Môn lịch sử văn minh thế giới Đề số 3 Ảnh hưởng của văn minh hy lạp – la mã cổ Đại Đến văn minh tây Âu thời kì trung Đại

Tên đề tài: Ảnh hưởng của văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại tới văn minh Tây Âu thời kỳ trung đại Môn học: Lịch sử văn minh thế giới Mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng sinh viên t

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

Môn: Lịch sử văn minh thế giới

Đề số 3: Ảnh hưởng của văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại đến văn minh

Tây Âu thời kì trung đại

Nhóm:

Lớp:

03

24201002503 – TL2

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ THAM GIA

LÀM BÀI TẬP NHÓM 03

Địa điểm: Trường Đại học Luật Hà Nội

Tổng số sinh viên của nhóm: 8

Có mặt: 8

Vắng mặt: 0

Nội dung: Xác định mức độ tham gia và kết quả tham gia làm bài tập nhóm.

Tên đề tài: Ảnh hưởng của văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại tới văn minh Tây Âu

thời kỳ trung đại

Môn học: Lịch sử văn minh thế giới

Mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng sinh viên trong việc thực hiện bài tập nhóm 3 như sau:

SV

SV ký tên

Đánh giá của GV

Điểm số Điểm

chữ

Gia Khánh

Xây dựng nội dung,

2 241012107 Phạm Hà Trang Thực hiện powerpoint A

Khang

Xây dựng nội dung,

Thanh Trúc

Xây dựng nội dung,

Khánh

Xây dựng nội dung,

8 241011067 Nguyễn Phương

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2025

Chữ kí của nhóm trưởng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

I Giới thiệu chung về nền văn minh Hy lạp - La Mã cổ đại, bối cảnh Tây âu thời kỳ trung đại và nguyên nhân có sự ảnh hưởng từ nền văn minh Hy Lạp-La Mã cổ đại tới nền văn minh Tây Âu thời kỳ trung đại 1

II Ảnh hưởng của nền văn minh Hy Lạp-La Mã cổ đại tới nền văn minh Tây Âu thời trung đại 2

1 Chính trị 2

2 Luật pháp 3

3 Triết học 4

4 Tôn giáo và thần học 4

5 Văn học 5

6 Nghệ thuật 6

6.1 Hội hoạ 6

6.2 Điêu khắc 6

6.3 Kiến trúc 7

a Thớt cột 7

b Mái vòm 8

c Bệ nhà 8

7 Khoa học tự nhiên 9

8 Giáo dục 9

KẾT LUẬN 10 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Nhắc đến nền văn minh phương Tây, không thể không nói đến vai trò nền tảng

và ảnh hưởng sâu rộng của văn minh Hy Lạp - La Mã cổ đại Đây là hai nền văn minh tiêu biểu của thời cổ đại phương Tây, không chỉ đóng góp những giá trị to lớn về mặt

tư tưởng, triết học, khoa học, nghệ thuật, mà còn đặt nền móng cho hệ thống chính trị, luật pháp và tổ chức xã hội sau này Khi bước vào thời kỳ trung đại, mặc dù châu Âu trải qua nhiều biến động về chính trị, xã hội và tôn giáo, nhưng những ảnh hưởng của văn minh cổ đại vẫn được duy trì, kế thừa và phát triển dưới những hình thức mới Việc tìm hiểu sự tác động qua lại giữa các thời kỳ văn minh là một hướng tiếp cận cần thiết để lý giải sự hình thành và phát triển của xã hội Tây Âu thời trung đại Trong quá trình đó, văn minh Hy Lạp - La Mã đóng vai trò như một chiếc cầu nối giữa thế giới cổ đại và trung đại, tạo ra những tiền đề quan trọng cho sự hình thành của văn minh châu

Âu hiện đại Bài tiểu luận tập trung làm rõ những ảnh hưởng cụ thể của văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại đến nhiều mặt của đời sống xã hội Tây Âu thời kỳ trung đại như tư tưởng, nghệ thuật, kiến trúc, giáo dục và chính trị

NỘI DUNG

I Giới thiệu chung về nền văn minh Hy lạp - La Mã cổ đại, bối cảnh Tây âu thời

kỳ trung đại và nguyên nhân có sự ảnh hưởng từ nền văn minh Hy Lạp-La Mã cổ đại tới nền văn minh Tây Âu thời kỳ trung đại

Hy Lạp cổ đại là một quốc gia ở khu vực Địa Trung Hải có lãnh thổ rộng lớn bao gồm Nam bán đảo Bancăng, miền đất phía tây Tiểu Á và những đảo thuộc biển Êgiê Miền lục địa Hy Lạp có tầm quan trọng trong nền lịch sử nước này,có cấu trúc địa hình với những đồng bằng, đồi núi, sông suối, eo vịnh đan xen khiến cho các vùng đất bị chia thành nhiều khu vực địa lý nhỏ Hy Lạp cổ đại trải qua 4 thời kỳ là thời kỳ Crét-Mixen, Hô-me, thời kỳ Thành bang và thời kỳ Macedonia Nơi khởi phát nền văn minh La Mã cổ đại là Italia, một bán đảo lớn và dài hình chiếc ủng chắn ngang Địa Trung Hải Phía bắc bán đảo có dãy núi Anpơ tạo thành vùng biên giới tự nhiên giữa Italia và châu Âu, ba phía còn lại đều có biển bao bọc.Vào thế kỷ VII TCN, lúc nhà nước La Mã bắt đầu hình thành, chính họ là những người xây đắp nên thành bang La

Mã La mã cổ đại có thể được chia thành 3 thời kỳ chính: thời kỳ vương chính, thời kỳ cộng hòa và thời kỳ quân chủ

1

Tây Âu thời kỳ trung đại trải qua 3 thời kỳ chính là: Sơ kỳ trung đại, Trung kỳ trung đại và Hậu kỳ trung đại Xuyên suốt thời kỳ này, giáo hội và tầng lớp phong kiến nắm trong tay rất nhiều quyền lực và ảnh hưởng không nhỏ tới văn minh Tây âu thời

kỳ trung đại Trong đó Hậu kỳ trung đại là thời kỳ phát triển nhất, nổi bật với thời kỳ phục hưng

Sự ảnh hưởng của văn minh Hy Lạp-La Mã cổ đại đến văn minh Tây Âu thời

kỳ Trung Đại là một quá trình lâu dài và phức tạp, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau Đế chế La Mã có lãnh thổ rộng lớn thông qua việc chinh phục và đồng hoá

Sự tồn tại của Đế chế La Mã đã tạo ra một nền tảng văn hóa và chính trị mạnh mẽ trên các vùng lãnh thổ này Khi đế quốc La Mã sụp đổ, các quốc gia của người Giécmanh được thiết lập, đánh dấu thời kỳ Tây Âu quá độ từ chế độ nô lệ sang chế độ phong kiến thì các di sản văn hóa, tư tưởng và tổ chức của nó vẫn tiếp tục ảnh hưởng sâu rộng Những yếu tố đó tiếp tục được bảo tồn và đóng vai trò trong quá trình nảy sinh chế độ phong kiến.Từ tổ chức hành chính, quân sự cho đến các tư tưởng triết học và tôn giáo Các đế chế và vương quốc, như Đế chế La Mã Thần thánh, đã cố gắng duy trì và phát triển các giá trị La Mã Cùng với đó, do sự ảnh hưởng của nghệ thuật, văn hóa Hy

-La, các thành tựu về triết học, khoa học cũng như là sự phổ biến rộng rãi về giáo dục

và kinh tế của La mã cũng đã góp phần không nhỏ tới sự ảnh hưởng của văn minh Hy Lạp - La mã cổ đại tới văn minh Tây Âu thời kỳ trung đại

II Ảnh hưởng của nền văn minh Hy Lạp-La Mã cổ đại tới nền văn minh Tây Âu thời trung đại

1 Chính trị

Hy Lạp cổ đại tồn tại nhiều thành bang độc lập, gọi là polis, mỗi polis có chế độ chính trị riêng, không chịu sự cai trị tập trung Tùy vào thời kỳ và các khu vực thì tồn tại nhiều cách thức tổ chức bộ máy nhà nước mà tiêu biểu là 3 hình thức: Quý tộc trị (Aristocracy), Quân chủ (Monarchy) và dân chủ (Democracy) Thành bang Athens được cho là cái nôi của dân chủ, nơi mà công dân nam đáp ứng đủ điều kiện có quyền biểu quyết các vấn đề quan trọng Ngược lại, ở Sparta thiên về quân sự và tập trung quyền lực Tồn tại vua nhưng quyền kiểm soát thuộc về hội đồng trưởng lão, quan giám sát và Apella (hội đồng công dân) Trong thời kỳ Vương quốc La Mã thì vua là người đứng đầu, có quyền lực lớn nhưng cũng đồng thời tồn tại Viện nguyên lão (Senatus) cố vấn Trong thời kỳ cộng hòa, La mã tồn tại chế độ quý tộc trị với chính quyền bao gồm quan nhấp chính, viện nguyên lão và hội đồng nhân dân Đến thời kỳ đế chế thì La mã lại quay về chế độ quân chủ chuyên chế trá hình, Hoàng đế nắm toàn quyền

2

Tư tưởng dân chủ và công dân trong chính trị Hy Lạp đã để lại dấu ấn lâu dài

và là tiền đề cho nhiều tư tưởng trong thời kỳ Phục Hưng Tư tưởng pháp quyền, quyền công dân nhận được sự ghi nhận nhiều hơn tuy nhiên do bối cảnh lịch sử bấy giờ mà cũng không phát triển được Tính hợp lý, công bằng và trật tự trong tổ chức xã hội được học hỏi, nghiên cứu hệ thống hành chính - chính trị, cấu trúc Đế chế La Mã trở thành hình mẫu để tổ chức quyền lực, với Vua - Hoàng đế đứng đầu, viện cố vấn, cấp hành chính các tỉnh được áp dụng trong các vương quốc phong kiến Hình mẫu tổ chức thành bang của Hy Lạp được ứng dụng tại nhiều thành phố-quốc gia tự trị ở Tây

Âu thời Trung đại có sự tương đồng cách thức tổ chức polis của Hy Lạp với Hội đồng, luật lệ riêng Các nhà vua cũng thường áp dụng đồng thời thần quyền với quyền lực hoàng gia, nhằm khẳng định được tính ‘chính danh” và hỗ trợ đạt được sự tín nhiệm của người dân tương tự như ở Đế chế La Mã

2 Luật pháp

Ở Hy Lạp cổ đại, đặc biệt là thành bang Athens, luật pháp xuất hiện như một công cụ để bảo vệ trật tự xã hội Điểm nổi bật của bộ luật này là cực kì nghiêm khắc

và được ban hành nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị Một nhà tư tưởng vĩ đại là Aristotle, với tư tưởng pháp luật phản ánh trật tự tự nhiên và giúp con người đạt đến cuộc sống tốt đẹp, luật pháp sinh ra là để phục vụ con người Ông cũng phân biệt luật tự nhiên và luật thực định, đồng thời ông cũng cho rằng một nhà nước tốt là nhà nước cai trị bằng luật pháp, không phải bằng con người Các tư tưởng “mọi người đều bình đẳng trước pháp luật” và “luật pháp là tối thượng” đã sớm xuất hiện trong tư duy pháp lý Hy Lạp So với Hy Lạp, luật pháp của La Mã cổ đại phát triển toàn diện và có hệ thống hơn, bởi người La Mã tiếp thu tư tưởng và triết học Hy Lạp khi hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình, đặc biệt dưới hình thức luật dân sự Thành tựu lớn nhất về lập pháp của Hy Lạp là luật La Mã

Trong thời kỳ từ thế kỷ V đến thế kỷ X, luật áp dụng ở Tây Âu khá đa dạng, gồm tập quán pháp, luật La Mã và pháp luật thành văn, dù không còn được áp dụng như luật chính thống nhưng một số quy định của Luật La Mã vẫn còn sống sót giữa hệ thống tập quán pháp đa dạng và chiếm ưu thế từ thế kỉ V đến thế kỷ X Từ cuối thế kỉ

X trở đi, luật La Mã đã bị man di hóa, vì vậy Luật La Mã cổ đã bị biến mất trong mớ hỗn độn của tập quán địa phương

3

Từ cuối thế kỉ XI đến giữa thế kỉ XVII là giai đoạn phục hồi việc nghiên cứu luật La Mã Sự phát triển kinh tế ở châu Âu từ khoảng năm 1050, khi châu Âu bước vào giai đoạn chuyển đổi chính trị, kinh tế và văn hóa đã đặt ra yêu cầu giải quyết hiệu quả các tranh chấp vì vậy đã làm nảy sinh nhu cầu về pháp luật và từ đó đã khơi dậy phong trào tái khám phá Luật La Mã ở miền Bắc nước Ý vào cuối thế kỉ XI Ngoài ra, pháp luật các nước Tây Âu còn kế thừa luật La Mã một cách có chọn lọc thông qua thành quả nghiên cứu luật La Mã của các trường đại học ở châu Âu

3 Triết học

Ảnh hưởng trong lĩnh vực triết học Triết học Hy Lạp cổ đại, đặc biệt là triết học của Aristotle, đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy triết học và thần học ở Tây Âu trong thời kỳ Trung đại Sau khi các tác phẩm của Aristotle được dịch sang tiếng Ả Rập, chúng đã được chuyển ngữ sang tiếng Latinh, mở đường cho các học giả Tây Âu tiếp cận lại kho tàng tri thức cổ đại Triết học Hy Lạp, đặc biệt là các phương pháp luận và lý luận logic của Aristotle, đã ảnh hưởng sâu rộng đến các nhà thần học của trường phái Scholastic Họ sử dụng các công cụ triết học này để hệ thống hóa và giải thích các tín điều tôn giáo một cách chặt chẽ và logic, từ đó làm nền tảng cho sự phát triển tri thức ở Tây Âu

4 Tôn giáo và thần học

Dù tín ngưỡng đa thần của Hy Lạp và La Mã cổ đại không còn phổ biến ở Tây

Âu thời Trung đại, di sản văn hóa của họ đã ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của thần học Kitô giáo Các tác phẩm triết học cổ đại, đặc biệt là của Aristotle, được bảo tồn và truyền bá qua các bản dịch tiếng Ả Rập Chính nhờ các bản dịch này, các học giả Tây Âu có thể tiếp cận lại những tri thức cổ xưa, áp dụng các lý thuyết triết học vào việc giải thích các tín lý tôn giáo

Ảnh hưởng đến thần học Tây Âu Trong quá trình phát triển thần học Kitô giáo, các nhà thần học đã tích cực sử dụng các công cụ triết học và logic có nguồn gốc từ Hy Lạp, đặc biệt là những lý luận của Aristotle, để hệ thống hóa và bảo vệ các tín điều của Kitô giáo Điều này thể hiện sự kết hợp giữa di sản triết học cổ đại và sự phát triển của

tư tưởng tôn giáo thời Trung đại Bên cạnh đó, các nguyên tắc quản lý của La Mã cổ đại cũng ảnh hưởng đến cách thức tổ chức và quyền lực của Giáo hội Công giáo La

Mã Đặc biệt, công giáo ảnh hưởng sâu sắc tới tôn giáo và thần học Tây âu trung đại Trong bối cảnh chia cắt chính trị hậu La Mã, Công giáo trở thành lực lượng duy nhất thống nhất tinh thần châu Âu Giáo hội không chỉ nắm quyền tinh thần mà còn ảnh hưởng lớn đến vương quyền Công giáo La Mã cũng gìn giữ và phát triển tri thức cổ điển Hy – La, làm nền cho thần học Trung đại với các trường học trong tu viện, nhà thờ

4

5 Văn học

Vào thế kỉ XIV và trong hai thế kỷ XV, XVI ở Tây Âu có cả một phong trào đi tìm kiếm những di tích của hai nền văn hoá Hy Lạp- La Mã cổ đại Người ta đua nhau học tiếng Hi Lạp và tiếng Latinh để đọc các bản sách chép tay đó Họ đã được “khai sáng” và nhận thức được sự đàn áp của chế độ phong kiến đương thời và sự gò bó trong khuôn khổ Cơ đốc giáo Ăngghen viết: "Trong những cuốn sách viết tay còn cứu vớt được sau khi nền văn minh Byzăngxơ đã sụp đổ, trong những pho tượng thời cổ đại khai quật được trong những đống hoang tàn ở La Mã, người ta thấy cả một thế giới mới lạ hiện ra trước mắt phương Tây kinh ngạc: đó là thời cổ đại Hy Lạp; những hình thức chói lòa của nó đánh tan những bóng ma của thời Trung cổ’’1

Văn học Hy Lạp - La Mã cổ đại đã ảnh hưởng sâu sắc tới văn học Tây Âu thời trung đại, trước hết là về tư tưởng Văn học Hy Lạp – La Mã trân trọng và đề cao phẩm chất con người, khát vọng hiểu biết, tinh thần tự do, niềm tin vào năng lực lý trí Chủ nghĩa nhân văn ấy đã được tìm thấy và trở thành trào lưu tư tưởng nhân văn chủ nghĩa thời đại Phục Hưng ở các nước Tây Âu, chung đúc lại yêu cầu và khát vọng muốn tự giải phóng của con người thời đó thoát khỏi những xiềng xích trói buộc của chế độ phong kiến và nhà thờ Chính từ trong văn học nghệ thuật cổ đại mà văn nghệ Phục Hưng tìm thấy những biểu tượng sáng ngời về vẻ đẹp của con người, về ý chí đấu tranh cho tự do chống thiên nhiên và chống áp bức xã hội Chủ nghĩa nhân văn tiếp thu tinh thần cơ bản đó và đã phát triển nó cho phù hợp với yêu cầu của con người thời đại mình Những gì chống lại con người, kìm hãm tự do của con người đều bị nó lên án Mặt khác, nó ca ngợi những gì thuộc về quyền sống tự nhiên của con người, đặc biệt là nó đấu tranh cho quyền tự do cá nhân

Không những thế, văn học Hy Lạp - La Mã còn ảnh hưởng tới phong cách sáng tác, thể loại cũng như hình thức trong văn học Tây Âu trung đại, đặc biệt là thời kỳ Phục Hưng Các tác phẩm thời kỳ này lên tiếng đòi quyền tự do, thể hiện khát vọng của con người, ca ngợi vẻ đẹp ngoại hình và phẩm chất đáng quý, tình yêu và bản năng

tự nhiên của con người Kịch là một loại hình văn học và nghệ thuật biểu diễn phát triển ở Hy Lạp cổ đại, gồm hai loại hình phổ biến là bi kịch và hài kịch Kịch có ảnh hưởng tới nhiều thế hệ các nhà viết kịch sau này mà tiêu biểu là William Shakespeare Các tác phẩm của ông phản ánh hiện thực xã hội đương thời với những mâu thuẫn phức tạp trong một xã hội đang ở vào giai đoạn phong kiến suy tàn, phản ánh sự thống khổ và nguyện vọng của nhân dân, ca ngợi vẻ đẹp tính cách và tâm hồn của con người, ủng hộ quyền lực của nhà vua và sự thống nhất đất nước,

1 Ăngghen: Bài m đ u cu n Phép bi n ch ng c a t nhiên Trích C.Mác và F.Ăngghen V văn h c và ngh ở ầ ố ệ ứ ủ ự ề ọ ệ thu t T li u tham kh o Nhóm VHPT t VHNN Khoa văn ĐHSP Hà N i biên so n ậ ư ệ ả ổ ộ ạ

5

6 Nghệ thuật

6.1 Hội hoạ

Tại Hy Lạp và La Mã, hội họa phát triển theo hướng mô phỏng hiện thực với sự chú trọng vào tỉ lệ cơ thể và sự chính xác về hình thể con người Các tác phẩm thời kỳ này thường xuất hiện trên tường của các công trình kiến trúc, được sử dụng để kể lại các sự kiện lịch sử hoặc ca ngợi những nhân vật vĩ đại Các bức tranh cung cấp một loạt các chủ đề, gợi lên những niềm vui của vùng nông thôn và đại diện cảnh của người chăn chiên, bò, những đền thờ mọc mạc, cảnh quan nông thôn miền núi Các nghệ sĩ Hy Lạp đã bỏ được công thức chi phối trong nghệ thuật tạo hình buổi ban đầu, những ước lệ tạo hình cơ sở để tiến tới một nền nghệ thuật hiện thực giàu tính nhân văn Đó là nền móng, cơ sở cho nghệ thuật tạo hình Châu Âu sau này Hội hoạ La Mã nổi lên là những bức bích họa độc đáo tại các biệt thự, nhà tắm, v.v….Các tác phẩm Phục Hưng chịu ảnh hưởng từ dòng tư tưởng nhân văn của nghệ thuật hội hoạ Hy Lạp – La Mã: ca ngợi chủ nghĩa anh hùng, sức mạnh con người, bỏ lối vẽ chi tiết cũ sang khái quát hóa hình thức hoành tráng Tranh thời kì Phục Hưng là tranh của sự mẫu mực với tạo hình khốc liệt cũng như là có sức mạnh về chiều sâu không gian Các hoạ

sĩ vẽ rất nhiều tranh khỏa thân, ngay cả trong tôn giáo Nổi bật nhất có lẽ là Leonardo

Da Vinci, nghệ thuật hội hoạ của ông thiên về mô tả tính cách và hoạt động nội tâm của nhân vật, ngoài ra mỗi nhân vật trong bức tranh đều được ông miêu tả một cách chân thực, sống động và gợi cả: tập trung vào miêu tả khuôn mặt để thể hiện biểu cảm của nhân vật trong tranh, tạo nền tranh mờ nhạt nhưng tự nhiên và sử dụng kĩ thuật sfumato – pha trộn nhiều màu sắc để tạo nên những nét vẽ mềm mại cho tranh

6.2 Điêu khắc

Nghệ thuật điêu khắc của người Hy Lạp cổ đại cũng được xem là một mẫu mực của điêu khắc thế giới Nghệ thuật điêu khắc của Hy Lạp cổ đại chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tôn giáo Nghệ thuật điêu khắc của La Mã chịu ảnh hưởng của phong cách tượng Hy Lạp, nhưng vẫn mang những nét sáng tạo riêng, thể hiện qua các tượng quan chức, hoàng đế và những người quyền lực Việc đúc tượng bán thân và toàn thân danh nhân là một truyền thống của người La Mã Đặc điểm nổi bật của các tác phẩm thời kỳ này là âm hưởng của chủ nghĩa tự nhiên, chủ nghĩa cá nhân và thể hiện truyền thống yêu thích quyền lực của giới quý tộc

Nghệ thuật điêu khắc thời kì Tây Âu trung đại chịu ảnh hưởng không nhỏ từ nghệ thuật điêu khắc của nền văn minh Hy Lạp – La Mã với các tác phẩm chủ yếu là tượng người dưới hình dạng tượng bán thân, tượng khoả thân chú trọng cả vẻ đẹp tinh thần và sự cân đối của hình thể Các nhà điêu khắc Phục Hưng thường hướng về các tác phẩm tiêu biểu thời kì cổ đại khi sáng tác với đề tài chủ yếu từ kinh thánh, truyền thuyết

cổ đại và ngợi ca những người anh hùng Chủ đề trong các công trình điêu khắc ở Tây

6