Sáng kiến “khai thác hiệu quả công nghệ thông tin trong quản lý chuyên môn và tổ chức kiểm tra môn tin học

Thực trạng của phòng máy tính ở trường THCS Chu Minh 2 GIẢI PHÁP 1: ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ VẬN HÀNH PHÒNG MÁY THÔNG QUA PHẦN MỀM QUẢN LÝ VÀ GIẢI PHÁP 2: ỨNG DỤNG TẬP TIN CMD TRONG KIỂM TRA

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CHU MINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên sáng kiến: “Khai thác hiệu quả công nghệ thông tin trong quản

lý chuyên môn và tổ chức kiểm tra môn Tin học”

Lĩnh vực: Tin học

Tên tác giả: Đỗ Thị HuyềnTrang

Đơn vị công tác: Trường THCS Chu Minh

Chức vụ: Giáo viên

NĂM 2025

MỤC LỤC

III Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 1

II Thực trạng của phòng máy tính ở trường THCS Chu Minh 2

GIẢI PHÁP 1: ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ VẬN HÀNH PHÒNG MÁY THÔNG QUA PHẦN MỀM QUẢN LÝ VÀ

GIẢI PHÁP 2: ỨNG DỤNG TẬP TIN CMD TRONG

KIỂM TRA TRẮC NGHIỆM TẠI PHÒNG MÁY

10

1 Tạo tập tin Excel để kiểm tra trắc nghiệm 10

1.2.2 Chuẩn bị đề cho một lần kiểm tra 12

2 Thiết lập phòng máy và sử dụng CMD để thu bài kiểm tra 13

PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Công nghệ thông tin là chìa khóa giúp học sinh tiếp cận tri thức mới và rèn luyện kỹ năng thực hành – những năng lực thiết yếu trong kỷ nguyên số Ở bậc THCS, Tin học đã trở thành môn học chính thức, với hệ thống phòng máy được trang bị tại hầu hết các trường

Khi bắt đầu công tác quản lý phòng máy và hệ thống mạng trong nhà trường, tôi gặp không ít khó khăn: máy tính hoạt động không đồng bộ, lỗi phần mềm, virus, quá trình cài đặt và bảo trì mất nhiều thời gian Từ thực tế đó, tôi trăn trở với câu hỏi: làm thế nào để quản lý hiệu quả hệ thống máy tính, triển khai mô hình mạng không ổ cứng ổn định, tổ chức kiểm tra – đánh giá nhanh chóng, chính xác và giảm tải cho giáo viên?

Qua quá trình làm việc, học hỏi và trao đổi chuyên môn, tôi đã tích lũy

được nhiều kinh nghiệm thực tiễn Từ đó, tôi xây dựng đề tài “Khai thác hiệu quả công nghệ thông tin trong quản lý chuyên môn và tổ chức kiểm tra môn Tin học” nhằm chia sẻ giải pháp, công cụ và quy trình giúp nâng cao hiệu quả dạy

học và quản lý phòng máy trong nhà trường

II Mục đích nghiên cứu

Để tổ chức kiểm tra trắc nghiệm trong phòng máy một cách hiệu quả, tôi lựa chọn giải pháp sử dụng Microsoft Excel kết hợp với các tập tin CMD đơn giản Hình thức này giúp học sinh dễ thao tác, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong việc chấm bài nhanh, chính xác mà không cần đến phần mềm phức tạp

Toàn bộ quá trình chuẩn bị bài kiểm tra và thu bài được tự động hóa thông qua 5 tập tin CMD: xoá dữ liệu ổ D và E, sao chép nội dung chuẩn bị từ máy giáo

viên sang máy học sinh, tạo thư mục baithi để lưu bài làm và tập tin thu bài cuối

buổi Mỗi thao tác chỉ cần kích đúp chuột là hoàn tất, tiết kiệm thời gian và tránh sai sót

Việc dạy học trở nên hiệu quả hơn khi kết hợp với phần mềm NetOp School, cho phép giáo viên kiểm soát, hướng dẫn và tương tác với học sinh trên từng máy trạm Học sinh học tập chủ động hơn, giáo viên cũng dễ dàng quản lý lớp thực hành

Ngoài ra, nhờ sử dụng phần mềm Deep Freeze để đóng băng hệ thống, phòng máy luôn được bảo vệ ổn định trước nguy cơ lỗi phần mềm hoặc virus, đảm bảo môi trường học tập bền vững mà không cần đầu tư thêm vào bản quyền phần mềm phức tạp

III Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Thời gian thực hiện: năm học 2024-2025

- Đối tượng nghiên cứu: Tập trung vào công nghệ mạng Boot ROM, các phần mềm hỗ trợ quản lý và điều khiển máy trạm, cùng các giải pháp tối ưu trong

việc thiết lập và vận hành phòng máy vi tính Đồng thời nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tổ chức và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá

- Phạm vi: Phòng máy tính trường THCS Chu Minh

PHẦN 2 NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận

Phòng máy vi tính là một phòng bộ môn đặc thù, nơi mang đến cho học sinh kiến thức và kỹ năng thực hành Tin học một cách trực quan và sinh động Trong đó, kỹ năng thực hành giữ vai trò vô cùng quan trọng Để đảm bảo phòng máy hoạt động ổn định, đáp ứng tốt cho việc thực hành và tổ chức kiểm tra trên máy tính, giáo viên quản lý phòng cần có kế hoạch cụ thể và nắm vững một số kiến thức cơ bản về bảo trì, kỹ thuật

Theo kinh nghiệm của tôi, những kiến thức cần thiết bao gồm:

- Cài đặt lại toàn bộ hệ thống máy tính, đặc biệt là máy giáo viên, bao gồm các phần mềm cần thiết phục vụ cho học sinh như NetOp School, bộ công cụ hỗ trợ học tập, phần mềm văn phòng,

- Tạo bản ghost hoàn chỉnh để lưu trữ và khôi phục nhanh chóng khi cần Ngoài ra, giáo viên cần khai thác Microsoft Excel để tạo các bài kiểm tra trắc nghiệm giúp quá trình kiểm tra, chấm điểm trở nên đơn giản và chính xác hơn

Trong việc tổ chức dạy học thực hành, giáo viên có thể cài đặt mạng Boot ROM, sử dụng phần mềm NetOp School để điều khiển, hướng dẫn, truyền dữ liệu

và thu bài tập từ máy học sinh một cách hiệu quả Bên cạnh đó, việc sử dụng phần mềm đóng băng ổ cứng (Deep Freeze hoặc tương tự) kết hợp với các công cụ tự động xóa file nguy hiểm cũng là biện pháp bảo vệ hệ thống phòng máy khỏi các mối đe dọa từ phần mềm độc hại

Việc sử dụng Excel để tạo đề kiểm tra trắc nghiệm cũng là một giải pháp tiện lợi, dễ áp dụng, hỗ trợ chấm bài tự động với độ chính xác cao Kết hợp với phần mềm Ghost như Onekey Ghost, giáo viên có thể dễ dàng cài đặt và khôi phục hệ thống nhanh chóng mà không cần dùng đến ổ CD

II Thực trạng của phòng máy tính ở trường THCS Chu Minh

Phòng máy vi tính do tôi phụ trách gồm 20 máy tính để bàn, được nhà trường trang bị vào tháng 10 năm 2023 Mặc dù các máy có cấu hình tương đương nhau, nhưng sau một thời gian đưa vào sử dụng, nhiều thiết bị thường xuyên gặp

sự cố kỹ thuật, thiếu hụt phần mềm cần thiết để đáp ứng nhu cầu học tập, thực hành của học sinh cũng như công tác kiểm tra, chấm bài của giáo viên Đặc biệt,

do tần suất sử dụng cao, hệ thống thường xuyên bị treo, nhiễm virus và mất nhiều thời gian trong quá trình cài đặt lại phần mềm, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả dạy và học

Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi đã triển khai nghiên cứu đề tài này với mong muốn:

Tìm ra các giải pháp thiết thực trong việc quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin để tổ chức kiểm tra, điều hành phòng máy tính tại các trường THCS một cách hiệu quả, đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm tích lũy được trong quá trình trực tiếp quản lý và vận hành phòng máy tại đơn vị công tác của mình

III Các giải pháp thực hiện

GIẢI PHÁP 1: ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ VẬN HÀNH PHÒNG MÁY THÔNG QUA PHẦN MỀM QUẢN LÝ VÀ QUY TRÌNH KỸ THUẬT

1 Ứng dụng phần mềm trong công tác quản lý và vận hành phòng máy Tin học

1.1 Triển khai hệ thống mạng Boot ROM trong quản lý phòng máy

Để cài đặt được mạng Boot Room thì cần máy chủ có dung lượng Ram là 1GB, dung lượng đĩa cứng từ 80GB trở lên, và phải có DHCP; còn máy trạm cần dung lượng ram tối thiểu là 128MB, card mạng có gắn boot rom pxe

a Cách cài đặt mạng Boot ROM

- Cài đặt cho máy chủ trước sau đó tiến hành bật máy trạm Vào BIOS của máy trạm chỉnh cho Boot từ card mạng Khi nào mà máy con được cấp địa chỉ IP

và hiện thị nội dung như sau thì máy đã ổn:

Venturcom BXP bootstrap v2.0 build 23

Copyright (c) 2003 Venturcom, Inc subsidiaries

All rights reservd

* Kết quả: Nhờ sử dụng mạng Boot Rom, tôi có thể dễ dàng cài đặt và

quản lý ứng dụng trên các máy trạm một cách nhanh chóng và linh hoạt Việc quản lý phòng máy trở nên đơn giản hơn: sau mỗi buổi thực hành chỉ cần tắt máy chủ và ngắt cầu dao, không cần tắt từng máy trạm Khi cần bổ sung phần mềm, tôi chỉ cần bật một máy trạm để cài đặt, tiết kiệm thời gian và chi phí đáng kể

* Kết luận: Giải pháp này dùng cho các trường đang dùng mạng máy trạm

không ổ cứng Tôi đã sử dụng phương pháp này và thấy hiệu quả rất tốt, ít tốn công sức cài đặt và quản lí

b Ưu và nhược điểm khi sử dụng mạng Boot ROM

* Ưu điểm:

- Giảm chi phí đầu tư nhờ không cần ổ cứng cho máy trạm

- Việc cài đặt phần mềm trở nên đơn giản (chỉ cần cài trên một máy)

- Quản lý dễ dàng, ít lo hỏng hóc phần cứng tại máy trạm

* Nhược điểm:

- Tốc độ xử lý phụ thuộc vào máy chủ, đôi lúc bị giới hạn

- Quá trình cài đặt ban đầu tương đối phức tạp, yêu cầu kiến thức chuyên môn

1.2 Hướng dẫn thực hành qua phần mềm NetOp School

NetOp School version 3.0 được phát triển do hãng Danware Bạn chỉ cần

phòng máy tính cài đặt Windows 98, Windows 2000 hoặc Windows XP, máy chủ dùng Windows 2000 loại nào cũng được, tốc độ đường truyền của mạng 100

Mbps Cuối cùng bạn chỉ cần cài đặt phần mềm NetOp School (bản dùng thử)

a Hướng dẫn cài đặt

NetOp School gồm hai thành phần: Teacher (dành cho giáo viên) và Student (dành cho học sinh) Phần Teacher có thể cài trên máy chủ hoặc máy trạm giáo viên, còn phần Student được cài trên các máy học sinh trong mạng Trong một số trường hợp (với hệ điều hành Windows 2000/XP), bạn có thể chỉ cần cài NetOp School trên máy chủ và triển khai từ xa đến các máy trạm

Để bắt đầu, mở thư mục cài đặt NetOp

School và chạy Setup.exe Trong quá trình

cài đặt:

• Chọn Teacher Files để cài phần mềm

cho giáo viên

• Khi xuất hiện tùy chọn Deploy NetOp

Students, đánh dấu nếu muốn triển

khai phần mềm đến các máy học sinh

• Cấu hình các tùy chọn như: tự động tham gia lớp học, khởi động cùng Windows

• Nhập tên lớp, chọn hình thức nhận diện học sinh (theo tên máy, tài khoản đăng nhập Windows )

• Chọn giao thức kết nối là TCP/IP, sau đó danh sách máy trong mạng sẽ hiện ra

Chọn máy cần cài phần Student, nhấn Next để tiến hành cài đặt Khi thấy biểu tượng “khuôn mặt cười” bên cạnh tên máy nghĩa là đã cài thành công Nhấn Cancel để thoát trình cài đặt

2 chế độ: View only: Học sinh chỉ quan sát hoặc Switch view: Học sinh có thể

chuyển đổi giữa màn hình demo và màn hình riêng

- Điều khiển máy trạm từ xa (Remote Control): chọn máy trạm cần điều

khiển → Nhấn Remote Control Có 2 chế độ: Allow input: Cho phép học sinh điều khiển cùng giáo viên và Lock input: Khóa bàn phím và chuột của học sinh,

chỉ giáo viên thao tác

- Giám sát lớp học: Mosaic View: hiển thị tất cả màn hình học sinh dưới dạng lưới thu nhỏ Monitor Students: Xem luân phiên từng màn hình học sinh

(thời gian chuyển đổi có thể cấu hình trong mục Options)

- Gửi/nhận tài liệu: Vào menu Distribute Files để gửi file từ máy giáo viên

đến học sinh Sử dụng Collect Files để thu bài tập từ máy học sinh

* Các tính năng khác:

- Run Program: Chạy chương trình từ xa trên máy trạm bằng cách chỉ định đường dẫn file và nhấn Run Tất cả máy trạm được chọn sẽ khởi động chương trình đồng loạt

- Distribute files: gửi tài liệu từ máy giáo viên đến các máy trạm nhanh chóng và thuận tiện

- Collect files: Thu bài làm hoặc dữ liệu từ máy trạm về máy giáo viên, hỗ trợ hiệu quả trong kiểm tra và đánh giá

- Execute Command: Thực hiện các lệnh hệ thống từ xa như Shutdown, Restart, hoặc Log off máy trạm

- Attention: Gửi thông báo cảnh báo

đến học sinh để thu hút sự chú ý hoặc nhắc

nhở trong quá trình học

- Chat: Giao tiếp văn bản trực tiếp với từng học sinh hoặc cả lớp qua mạng nội bộ

- Audio Chat: Giao tiếp bằng giọng nói qua micro

c Hiệu quả đạt được

Việc ứng dụng phần mềm NetOp School giúp tôi tiết kiệm đáng kể công sức trong quản lý và hướng dẫn thực hành Giáo viên chỉ cần trình bày một lần, toàn bộ học sinh có thể theo dõi trực tiếp qua màn hình máy trạm, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả giảng dạy Đồng thời, giáo viên có thể dễ dàng quan sát hoạt động của từng học sinh thông qua màn hình giám sát tại máy chủ

1.3 Quản lý hệ thống với phần mềm Deep Freeze

Deep Freeze là phần mềm của hãng Faronics, được sử dụng phổ biến tại các phòng máy công cộng, thư viện, trường học – nơi nhiều người dùng chung máy tính Đây là công cụ hiệu quả giúp bảo vệ hệ thống, đặc biệt phù hợp với máy tính phục vụ học sinh, sinh viên

Tính năng chính của Deep Freeze là đưa máy tính trở về trạng thái ban đầu sau mỗi lần khởi động Nhờ đó, mọi thay đổi do người dùng gây ra (như cài đặt/xóa phần mềm, nhiễm virus, spyware…) đều bị loại bỏ hoàn toàn Điều này giúp hệ thống luôn ổn định, sạch sẽ mà không cần kỹ thuật viên can thiệp thường xuyên

Phần mềm hiện có ba phiên bản: Standard, Professional và Enterprise, đáp ứng nhu cầu từ cá nhân đến doanh nghiệp, trường học

Một số đặc điểm nổi bật của Deep Freeze:

• Tự động khôi phục trạng thái gốc sau khi khởi động lại máy

• Tương thích với nhiều hệ điều hành (Windows 95, 98, ME, 2000, XP…)

• Cho phép đóng băng một hoặc nhiều ổ cứng tùy chọn

• Cài đặt dễ dàng, chiếm dung lượng rất nhỏ (~2MB)

• Có chế độ đặt mật khẩu để bảo vệ cài đặt

• Hỗ trợ tạm thời "tháo băng" sau số lần khởi động định trước

• Bảo vệ cả BIOS/CMOS khỏi các tác động không mong muốn

Việc ứng dụng Deep Freeze giúp giảm thiểu thời gian bảo trì máy, đảm bảo môi trường học tập ổn định và an toàn cho học sinh, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị công nghệ tại nhà trường

Chúng ta có thể download tại: http://www.mediafire.com/?7l5brt7ihyx#

a Cài đặt

Download về và giải nén ra Deep Freeze 6.0 click đúp vào file DeepFreezeSTDEval.exe hộp thoại hiện ra

- Máy khởi động lại sẽ hỏi đặt

mật khẩu cho chương trình

- Bấm hai lần mật khẩu giống

nhau

- Click Ok

(TabPassword: Cho phép

bạn thiết lập mật khẩu lần đầu

tiên cũng như thay đổi mật

khẩu trong những lần sau

- Điền mật khẩu mới vào

textbox bên cạnh dòng chữ

"Enter the new password"

- Điền lại mật khẩu vừa

đánh vào textbox bên cạnh

dòng chữ "Confirm The

Password"

- Kích vào nút OK để xác nhận sự thay đổi.)

b Gỡ bỏ đóng băng khi quên mật khẩu

Phần mềm đóng băng hệ thống giúp bảo vệ ổ cứng, nhưng sẽ gây khó khăn khi cần cài đặt phần mềm mới mà quên mật khẩu Trong trường hợp này, có thể

sử dụng công cụ hỗ trợ gỡ đóng băng

Thực hiện như sau:

- Chạy file DeepUnfreezer1.6.exe

- Chọn mục 3 (Boot Thawed) → Load Status → Save Status → khởi động lại máy

- Khi khởi động xong, biểu tượng đóng băng trên khay hệ thống sẽ có dấu chéo đỏ (đã mở đóng băng)

- Tiếp tục chạy DeepFreezeSTDEval.exe và chọn Uninstall để gỡ bỏ hoàn toàn phần mềm đóng băng

c Sử dụng đóng băng

Sau khi cài đặt, biểu tượng Deep Freeze sẽ hiển thị trên khay hệ thống

- Cách đăng nhập vào Deep Freeze:

+ Nhấn giữ Shift và nhấp đúp vào biểu tượng trên khay hệ thống, hoặc nhấn

d Hiệu quả đạt được: Giải pháp này giúp quản lý phòng máy nhẹ nhàng,

hiệu quả Máy trạm chỉ cần cài đặt một lần, sau đó GHOST và đóng băng Khi sự

cố xảy ra, chỉ cần bung file GHOST, không cần đĩa CD

Deep Freeze bảo vệ máy trạm trước các thao tác xóa hoặc phá hoại, đặc biệt hữu ích khi học sinh sử dụng GHOST và Deep Freeze là hai công cụ hỗ trợ đắc lực cho quản lý phòng máy có ổ cứng

2 Quy trình kỹ thuật

Để hệ thống máy tính hoạt động dạy học và quản lý tốt thì giáo viên phải cài đặt lại theo quy tắc của mình Theo tôi có thể làm các bước như sau:

Bước 1: Cài mới hoàn toàn máy giáo viên:

- Hệ điều hành và Office là cái đầu tiên phải cài

- Cài tất cả các phần mềm cần dùng cho học sinh

- Cài phần Student của NetOp School

- Cài phần mềm ẩn ổ đĩa F (có thể dùng Tweak UI)

- Cài phần mềm đóng băng Deep Freeze

Bước 2: Dùng phần mềm ghost tạo một bộ lưu vào máy

Nếu các máy đồng bộ thì Ghost bình thường còn nếu phòng máy có nhiều loại thì dùng cách Ghost đa cấu hình

Bước 3: Chia ổ đĩa cứng tất cả các máy con làm 4 phần như gợi ý sau:

(Tùy vào dung lượng ổ cứng mà chia cho phù hợp)

- Đĩa C: 20G-40G (lưu hệ điều hành)

- Đĩa F: 10G-15G (lưu bản ghost và các phần mềm cần thiết ở dạng nén, nên dùng phần mềm ẩn để học sinh không thấy ổ đĩa này)

- Còn lại bao nhiêu dung lượng thì chia làm 2 đĩa D:\ và E:\ (đĩa D lưu trữ

dữ liệu của giáo viên, đĩa E lưu trữ dữ liệu của học sinh)

Lúc này dùng hệ thống mạng hoặc USB chép bảng Ghost vừa tạo ở trên qua ổ đĩa F của các máy con

Bước 4: Bung file Ghost vừa tạo vào ổ C của các máy con

Bước 5: Hoàn chỉnh phần mềm ở máy con

Đặt lại địa chỉ IP và tên cho máy con theo thứ tự quy định của người quản

lý Cuối cùng là chạy Deep Freeze đóng băng ổ đĩa C:\

Bước 6: Hoàn chỉnh phần mềm của máy giáo viên

Ở máy giáo viên bây giờ gở bỏ phần Student của NetOp School và cài thêm phần Teacher của Netop School Sau đó cài thêm các phần mềm thường dùng của giáo viên, sau cùng là tạo bảng Ghost của máy giáo viên để dự phòng

GIẢI PHÁP 2: ỨNG DỤNG TẬP TIN CMD TRONG KIỂM TRA TRẮC

NGHIỆM TẠI PHÒNG MÁY

1 Tạo tập tin Excel để kiểm tra trắc nghiệm

1.1 Giới thiệu

Để nâng cao hiệu quả chấm bài kiểm tra trắc nghiệm trên máy tính, tôi đã xây dựng một mẫu đề kiểm tra bằng Microsoft Excel có tích hợp công thức tính điểm tự động Trong file, các ô chứa công thức, đáp án, nội dung đề và mật khẩu