N Đề tài lý luận tuần hoàn và chu chuyển cơ bản của c mác và sự vận dụng vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế thị trường ở việt

Tuần hoàn tư bản là sự vận động của tư bản lần lượt trải qua ba giai đoạn dưới ba hình thái kế tiếp nhau tư bản tiền tệ, tư bản sản xuất, tư bản hàng hoá gắn với thực hiện những chức năn

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ

TIỂU LUẬN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

ĐỀ TÀI: LÝ LUẬN TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN CƠ BẢN CỦA C.MÁC

VÀ SỰ VẬN DỤNG VÀO VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

Họ và tên: Nguyễn Hồng Phúc

Mã sinh viên: 2056140033

Lớp: Quan hệ quốc tế và Truyền thông toàn cầu (CLC) K40

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN:

TS Nguyễn Thị Kim Thu

Hà Nội, tháng 5 năm 2021

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1:LÝ LUẬN TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN TƯ BẢN CỦA C.MÁC .3 1.1 Tuần hoàn của tư bản 3

1.1.1 Ba hình thái tuần hoàn của tư bản 3

1.1.2 Ba giai đoạn tuần hoàn của tư bản 4

1.1.3 Mô hình tuần hoàn tư bản 5

1.2 Chu chuyển của tư bản 6

1.2.1 Chu chuyển tư bản 6

1.2.2 Thời gian chu chuyển 6

1.2.3 Tốc độ chu chuyển tư bản 7

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới thời gian chu chuyển 8

CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG SỬ DỤNG VỐN TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM 9 2.1 Kinh tế nhà nước 9

2.2 Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài 10

2.2.1 Khái niệm 10

2.2.2 Thực trạng sử dụng vốn của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài 11

2.3 Kinh tế tư nhân 11

2.3.1 Khái niệm 11

2.3.2 Thực trạng sử dụng vốn của khu vực kinh tế tư nhân 12

2.4 Kinh tế tập thể 13

2.4.1 Khái niệm 13

2.4.2 Thực trạng sử dụng vốn của khu vực kinh tế tập thể 14

CHƯƠNG 3:ÁP DỤNG LÝ LUẬN TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN TƯ BẢN ĐỂ NÂNG CAO SỬ DỤNG VỐN TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM 14

3.1 Lựa chọn phương thức kinh doanh, sản phẩm phù hợp thị trường 15

3.2 Thu hút thêm nguồn vốn 16

3.3 Tổ chức và quản lý tốt quá trình sản xuất kinh doanh 16

3.3.1 Vốn cố định 16

3.3.2 Vốn lưu động 18

3.4 Áp dụng tiến bộ kĩ thuật vào sản xuất, kinh doanh 19

KẾT LUẬN 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

Nền kinh tế nước ta hiện nay là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa(XHCN), bằng cách vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tham khảo kinh nghiệm phát triển của các quốc gia trên thế giới và từ thực tiễn phát triển Việt Nam, Đảng

ta đã đề ra đường lối phát triển hiện nay Trong 35 năm đổi mới, lý luận về mô hình kinh tế

đã được đổi mới liên tục theo thời gian, nhờ đó, đã tạo ra phương hướng mới cho sự phát triển và đã làm cho nền kinh tế từng bước được cải thiện và khởi sắc đi lên Đại hội XIII

đã làm rõ hơn vai trò, định hướng phát triển các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN; đề ra nhiều nhiệm vụ mới, nội dung mới để tiếp tục hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong những năm tới

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh mẽ với sự phát triển của internet, cuộc sống con người đang ngày một thay đổi, công nghệ cung cấp một cách tiếp cận liên kết và toàn diện hơn cho sản xuất, trao quyền cho các chủ doanh nghiệp kiểm soát

và tận dụng dữ liệu tức thời để tăng năng suất, cải thiện quy trình và thúc đẩy tăng trưởng Dịch bệnh Covid đang hoành hành, kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái nghiêm trọng Nước

ta đã có sự kiểm soát dịch bệnh thành công ở những bước đầu, nhưng Covid đã ảnh hưởng không nhỏ đến tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội, gây gián đoạn chuỗi cung ứng sản xuất

và lưu thông hàng hóa, một số ngành như: xuất, nhập khẩu, hàng không, du lịch, dịch vụ lưu trú, ăn uống, y tế, giáo dục, lao động, v.v… do đó để tốn tại và phát triển đứng vững trên thị trường, các doanh nghiệp cần kết hợp phân tích chủ nghĩa Mác-Lênin với điều kiệnhiện có của doanh nghiệp để từ đó có những quyết định đúng đắn đối với việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

Em xin được lựa chọn đề tài: “Lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản của C.Mác và sự vận dụng vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam” Lý do vì tuần hoàn và chu chuyển là điều kiện để doanh nghiệp lớn lên và đồng thời tạo ra giá trị thặng dư, nhờ đó mà nền kinh tế mới phát triển được, đó là con đường mà bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển thì buộc phải đi Các doanh nghiệp cần kết hợp phân tích lý thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản với điềukiện hiện tại của doanh nghiệp để từ đó có những quyết định đúng đắn đối với việc sử dụng vốn sao cho phù hợp

Bài tiểu luận dựa vào phương pháp tìm hiểu, thống kê, phân tích số liệu trong thực

tế, cùng với phân tích những luận điểm trong giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin và một số sách tham khảo khác Với đề tài này em mong muốn người đọc sẽ hiểu được tầm quan trọng của lý luận kinh tế chính trị Mác – Lênin và biết được biện pháp sử dụng hiệu quả hơn nguồn vốn trong nền kinh tế hiện nay ở nước ta Kết cấu đề tài bao gồm ba chương (ngoài phần mở đầu và kết luận):

Chương I: Lý luận tuần hoàn tư bản và chu chuyển tư bản của C.Mác

Chương II: Thực trạng sử dụng vốn của nền kinh tế nước ta hiện nay

Chương III: Vận dụng của việc nghiên cứu lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

CHƯƠNG 1:

LÝ LUẬN TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN TƯ BẢN CỦA C.MÁC

1.1.Tuần hoàn của tư bản

Tuần hoàn tư bản là sự vận động của tư bản lần lượt trải qua ba giai đoạn dưới ba hình thái kế tiếp nhau (tư bản tiền tệ, tư bản sản xuất, tư bản hàng hoá) gắn với thực hiện những chức năng tương ứng (chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sản xuất giá trị thặng dư, sản xuất giá trị thặng dư,thực hiện giá trị tư bản và giá trị thặng dư) và quay trở về hình thái ban đầu cùng với giá trị thặng dư.[ CITATION Wik \l 1033 ]

1.1.1 Ba hình thái tuần hoàn của tư bản

Hình thái tuần hoàn của tư bản là hình thái kể từ khi tư bản được ứng ra đến khi quay lại cũng dưới hình thái đó, có 3 hình thái tuần hoàn: tư bản tiền tệ, tư bản sản xuất, tưbản hàng hoá.[ CITATION BộG19 \l 1033 ]

Để tái sản xuất diễn ra một cách bình thường thì tư bản xã hội cũng như từng tư bản

cá biệt đều tồn tại cùng một lúc dưới cả ba hình thái Tái sản xuất của mọi doanh nghiệp tưbản chủ nghĩa trong cùng một lúc đều gồm có:

Tư bản tiền tệ chi ra để mua tư liệu sản xuất và sức lao động

Tư bản sản xuất dưới hình thái tư liệu sản xuất và sức lao động đang hoạt động

Tư bản hàng hóa sắp đưa ra bán

Đồng thời, trong lúc một bộ phận của tư bản là tư bản tiền tệ đang biến thành tư bảnsản xuất, thì một bộ phận khác là tư bản sản xuất đang biến thành tư bản hàng hóa và bộ phận thứ ba là tư bản hàng hóa đang biến thành tư bản tiền tệ Mỗi bộ phận ấy đều lần lượtmang lấy và trút bỏ một trong ba hình thái đó

Ba hình thái của tư bản không phải là ba loại tư bản khác nhau, mà là ba hình thái của một tư bản công nghiệp biểu hiện trong quá trình vận động của nó Song cũng trong quá trình vận động ấy đã chứa đựng khả năng tách rời của ba hình thái tư bản Trong quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản, khả năng tách rời đó đã làm xuất hiện tư bản thương nghiệp và tư bản cho vay, hình thành các tập đoàn khác nhau trong giai cấp tư bản: chủ công nghiệp, nhà buôn, chủ ngân hàng chia nhau giá trị thặng dư

1.1.2 Ba giai đoạn tuần hoàn của tư bản.

*Giai đoạn 1 - lưu thông:

Nhà tư bản xuất hiện trên thị trường các yếu tố sản xuất, để mua tư liệu sản xuất và sức lao động Quá trình lưu thông đó được biểu thị như sau:

Sức lao động

T – H <

Tư liệu sản xuấtGiai đoạn này tư bản tồn tại dưới hình thái tư bản tiền tệ, chức năng của giai đoạn này là mua các yếu tố cho quá trình sản xuất, tức là biến tư bản tiền tệ thành tư bản sản xuất

*Giai đoạn 2 - sản xuất

H…SX… H’

Trong giai đoạn này tư bản tồn tại dưới hình thái tư bản sản xuất, có chức năng thựchiện kết hợp hai yếu tố là tư liệu sản xuất và sức lao động để sản xuất ra hàng hoá mà trong giá trị của nó có giá trị thặng dư Trong các giai đoạn tuần hoàn của tư bản thì giai đoạn sản xuất có ý nghĩa quyết định nhất, vì nó gắn trực tiếp với mục đích của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa

Kết thúc của giai đoạn thứ hai là tư bản sản xuất chuyển hóa thành tư bản hàng hóa

*Giai đoạn 3 - lưu thông

H’-T’

Trong giai doạn này, tư bản tồn tại dưới hình thái tư bản hàng hoá, chức năng là thực hiện giá trị của khối lượng hàng hoá đã sản xuất ra Trong giai đoạn này, nhà tư bản trở lại thị trường với tư cách là người bán hàng Hàng hóa của nhà tư bản được chuyển hóathành tiền

Kết thúc giai đoạn thứ ba, tư bản hàng hóa chuyển hóa thành tư bản tiền tệ Đến đâymục đích của nhà tư bản đã được thực hiện, tư bản quay trở lại hình thái ban đầu trong tay chủ của nó, nhưng với số lượng lớn hơn trước

Số tiền bán hàng hóa đó, nhà tư bản lại đem dùng vào việc mua tư liệu sản xuất và sức lao động cần thiết để tiếp tục sản xuất và toàn bộ quá trình trên được lặp lại

1.1.3 Mô hình tuần hoàn tư bản.

Vậy mô hình tuần hoàn tư bản là:

Sức lao động

T – H < …SX…H’ – T’

Tư liệu sản xuấtQua mô hình này có thể thấy nguồn gốc của giá trị thặng dư được tạo ra trong sản xuất và do hao phí sức lao động của người lao động Kết quả của quá trình sản xuất là H’, trong giá trị của H’ có bao hàm giá trị thặng dư Khi bán được H’ người ta thu được T’, trong T’ có giá trị thặng dư dưới hình thái tiền

Tuần hoàn tư bản phản ánh những mối quan hệ khách quan, giữa các hoạt động cần phối kết hợp nhịp nhàng, kịp thời, đúng lúc trong quá trình sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế thị trường nói chung và kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa nói riêng

Để sản xuất kinh doanh hiệu quả, chủ thể kinh doanh phải có các yếu tố sản xuất cần thiết với số lượng, chất lượng, cơ cấu phù hợp, phải có đủ trình độ tổ chức sắp xếp và thực hiện công việc theo quy trình, đồng thời cần có những điều kiện bên ngoài thuận lợi cho việc thực hiện quá trình đó, do đó, không những cần có nỗ lực to lớn của doanh nhân,

mà còn cần tới sự hỗ trợ tích cực của nhà nước thông qua kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi

Trong điều kiện môi trường kinh doanh cụ thể nhất định, các nhà tư bản khác nhau cùng thực hiện đầy đủ các bước của quy trình kinh doanh có thể nhận được những mức hiệu quả khác nhau do chu chuyển tư bản của họ khác nhau

Vậy tuần hoàn của tư bản là một khái niệm trong kinh tế chính trị Mac-Lenin chỉ sựvận động của tư bản trải qua các giai đoạn, lần lượt mang những hình thái khác nhau, thực hiện các chức năng rồi trở về hình thái ban đầu với giá trị không những được bảo tồn mà còn tăng lên Tuần hoàn của tư bản chỉ có thể tiến hành bình thường trong điều kiện các giai đoạn khác nhau của nó không ngừng được chuyển tiếp Mặt khác, tư bản phải nằm lại

ở mỗi giai đoạn tuần hoàn trong một thời gian nhất định Vì vậy, sự vận động tuần hoàn của tư bản là sự vận động liên tục không ngừng đồng thời là sự vận động đứt quãng không ngừng

1.2.Chu chuyển của tư bản.

1.2.1 Chu chuyển tư bản

Chu chuyển tư bản là tuần hoàn tư bản nếu ta coi đó là một quá trình định kỳ, đổi mới và lặp đi lặp lại không ngừng Nghiên cứu tuần hoàn tư bản là ta nghiên cứu mặt chất của vận động tư bản Nghiên cứu chu chuyển là nghiên cứu mặt lượng của vận động tư bản.[CITATION BộG19 \l 1033 ][ CITATION Đản21 \l 1033 ]

1.2.2 Thời gian chu chuyển

Chu chuyển tư bản được đo lường bằng thời gian chu chuyển hoặc tốc độ chu chuyển tư bản

Thời gian chu chuyển tư bản là khoảng thời gian mà một tư bản kể từ khi được ứng

ra dưới một hình thái nhất định cho đến khi quay trở về dưới hình thái đó cùng với giá trị thặng dư Thời gian chu chuyển tư bản bao gồm thời gian sản xuất và thời gian lưu thông.Thời gian chu chuyển của tư bản càng ngắn thì càng tạo điều kiện cho giá trị thặng

dư được sản xuất ra nhiều hơn, tư bản càng lớn nhanh hơn

*Thời gian sản xuất là thời gian tư bản nằm ở trong lĩnh vực sản xuất Thời gian sản xuất bao gồm: thời gian lao động, thời gian gián đoạn lao động, thời gian dự trữ sản xuất Thời gian sản xuất của tư bản dài hay ngắn là do tác động của các nhân tố như:

Tính chất của ngành sản xuất, ví dụ ngành đóng tàu thời gian sản xuất thường dài hơn ngành dệt vải, hay dệt thảm trơn thời gian thường ngắn hơn dệt thảm trang trí hoa văn

Quy mô hoặc chất lượng các sản phẩm, ví dụ như xây dựng một xí nghiệp, công xưởng mất thời gian dài hơn xây dựng một nhà ở thông thường.Thời gian vật sản xuất chịu tác động của quá trình tự nhiên dài hay ngắn.Năng suất lao động

Tình trạng dự trữ các yếu tố sản xuất

*Thời gian lưu thông là thời gian tư bản nằm trong lĩnh vực lưu thông Trong thời gian lưuthông, tư bản không làm chức năng sản xuất, do đó không sản xuất ra hàng hóa, cũng không sản xuất ra giá trị thặng dư Thời gian lưu thông gồm có thời gian mua và thời gian bán hàng hóa Thời gian lưu thông dài hay ngắn là do các nhân tố sau quy định:

Thị trường xa hay gần

Tình hình thị trường xấu hay tốt

Trình độ phát triển của ngành giao thông vận tải, bưu chín viễn thông

1.2.3 Tốc độ chu chuyển tư bản

Tốc độ chu chuyển tư bản là số lần mà một tư bản được ứng ra dưới một hình thái nhật định quay trở về dưới hình thái đó cùng với giá trị thặng dư tính trong một thời gian nhất định Thông thường, tốc độ chu chuyển được tính bằng số vòng chu chuyển của tư bản trong thời gian 1 năm

Nếu ký hiệu số vòng chu chuyển của tư bản là n, thời gian của một năm là CH, thời gian một vòng chu chuyển là ch, thì tốc độ chu chuyển của từng bộ phận tư bản được tính như sau: n=CH/ch

Ví dụ: Một tư bản có thời gian 1 vòng chu chuyển là 4 tháng thì tốc độ chu chuyển trong 1 năm là: n = 12 tháng/ 4 tháng = 3 vòng

Các tư bản khác nhau hoạt động trong những lĩnh vực khác nhau thì số lần chu chuyển trong một đơn vị thời gian (một năm) không giống nhau, nói cách khác, tốc độ chu chuyển của chúng khác nhau Tốc độ chu chuyển của tư bản đo bằng số lần (vòng) chu chuyển của tư bản trong một năm

Tốc độ chu chuyển của tư bản tỉ lệ nghịch với thời gian chu chuyển của tư bản Muốn tăng tốc độ chu chuyển của tư bản phải giảm thời gian sản xuất và thời gian lưu thông của nó

Lực lượng sản xuất phát triển, kỹ thuật tiến bộ, những tiến bộ về mặt tổ chức sản xuất, việc áp dụng những thành tựu của hoá học, sinh học hiện đại vào sản xuất, phương tiện vận tải và bưu điện phát triển, tổ chức mậu dịch được cải tiến cho phép rút ngắn thờigian chu chuyển của tư bản, do đó, tăng tốc độ chu chuyển của tư bản

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới thời gian chu chuyển.

Xét theo phương thức chu chuyển giá trị của tư bản sản xuất vào giá trị sản phẩm,

tư bản được chia thành các bộ phận là tư bản cố định và tư bản lưu động

*Tư bản cố định

Tư bản cố định là bộ phận tư bản sản xuất tồn tại dưới hình thái tư liệu lao động tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất như nhà máy, máy móc, công trình phục vụ sản xuất,… Đặc điểm tư bản cố định là hiện vật, luôn cố định trong quá trình sản xuất, nhưng giá trị của nó chỉ chuyển dần dần, từng phần vào giá trị sản phẩm theo mức độ hao mòn Hao mòn của tư bản cố định bao gồm hao mòn hữu hình (sự mất mát về giá trị sử dụng và giá trị) do sử dụng và tác động của tự nhiên gây ra và hao mồn vô hình (sự mất giá thuần túy) do sự tăng lên của năng suất lao động sản xuất tư liệu lao động và sự xuất hiện của những thế hệ tư liệu lao động mới có năng suất cao hơn

Ví dụ: máy móc giúp tăng thời gian sản xuất, góp phần hình thành nên giá trị sản phẩm, nhưng theo thời gian sản xuất, máy móc xuống cấp, cần bảo trì, bảo dưỡng và không thể có năng suất bằng với máy móc mới có năng suất cao hơn Ở đây, máy móc là tưbản cố định, cố định trong quá trình sản xuất, một phần giá trị chuyển vào sản phẩm, và hao mòn dần theo thời gian chu chuyển

*Tư bản lưu động

Tư bản lưu động là bộ phận tư bản sản xuất tồn tại dưới hình thái sức lao động, nguyên nhiên vật liệu… , giá trị của nó được chuyển một lần, toàn phần vào giá trị sản phẩm khi kết thúc từng quá trình sản xuất Tư bản lưu động là bộ phận tư bản bất biến dưới hình thái nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu phụ và sức lao động Bộ phận tư bản này cóthể hoàn lại hoàn toàn cho nhà tư bản dưới hình thái tiền tệ sau khi đã bán hàng hoá xong

Tư bản cố định và tư bản lưu động đều có ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ chu chuyển

tư bản, tức là ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của tư bản Để thu được hiệu quả sản xuất kinh doanh cao, các nhà tư bản phải nỗ lực rút ngắn thời gian chu chuyển hay đẩy nhanh tốc độ chu chuyển tư bản trên cơ sở nắm vững các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian chu chuyển tư bản, đồng thời sử dụng hiệu quả tư bản cố định và tư bản lưu động

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG VỐN TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM

"Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có nhiều hình thức

sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó: kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác không ngừng được củng cố, phát triển; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng; kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích phát triển phù hợp với chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội" [ CITATION Đản21 \l

Theo “Sách trắng doanh nghiệp” năm 2020, thời điểm 31/12/2018 khu vực doanh nghiệp nhà nước có 2.260 doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất kinh doanh tạithời điểm 31/12/2018, chiếm 0,4%, giảm 9,1% so với thời điểm 31/12/2017 (trong đó, có 1.773 doanh nghiệp kinh doanh có lãi, chiếm 78,5%; có 51 doanh nghiệp kinh doanh hòa vốn, chiếm 2,2%; có 436 doanh nghiệp kinh doanh lỗ, chiếm 19,3%), trong đó khu vực doanh nghiệp 100% vốn nhà nước có 1.097 doanh nghiệp, chiếm 0,2% số doanh nghiệp cảnước, giảm 8,9% so với cùng thời điểm năm 2017.[CITATION Bộk \l 1033 ]