Tiều luận luật hiến pháp mô hình bảo hiến theo tinh thần hiến pháp năm 2013 Ở việt nam hiện nay và Đề xuất một số kiến nghị nâng cao hiệu quả bảo vệ hiến pháp Ở việt nam hiện nay

1 3 Giới thiệu các mô hình bảo hiến trên thế giới 1 4 Sự hình thành và phát triển của cơ chế bảo hiến ở Việt Nam 1 5 Mô hình bảo hiến theo Hiến pháp năm 2013 2 6 Đánh giá sự phù hợp, ưu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

==========

TIỂU LUẬN LUẬT HIẾN PHÁP

Mô hình b o hi n theo tinh th n Hi ả ế ầ ến pháp năm 2013 ở Vi t Nam ệ

hiện nay và đề xu t m t s ki ấ ộ ố ến ngh nâng cao hi ị ệu qu b o v ả ả ệ

Hiến pháp Vi ở ệ t Nam hiện nay

Họ và tên: Đỗ Kiều Oanh

Mã sinh viên: 2112770041 Lớp tín ch : PLU218(GD1-HK2-2223).1 ỉ

Hà N i 04/2023 ộ –

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LU T Ậ

BỘ MÔN PHÁP LUẬT CƠ SỞ

PHIẾ U CHẤM BÀI TI U LUẬN Ể

MÔN LU T HI N PHÁP Ậ Ế

Giai đoạn 1 Học kỳ 2 Năm học: 2022 – 2023 Hệ: Chính quy Khóa: PLU218

Ngày thi: 19/4/2023 Ca thi:….h -…h…

Đ.A Điểm chấm

1 Hình thức: Font Times New Roman, cỡ chữ 13, single, cách đoạn 0,3 Số trang: không quá 30 trang

2

Trích nguồn: Theo quy định của Trường

Lưu ý: Việc sử dụng thông tin của người khác mà

không được trích nguồn đều bị coi là đạo văn và bị

chấm điểm 0 Các bài giống nhau trên 30% (trừ

phần trích luật) sẽ bị chấm điểm 0

1

3 Giới thiệu các mô hình bảo hiến trên thế giới 1

4 Sự hình thành và phát triển của cơ chế bảo hiến ở Việt Nam 1

5 Mô hình bảo hiến theo Hiến pháp năm 2013 2

6 Đánh giá sự phù hợp, ưu điểm, hạn chế của mô hình bảo hiến ở Việt Nam hiện nay 2

7

Đề xuất một số kiến ngị nhằm hoàn thiện mô hình

bảo hiến ở Việt Nam hiện nay ( mô hình hội đồng

Hiến pháp, Thành lập Tòa án Hiến pháp, Thành lập

cơ quan bảo vệ Hiến pháp trực thuộc Quốc hội…)

2

Mục l c ụ

Lời m ở đầu 4

I Các mô hình bảo hiến trên thế giới 5

1.1 Mô hình b o hi n c a Hoa Kả ế ủ ỳ 5

1.1.1 Cơ sở hình thành cơ chế bảo hi n Hoa Kế ở ỳ 5

1.1.2 Ch th có th m quy n b o hi n Hoa Kủ ể ẩ ề ả ế ở ỳ 5

1.1.3. Cơ chế giám sát mang tính c th Hoa Kụ ể ở ỳ 6

1.1.4. Cơ chế giám sát sau c a Hoa Kủ ỳ 6

1.1.5 H qu ệ ả pháp lý đối với một đạo lu t b tuyên là vi hi n Hoa Kậ ị ế ở ỳ 7

1.2 Mô hình b o hi n c a Phápả ế ủ 8

1.2.1 Cơ sở hình thành cơ chế bảo hi n Phápế ở 8

1.2.2 Ch th có th m quy n b o hi n Phápủ ể ẩ ề ả ế ở 8

1.2.3 Cơ chế giám sát mang tính trừu tượng Phápở 9

1.2.4 Cơ chế giám sát trước của Pháp 9

1.2.5 H qu ệ ả pháp lý đối với một đạo lu t b tuyên là vi hi n Phápậ ị ế ở 9

II Quá trình phát tri n cể ủa cơ chế ả b o hi n c a Vi t Namế ủ ệ 10

2.1 Cơ chế bảo hi n theo Hiế ến pháp năm 1946 10

2.2 Cơ chế bảo hi n theo Hiế ến pháp năm 1959 11

2.3 Cơ chế bảo hi n theo Hiế ến pháp năm 1980 11

2.4 Cơ chế bảo hi n theo Hiế ến pháp năm 1992 12

2.5 Cơ chế bảo hi n theo Hiế ến pháp năm 2013 13

III Đánh giá cơ chế bảo hiến theo Hiến pháp năm 2013 13

3.1 Ưu điểm 13

3.2 H n chạ ế 14

IV Đề xuất hoàn thiện cơ chế ả b o hi n c a Vi t Nam hi n nay.ế ủ ệ ệ 15

4.1 Nâng cao năng lực, trình độ lập pháp c a Qu c hủ ố ội 15

4.2 Ki n toàn h thệ ệ ống kiểm soát 15

4.3 Hoàn thiện văn bản pháp lý t i cao - Hi n phápố ế 16

4.4 Cơ quan chuyên trách bảo vệ Hi n phápế 17

Lời m ở đầ u

B o hi n có th hiả ế ể ểu đơn giản là b o v Hi n pháp Hoả ệ ế ạt động b o hi n dù v i ả ế ớ hình th c hiứ ến định nào cũng đều thực hi n nh ng nhi m v : bệ ữ ệ ụ ảo đảm sự ổn định và t i ố cao c a Hi n pháp, s tuân th nh ng m i quan h giủ ế ự ủ ữ ố ệ ữa các cơ quan quyền l c nhà ự nước, bảo vệ những quyền và tự do hiến định của con người Dù theo mô hình nào thì mục đích cuối cùng v n là b o v Hi n pháp ẫ ả ệ ế – o lu t t i cao, bđạ ậ ố ảo đảm Nhà nước pháp quyền không có m t mô hình b o hi n nào là tộ ả ế ối ưu và áp dụng cho tất c các qu c gia ả ố Mỗi qu c gia, khu vố ực đều có những cơ chế ả b o hi n hi u qu , riêng bi t phù hế ệ ả ệ ợp với tình hình chính tr , xã h i cị ộ ủa quốc gia mình

Vi c áp dệ ụng cơ chế ả b o hi n nào hoàn toàn ph thu c vào s l a ch n cế ụ ộ ự ự ọ ủa Nhà nước đó dựa trên tổng thể các yếu tố lịch sử, xã hội, kinh tế, chính trị đặc thù Ở Việt Nam, do yếu t l ch s , xã h i, kinh t , chính tr có s biố ị ử ộ ế ị ự ến động trong t ng th i k mà ừ ờ ỳ

cơ chế bảo hiến trong từng giai đoạn là khác nhau

Bài ti u lu n t p trung tìm hiể ậ ậ ểu cơ chế ả b o hi n theo hi n pháp Vi t Nam 2013, ế ế ệ

về ưu điểm và nh ng h n ch còn t n t i, t ữ ạ ế ồ ạ ừ đó đưa ra những đề xuất để góp phần hoàn thiện hơn cơ chế bảo hiện Việt Nam hiện nay

I Các mô hình b o hi n trên th gi i ả ế ế ớ

Lý thuy t v b o hiế ề ả ến thường chia các mô hình b o hi n trên th gi i bả ế ế ớ ằng cơ quan tư pháp thành hai mô hình cơ bản là: mô hình bảo hiến phi tập trung với đại diện tiêu bi u là Hoa K (Hoa K ) và mô hình b o hi n t p trung vể ỳ ỳ ả ế ậ ới đại di n tiêu bi u là ệ ể Pháp

1.1 Mô hình b o hiả ến củ a Hoa K ỳ

1.1.1 Cơ sở hình thành cơ chế bảo hiến ở Hoa Kỳ

Hoa K là quỳ ốc gia đầu tiên trên th gi i trao cho các tòa án quy n phán quy t ế ớ ề ế

về tính h p hi n cợ ế ủa các văn bản luật và văn bản dưới lu t Trong toàn b Hi n pháp ậ ộ ế Hoa K nhìn ỳ chung không có điều nào quy định trao cho Tòa án th m quy n tuyên b ẩ ề ố một đạo luật do Nghị viện ban hành là vi hiến Việc tòa án được quyền phán quyết tính hợp hi n cế ủa các văn bản luật và văn bản dưới luật được xác định từ năm 1803 sau vụ

án n i ti ng c a ổ ế ủ nước Hoa K v án John Marbury ch ng Madison ỳ – ụ ố Theo đó, cơ sở hình thành cơ chế bảo hiến của Hoa Kỳ là từ án lệ

Gi i quy t v án Marbury và Madison, Chánh án Tòa án t i cáo John Marshall ả ế ụ ố

đã đưa ra các tuyên bố sau: Hi n pháp là lu t t i cao cế ậ ố ủa đất nước; những lu t hay quy t ậ ế định được đưa ra bởi cơ quan lập pháp là một bộ phận của Hiến pháp và không được trái v i Hi n pháp; thớ ế ẩm phán, người đã từng tuyên th b o v Hi n pháp, ph i tuyên ệ ả ệ ế ả

bố h y bủ ỏ nh ng lu t lữ ậ ệ quy định nào của cơ quan lập pháp mâu thu n v i Hi n pháp ẫ ớ ế

Ba tuyên bố trên đây đã xác lập chức năng bảo hi n c a tòa án và quy n tài phán c a ế ủ ề ủ tòa án v các quyề ết định của lập pháp và hành pháp liên quan đến Hi n pháp ế

1.1.2 Ch th có th m quy n b o hi n Hoa K ủ ể ẩ ề ả ế ở ỳ

B o hi n Hoa K ả ế ở ỳ được th c hiự ện theo cơ chế giám sát tư pháp với mô hình phi tập trung Mô hình này theo hướng trao thẩm quyền trong giám sát việc bảo hiến cho

hệ thống các cơ quan Tòa án, kể ả c Tòa án của các bang và h thệ ống Tòa án liên bang Bất kỳ Tòa nào cũng có thẩm quyền phán quyết tính hợp hiến của một đạo luật nhưng phán quy t c a T i cao pháp vi n c p tòa cao nh t c a h th ng Tòa án Hoa K m i ế ủ ố ệ – ấ ấ ủ ệ ố ỳ ớ

có tính bắt buộc đố ới v i các Tòa án còn l i ạ

Tính phi t p trung còn th hi n vi c xem xét mậ ể ệ ở ệ ột đạo lu t có vi hi n hay không ậ ế chỉ được tiến hành khi đạo luật đó được áp dụng vào một vụ việ ụ thể, khi đó Tòa án c c xét x v viử ụ ệc đó mới th c hi n b o hi n t c tuyên bự ệ ả ế – ứ ố đạo luật đó vi hiến Như vậy, tất c các Tòa án Hoa Kả ở ỳ đều có quy n xem xét tính hề ợp hi n cế ủa các đạo lu t trong ậ một v vi c c th , h ph i áp d ng chúng và các Tòa án có quy n t ch i áp dụ ệ ụ ể ọ ả ụ ề ừ ố ụng những đạo lu t này khi th y chúng không phù h p v i Hi n pháp Th m quy n này c a ậ ấ ợ ớ ế ẩ ề ủ Tòa án không được quy định trong Hiến pháp mà được hình thành từ chức năng giải

thích Hi n pháế p được chánh án J Marshall T i cao pháp vi n sáng t– ố ệ ạo ra năm 1803 sau v án Marbury ki n Madison Ti n l ụ ệ ề ệ này đã đặt nền t ng cho Hoa K v hoả ỳ ề ạt động bảo hi n vế ới đặc điểm chính là s giám sát b o hi n do chính các Tòa án có th m quy n ự ả ế ẩ ề chung thực hi n ệ

Ưu điểm của cơ chế bảo hiến theo mô hình phi tập trung là có nhiều cơ quan có thẩm quy n trong hoề ạt động b o hi n T t cả ế ấ ả các Tòa án đều có th tuyên b mể ố ột đạo luật là vi hi n khi xem xét chúng trong m t v vi c cế ộ ụ ệ ụ th nên khể ả năng phát hiện và tiếp c n s d ậ ẽ ễ dàng Thêm vào đó, do sự độc l p cậ ủa nhánh tư pháp và của các Tòa thu c ộ

hệ th ng Tòa án Liên bang và Tòa thuố ộc h thệ ống Tòa án các ti u bang nên sể ự ảnh hưởng trong hoạt động của mỗi cơ quan hầu như rất h n chế ạ

Nhược điểm của cơ chế giám sát này là do không có s th ng nh t trong h th ng ự ố ấ ệ ố nên d t o ra tình tr ng mâu thu n gi a các Tòa Do cách gi i thích Hi n pháp c a các ễ ạ ạ ẫ ữ ả ế ủ Chánh án là khác nhau Vi c tìm kiệ ếm thông tin liên quan cũng gặp nhiều khó khăn, rất khó để tìm kiếm một cách nhanh chóng một đạo luật vì sao bị tuyên bố vi hiến theo phán quy t c a mế ủ ột Tòa án nào đó trong hệ ố th ng Tòa án Hoa Kở ỳ Hơn nữa, do Tòa

án nào cũng có thẩm quyền về bảo hiến nên đòi hỏi các Chánh án phải có trình độ chuyên môn cao, được đào tạo bài bản, có hiểu biết sâu rộng về Hiến pháp Liên bang

để thực hiện tốt hoạt động bảo hiến

1.1.3 Cơ chế giám sát mang tính cụ thể ở Hoa Kỳ

Ở Hoa K hình thành h th ng giám sát c th Quy n b o hi n g n li n v i vi c ỳ ệ ố ụ ể ề ả ế ắ ề ớ ệ

giải quy t các v vi c cế ụ ệ ụ th Tòa án s xem xét áp dể ẽ ụng đạo luật đó ặc t chho ừ ối áp dụng khi đạo luật có dấu hiệu vi hiến Chỉ có tòa án mới được xem xét tính bảo hiến trong trường hợp có sự liên quan trực tiếp các quyền và lợi ích hợp pháp của người đề nghị Như vậy, tiền đề để quyền bảo hiến được tòa án xem xét tới và giải quyết là khi

có v kiụ ện liên quan đến quyền và nghĩa vụ ủa các chủ ể ụ ể c th c th

Ưu điểm là cơ chế giám sát c th luôn mang tính rõ ràng, th hi n n i dung c a ụ ể ể ệ ộ ủ đạo luật có vi hiến một cách rõ ràng khi thi hành và áp dụng do nó được đặt trong một

vụ việc, một tranh ch p cấ ụ th ể

V ề nhược điểm, vi c giám sát c th l i d a trên ki n t ng ệ ụ ể ạ ự ệ ụ – tiền đề xem xét c a ủ Tòa án v tính h p hi n thì khề ợ ế ả năng bao quát, cái nhìn toàn diện cho một đạo lu t có ậ hợp hi n hay không luôn b thu h p và phế ị ẹ ụ thuộc nhi u vào cách ề đánh giá, nhìn nhận chủ quan của các Thẩm phán

1.1.4 Cơ chế giám sát sau của Hoa Kỳ

Với cơ chế giám sát sau thì sau khi một đạo luật được ban hành b i Ngh vi n ở ị ệ thì đạo luật đó có hiệ ực Tòa án tư pháp không có thẩu l m quyền tuyên bố hủy hay vô

hiệu một đạo luật đó dù nó có vi hiến Đặc bi t, Tòa án chệ ỉ được xem xét tính hợp hi n ế khi đạo luật đó đã chính thức có hiệu lực pháp luật

Cơ chế giám sát sau luôn được thể hi n m t cách rõ ràng, khi mà nhệ ộ ững đạo lu t ậ

bị xem xét trong một trường h p cợ ụ th , th hi n ể ể ệ được tăng cường cơ chế kìm chế, đối trọng, nâng cao vai trò ki m sát cể ủa tòa án đố ới cơ quan lậi v p pháp

Tuy nhiên vi c giám sát sau nệ ếu không được ki n tệ ụng thì nó mãi luôn là đạo luật vi hiến ảnh hưởng đến quyền và l i ích h p pháp c a công dân trong mợ ợ ủ ột tương lai gần Không nh ng v y, viữ ậ ệc giám sát sau đồng nghĩa với việc công dân đã bị thi t h i ệ ạ

về quy n và l i ích trên th c t rề ợ ự ế ồi mới được ki n tệ ụng để xem xét tính h p hi n c a ợ ế ủ một đạo lu t ậ

1.1.5 Hệ qu ả pháp lý đố ới v i một đạo lu t b tuyên là vi hi n Hoa K ậ ị ế ở ỳ

Đối v i các hành vi b Tòa án Hoa K tuyên b là vi hi n, Tòa án không có th m ớ ị ỳ ố ế ẩ quyền sửa đổi, b ổ sung Đặc điểm này xu t phát t nguyên t c phân quyấ ừ ắ ền, cơ chế ki m ể soát và cân b ng quy n l c gi a 3 nhánh lằ ề ự ữ ập pháp, hành pháp, tư pháp, không có nhánh quyền l c nào chiự ếm ưu thế Quy n l p pháp thuề ậ ộc v Nghề ị vi n nên sệ ửa đổi, bổ sung cũng là thẩm quyền của Nghị viện chứ không phải cơ quan tư pháp Do vậy, Tòa án không có th m quy n h y b hi u lẩ ề ủ ỏ ệ ực cũng như sửa đổi bổ sung đạo luật được phán xét

là vi hi n ế

Khi Tòa án t i cao ra m t phán quy t tuyên b hành vi l p pháp, hành pháp là vi ố ộ ế ố ậ hiến thì Tòa án cấp dướ ẽ ừi s t ch i áp d ng hành vi vi hiố ụ ến đó, từ đó hành vi vi hiến không b bãi bị ỏ nhưng cũng không còn phát sinh hiệ ựu l c trên thực tế

Do th t c xem xét hành vi l p pháp, hành pháp có vi hi n hay không là th t c ủ ụ ậ ế ủ ụ thông thường, được xem xét theo thủ tục Tố tụng dân sự hoặc Tố t ng hình s tùy theo ụ ự tính ch t v vi c c th , ấ ụ ệ ụ ể nên khi Tòa án đưa ra một phán quy t tuyên b m t hành vi ế ố ộ lập pháp, hành pháp vô hi u thì phán quy t này không có giá trệ ế ị chung th m mà có th ẩ ể

bị kháng cáo, kháng ngh b i mị ở ột cơ quan cao hơn và bị cưỡng chế thi hành như là một

vụ án thông thường

Vi c ch cho phép Tòa án phán quy t v m t hành vi l p pháp, hành pháp vi hi n ệ ỉ ế ề ộ ậ ế

mà không bãi b s giỏ ẽ ảm đi một quy trình không c n thi t và t n th i gian b i v m t ầ ế ố ờ ở ề ặ nguyên t c, phán quy t này tuy ch có giá tr pháp lý trong m t v vi c c th ắ ế ỉ ị ộ ụ ệ ụ ể nhưng lại không thể được áp d ng b i các tòa án cụ ở ấp dưới Đồng th i, viờ ệc cho phép cơ quan có

địa v pháp lý cao hơn so với Tòa án đưa ra phán quyết có th kháng cáo, kháng ngh s ị ể ị ẽ khắc phục được sai l m c a Tòa án cầ ủ ấp dưới trong việc đạo luật đó không vi hiến nhưng lại bị tòa án phán quy t vi hiế ến, đảm bảo được quyền và nghĩa vụ ủ c a các bên tham gia

vụ vi c ệ

Tuy nhiên s gây ẽ khó khăn trong việc nghiên c u pháp lu t và ứ ậ ảnh hưởng đến khả năng tranh tụng của luật sư Việc không bãi bỏ các hành vi lập pháp, hành pháp bị phán quy t là vi hi n d dế ế ễ ẫn đến tình tr ng gây nh m lạ ầ ẫn đố ới các đố tượi v i ng mu n ố nghiên c u v h th ng pháp lu t Hoa K ho c các luứ ề ệ ố ậ ỳ ặ ật sư muốn dùng án l ệ để làm b ng ằ chứng ph i t n nhi u thả ố ề ời gian hơn để ọ l c b bỏ ớt các vụ vi c vi hi n Vi c cho phép ệ ế ệ kháng cáo, kháng ngh cị ủa cơ quan cấp cao hơn đố ới v i phán quy t vi hi n c a Tòa án ế ế ủ

sẽ làm gi m tính t i cao cả ố ủa Hiến pháp

1.2 Mô hình b o hiả ến củ a Pháp

1.2.1 Cơ sở hình thành cơ chế bảo hiến ở Pháp

Hiến pháp ngày 04/10/1958 đánh dấu s ự ra đờ ủa nềi c n C ng hòa th V ộ ứ – chính thể hi n hành cệ ủa nước Pháp Hi n pháp thi t l p chế ế ậ ế độ Cộng hòa lưỡng tính d a trên ự chế độ Ngh vi n hị ệ ợp lý và xu hướng đề cao vai trò c a T ng th ng Lủ ổ ố ần đầu tiên, Hi n ế pháp Pháp quy định việc thành lập một cơ quan chuyên trách bảo vệ Hiến pháp – Hội đồng Hiến pháp Như vậy, cơ sở hình thành cơ chế bảo hiến của Pháp là do Hi n pháp ế quy định và trao cho Hội đồng bảo hiến của Cộng hòa Phápđược T ng th ng Charles ổ ố

De Gaulle thành lập năm 1958 nhằm làm suy y u Ngh viế ị ện, tăng cường quy n l c cho ề ự Tổng th ng C ng hòa Pháp ố ộ

1.2.2 Ch th có th m quy n b o hi n Pháp ủ ể ẩ ề ả ế ở

Khác v i mô hình giám sát b o hi n phi t p trung c a Hoa K hoớ ả ế ậ ủ ỳ – ạt động b o ả hiến g n li n vắ ề ới h th ng Tòa án, m i vệ ố ọ ụ vi c v nh ng vệ ề ữ ấn đề liên quan đến Hi n ế pháp đều do các Tòa có thẩm quyền chung xem xét thì cơ chế bảo hiến ở Pháp được thực hi n theo mô hình t p trung, t c là th m quy n th c hi n b o hi n chệ ậ ứ ẩ ề ự ệ ả ế ỉ thu c v ộ ề một cơ quan duy nhất là Hội đồng Hiến pháp – Conseil Constitutionnel (Hộ ồi đ ng bảo hiến), được thành lập với sự tham gia của nhóm hành pháp và lập pháp Việc tham gia của c hai nhánả h cơ quan quyề ực trên vào cơ quan bản l o hi n chuyên trách này có th ế ể tránh được khả năng phải phục tùng một nhánh, điều này đảm bảo được sự độc lập của

Hộ ồi đ ng Hi n pháp trong hoế ạt động giám sát các vấn đề ến đị hi nh của mình

Ưu điểm là do Hội đồng Hiến pháp là cơ quan chuyên trách về b o hi n nên ho t ả ế ạ động của cơ quan này luôn được xuyên su t và không g p tr ng i t ố ặ ở ạ ừ các cơ quan khác,

do đó, sẽ không xuất hiện tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong hoạt động bảo hiến như ở Hoa Kỳ Ngoài ra, khi cần tìm kiếm thông tin liên quan đến vấn đề bảo hiến, chỉ cần liên hệ v i Hớ ội đồng Hiến pháp

Song, do tính ch t chuyên trách nên c n ph i có m t Hấ ầ ả ộ ội đồng Hi n pháp vế ới cơ cấu t ch c chổ ứ ặt ch , ẽ đòi hỏi quy mô cả về cơ cấu tổ chức và chuyên môn nghiệp vụ với các thành viên được đào tạo chuyên sâu, bài b n, có ki n th c sâu rả ế ứ ộng v Hi n ề ế

pháp và áp l c công viự ệc đố ới v i vi c b o hi n là r t l n do khệ ả ế ấ ớ ối lượng công việc nhiều hơn

1.2.3 Cơ chế giám sát mang tính trừu tượng ở Pháp

Ở Pháp hình thành cơ chế giám sát mang tính trừu tượng Quyền bảo hiến gắn liền với hoạt động giám sát trước khi công b mố ột đạo lu t Không c n tậ ầ ới m t vộ ụ ki n ệ

cụ th , viể ệc giám sát tuân th Hiủ ến pháp diễn ra khi đạo luật chưa được áp d ng trên ụ thực t , vi c tuyên b mế ệ ố ột đạo luật là vi hiến cũng không dựa trên vi c nó xâm ph m c ệ ạ ụ thể đến quy n l i c a ch th nào trong xã h i mà d a trên hi n pháp và các nguyên t c ề ợ ủ ủ ể ộ ự ế ắ

có giá trị như hiến pháp, một đạo luật được xem xét tính h p hi n b i Hợ ế ở ội đồng b o ả hiến hoặc Hộ ồi đ ng hi n pháp T ng tính ch t hay nế ừ ấ ội dung được giám sát chung, t ng ổ quát dựa trên các lí do và cơ sở

H thệ ống giám sát này luôn đi kèm với vi c ban hành mệ ột đạo lu t có h p hi n ậ ợ ế hay không, đảm bảo tính hợp hiến ngay từ khi có hiệu lực dựa trên hiến pháp Tuy nhiên cách đánh giá một đạo lu t có h p hi n hay không ch d ng l i m t ậ ợ ế ỉ ừ ạ ở ặ

lý thuy t, câu ch , thi u th c tế ữ ế ự ế Đạo lu t b h y b có th vi hi n v m t câu ch ậ ị ủ ỏ ể ế ề ặ ữ nhưng khi áp d ng trên th c t thì hoàn toàn h p hi n và vụ ự ế ợ ế ẫn đảm bảo được quy n và l i ích ề ợ hơp pháp của các chủ thể

1.2.4 Cơ chế giám sát trước của Pháp

Khi một đạo luật đã được Nghị ện thông qua, đang trong thờ vi i gian công b và ố các Điều ước qu c t ố ế đang chờ phê chu n thì vi c giám sát tính h p hiẩ ệ ợ ến được th c hi n ự ệ bắt buộc đố ới nhi v ững đạo lu t do Ngh vi n ban hành ậ ị ệ trước khi có hi u l c pháp lu t; ệ ự ậ không b t buắ ộc đối v i nhớ ững đạo lu t khác Tậ ổng thư ký văn phòng Chính Phủ có trách nhiệm ki m tra các ki n nghể ế ị v vi c xem xét tính hề ệ ợp hiến trước khi ban hành Giám sát trước giúp cho đạo luật được hợp lý, đúng đắn hơn và không vi hiến, tránh được tình trạng đạo lu t vi hi n gây ậ ế ảnh hưởng đến quy n và l i ích h p pháp c a ề ợ ợ ủ công dân r i mồ ới đươc xem xét, sửa đổi Cơ chế giám sát trước th c hi n m t cách ự ệ ộ tương đối hình thức, bởi khi chưa có thực tiễn để nhận biết rõ đạo luật đó trên thực tế

có vi hiến hay không để sửa đổi hay xóa bỏ

1.2.5 H quệ ả pháp lý đố ớ i v i một đạo lu t b tuyên là vi hi n Phápậ ị ế ở

Theo Điều 62 Hiến pháp 1958 của Cộng hòa Pháp thì khi một đạo luật bị Hội đồng hiến pháp tuyên bố là vi hiến thì sẽ không được ban hành và áp dụng Phán quyết này c a Hủ ội đồng hi n pháp có giá tr chung th m, không b khi u n i hay kháng cáo, ế ị ẩ ị ế ạ kháng ngh và có hi u l c b t buị ệ ự ắ ộc đố ớ ấ ả các cơ quan quyề ực nhà nưới v i t t c n l c và t t ấ

cả các cơ quan hành chính và tư pháp

Đạo luật sau khi được Hội đồng hi n pháp tuyên b là vi hi n hay h p hi n s ế ố ế ợ ế ẽ được thông qua b i Ngh viên theo yêu cầu của T ng thống ở ị ổ

II Quá trình phát tri n c a cể ủ ơ chế ả b o hi n c a Vi t Nam ế ủ ệ

2.1 Cơ chế bảo hiến theo Hiến pháp năm 1946

Hiến pháp năm 1946 là bản Hiến pháp đầu tiên ở nước ta, ng n g n, súc tích, có ắ ọ giá trị đặc bi t quan tr ng trong l ch s l p hiệ ọ ị ử ậ ến nước ta Do hoàn c nh l ch s , Hi n ả ị ử ế pháp không được đưa ra trưng cầu dân ý trong toàn quốc nữa mà trở thành chính thức

từ ngày 9/11/1946, Qu c hố ội vốn là cơ quan lập hiến đã tiế ụp t c làm c nhi m vả ệ ụ l p ậ hiến và l p pháp M c dù Hiậ ặ ến pháp 1946 không quy định tr c ti p v hiự ế ề ệu lự ối cao c t của Hiến pháp nhưng xét về ả b n chất pháp lí, nội dung quy định, v ch thề ủ ể và th t c ủ ụ thông qua, sửa đổi Hi n pháp thì có th th y Hiế ể ấ ến pháp 1946 là đạo luật cơ bản của nhà nước, có hiệu lực pháp lí cao nhất

Hiến pháp năm 1946 có quy định chung v s ki m tra, giám sát hoề ự ể ạt động c a ủ

cơ quan công quyền nhưng không có quy định nào c th , rõ ràng v vi c ki m tra, giám ụ ể ề ệ ể sát Hi n pháp: ế

V i lu t c a Ngh viớ ậ ủ ị ện Điều 31 c a Hiủ ến pháp quy định nh ng luữ ật đã được Ngh ị viện bi u quy t, Ch tể ế ủ ịch nước Vi t Nam có quy n yêu c u Nghệ ề ầ ị vi n th o lu n l i ệ ả ậ ạ Những luật đem ra thảo lu n l i, n u vậ ạ ế ẫn được Nghị viện ưng chuẩn thì b t buắ ộc Ch ủ tịch ph i ban bả ố Như vậy, dù không quy định tr c ti p v giám sát Hiự ế ề ến pháp nhưng

có th th y vi c giám sát có th ể ấ ệ ể được th c hi n thông qua Ch tự ệ ủ ịch nước, Ch tủ ịch nước

có vai trò trong vi c giám sát pháp luệ ật, đặc trưng được h c h i t nguyên t c tam quy n ọ ỏ ừ ắ ề phân lập, đây là điểm ti n b c a Hi n pháp 1946, vai trò giám sát c a Ch tế ộ ủ ế ủ ủ ịch nước

đã được thể hiện, tuy nhiên, mặc dù bị Chủ tịch nước yêu cầu thảo luận lại nhưng nếu Nghị viện ưng chuẩn thì b t buắ ộc Ch tủ ịch nước ph i ban b cho dù nó có th trái vả ố ể ới Hiến pháp, đây có thể là điểm không hợp lí, quy định v quy n giám sát c a Ch tề ề ủ ủ ịch nước vẫn còn yếu, quyết đ nh vẫn nằm trong tay của Nghị viện ị

Đối với s c lu t c a Chính phắ ậ ủ ủ, Điều 36 quy định khi Ngh vi n không h p, Ban ị ệ ọ thường vụ có quyền bi u quy t nh ng d án s c lu t c a Chính ph Nh ng s c luể ế ữ ự ắ ậ ủ ủ ữ ắ ật đó phải đem trình Nghị viện vào phiên họp gần nhất để Nghị viện ưng chuẩn hoặc phế bỏ Tuy nhiên căn cứ Ngh viđể ị ện bãi bỏ các s c luật này chưa được xác định rõ ắ Khoản d Điều 52 Hiến pháp 1946 quy định quy n h n c a Chính ph : Bãi b ề ạ ủ ủ ỏ những m nh l nh và nghệ ệ ị quy t cế ủa cơ quan cấp dưới, n u c n ế ầ Như vậy, Chính ph ủ giám sát hoạt động ban hành văn bả ủa cơ quan cấp dướn c i, tuy nhiên vi c giám sát này ệ mang tính tùy nghi, vì nếu văn bả ủa cơ quan cấp dướn c i vi hiến nhưng chính ph nh n ủ ậ thấy không c n bãi bầ ỏ thì văn bản đó vẫn được đưa vào thi hành