Nhà nước pháp quyền là giá trị tiến bộ Đã Được các nước tư bản vận dụng, xây dựng và thực hiện từ lâu việt nam thực hiện xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền là Đi theo con Đường tư bản chủ nghĩa

Ở nhà nước xã hội chủ nghĩa, đây là công cụ quyền lực chính trị của giai cấp công nhân, nhằm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động; nhà nước xã hội chủ nghĩa không phục vụ lợi íc

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

- -

BÀI TẬP NHÓM

MÔN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Hà Nội – Năm 2025

ĐỀ 6:

Dựa trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa xã hội khoa học và

cơ sở thực tiễn, hãy phản bác một trong những quan

điểm sai trái sau:

“Nhà nước pháp quyền là giá trị tiến bộ đã được các

nước tư bản vận dụng, xây dựng và thực hiện từ lâu

Việt Nam thực hiện xây dựng, hoàn thiện nhà nước

pháp quyền là đi theo con đường tư bản chủ nghĩa.”

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ

THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM

Ngày: 13/05/2025 Địa điểm: Trường Đại học Luật Hà Nội Nhóm số: 05 Lớp: 4928

Khoa: Luật Kinh tế

Tổng số sinh viên của nhóm: 9

+ Có mặt: 9

+ Vắng mặt: 0 Có lý do: Không có lý do:

Tên bài tập: Bài tập nhóm Môn học: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Đề số 6: Dựa trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa xã hội khoa học và cơ sở thực tiễn, hãy phản bác một trong những quan điểm sai trái sau:

“Nhà nước pháp quyền là giá trị tiến bộ đã được các nước tư bản vận dụng, xây dựng và thực hiện từ lâu Việt Nam thực hiện xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền là đi theo con đường tư bản chủ nghĩa.”

Xác định mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng thành viên trong quá trình làm bài tập nhóm:

STT MSSV Họ và Tên

Đánh giá của

SV

Ký tên

Đánh giá của

GV ĐIỂM GV

1 241072599 Nguyễn Bùi Phú A

2 241072600 Nguyễn Mai Phương A

3 241072601 Nguyễn Cát Phượng A

4 241072602 Nguyễn Thị Diễm Quỳnh A

5 241072603 Nguyễn Thái Sơn A

6 241072604 Nguyễn Thanh Thanh A

7 241072605 Nguyễn Lê Nhật Thảo A

8 241072606 Nguyễn Anh Thơ A

9 241072612 Phạm Linh Tú A

Kết quả điểm bài tập Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2025 Giáo viên chấm thứ nhất: NHÓM TRƯỞNG

Giáo viên chấm thứ hai:

Nguyễn Cát Phượng

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VỀ NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ SỰ KHÁC NHAU VỀ BẢN CHẤT GIỮA NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TƯ SẢN VỚI NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1

1 Bản chất của nhà nước kiểu mới - nhà nước xã hội chủ nghĩa 1

2 Sự khác nhau về bản chất giữa nhà nước pháp quyền tư sản với nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 4

II Thực tiễn xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam - một biểu hiện sinh động của “Nhà nước kiểu mới” trong thực tiễn 5

1 Tính “không nguyên nghĩa” của nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam 5

1.1 Sự trấn áp của đại đa số đối với thiểu số cố tình chống đối 6

1.2 “Phi bạo lực” là sự lựa chọn đầu tiên 7

2 Sự biểu hiện của “kiểu nhà nước đặc biệt” ở nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 9

2.1 Nhà nước đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam 10

2.2 Nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước: Thống nhất, phân công – phối hợp – kiểm soát, không tam quyền phân lập 11

KẾT LUẬN 12

LỜI MỞ ĐẦU Nhà nước pháp quyền là một trong những giá trị phổ quát tiến bộ của nhân loại, thể hiện ở việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước trên nền tảng pháp luật, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, và thượng tôn pháp luật trong đời sống xã hội Ở Việt Nam, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một định hướng nhất quán, được xác lập rõ trong các văn kiện của Đảng và Hiến pháp, phản ánh bản chất dân chủ, tiến bộ và định hướng xã hội chủ nghĩa của chế độ ta Tuy nhiên, một số quan điểm sai lệch cho rằng “Nhà nước pháp quyền là giá trị tiến bộ đã được các nước tư bản vận dụng, xây dựng và thực hiện từ lâu Việt Nam thực hiện xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền là đi theo con đường tư bản chủ nghĩa.” Dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa xã hội khoa học và thực tiễn quá trình đổi mới ở Việt Nam, nhóm chúng em sẽ đưa ra những ý kiến phản bác lại quan điểm này để làm rõ bản chất của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, khẳng định con đường phát triển độc lập, sáng tạo, đúng đắn phù hợp với điều kiện lịch sử - văn hóa của đất nước ta

NỘI DUNG

I LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VỀ NHÀ

NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ SỰ KHÁC NHAU VỀ BẢN CHẤT

GIỮA NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TƯ SẢN VỚI NHÀ NƯỚC PHÁP

QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1 Bản chất của nhà nước kiểu mới - nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một bước phát triển quan trọng trong lịch sử nhà nước, được hình thành trên cơ sở của cuộc cách mạng vô sản, nhằm xóa bỏ áp bức, bóc lột và xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhà nước xã hội chủ nghĩa có bản chất hoàn toàn khác biệt so với các hình thái nhà nước trước đó, đặc biệt là nhà nước tư sản Trước hết, về nguồn gốc ra đời, nhà nước xã hội chủ nghĩa không được hình thành từ sự phân chia giai cấp hay sự phát triển tự nhiên của xã hội, như nhà nước tư sản, mà

nó được sinh ra từ cuộc cách mạng vô sản – cuộc cách mạng do giai cấp công nhân lãnh đạo, nhằm thủ tiêu mọi hình thức áp bức giai cấp và thiết lập một trật tự xã

2

hội mới không còn sự bóc lột Đây là sự khác biệt cơ bản nhất, bởi nhà nước xã hội chủ nghĩa được tạo ra không phải để duy trì một trật tự xã hội phân tầng mà

để xóa bỏ những phân chia đó, mở đường cho sự tiến hóa của xã hội tiến bộ, công bằng hơn

Bản chất giai cấp thể hiện rõ qua chính sách pháp luật và cơ chế vận hành

bộ máy nhà nước Ở các nước tư bản phát triển, dù có quy định pháp luật về dân chủ và bình đẳng, nhưng thực tế quyền lực vẫn bị chi phối bởi các nhóm lợi ích kinh tế, các tập đoàn tư bản, đặc biệt trong quá trình hoạch định chính sách công

Ở nhà nước xã hội chủ nghĩa, đây là công cụ quyền lực chính trị của giai cấp công nhân, nhằm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động; nhà nước xã hội chủ nghĩa không phục vụ lợi ích của thiểu số, mà bảo vệ lợi ích của đại đa số nhân dân lao động với mục đích xây dựng xã hội không còn áp bức, bóc lột và phân hóa giai cấp Đặc điểm này có thể thấy rõ qua việc tổ chức bộ máy nhà nước: quyền lực nhà nước xã hội chủ nghĩa không được tập trung vào tay một nhóm nhỏ người hay giai cấp, mà được phân bổ rộng rãi để mọi tầng lớp nhân dân có thể tham gia vào công cuộc xây dựng xã hội mới, thông qua các cơ chế dân chủ trực tiếp hoặc gián tiếp Như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định, đó là Nhà nước “hướng tới các giá trị tiến bộ, nhân văn, dựa trên nền tảng lợi ích chung của toàn xã hội hài hòa với lợi ích chính đáng của con người, khác hẳn về chất so với các xã hội cạnh tranh để chiếm đoạt lợi ích riêng giữa các cá nhân và phe nhóm, do đó cần và có điều kiện để xây dựng và đồng thuận xã hội thay vì đối lập, đối kháng xã hội Trong chế độ chính trị XHCN, mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân là mối quan hệ giữa các chủ thể thống nhất về mục tiêu và lợi ích, mọi đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật và hoạt động của nhà nước đều vì lợi ích của Nhân dân, lấy hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu.”1

Một yếu tố quan trọng nữa của nhà nước xã hội chủ nghĩa là tính dân chủ sâu rộng Nhà nước này không chỉ thực hiện chuyên chính đối với các lực lượng phản động mà còn tạo ra điều kiện để người dân tham gia trực tiếp vào các vấn đề quản

Công an Nhân dân

lý đất nước, từ đó tạo nên một xã hội dân chủ thực sự Dân chủ ở đây không chỉ là quyền bầu cử hay quyền tự do ngôn luận, mà còn bao gồm quyền lực thực sự trong việc xây dựng chính sách, luật pháp và quản lý các nguồn lực quốc gia Quyền lực nhà nước xã hội chủ nghĩa không chỉ có tính hợp pháp mà còn có tính chính nghĩa,

vì nó phản ánh nguyện vọng và quyền lợi của đa số người dân, không phải của một giai cấp hay tầng lớp đặc quyền Chính vì vậy, nhà nước xã hội chủ nghĩa khẳng định rõ ràng sự thượng tôn của pháp luật và bảo vệ quyền con người, quyền công dân, khác biệt hoàn toàn với nhà nước tư sản, nơi pháp luật thường phục vụ cho lợi ích của giai cấp thống trị

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chính là một hình thức pháp quyền đặc thù Trong khi nhà nước tư sản xây dựng một hệ thống pháp luật nhằm duy trì trật tự xã hội phục vụ cho sự tồn tại của giai cấp tư sản, thì trong nhà nước xã hội chủ nghĩa, pháp luật không chỉ có chức năng duy trì trật tự mà còn có sứ mệnh điều chỉnh các quan hệ xã hội để thúc đẩy sự công bằng và phát triển bền vững Nhà nước xã hội chủ nghĩa khẳng định vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi của đại đa số nhân dân lao động, đồng thời xử lý nghiêm minh các hành

vi xâm phạm đến quyền lợi của nhân dân Pháp luật trong nhà nước xã hội chủ nghĩa không phải là công cụ để duy trì sự thống trị của một giai cấp, mà là công

cụ để bảo vệ công lý và quyền lợi của người lao động Đây là điểm khác biệt căn bản với nhà nước pháp quyền tư sản, nơi pháp luật chỉ là phương tiện bảo vệ quyền lợi cho giai cấp thống trị, và các quyền lợi của tầng lớp nhân dân bị xem nhẹ hoặc không được bảo vệ đầy đủ

Cuối cùng, về mục tiêu phát triển, nhà nước xã hội chủ nghĩa mang trong mình một đặc điểm quan trọng là có tính chất lịch sử tạm thời Nhà nước này không tồn tại vĩnh viễn như nhà nước tư sản, mà có mục tiêu tiến tới một xã hội không còn phân chia giai cấp Theo lý luận của C Mác và V.I Lênin, khi xã hội tiến tới chủ nghĩa cộng sản, nhà nước sẽ dần “tiêu vong” vì không còn cần thiết để duy trì trật tự xã hội Nhà nước xã hội chủ nghĩa chỉ tồn tại trong giai đoạn quá độ, làm công cụ để xây dựng các điều kiện vật chất và tinh thần cho xã hội không giai cấp, nơi quyền lực nhà nước sẽ không còn là công cụ để áp bức hay bảo vệ lợi ích

4

của giai cấp nào, mà là công cụ để tổ chức và quản lý xã hội một cách công bằng, dân chủ và hiệu quả

Tóm lại, bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa là một công cụ của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhằm thực hiện quyền làm chủ xã hội, bảo vệ quyền lợi của đa số nhân dân lao động, và hướng tới xây dựng một xã hội không còn giai cấp, không còn áp bức, bóc lột Đây là một nhà nước của dân, do dân, vì dân, không phải là công cụ để duy trì lợi ích cho bất kỳ một giai cấp nào, mà là công cụ của công lý và tiến bộ xã hội

2 Sự khác nhau về bản chất giữa nhà nước pháp quyền tư sản với nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Nhà nước pháp quyền tư sản và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có sự khác biệt căn bản về bản chất, mục tiêu và cách thức thực thi quyền lực Trước hết,

về bản chất giai cấp, nhà nước pháp quyền tư sản là công cụ bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản, đại diện cho lợi ích của một thiểu số giàu có trong xã hội Nhà nước này thực thi quyền lực thông qua hệ thống pháp luật nhằm duy trì và bảo vệ

sự thống trị của giai cấp tư bản, bảo vệ quyền sở hữu tư nhân và các lợi ích kinh

tế của giai cấp cầm quyền Ngược lại, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là công cụ của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, với nhiệm vụ giải phóng xã hội khỏi sự áp bức, bóc lột Nhà nước xã hội chủ nghĩa thực thi quyền lực pháp lý không nhằm bảo vệ quyền lợi cho một thiểu số, mà để bảo vệ lợi ích của đại đa số nhân dân lao động, thúc đẩy công bằng xã hội và bảo vệ quyền lợi của mọi công dân, đặc biệt là người lao động nghèo khổ

Về tính dân chủ, nhà nước pháp quyền tư sản chỉ thực hiện dân chủ dưới hình thức hạn chế, chủ yếu thông qua bầu cử định kỳ, trong khi quyền lực thực tế vẫn nằm trong tay của giai cấp tư sản, và nhà nước vẫn duy trì các cơ chế bảo vệ lợi ích cho tầng lớp này Dân chủ trong nhà nước tư sản không hoàn toàn thực chất,

vì sự bất bình đẳng trong xã hội vẫn tồn tại, đặc biệt là trong vấn đề phân phối tài nguyên và quyền lực Trong khi đó, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không chỉ duy trì trật tự xã hội mà còn tập trung vào việc mở rộng dân chủ thực chất, nhằm tạo ra sự bình đẳng thực sự giữa các giai tầng xã hội, thông qua quyền tham gia của mọi công dân vào quá trình xây dựng và thực thi pháp luật, từ đó bảo đảm

sự tham gia của người dân vào quản lý đất nước và xã hội Pháp luật trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không chỉ điều chỉnh các quan hệ xã hội theo hướng bảo vệ trật tự mà còn bảo vệ quyền lợi của công nhân, nông dân và các nhóm yếu thế khác trong xã hội

Cuối cùng, về mục tiêu và lý tưởng phát triển, nhà nước pháp quyền tư sản

có mục đích duy trì trật tự và ổn định trong một hệ thống phân chia giai cấp, nơi các quyền lợi của giai cấp tư sản được bảo vệ tối đa Pháp luật trong nhà nước tư sản có xu hướng bảo vệ lợi ích của tầng lớp thống trị và bảo vệ quyền sở hữu tư nhân Nhà nước này không hướng đến xóa bỏ các bất bình đẳng xã hội mà chỉ cố gắng quản lý các mâu thuẫn trong xã hội theo một cách thức hợp lý, đảm bảo lợi ích của giai cấp thống trị Trong khi đó, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có mục tiêu cao cả hơn là tiến tới một xã hội không còn phân chia giai cấp, nơi không còn sự áp bức, bóc lột Pháp luật trong nhà nước xã hội chủ nghĩa không chỉ có chức năng điều chỉnh các quan hệ xã hội mà còn nhằm thực hiện công bằng

xã hội, bảo vệ quyền lợi của toàn thể nhân dân lao động và từng bước tiến đến việc xóa bỏ giai cấp và nhà nước, theo lý thuyết Mác-Lênin

Vậy, sự khác biệt giữa hai mô hình nhà nước này không chỉ nằm ở cơ chế tổ chức quyền lực hay thực thi pháp luật, mà còn ở mục tiêu và lý tưởng phát triển

xã hội Nhà nước pháp quyền tư sản tồn tại để bảo vệ sự bất bình đẳng và duy trì trật tự giai cấp, trong khi nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hướng tới việc xóa bỏ bất bình đẳng, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ và văn minh

II Thực tiễn xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam - một biểu hiện sinh động của “Nhà nước kiểu mới” trong thực tiễn

1 Tính “không nguyên nghĩa” của nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam được xây dựng trên nền tảng lý luận Mác – Lênin, coi nhà nước là công cụ chuyên chính giai cấp nhằm bảo vệ quyền lợi chính trị Khác với nhà nước tư sản ra đời để phục vụ giai cấp tư sản, nhà nước Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, phục vụ sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa Trong quá trình phát triển, Việt Nam đã tiếp thu có chọn lọc các mô hình nhà nước tiên tiến, trong đó có khái niệm nhà nước pháp

6

quyền Tuy nhiên, không thể đánh đồng mô hình Việt Nam với nhà nước pháp quyền tư sản Quan điểm cho rằng Việt Nam đi theo con đường tư bản chủ nghĩa

đã bỏ qua bản chất, mục tiêu và phương thức vận hành riêng biệt của nhà nước ta

Để làm rõ sự khác biệt này, có thể dựa vào hai đặc trưng nổi bật là: sự trấn áp của

đa số đối với thiểu số chống đối và tính phi bạo lực – những yếu tố thể hiện rõ bản chất giai cấp và vai trò quá độ của nhà nước trong tiến trình đi đến xã hội không còn đối kháng giai cấp

1.1 Sự trấn áp của đại đa số đối với thiểu số cố tình chống đối

Trong lịch sử tư tưởng chính trị – pháp lý, nhà nước thường được xem là thiết chế vĩnh cửu và trung lập Tuy nhiên, chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định nhà nước mang bản chất giai cấp, có tính lịch sử và không phải là thực thể “nguyên nghĩa” Nhà nước ra đời từ mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa, xuất hiện cùng với chế

độ tư hữu và xã hội có giai cấp Trong xã hội cộng sản nguyên thủy, nhà nước chưa tồn tại; chỉ khi giai cấp thống trị cần duy trì quyền lực, nhà nước mới hình thành như một công cụ áp đặt của thiểu số đặc quyền lên đa số bị trị 2– như Ăngghen đã phân tích trong “Nguồn gốc của gia đình, chế độ tư hữu và nhà nước”.Tính “không nguyên nghĩa” thể hiện rõ ở Việt Nam, nơi nhà nước xã hội chủ nghĩa không chỉ trấn áp chống đối mà còn ứng dụng công nghệ và dân chủ hóa để tiến tới xã hội đồng thuận, phù hợp với mục tiêu tự tiêu vong khi mâu thuẫn giai cấp không còn

Sự trấn áp của đa số đối với thiểu số chống đối, thể hiện rõ nét vai trò chuyên chính vô sản của nhà nước Việt Nam Trong quá trình xây dựng và bảo vệ chế độ, nhà nước đã và đang đối mặt với nhiều âm mưu chống phá từ các thế lực thù địch trong và ngoài nước Việc sử dụng pháp luật và các biện pháp cưỡng chế để trấn

áp các hành vi chống đối không phải là biểu hiện của việc tư sản hóa mà là sự khẳng định nguyên tắc bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa Dẫn chứng rõ nét là các sự kiện như xử lý bạo loạn ở Tây Nguyên năm 2001 và 2004, nơi các phần tử xấu kích động bạo loạn, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc Nhà nước đã kiên quyết xử

lý bằng pháp luật và biện pháp cưỡng chế để duy trì ổn định chính trị Tương tự,

1984.