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Từ ngày 1/10/2024 tại lớp

5 tuổi A3 trường Mầm non Chu Minh

Mô tả bản chất của sáng kiến" Một số biện pháp ứng dụng phương pháp

Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non " Sáng

kiến trình bày theo đúng thể thức văn bản khoa học Kết cấu sáng kiến gồm 3 phần (Đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, kết luận và khuyến nghị) sáng kiến đã đưa ra các giải pháp cụ thể góp phần nâng cao chất lượng, khả năng đọc, viết trong hoạt động làm quen chữ viết cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non Sáng kiến gồm

5 biện pháp chính đó là:

1 Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch ứng dụng phương pháp Montessori trong

tổ chức hoạt động làm quen chữ viết

2 Giải pháp 2: Thiết kế giáo cụ, sưu tầm nguyên vật liệu cho các hoạt động làm quen với việc đọc, viết

Những thông tin cần bảo mật: Không có

Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Học sinh, cở sở vật chất Thời gian, giáo viên nhiệt tình trong công tác, có tinh thần cầu thị

Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

* Đối với giáo viên: Cần có tinh thần cầu thị, luôn có ý thức tự học, tự vươn lên để xây dựng tập thể trường ngày càng tiến bộ và phát triển hơn

Tự tin, đoàn kết, sáng tạo và giúp đỡ nhau cùng tiến

Khuyến khích động viên trẻ kịp thời Tạo mọi điều kiện để trẻ được hoạt động tích cực, được tham gia các hoạt động cô triển khai

* Hiệu quả về kinh tế

Tiết kiệm chi phí đào tạo: Việc áp dụng phương pháp Montessori không

yêu cầu đào tạo chuyên sâu phức tạp, giáo viên có thể học tập và tự nghiên cứu qua các khóa học ngắn hạn hoặc tài liệu chuyên môn

Tận dụng tài nguyên có sẵn: Nguyên vật liệu Montessori có thể được tái chế

từ những vật dụng quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày, giúp tiết kiệm chi phí

Giảm gánh nặng chi phí giáo dục: Việc trẻ phát triển kỹ năng đọc, viết sớm

và hiệu quả giúp giảm nhu cầu học thêm hoặc can thiệp trị liệu ngôn ngữ sau này

Đầu tư lâu dài: Phương pháp Montessori tập trung vào việc hình thành nền

tảng kiến thức vững chắc, giúp trẻ học tập hiệu quả hơn ở các cấp học tiếp theo, giảm chi phí phát sinh về giáo dục trong tương lai

* Hiệu quả về xã hội:

Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non: Montessori được công nhận trên

toàn cầu về tính hiệu quả trong giáo dục sớm, tạo sự tin tưởng của phụ huynh và cộng đồng vào nhà trường

Xây dựng kỹ năng xã hội: Trẻ được học cách hợp tác, chia sẻ, giao tiếp và

lắng nghe người khác, từ đó hình thành các kỹ năng xã hội cần thiết

Phát triển nhân cách: Trẻ học cách tự lập, biết quản lý cảm xúc và tôn trọng

người khác, tạo nên nền tảng vững chắc cho việc phát triển nhân cách lành mạnh

hợp với nhiều đối tượng trẻ em, kể cả những trẻ có nhu cầu đặc biệt hoặc gặp khó khăn trong học tập

Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu:

Nơi công tác

(hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Nội dung công việc hỗ trợ

Giáo viên Cử nhân

Tham gia hỗ trợ thực hiện các giải pháp của SKKN

Người nộp đơn

(Ký và ghi rõ họ tên)

Bùi Thị Mai Lan

PHIẾU NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ

- Tên sáng kiến: “Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori để

dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non”

- Tác giả sáng kiến: Bùi Thị Mai Lan

- Họ tên người đánh giá: Nguyễn Thị Hoa

- Cơ quan công tác: Trường Mầm non Chu Minh

Nhận xét

1 Nội dung 1: Sáng kiến có tính mới, sáng tạo, tiên tiến: (Nhận xét về tính

mới và nêu rõ tính mới, sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ; nêu cách thức thực hiện, các bước thực hiện của giải pháp mới một cách cụ thể, rõ

ràng cũng như các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp): 45 điểm

1.1 Sáng kiến có tính mới, phù hợp với thực tiễn của cơ quan, đơn vị và đối

tượng nghiên cứu áp dụng: 20 điểm

- Sáng kiến có tính mới, phù hợp với thực tiễn tại Trường Mầm non Chu Minh

- Sáng kiến đồng chí đã nghiên cứu tại trường và lớp

Điểm đánh giá: 15 điểm

1.2 Sáng kiến nêu rõ sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ (như

có số liệu khảo sát, đánh giá trước khi thực hiện giải pháp…): 5 điểm

- Sáng kiến đã nêu rõ được sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp

cũ, có số liệu khảo sát, có bảng kết quả đối chứng

Điểm đánh giá: 5 điểm

1.3 Sáng kiến nêu rõ cách làm, giải pháp mới, phân tích thể hiện sự sáng

tạo, hiệu quả (nêu rõ kết quả, hiệu quả khi áp dụng cách làm, giải pháp mới…):

20 điểm

- Sáng kiến nêu rõ được cách làm và các giải pháp mới, phân tích được sự sáng tạo, hiệu quả

Điểm đánh giá: 15 điểm

2 Nội dung 2: Sáng kiến có khả năng áp dụng (Nhận xét mức độ thực hiện

và khả năng triển khai, áp dụng cho các đơn vị, cá nhân cùng ngành, lĩnh vực hoặc

rộng rãi cho nhiều ngành, địa phương trong thực tế đạt hiệu quả): 30 điểm

2.1 Sáng kiến có nêu nội dung so sánh số liệu, kết quả giữa trước (khi chưa

HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

Chu minh, ngày 22 tháng 3 năm 2025

mới: 10 điểm

- Sáng kiến đã nêu được nội dung so sánh số liệu kết quả giữa trước khi khảo sát và sau khi áp dụng các cách làm và giải pháp

Điểm đánh giá: 6 điểm

2.2 Sáng kiến có nêu được nội dung khả năng áp dụng cho các đơn vị, cá

nhân cùng lĩnh vực; có thể áp dụng rộng rãi ở nhiều đơn vị: 20 điểm

- Sáng kiến đã nêu được khả năng áp dụng được tại đơn vị và cùng lĩnh vực, ngoài ra còn áp dụng rộng rãi ở nhiều đơn vị

Điểm đánh giá: 16 điểm

3 Nội dung 3: Sáng kiến mang lại hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự

kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến (Nhận xét sáng kiến đó đã được số

đông thừa nhận và đã mang lại hiệu quả cụ thể cho cơ quan, tổ chức như: Nâng cao hiệu quả hoạt động hành chính - sự nghiệp, hiệu quả kinh tế hoặc lợi ích xã

hội, nâng cao năng suất chất lượng và hiệu quả công tác): 20 điểm

- Sáng kiến đã mang lại hiệu quả và lợi ích thu được, đã được nhà trường công nhận và đạt công nhận sáng kiến kinh nghiệm cấp trường

Điểm đánh giá ND3: 20 điểm

4 Nội dung 4 Về hình thức (Nhận xét cách trình bày khoa học, đầy đủ, bố cục logic): 5 điểm

- Sáng kiến được trình bày khoa học, đầy đủ các nội dung theo yêu cầu

Điểm đánh giá 4: 5 điểm

Tổng số điểm sáng kiến: 82 điểm

Kết quả đánh giá: (SKKN đánh giá Đạt phải đạt 70 điểm trở lên)

Người đánh giá

Nguyễn Thị Hoa

STT Nội dung Số

trang

1 Tính cấp thiết phải tiến hàng sáng kiến 1-3

3 Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3

2 Các giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề 4-5

2.1 Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch ứng dụng phương pháp

Montessori trong tổ chức hoạt động làm quen chữ viết 5-6

2.2 Giải pháp 2: Thiết kế giáo cụ, sưu tầm nguyên vật liệu cho các

hoạt động làm quen với việc đọc, viết 6-8

2.3 Giải pháp 3: Tổ chức hoạt động học làm quen chữ viết theo

hướng lồng ghép, ứng dụng phương pháp Montessori 8-10

2.4 Giải pháp 4: Ứng dụng phương pháp Montessori cho trẻ làm

quen với việc đọc, viết ở các hoạt động khác 10-11

2.5 Giải pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc dạy trẻ làm

3 Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị 13-15

6 Thời gian thực hiện đề tài, sáng kiến 16

7 Kinh phí thực hiện đề tài, sáng kiến 16

Ngôn ngữ là phương tiện quan trọng giúp trẻ phát triển trí tuệ, tiếp thu kiến thức học tập ở trường phổ thông Đối với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trước hết cần phải được chuẩn bị các kỹ năng Nghe - Nói - Đọc - Viết nếu được rèn luyện thông qua ứng dụng phương pháp giáo dục Montessori trong hoạt động làm quen chữ viết

sẽ thúc đẩy tiềm năng của trẻ, rèn luyện được tính tự lập, mọi khái niệm chữ viết càng dễ tiếp thu hơn tạo cơ sở vững chắc để môn học Tiếng Việt và Ngữ Văn sau này của trẻ được tốt hơn Đọc, viết là những kỹ năng chuyên biệt, cần thiết cho việc học tập chủ động ở lớp một nói riêng và ở bậc phổ thông nói chung Phương châm đào tạo montessori là: “Lấy trẻ làm trọng tâm, tôn trọng đặc điểm tính riêng biệt của từng trẻ, tạo điều kiện cho trẻ phát triển theo khả năng riêng của mình, khuyến khích trẻ chủ động với môi trường xung quanh Montessori là phương pháp lấy khả năng tự học là nền tảng cơ sở Chú trọng vào việc khai thác tiềm năng sẵn có, không áp đặt trẻ, chỉ quan sát đưa ra gợi ý và hỗ trợ khả năng tự phát triển của trẻ vì bản thân mỗi trẻ từ khi sinh ra vốn đã có khả năng tự học tuyệt vời Nếu người lớn áp đặt, định hướng nhiều quá sẽ khiến cho trẻ mất đi khả năng tư duy vốn có Do đó cần tạo môi trường không gian cho trẻ trải nghiệm khám phá

để bản thân làm được nhiều điều hơn phát huy khả năng tự học

Đặc biệt là lứa tuổi 5-6 tuổi, khi khả năng ngôn ngữ phát triển mạnh, trẻ thể hiện bản thân đều bằng ngôn ngữ thì việc định hướng giáo dục ngôn ngữ cho trẻ

mà vẫn giữ được tính riêng biệt của từng trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về ngôn ngữ linh hoạt về tư duy là rất quan trọng Theo tiến sĩ, bác sĩ, nhà giáo dục đã nghiên cứu thì phương pháp Montessori – Maria Montessori: “Ngôn ngữ là điểm trọng tâm khác biệt giữa loài người và tất cả các giống loài khác ngôn ngữ nằm giữa gốc rễ của sự biến đổi về môi trường mà chúng ta gọi là nền văn minh…

Ngôn ngữ là dụng cụ của tập hợp tư duy phát triển tư duy và phát triển tư duy của loài người

1.2 Cơ sở thực tiễn:

Vào đầu năm tôi được phân công dạy lớp 5 tuổi A3, với tổng số trẻ là 25 trẻ, trong đó số trẻ nam: 10 trẻ, nữ: 15 trẻ Tôi nhận thấy có một số thuận lợi và khó khăn như sau:

* Thuận lợi:

Tôi và giáo viên cùng lớp đều có trình độ trên chuẩn, luôn yêu nghề mến trẻ Lớp tôi có 2 giáo viên luôn ham học hỏi nâng cao chuyên môn Tìm tòi và tự làm các giáo cụ Montessori để phục vụ vào các hoạt động học và hoạt động vui chơi của trẻ

Ban giám hiệu luôn quan tâm, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục Mầm non, tạo mọi điều kiện cho giáo viên thực hiện tốt chương trình giáo dục Mầm non mới Thường xuyên tổ chức các chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn

Phụ huynh luôn yên tâm, phấn khởi, tin tưởng gửi con cả ngày để cho cô

giáo chăm sóc, giáo dục, tạo mọi điều kiện ủng hộ và biết phối kết hợp cùng cô giáo và nhà trường trong mọi hoạt động

Sĩ số lớp không quá đông Các cháu đều khỏe mạnh, nhanh nhẹn và thích tham gia hoạt động

* Khó khăn:

Đồ dùng phục vụ trong tiết dạy đôi khi còn sơ sài, đồ chơi của trẻ chưa được đồng bộ, chủ yếu đồ dùng của trẻ là do giáo viên tự làm Trẻ luôn bị động trong giờ học, tính tích cực chưa cao, khả năng tìm tòi khám phá, thực hành còn nhiều hạn chế

Đa số trẻ còn rụt dè, nhút nhát, sợ sai không dám làm, không dám nói ra ý tưởng của mình

Một số phụ huynh chưa hiểu hết tầm quan trọng của giáo dục mầm non nên chưa phối kết hợp với giáo viên trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ ở lớp cũng như ở nhà Có rất ít phụ huynh hiểu biết về phương pháp Montessori

Tỉ lệ trẻ đạt về các kỹ năng làm quen với việc đọc, viết chưa cao

Trẻ không được hoạt động nhiều với các giáo cụ Montessori

Với những lý do trên, năm học 2024-2025 tôi thực hiện nghiên cứu đề tài:

“Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tạo cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ năng lực hoạt động ngôn ngữ, thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với việc đọc, viết và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5 tuổi Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng Việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1 Nên tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp ứng dụng

phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non”

3 Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Thời gian nghiên cứu:

Thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài là một năm học Bắt đầu từ tháng 9/2024 kết thúc vào tháng 3/2025 tại trường mầm non

* Đối tượng nghiên cứu:

Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non

* Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài của tôi được nghiên cứu và áp dụng tại lớp 5 tuổi A3 Tổng số 25 trẻ

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Hiện trạng vấn đề

1.1 Cách làm cũ trước khi thực hiện đề tài:

Tổ chuyên môn cũng đã cùng nhau xây dựng kế hoạch ứng dụng phương pháp Montessori trong hoạt động đọc và viết, tuy nhiên kết quả thực hiện vẫn chưa đạt kết quả cao

Ở trường giáo viên đã có hiểu biết về phương pháp Montessori, tìm hiểu các tài liệu, áp dụng vào hoạt động giảng dạy cho trẻ

Vẫn chưa có đồ dùng học tập còn hạn chế, chưa phong phú (thẻ chữ cái, vở chữ cái, bảng viết…) không đáp ứng được nhu cầu khám phá, học tập của trẻ Trẻ không phát huy được tính sáng tạo và chủ động, trẻ học máy móc, khó khăn cho trẻ có tốc độ học chậm hoặc khả năng ngôn ngữ hạn chế

Một số trẻ trong lớp khả năng tập trung, khả năng ghi nhớ còn chưa cao, kỹ năng sử dụng bút còn hạn chế

Có rất ít phụ huynh hiểu biết về phương pháp Montessori, đa số phụ huynh chưa biết cách hướng dẫn hay đồng hành cùng trẻ trong việc đọc và viết tại nhà

1.2 Phân tích hiện trạng của vấn đề:

Việc bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên về phương pháp Montessori còn chưa nhiều, tài liệu chưa được phong phú

Giáo viên hiểu biết về phương pháp Montessori còn hạn chế Chưa dành nhiều thời gian để xây dựng kế hoạch giảng dạy về phương pháp Montessori cụ thể, phong phú

Đồ dùng học tập của trẻ chưa phong phú, các giáo cụ còn hạn chế, chưa đa dạng

Nhận thức của trẻ chưa đồng đều, tiếp thu kiến thức còn hạn chế Nhiều trẻ hiếu động, chưa có nề nếp, chưa tập trung trong học tập

Một số phụ huynh còn đi làm xa, không ở gần trẻ, nhận thức của phụ huynh còn hạn chưa, chưa sát sao tới con Giáo viên còn gặp khó khăn khi trao đổi tình hình của trẻ cũng như phối hợp với phụ huynh để chăm sóc, giáo dục trẻ

1.3 Số liệu điều tra trước khi thực hiện:

Số liệu khảo sát đầu năm tại lớp tôi như sau:

Tổng số trẻ: 25 trẻ; nam: 10 trẻ ; nữ: 15 trẻ

Bảng khảo sát đầu năm – Tháng 9

2 Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề:

Phương pháp Montessori được xây dựng dựa trên nguyên tắc tôn trọng quá trình phát triển tự nhiên của trẻ, tạo ra một môi trường giáo dục khuyến khích tính

tự lực, khả năng khám phá và tư duy độc lập Trong lĩnh vực dạy đọc, viết, Montessori mang lại những giải pháp hữu hiệu giúp trẻ tiếp cận ngôn ngữ một cách tự nhiên, thoải mái và hiệu quả

Việc dạy trẻ 5 tuổi đọc và viết là một quá trình quan trọng, đòi hỏi phương pháp tiếp cận phù hợp với đặc điểm nhận thức và tâm lý của trẻ Theo các nghiên cứu giáo dục sớm, trẻ ở độ tuổi này có khả năng tiếp thu ngôn ngữ mạnh mẽ thông qua tương tác đa giác quan, học tập trải nghiệm và lặp lại thực hành Phương pháp Montessori, với nền tảng dựa trên sự phát triển tự nhiên của trẻ, nhấn mạnh vào việc tạo ra môi trường học tập linh hoạt, giúp trẻ xây dựng kiến thức một cách chủ động và sâu sắc

Các giải pháp áp dụng Montessori vào dạy đọc, viết không chỉ hỗ trợ trẻ nhận diện chữ cái, phát triển kỹ năng đọc hiểu mà còn rèn luyện vận động tinh thông qua các hoạt động thực hành phong phú Những biện pháp này không áp đặt mà giúp trẻ tự khám phá, từ đó hình thành niềm yêu thích đối với chữ viết và ngôn

ngữ ngay từ giai đoạn đầu đời

trong tổ chức hoạt động làm quen chữ viết

Ở giai đoạn 5 tuổi, trẻ bước vào giai đoạn nhạy cảm về ngôn ngữ, đây là thời điểm vàng để tiếp cận với kỹ năng đọc Một số đặc điểm nổi bật của trẻ trong giai đoạn này gồm:

- Tăng khả năng ghi nhớ từ vựng: Trẻ có thể học và ghi nhớ từ mới nhanh

chóng thông qua các hoạt động trực quan và lặp lại

- Bắt đầu hiểu mối liên hệ giữa âm thanh và chữ viết: Trẻ có thể ghép âm,

nhận diện chữ cái và bắt đầu đọc các từ đơn giản

- Phát triển khả năng tư duy ngôn ngữ: Trẻ có thể hiểu và kể lại nội dung

câu chuyện, giúp việc học đọc trở nên hiệu quả hơn

- Hứng thú với chữ viết: Trẻ thích thú với việc nhận diện chữ cái trong môi

trường xung quanh và muốn tự mình khám phá

Dựa trên các đặc điểm này, phương pháp Montessori giúp trẻ học đọc một cách tự nhiên, không gò ép, tạo động lực học tập tích cực

Việc xây dựng kế hoạch này giúp tôi thực hiện sáng kiến dễ dàng hơn, ổn định hơn Việc xây dựng riêng Kế hoạch ứng dụng phương pháp giáo dục Montessori trong tổ chức hoạt động của lớp, lớp tôi chưa bao giờ thực hiện Tôi suy nghĩ: Kế hoạch luôn là kim chỉ nam cho mọi hoạt động, kế hoạch sẽ giúp tôi định hướng và thực hiện nội dung ứng dụng tốt hơn Muốn có bản Kế hoạch chi tiết, sát thực tế; tôi luôn dành thời gian nghỉ trưa, buổi tối sau khi đã hoàn thành

công việc nhà, những ngày nghỉ để nghiên cứu, tôi đặc biệt chú ý đến các bộ giáo

cụ Montessori: Chữ nhám,…để đưa vào kế hoạch dạy trẻ

Ngay từ tháng 9 tôi thực hiện xây dựng nội dung ứng dụng phương pháp giáo dục Montessori vào cho trẻ làm quen với việc đọc, viết; Cụ thể bao gồm: trình tự nội dung dạy, giáo cụ, tư liệu Trong kế hoạch này các nội dung dạy được lấy trong chương trình giáo dục mầm non theo thông tư số 01/VBHN

3 BGDĐT ngày 13 tháng 4 năm 2021 của Bộ GD&ĐT, các hoạt động Montessori

và các hoạt động khác có nội dung ôn luyện Thống kê giáo cụ và nguyên liệu cần thiết để có phương án chuẩn bị, ưu tiên nguyên vật liệu dùng nhiều lần

Ngoài ra tôi xây dựng phiếu khảo sát và thực hiện khảo sát trẻ, tiêu chí của phiếu khảo sát về các kỹ năng làm quen với việc đọc, viết Kết hợp xây dựng mô

tả các mức đánh giá trẻ cho các mục tiêu làm quen với việc đọc, viết có các mức

độ khác nhau để dựa vào đó đánh giá khả năng của trẻ

Tháng 9/2024, sau khi trao đổi, chia sẻ với Tổ Chuyên môn, tôi đã xây dựng

và được Ban Giám hiệu phê duyệt Kế hoạch về ứng dụng phương pháp giáo dục Montessori dạy trẻ kỹ năng “đọc”, “viết” trong hoạt động làm quen với chữ viết

Kế hoạch xây dựng nội dung dạy trẻ LQCV và các minh chứng

(Minh chứng 1: Mẫu phiếu khảo sát;

Minh chứng 2: Kế hoạch hoạt động làm quen với việc đọc, viết lứa tuổi;

Minh chứng 3: Mô tả các mức đánh giá trẻ)

Kết luận: Việc xây dựng kế hoạch ứng dụng phương pháp Montessori trong

hoạt động đọc cho trẻ 5 tuổi dựa trên nền tảng khoa học về sự phát triển ngôn ngữ, tâm lý học và nguyên tắc giáo dục Montessori Phương pháp này giúp trẻ học đọc

một cách tự nhiên, không áp lực, thông qua trải nghiệm thực tế

2.2 Giải pháp 2: Thiết kế giáo cụ, sưu tầm nguyên vật liệu cho các hoạt động làm quen với việc đọc, viết

Phương pháp Montessori nhấn mạnh việc sử dụng giáo cụ trực quan và môi trường học tập giàu trải nghiệm để hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng đọc và viết một cách tự nhiên Trẻ rất thích khám phá chữ cái và bắt đầu hiểu mối liên hệ giữa chữ viết và âm thanh:

- Học thông qua giác quan: Trẻ không chỉ nhìn chữ mà còn sờ, nghe, thao

tác với chữ cái, giúp ghi nhớ tốt hơn

- Học theo tiến trình từ đơn giản đến phức tạp: Trẻ tiếp cận chữ cái qua các

hoạt động thực hành từ nhận diện – phát âm – ghép từ – viết chữ

- Tôn trọng tốc độ học tập cá nhân: Trẻ được tự do khám phá chữ cái theo

khả năng của mình, không bị ép buộc học thuộc lòng

- Kết hợp vận động tinh và vận động thô: Việc sử dụng giáo cụ giúp trẻ phát

triển kỹ năng cầm nắm, điều khiển bút, chuẩn bị cho việc viết chữ sau này

Dựa trên những nguyên tắc này, giáo cụ Montessori được thiết kế mang tính

mở, cho phép trẻ thực hành linh hoạt thay vì chỉ tiếp thu thụ động, giúp trẻ hứng thú với chữ cái một cách tự nhiên

Tôi đã thiết kế giáo cụ, sưu tầm nguyên vật liệu giúp bổ sung thêm giáo cụ phục vụ cho các hoạt động làm quen với việc đọc, viết Giáo cụ Montessori giúp trẻ phát triển tư duy và khả năng tiềm tàng của mình trên mọi lĩnh vực một cách

tự nhiên, không nhồi nhét, gò bó nên việc thiết kế bổ sung giáo cụ là vô cùng quan trọng Tuy nhiên, giáo cụ Montessori khá đắt như: bộ giáo cụ chữ cái nhám sẽ có giá thành từ 600.000đ đến 700.000đ… Nên tôi đã nghiên cứu, sưu tầm nguyên vật liệu dựa trên nguyên tắc dễ làm Thiết kế các bộ giáo cụ dạy trẻ đọc, viết nhằm giảm chi phí rất nhiều so với bộ giáo cụ phải mua, mà vẫn có giáo cụ để dạy trẻ, đảm bảo được mục đích dễ sử dụng, có thể sử dụng được nhiều lần Với việc sưu tầm, mua nguyên vật liệu: Trưng dụng từ vật liệu, đồ dùng phổ biến xung quanh; Mua đồ dùng thay thế có giá thấp Như vậy, đồ dùng có thể sử dụng được nhiều lần, bền, đẹp, đảm bảo màu sắc hài hòa không gây kích thích quá mức với trẻ

Tôi đã thiết kế được 32 file bản mềm trên máy tính để có thêm các bài tập giúp trẻ rèn được thêm kỹ năng đọc, viết Tôi làm những bài học trên PowerPoint

với những bài tập đa dạng, sinh động, giúp trẻ thích thú với chữ cái thay vì cảm thấy nhàm chán Học qua thực hành, tự do lựa chọn bài, kết hợp nhiều giác quan

Bổ sung hình ảnh, tăng tính tương tác, thiết kế nhiều cấp độ phù hợp

Tôi còn làm thêm 7 bộ giáo cụ phục vụ cho hoạt động Trong đó đã làm được:

- 5 bộ chữ cái nhám: Gồm các tấm bìa hoặc gỗ, trên đó có chữ cái được tạo bằng vật liệu nhám (giống giấy nhám hoặc vải nhám) Chữ cái có kích thước lớn,

rõ ràng, giúp trẻ dễ dàng sờ và cảm nhận Giúp ghi nhớ hình dạng chữ cái một cách tự nhiên Trẻ có thể cảm nhận bằng nhiều giác quan khác nhau: vừa nhìn, vừa sờ, vừa nghe giáo viên đọc, giúp tăng khả năng ghi nhớ, trẻ đã quen với cách tạo hình chữ bằng tay có thể tự thực hành mà không cần sự hướng dẫn từ giáo viên

- 1 bộ chữ cái rời: Gồm các chữ cái bằng nhựa, gỗ hoặc bìa cứng có thể di chuyển, sắp xếp tùy ý Trẻ tự do thử nghiệm các chữ cái khác nhau để tạo từ, chạm

và xoay chữ, giúp nhận biết hình dáng chữ tốt hơn

- 1 bộ hộp âm chữ cái: Là một hộp gồm các chữ cái rời kèm theo hình ảnh minh họa cho từng âm Trẻ có thể lấy chữ cái ra, đặt trên bàn và sắp xếp để tạo

2.3 Giải pháp3: Tổ chức hoạt động học làm quen chữ viết theo hướng lồng ghép, ứng dụng phương pháp Montessori

Việc thay đổi phương pháp, nội dung học là việc làm không thể thiếu và diễn

ra như một lẽ tự nhiên khi ứng dụng phương pháp giáo dục Montessori vào dạy học nói chung cũng như việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với việc đọc, viết cho trẻ 5-6 tuổi nói riêng Bởi vì phương pháp Montessori đưa ra một cách thức giúp trẻ tiếp cận phù hợp với đặc điểm tâm lý trẻ và tính logic bài học lớn, trẻ thực hiện theo trình tự các bài học để đạt mục tiêu theo năng lực và hứng thú của trẻ

Sau khi nghiên cứu, tôi thấy phương pháp giáo dục Montessori đem lại hiệu quả cao:

Nội dung Phương pháp truyền thống Phương pháp

+ Cô giới thiệu chữ cái mới

+ Cô phát âm mẫu

+ Cho cả lớp phát âm, tổ, cá nhân phát âm

Đảm bảo giờ học tĩnh để trẻ

tập trung, ít màu sắc, mỗi trẻ

có khu hoạt động (thảm, bảng) riêng

+ Cho trẻ miêu tả cấu tạo chữ

+ Cô nhắc lại cho trẻ khắc sâu + Cả lớp phát âm lại

+ Cho trẻ tìm chữ trong một số

từ

* Củng cố: trẻ giơ thẻ chữ theo yêu cầu của cô

- Thực hiện bài học 3 bước:

Giới thiệu biểu tượng -> Liên kết biểu tượng với ngôn ngữ -> Hình thành biểu tượng

- Trẻ được học bằng tri giác, cảm giác

Kết quả

Trẻ nhận biết, phát âm chuẩn các chữ, phân biệt được các chữ

- Trẻ nhận biết, phát âm đúng tên gọi chữ cái

- Giúp trẻ phát triển trí tuệ,

khả năng ghi nhớ thông qua tiếp xúc đường nét của chữ nhám

- Phát triển xúc giác, tăng

sự tập trung chú ý

Bên cạnh đó, dù sử dụng phương pháp truyền thống hay phương pháp giáo dục Montessori thì việc chia ca dạy để đạt hiệu quả cao hơn mà vẫn không ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động khác theo Chương trình GDMN Hoạt động giúp trẻ nhận biết, phát âm đúng tên gọi chữ cái, phát triển trí tuệ, tăng khả năng ghi nhớ thông qua tiếp xúc đường nét của chữ nhám

(Ảnh 3: Trẻ tham gia hoạt động học LQCV: Làm quen chữ o, ô, ơ)

Với việc lồng ghép vào các hoạt động học tôi thực hiện ứng dụng Tổ chức các trò chơi phù hợp với nội dung vừa dạy, đơn giản với trẻ Nội dung học được thay đổi nâng cao theo năng lực trẻ Kết thúc học kỳ I học sinh lớp tôi hầu như đã thuộc 29 chữ cái nên sang đến học kỳ II tôi đã tổ chức cho trẻ ôn luyện nhiều hơn với chữ còn yếu: chữ h, k, p, q…

Ảnh 4: Trẻ tham gia trò chơi “Tạo dáng chữ cái”

Kết luận: Việc tổ chức hoạt động học chữ viết theo hướng lồng ghép, ứng

dụng phương pháp Montessori đã mang lại nhiều kết quả tích cực: Trẻ có thể nhận

diện và phân biệt rõ ràng các chữ cái nhờ việc sờ chữ nhám và quan sát chữ cái trong nhiều hoạt động hàng ngày Trẻ chủ động, hứng thú với hoạt động đọc và

viết Trẻ không còn bị ép buộc học chữ, mà tiếp nhận tự nhiên thông qua trò chơi,

vận động và trải nghiệm thực tế Trẻ tiếp cận phù hợp với đặc điểm tâm lý trẻ và

tính logic bài học lớn, trẻ thực hiện được các bài học theo trình tự, đạt mục tiêu

theo năng lực và sự hứng thú của trẻ

2.4 Giải pháp 4: Ứng dụng phương pháp Montessori cho trẻ làm quen với việc đọc, viết ở các hoạt động góc

Xây dựng môi trường lớp học theo phương pháp Montessori trong hoạt động góc là một yếu tố quan trọng nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện thông qua trải nghiệm thực tế Phương pháp này dựa trên những nguyên tắc cơ bản về sự phát triển của trẻ, cách trẻ tiếp nhận kiến thức và vai trò của môi trường học tập

trong việc kích thích tư duy, sáng tạo

Tôi đã bố trí không gian trong lớp học thành các góc nhỏ, nơi trẻ có thể tham gia vào các hoạt động khác nhau theo sở thích và khả năng của mình Các góc hoạt động như góc thư viện, góc viết sáng tạo, góc trò chơi chữ giúp trẻ làm quen với chữ cái mà không cảm thấy áp lực

Ví dụ: Góc thư viện có các sách tranh minh họa với chữ to, rõ ràng giúp trẻ

nhận diện mặt chữ khi đọc cùng cô giáo

Tôi cũng đã sắp xếp các giáo cụ Montessori được trên kệ thấp, trẻ có thể tự lấy và cất đi sau khi sử dụng Tạo môi trường ngôn ngữ xung quanh trẻ để trẻ có thể ghi nhớ nhiều hơn như: Sử dụng bảng chữ cái nhám, thẻ chữ, tranh minh họa

để kích thích khả năng ngôn ngữ, dán từ vựng lên các đồ vật trong lớp để trẻ tiếp cận ngôn ngữ một cách tự nhiên…

Việc tổ chức cho trẻ rèn luyện kỹ năng đọc, viết ở hoạt động góc sẽ giúp trẻ nhớ lâu hơn vì các hoạt động khác giúp giáo viên có thể chia nhóm nhỏ hơn hoặc trẻ trong nhóm rèn kỹ năng cho nhau Khi tổ chức hoạt động góc, trong góc ngôn ngữ trẻ có kỹ năng sử dụng giáo cụ thành thạo sẽ hướng dẫn cho trẻ chưa biết, cứ thế dần tất cả các trẻ đều đã hoạt động hết các bộ giáo cụ có trong lớp Trẻ cần sự giúp đỡ thì giơ cờ yêu cầu, giáo viên sẽ đến hỗ trợ Giáo viên quan sát

và điều chỉnh hoạt động khi cần, chú ý điều chỉnh hoạt động cho từng trẻ

(Ảnh 5: Trẻ tham gia hoạt động với các giáo cụ Montessori sequence ngôn

ngữ ở góc ngôn ngữ)

Hoạt động giúp trẻ không chỉ nhìn thấy các chữ cái mà còn được cảm nhận chúng thông qua tiếp xúc của đầu ngón tay khi cảm nhận chữ Sau khi đã nhận biết các mặt chữ cái, trẻ sẽ biết ghép các từ đơn đơn giản và dần dần trẻ sẽ ghép

được các câu có nghĩa Từ đó trẻ sẽ viết lại và sẽ đọc hiểu một cách trọn vẹn nghĩa của từ đó, câu đó Hoạt động với bộ chữ cái rời giúp trẻ ghi nhớ các chữ cái, hỗ trợ trẻ trong việc học đọc về sau được dễ dàng hơn để thiết lập các từ mới, câu mới

(Ảnh 6: Trẻ tham gia hoạt động với bộ giáo cụ chữ cái rời ở góc ngôn ngữ

Ảnh 7: Trẻ tham gia hoạt động với bộ giáo cụ hộp âm chữ cái

ở góc ngôn ngữ)

Khi tổ chức hoạt động góc, tôi cho 2-3 trẻ sử dụng bộ thẻ đọc chữ thông minh Cách sử dụng rất đơn giản trẻ chỉ việc công tắc máy lên, cắm thẻ đọc vào máy sẽ đọc chuẩn phát âm của từ đó Thông qua hoạt động này, giúp cho trẻ học được các từ một cách dễ dàng, máy phát âm chuẩn ngữ điệu có thể điều chỉnh âm lượng to hoặc nhỏ tùy theo nhu cầu nghe của trẻ Đây là một bộ đồ giáo cụ giúp cho trẻ có thể học bảng chữ cái một cách dễ dàng Ngoài ra rèn cho trẻ kỹ năng nghe và phát âm tốt hơn

(Ảnh 8: Trẻ tham gia hoạt động với bộ giáo cụ thẻ đọc chữ thông minh

ở góc ngôn ngữ)

Khi hoạt động tại góc thư viện, trẻ có thể tự do lựa chọn cuốn sách yêu thích, cùng khám phá từng trang sách chứa nhiều điều thú vị Trẻ say sưa với cuốn sách mình lựa chọn, cùng bạn bè “du hành” trong thế giới sách Hoạt động này không chỉ khơi dậy niềm yêu thích đọc sách, kích thích tìm hiểu tri thức qua những trang sách mà còn giúp trẻ hình thành kỹ năng đọc, sự tập trung và chủ động với môi trường xung quanh

(Ảnh 9: Trẻ tham gia hoạt động tại góc thư viện)

Kết luận: Việc ứng dụng phương pháp Montessori vào các hoạt động góc

giúp trẻ làm quen với đọc và viết theo cách thú vị, nhẹ nhàng, tự nhiên, kích thích hứng thú và khả năng tự học, giúp trẻ chủ động trong việc đọc và viết, tăng khả năng diễn đạt, mạnh dạn khi sử dụng ngôn ngữ, phù hợp với khả năng của từng trẻ, mà không bị gò bó vẫn đạt hiệu quả cao Đây là một hướng đi phù hợp với trẻ

mầm non 5-6 tuổi, giúp trẻ có nền tảng tốt trước khi vào lớp 1

2.5 Giải pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc dạy trẻ làm quen với việc đọc, viết

Trẻ học tập hiệu quả nhất khi có sự phối hợp giữa giáo viên - phụ huynh - môi trường xã hội Học tập không chỉ diễn ra trong phạm vi lớp học mà còn mở

rộng ra cả gia đình và xã hội Nếu chỉ dựa vào trường mầm non để giúp trẻ học

đọc, viết, thì khoảng thời gian trẻ được tiếp xúc với chữ cái sẽ rất hạn chế Khi có

sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, phụ huynh và môi trường xã hội, trẻ sẽ có

điều kiện học tập tốt hơn và phát triển ngôn ngữ toàn diện hơn

Phối hợp với phụ huynh trong việc dạy trẻ làm quen với việc đọc viết giúp trẻ làm quen với việc đọc, viết tốt hơn Phối hợp với phụ huynh là điều không thể thiếu với việc giáo dục trẻ, hàng ngày tôi trao đổi với phụ huynh về tình hình trẻ, tuyên truyền cha mẹ học sinh về phương pháp Montessori nhằm giúp cha mẹ học sinh phối hợp chặt chẽ với nhà trường cùng thống nhất cách dạy trẻ Qua đó đạt được hiệu quả tốt nhất, góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện Bên cạnh việc trao đổi trực tiếp, tôi sử dụng mạng xã hội zalo, bảng tin padlet để trao đổi với phụ huynh, gửi hình ảnh hoạt động của trẻ, tư liệu dạy trẻ, sách Montessori… Ngoài

ra phụ huynh có thể ủng hộ các nguyên vật liệu có sẵn để giáo viên có thể làm đồ dùng phục vụ cho các tiết học chữ cái

(Ảnh 10: Zalo của lớp Ảnh 11: Trang padlet của lớp)

Công khai kế hoạch tháng tại bảng tin lớp học, gửi sản phẩm về cho bố mẹ

để hướng dẫn trẻ như: Phiếu bài tập,… Tôi đã gửi các bài tập hướng dẫn phụ huynh trong việc dạy trẻ làm quen với việc đọc, viết; Tư vấn phụ huynh tạo môi trường học tập tại nhà cho trẻ…

VD: Tư vấn phụ huynh tạo thói quen yêu thích đọc, viết cho trẻ

(Ảnh 12: Phụ huynh hướng dẫn trẻ làm quen với việc đọc, viết tại nhà)

Kết luận: Việc phối hợp giữa phụ huynh và giáo viên trong dạy trẻ làm quen

với việc đọc, viết là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của quá trình học tập của trẻ Dựa trên phương pháp Montessori, việc dạy chữ cho trẻ không nên gò

bó mà cần được thực hiện qua các hoạt động tự nhiên, thú vị, giàu trải nghiệm Với sự hỗ trợ tốt từ gia đình, trẻ đã phát triển ngôn ngữ một cách chủ động, tự tin

và hiệu quả hơn, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tiểu học

Năm biện pháp tôi đã thực hiện trong đề tài, mỗi biện pháp có cách làm, vị trí và vai trò khác nhau; Các biện pháp không thể tách rời để mang lại hiệu quả cho sáng kiến “Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-

6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non”

3 Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị

Qua một thời gian nghiên cứu và áp dụng sáng kiến “Một số biện pháp ứng dụng phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong trường mầm non” tôi nhận thấy:

Hình thành khả năng tiền đọc, viết cho trẻ mẫu giáo có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non Việc chuẩn bị cho trẻ học đọc, học viết trước khi bước vào trường phổ thông là một nhiệm vụ cần thiết và rất được quan tâm nhằm mục đích phát triển toàn diện cho trẻ và là cơ sở giao tiếp

và lĩnh hội tri thức của trẻ trong các hoạt động ở trường mầm non cũng như các cấp học sau này Trong đó, việc sử dụng phương pháp Montessori trong học tập là một phương tiện hữu hiệu trong việc hình thành khả năng tiền đọc, viết cho trẻ một cách hiệu quả

Để thực hiện tốt việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói chung, giáo viên cần có lòng yêu nghề, yêu trẻ, chịu khó tìm tòi và trau dồi kiến thức cho bản thân, không ngừng học hỏi để ứng dụng phương pháp giáo dục Montessori trong học tập hấp dẫn giúp trẻ hình thành được kỹ năng tiền đọc, viết một cách tốt nhất Giáo viên phải nắm vững các phương pháp, biện pháp tổ chức trò chơi học tập cho trẻ Ý thức hơn nữa tầm quan trọng của nhiệm vụ hình thành khả năng tiền đọc, viết cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi Tích cực, tự giác, chủ động thiết kế, bổ sung thêm các giáo

cụ, đồ dùng học tập mới lạ, sáng tạo góp phần đem lại hiệu quả giáo dục - dạy học cao hơn Vận dụng linh hoạt, sáng tạo từng giáo cụ, đồ dùng học tập trong các hoạt động phù hợp

Sau khi ứng dụng phương pháp Montessori để dạy trẻ 5-6 tuổi kỹ năng đọc, viết trong hoạt động làm quen chữ viết, đã mang lại hiệu quả như sau:

* Với trẻ:

Tỉ lệ trẻ đạt về các kỹ năng làm quen với việc đọc, viết tăng nhiều so với năm trước, không có trẻ chưa đạt, cụ thể số liệu có trong bảng tổng hợp khảo sát đánh giá trẻ dưới đây: