Tiểu luận môn tâm lý học xã lao Động Đề tài Âm nhạc trong lao Động

Thông qua môn học, ta được cung cấp kiến thức, lý thuyết nền tảng về tâm lý học lao động, được hiểu thêm về đối tượng của tâm lý học lao động là nghiên cứu và áp dụng các tri thức nhằm t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI

VÀ NHÂN VĂN KHOA TÂM LÝ HỌC

TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC XÃ LAO ĐỘNG

ĐỀ TÀI: ÂM NHẠC TRONG LAO ĐỘNG

Sinh viên: Vũ Trọng Hoàng Châu

MSSV: 2256160013

Lớp: K15

Giảng viên hướng dẫn: PGS TS Ngô Minh Tuấn

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 2

LỜI CẢM ƠN 3

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN 4

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 5

II NỘI DUNG 5

2.1 Ảnh hưởng của âm nhạc trong lao động 5

2.2 Các vấn đề cần chú ý khi sử dụng âm nhạc trong lao động 9

III KẾT LUẬN 12

PHỤ LỤC 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

LỜI NÓI ĐẦU

Tâm lý học lao động là một môn học hay, thú vị và rất cần thiết đối với sinh viên khoa Tâm lý học Nội dung của môn học là tìm hiểu về nghiên cứu và hoàn thiện

sự tác động qua lại này với mục đích nhân bản hoá lao động, tăng năng suất và chất lượng lao động, sự an toàn của các hệ thống kỹ thuật xã hội, tăng hiệu quả và tăng sự thuận tiện trong lao động Thông qua môn học, ta được cung cấp kiến thức, lý thuyết nền tảng về tâm lý học lao động, được hiểu thêm về đối tượng của tâm lý học lao động

là nghiên cứu và áp dụng các tri thức nhằm thích ứng, về mặt tâm lí học, con người với máy móc, với môi trường tìm việc của mình, đồng thời thích ứng máy móc và môi trường làm việc với những đặc điểm tâm lí của con người

Với những gì mình đã học được thông qua việc học tại lớp, tôi muốn trình bày thông qua bài tiểu luận này để nhìn nhận rõ quá trình tự nghiên cứu đề tài của bản thân cũng như cho thấy những kiến thức mình đã học

LỜI CẢM ƠN

Trước khi đến v ới phần trình bày bài tiểu luận, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS TS Ngô Minh Tuấn C ảm ơn thầy đã giảng dạy chúng tôi những bài học hay, bổ ích, đồng thời cảm ơn vì không khí h ọc nghiêm túc mà thầy đã mang lại trong mỗi buổi học

Trong quá trình thực hiện bài tiểu luận này chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu xót, rất mong nhận được những đóng góp nhận xét của giáo viên bộ môn, để tôi rút kinh nghi ệm cho sau này

Cuối cùng, xin chúc thầy luôn có thật nhiều s ức kh ỏe, bình an, thành công trong cuộc sống và sự nghiệp

Trân trọng cảm ơn và kính chào thầy

TP Hồ Chí Minh, ngày 2 tháng 1 năm 2025

Vũ Trọng Hoàng Châu

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Theo nghiên cứu của Zhenjing và cộng sự (2022), môi trường làm việc tích cực

có khả năng cải thiện hiệu suất của nhân viên hay theo Raziq và Maulabakhsh (2015) có mối quan hệ tích cực giữa môi trường làm việc và sự hài lòng trong công việc của nhân viên Từ một số nghiên cứu trên có thể thấy môi trường làm việc có ảnh hưởng lớn đến sự hài lòng và gắn bó của nhân viên Với yếu tố môi trường vật lý thì trong đó có thể kể đến một số điểm có thể tác động đến trạng thái nhân viên cũng như hoạt động lao động như ánh sáng, màu sắc, âm thanh, nhiệt độ,… và ở đây tôi quan tâm đến yếu tố âm nhạc, một yếu tố nhỏ trong âm thanh tác động đến không gian làm việc thế nào Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích tác động của âm nhạc đến quá trình làm việc của nhân viên cũng như những lợi ích mà nó đem lại

Việc lựa chọn đề tài "Âm nhạc trong lao động" xuất phát từ mong muốn tìm kiếm một giải pháp hiệu quả để nâng cao năng suất và sự sáng tạo trong môi trường làm việc hiện đại Tôi muốn khám phá sâu hơn về cơ chế tác động của âm nhạc đến tâm lý và sinh lý con người, từ đó đề xuất những phương pháp sử dụng âm nhạc phù hợp với từng loại hình công việc và đặc điểm của người lao động Việt Nam Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về chủ đề này, nhưng việc áp dụng vào thực tiễn tại Việt Nam vẫn còn hạn chế

II NỘI DUNG

2.1 Ảnh hưởng của âm nhạc trong lao động

Ảnh hưởng của âm nhạc đến trạng thái hưng phấn và hoạt động của con người

đã được nhận biết từ rất lâu Những người Ai Cập và Hy Lạp cổ đại đã sử dụng

âm nhạc như một phương tiện chữa bệnh và gây trương lực để nâng cao tinh thần và tâm trạng của bệnh nhân Ngay những năm đầu của thế kỉ 20, nhiều nhà nghiên cứu tâm lý và âm nhạc đã sử dụng trong thi đấu thể thao và trong lao động nhằm kích thích hoạt động của các cầu thủ và người lao động (Lương Văn

Úc, 2011)

Theo Diễm Quỳnh (2018) đăng trên báo Nhịp cầu đầu tư thì theo một nghiên cứu của CloudCover Music âm nhạc phổ biến nhất để cải thiện năng suất là nhạc rock cổ điển, tiếp theo là pop Mặt khác, hip-hop, heavy metal, EDM và country được coi là gây mất tập trung nhất Ngoài ra âm nhạc có thể làm giảm mệt mỏi bằng cách cung cấp sự đa dạng và kích thích trong khi làm việc Vì có thể có sự kết nối giữa các tế bào thần kinh vận động và tế bào thần kinh thính giác trong não của bạn, nên sự kích thích âm thanh từ âm nhạc cũng có thể làm tăng kích thích vật lý cho các công việc liên quan đến lao động chân tay Điều này có thể làm tăng động lực của bạn và giúp bạn có nhiều khả năng hoàn thành công việc đúng hạn Bạn cũng có thể nghe nhạc có lời bài hát truyền cảm hứng

để giúp bạn cảm thấy đặc biệt có động lực và được khích lệ (Indeed Editorial Team, 2023)

Theo giáo trình Tâm lý học lao động của trường Đại học Lao động Xã hội, âm nhạc rất có ích với con người nếu sử dụng nó đúng cách và hợp lý

Trong tâm lý học trị liệu, có một bộ môn trị liệu bằng âm nhạc được gọi là

Music Therapy, thông qua cảm nhận âm nhạc giúp con người gần gũi và cảm nhận được cảm xúc của mình, để hiểu và đồng cảm với những vết thương lòng của chính mình Qua âm nhạc, con người không chỉ cảm nhận mà việc thấy hết được ý nghĩa của những cảm xúc đó sẽ khuyến khích con người ta hành động

Âm nhạc giúp người ta thư giãn, làm giảm lo âu, phát triển sự tập trung, kích thích trí nhớ

Theo nghiên cứu của Trung tâm y khoa của Trường Đại học Rochester (Mỹ), người ta sử dụng liệu pháp âm nhạc với các bệnh nhân ghép tủy và sau 2 tuần (thư giãn bằng âm nhạc) đã có kết quả điều trị rất tích cực

Âm nhạc còn có tác dụng kích thích sản xuất ra tế bào - loại tế bào tăng cường

hệ thống miễn dịch, chống các bệnh truyền nhiễm

Tại Florida (Mỹ), tất cả các trường mẫu giáo đều bắt buộc dành nửa giờ âm nhạc cổ điển cho trẻ em, vì họ cho rằng âm nhạc giúp trẻ có giấc ngủ trưa êm

ái, kích thích sự sáng tạo, làm hài hòa cho sự phát triển trí não

Âm nhạc có khả năng làm cho người ta thấy khỏe hơn, thấy cuộc sống có ích hơn, thấy vui vẻ yêu đời, giúp con người mong muốn xích lại gần nhau hơn

Âm nhạc làm cho con người trẻ lại, có một cuộc sống tinh thần phong phú, giúp người ta có lòng tin, tình yêu (nếu những nét nhạc vui tươi, lạc quan), ngược lại, âm nhạc cũng có thể làm cho người ta thấy buồn bã, mất sức chiến đấu, nhụt chí (những nét nhạc buồn, nhạc vàng)

Âm nhạc được sử dụng rất rộng rãi trong một số dây chuyền sản xuất tự động

hóa, trong các phân xưởng lắp ráp, người lao động phải thực hiện các công việc quen thuộc, lặp đi lặp lại, ít phải bận tâm chú ý, người ta đã sử dụng âm nhạc để quên đi cảm giác đơn điệu, buồn tẻ khi làm việc

Âm nhạc có thể hạn chế hoặc ngăn ngừa những âm thanh, cảm xúc gây căng thẳng Nhạc nhẹ thể loại dịu êm giúp con người tạo ra các cảm giác an toàn, tin tưởng Sử dụng âm nhạc hợp lý sẽ giúp người lao động nhanh chóng phục hồi sức lực, hạ thấp sự mệt mỏi và nâng cao năng suất lao động

Theo Lương Văn Úc (2011), âm nhạc có tác dụng rất lớn với người lao động ở hai mặt: Tạo ra tâm trạng hưng phấn trong lao động, tạo ra nhịp độ lao động cao

và ổn định trong thời gian dài Điều đó đã chống lại mệt mỏi và tăng khả năng làm việc Những nhà nghiên cứu tâm lý lao động đã sử dụng âm nhạc trong sản xuất và thấy rằng âm nhạc nếu sử dụng đúng sẽ làm tăng năng suất từ 7-20%

Tất nhiên bên cạnh các ảnh hưởng tích cực cũng sẽ có một số ảnh hưởng tiêu cực khi sử dụng âm nhạc trong lao động Ví dụ theo nghiên cứu của một số nhà tâm lý học Mỹ, nhạc kích động làm người nghe trở nên tức giận, tăng ý nghĩ kích động và ý muốn gây hấn Tài xế lái xe nếu nghe nhạc có nhịp độ quá nhanh sẽ có nguy cơ gây tai nạn giao thông cao hơn so với khi nghe nhạc với nhịp điệu chậm, điều này có thể giải thích như sau: Trong lao động âm nhạc có thể giúp người ta tạo nhịp lao động, vì vậy khi nghe nhạc với nhịp điệu nhanh, con người bị ảnh hưởng bởi yếu tố kích thích âm nhạc đó sẽ tăng nhịp lao động, điều khiển xe với tốc độ cao cho tương ứng với nhịp điệu âm nhạc và khi có sự bất thường, va chạm, họ không kịp xử lý tình huống và để xảy ra tai nạn giao

thông nghiêm trọng

Hay trong một nghiên cứu nhỏ về người hướng nội và hướng ngoại (được đánh giá bởi Bản câu hỏi về tính cách Eysenck), các nhà nghiên cứu đã kiểm tra tác động của việc nghe nhạc pop trong khi tham gia vào một nhiệm vụ ghi nhớ trong đó những người tham gia phải nhớ các đối tượng ngay lập tức hoặc sau một thời gian trì hoãn và một nhiệm vụ đọc hiểu Họ phát hiện ra rằng hiệu suất

của nhiệm vụ ghi nhớ tức thời bị cản trở khi nghe nhạc đối với cả hai nhóm

Ngoài ra, những người hướng nội cho thấy khả năng ghi nhớ các đối tượng kém hơn đáng kể sau một thời gian trì hoãn so với những người hướng ngoại (và cũng thực hiện kém hơn đáng kể so với những người hướng nội thực hiện cùng một nhiệm vụ trong im lặng) Cùng một kiểu khả năng bị cản trở này cũng được thấy ở những người hướng nội hoàn thành nhiệm vụ đọc hiểu trong khi nghe nhạc Các nhà nghiên cứu cho rằng vì những người hướng nội trong nghiên cứu báo cáo rằng họ ít có khả năng làm việc khi bật radio và họ ít nghe radio nói chung, nên bản thân nghiên cứu đã đưa họ ra khỏi vùng thoải mái của phong cách làm việc ưa thích của họ (Patricia, 2018)

2.2 Các vấn đề cần chú ý khi sử dụng âm nhạc trong lao động

Theo giáo trình Tâm lý học lao động của trường Đại học Lao động Xã hội, âm nhạc có tác động rất tốt tới tâm trạng, tới lao động của con người, nhưng nếu lạm dụng âm nhạc, hoặc sử dụng không đúng cách sẽ đem lại hiệu ứng tiêu cực, làm cho người lao động phân tán tư tưởng, giảm chú ý vào công việc, nhiều khi còn bị kích thích thần kinh, làm người ta bỏ ra ngoài nếu tiếp xúc với âm thanh

chối tai, nhức óc Vì vậy, khi đưa âm nhạc vào sản xuất với ý nghĩa là âm nhạc chức năng, cần quan tâm tới một số nguyên tắc sau đây:

- Số thời gian mở nhạc: Bằng thực nghiệm người ta đã xác định rằng, phương pháp đưa âm nhạc nhỏ giọt, nghĩa là mở một số lần trong cả thời gian một ca sản xuất với những khoảng thời gian không kéo dài, đem lại kết quả tốt nhất Theo nghiên cứu của các tác giả Mỹ thì tổng số thời gian mở nhạc trong một ca sản xuất là 1 giờ, còn các nhà sinh lý học Liên Xô lại cho rằng tổng số thời gian mở nhạc là 2,5 giờ là tốt nhất Tất nhiên, thời gian mở nhạc, số lần mở nhạc có khác nhau đôi chút, tùy thuộc vào đặc điểm, tính chất của hoạt động lao động Nhìn chung, tổng

số thời gian mở nhạc không nhiều lắm

- Tính chất của âm nhạc, nhịp độ, âm độ của nó cũng phải khác nhau tùy theo tính chất của động tác lao động, đặt biệt tùy thuộc vào mức độ tập trung chú ý Theo nghiên cứu của V.V Svili người Pháp, ông đã thiết lập được thang bậc về mức độ phải tập trung chú ý khi phải thực hiện một số công việc khác nhau và khi đưa âm nhạc vào sản xuất cần quan tâm tới vấn đề này (Xem ở phụ lục)

Với công việc phải chú ý nhiều thì âm độ của nhạc càng phải nhỏ đi và nhịp điệu phải thanh thản hơn Về tính chất của âm nhạc, thì các bản nhạc toàn âm thứ không nên sử dụng vào sản xuất vì đó là âm của sự chết chóc, buồn rầu, gây nên tâm trạng ảm đạm, thất vọng, con người khó có thể hoàn thành công việc của mình

Lúc bắt đầu công việc, nên mở âm nhạc có âm độ to và nhịp nhanh hơn

để người lao động có hào hứng, dễ bắt vào nhịp công việc, sau đó sẽ giảm dần âm độ, chuyển sang nhịp thanh thản và nhịp âm nhạc phải tương ứng với nhịp lao động

Khi sắp kết thúc công việc, có thể tăng nhịp âm nhạc lên đôi chút, tạo sự hưng phấn, đẩy nhanh tốc độ hoàn thành công việc, với nét nhạc vui tươi, hào hứng khi có được kết quả của một ngày làm việc

Nếu sử dụng âm nhạc vào ca đêm nên lựa chọn nét nhạc vui tươi, sảng khoái, nhịp vừa phải để giữ vững, duy trì khả năng làm việc và không gây tiếng ồn lớn cho môi trường xung quanh

- Nội dung âm nhạc: Nội dung âm nhạc phải được luân phiên thay đổi Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể mà quyết định tần số thay đổi chương trình âm nhạc, nhưng không nên dùng một bản nhạc nào đó quá hai lần trong một tuần vì âm nhạc là loại kích thích làm con người nhanh chóng trở nên quen thuộc và nhanh chóng ngừng phản ứng với kích thích đó

Khi sử dụng âm nhạc vào sản xuất không nên chọn những bài hát có lời, nếu có sử dụng thì cũng không vượt quá 20%, tránh dùng nhạc Jazz Đây

là loại nhạc gây tăng huyết áp, tăng nhịp đập của tim, mạch Do vậy, những người già, có tiền sử huyết áp cao, khó chịu đựng được loại kích thích này, nếu họ phải nghe, họ sẽ tìm cách đi ra ngoài và đóng cửa lại

Giờ giải lao có thể sử dụng các bản nhạc có lời

- Cần quan tâm tới trình độ hiểu biết âm nhạc và thị hiếu âm nhạc Lần đầu tiên đưa âm nhạc vào sản xuất cần đưa các bản nhạc và chương trình

âm nhạc mà người lao động yêu thích (Điều này có thể điều tra trước khi đưa âm nhạc vào sản xuất) Sau đó cần đưa thêm các chương trình âm nhạc khác nhau, các loại nhạc khác nhau để nâng cao trình độ hiểu biết

âm nhạc và phát triển thị hiếu âm nhạc cho người lao động Có thể tổ chức các buổi nói chuyện về âm nhạc, về lịch sử âm nhạc, về các tác phẩm âm nhạc nổi tiếng, các loại nhạc cụ truyền thống Qua đó giáo dục thẩm mĩ cho người lao động một cách có hệ thống

Tóm lại, âm nhạc có tác dụng tốt tới tâm trạng, tới năng suất, hiệu quả lao động

Vì vậy, cần quán triệt các nguyên tắc trên đây để sử dụng âm nhạc khoa học và hợp lý Kết quả nghiên cứu thực tiễn cho thấy sử dụng âm nhạc có thể làm tăng năng suất lao động từ 10 - 30%, tăng chất lượng sản phẩm Tháng có sử dụng

âm nhạc sản phẩm phế thải giảm 9 - 13%/tháng, còn khi ngừng nhạc một tuần

lễ thì sản phẩm phế thải lại tăng từ 6 - 13%

Nghiên cứu này đã tập trung vào việc phân tích tác động của âm nhạc đến hiệu suất làm việc và tinh thần của người lao động Qua quá trình tìm đọc phân tích

dữ liệu, kết quả cho thấy âm nhạc có vai trò quan trọng trong việc giảm căng thẳng, tăng cường sự tập trung và cải thiện hiệu suất làm việc Tuy nhiên, nghiên cứu còn hạn chế về quy mô mẫu và chưa bao quát được tất cả các loại hình âm nhạc và công việc

Từ những kết quả thu được, có thể thấy rằng việc áp dụng âm nhạc một cách phù hợp vào môi trường làm việc mang lại nhiều lợi ích Do đó, các doanh nghiệp nên quan tâm hơn đến việc xây dựng danh sách phát âm nhạc phù hợp với từng bộ phận và công việc

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn để làm rõ hơn về cơ chế tác động của âm nhạc đến não bộ và tìm ra những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của việc sử dụng âm nhạc trong lao động Ngoài ra, việc xây dựng các công cụ đánh giá hiệu quả của âm nhạc trong từng ngữ cảnh cụ thể cũng là một hướng nghiên cứu đáng quan tâm